# Oligosen

| Oligosen |
| --- |
| 33,9 - 23,03 myö PreЄЄOSDCPTJKPgN |
| Kronoloji |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| −65 —–−60 —–−55 —–−50 —–−45 —–−40 —–−35 —–−30 —–−25 —– | **M ZS e n o z o y i kKretaseP a l e o j e nNeojen**P a l e o s e n E o s e nO l i g o s e nDaniyenSelandiyen TanesiyenİpresiyenLütesiyenBartoniyenPriaboniyenRupeliyenŞattiyen |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | PETM |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk Antarktik kalıcı buz örtüleri |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | K-Pj kitlesel yok oluşu |

 |
| **2023 itibarıyla Paleojen'in Uluslararası Stratigrafi Komisyonu'na göre alt bölümleri.** Dikey eksen ölçeği: milyon yıl önce.  |

 |
| Etimoloji |
| Onaylanmış isim | 1978 |
| Kullanım bilgisi |
| Gök cismi | Dünya |
| Bölgesel kullanım | Küresel (ICS) |
| Kullanılan zaman çizelgesi | ICS Zaman Cetveli |
| Tanım |
| Kronolojik birim | Devre |
| Stratigrafik birim | Seri |
| Zaman aralığının resmîyeti | Resmî |
| Alt sınırını belirleyen | Plankton benzeri deliklilerden *Hantkenina* ve *Cribrohantkenina'nın* son görülüşü |
| Alt sınır KSKN | Massignano taş ocağı kesiti, Massignano, Ancona, İtalya ﻿ / ﻿ |
| KSKN onayı | 1992 |
| Üst sınırını belirleyen | * Manyetik kutupsallık kronozonu C6Cn.2n'nin tabanı.
* Plankton benzeri bir delikli olan *Paragloborotalia kugleri'nin* ilk ortaya çıkışı (yaklaşık olarak).
 |
| Üst sınır KSKN | Lemme-Carrosio Kesiti, Carrosio, İtalya ﻿ / ﻿ |
| KSKN onayı | 1996 |
| Atmosfer ve iklim verileri |

**Oligosen**, 33,9 milyon yıl öncesi ile 23,01 milyon yıl öncesi arası yaklaşık 10 milyon yıl süren, son Paleojen devresi. İklimdeki soğuma, deniz seviyesindeki düşme ve dolayısıyla kuraklık, dönemin belirgin özellikleridir.

Avustralya ve Güney Amerika'nın Antarktika'dan ayrılmasıyla, dev kıta Gondvana'nın son kalıntısı da tarihe karışır. Hindistan'ın Asya ile çarpışmasıyla, tektonik ve volkanik etkinlikte artış olur.

Oligosen'de, iklimde görülen belirgin soğuma devreye damgasını vurur. Pek çok hayvan ve yaşam alanı soğumadan etkilenir. Himalayalar'ın yükselmeye başlamasının bu soğumaya neden olduğu ya da soğumayı hızlandırdığı düşünülüyor. Soğumayla birlikte Senozoyik boyunca ilk kez Antarktika üzerinde buzullar oluşur. Düşen deniz seviyesi, plankton sayısında ve çeşitliliğinde bir düşüşe ve kıtalar üzerinde kuraklığa neden olur. Tropik ormanlar ekvatora doğru çekilirken, yerlerini yaprağını döken ılıman iklim ormanlarına bırakır. Oligosen'de çiçekli bitkilerin modern biçimlerinin çoğu ortaya çıkıp yaygınlaşır. Yeni ortaya çıkan çiçekli bitkilerden en önemlisi otlardır. Asya'nın kurak iç kesimlerinden başlayarak yayılan otlarla, ilk otlak alanlar oluşur.

Gelişmiş sindirim sistemine sahip ilk çift toynaklılar ancak Oligosen'de ortaya çıkar. Bu sindirim sistemi onlara lifli ve sindirimi zor otlarla beslenmede büyük avantaj sağlar.

Güney Amerika'da, eteneli memelilerin yokluğunda, tamamen farklı bir memeli faunası evrilir. Kıtada tembel hayvanlar, armadillolar gibi dünyanın geri kalanından tamamen farklı otçullar ve keseli yırtıcılar yaşıyordu.

Eosen'in en büyük hayvanları tek toynaklılardı. Bu dönemde yaşayan, Orta Asya'nın dev rhinocerotoidi *Paraceratherium*, yaşamış en büyük karasal memelidir; Mezozoyik'in kimi sauropodlarıyla denk olan, bu 25 ton ağırlığındaki devler, Orta Miyosene kadar Asya'da varlıklarını sürdürdüler. Bu arada Afrika'da, fillerin ataları ve gergedan benzeri hayvanlar dev boyutlara ulaşır. Asya ve Kuzey Amerika'da, dev Brontotherler ve dev domuzlar olan *Archaeotherium*lar vardı. Kuzey kıtaları arasındaki bağlantılar, hayvanların kıtalar arasında serbestçe dolaşmasını sağlıyordu. Kendine özgü keseli faunasıyla Avustralya'da da bu dönemde memeli çeşitliliği artar.

Bu alışılmadık memelilerin yanı sıra kedigiller, köpekgiller, geyikler, atgiller, gergedanlar, domuzgiller ve devegiller Oligosen'de çeşitlenir.

## Ayrıca bakınız

* Jeolojik devirler

## Kaynakça