# Euarchontoglires

| Euarchontoglires Yaşadığı dönem aralığı: 66-0 myö Senozoyik-Günümüz
(Moleküler genetik çalışmalara göre:
85/90 – 0
Üst Kretase'den Günümüze) PreЄЄOSDCPTJKPgN |
| --- |
| Batı gorili (*Gorilla gorilla*), bir Euarchontan |
| Alp marmotu (*Marmota marmota*), bir Glires üyesi. |
| Biyolojik sınıflandırma  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Âlem: | Animalia
 |
| Şube: | Chordata
 |
| Sınıf: | Mammalia
 |
| Magna takım: | Boreoeutheria
 |
| Üst takım: | **Euarchontoglires** Murphy *vd.*, 2001 |

 |
| Altgruplar |
| * †Apatemyidae?
* **Gliriformes**
	+ †Anagaloidea?
	+ †Arctostylopida
	+ Glires (kemiriciler ve tavşanımsılar)
* Euarchonta
	+ Scandentia (sivri sincapçıklar)
	+ Primatomorpha (primatlar ve kolugolar)
 |
| Sinonimler |
| * Archontoglires
* Supraprimates (Waddell *vd.* 2001)
 |

**Euarchontoglires** veya **Supraprimates**, eteneliler infra sınıfında yer alan, moleküler genetik araştırmalar sonrası ortaya konulmuş olan bir üst takım.

## Sınıflandırma ve evrimsel ilişkiler

Ev faresi (*Mus musculus*), bir supraprimat
Üst takımın adı, eski sınıflandırmalarda bulunan iki taksonun birleştirilmesi ile meydana gelmiştir: Glires ve Euarchonta.

Moleküler genetik çalışmalara göre, Euarchontoglires'in 87.9 milyon yıl önce Euarchonta ve Glires adlı iki gruba ayrıldığı hesaplanmıştır. Dolayısıyla, genetik kanıtlar baz alındığında, supraprimatların Kretase'de ortaya çıkmış olabileceği düşünülür.

*Bobolestes zenge*, Euarchontoglires grubuna dahil edilebilecek en eski fosillerdendi (ancak şu anda daha çok bazal bir eutherian olarak değer görüyor). Özbekistan'da bulunan fosil kalıntıları, 94 ila 99 milyon yıl öncesine tarihlenmiştir.

''Deccanolestes'' benzeri (Adapisoriculidae), Hindistan'da bulunan en eski –olası– euarchontan fosilleri de bu ayrışma zamanına yakın bir dönem olan Geç Kretase'ye (Maastrihtiyen, yaklaşık 70 milyon yıl önce) tarihlenmiştir.

### Euarchonta

Euarchonta; Primates (primatlar), Scandentia (sivri sincapçıklar) ve Dermoptera (abalı memeliler, kolugolar) takımlarını içerir. Bir moleküler genetik çalışmaya göre; 86,2 milyon yıl önce, Scandentia ve Primatomorpha (primatlar ve abalı memeliler) grubunu oluşturan atalar, iki ayrı soy hattı oluşturmuştur.

#### Primatomorpha

En eski primatlardan biri olan *Carpolestes*'in restorasyonu (61-56 milyon yıl önce Paleosen'de yaşadı).
Abalı memelilerin ve primatların ise son ortak atalarının yaklaşık 80 milyon yıl önce yaşadığı hesaplanmıştır. Ancak grubun monofilisi genel anlamda kabul görmemiştir – abalı memelilerin ve sivri sincapçıkların daha yakın bir ortak ataya sahip olduğunu destekleyen çalışmalar da vardır.

### Glires

Moleküler genetik çalışmalara göre, Glires 60 ila 75 milyon yıl önce Rodentia (kemiriciler) ve Lagomorpha (tavşanımsılar) adlı iki gruba ayrımıştır.

### Euarchontoglires kladogramı

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Euarchontoglires** |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Glires
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
 Rodentia |
|  |
|  |
 Lagomorpha |
|  |

 |
|  |
| Euarchonta
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
 Scandentia |
|  |
| Primatomorpha
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
 Dermoptera |
|  |
|  Primates
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Strepsirrhini
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Lemuriformes |
|  |
|  |
Lorisiformes |
|  |

 |
|  |
|  Haplorrhini
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
 Tarsiiformes |
|  |
| Simiiformes
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Platyrrhini |
|  |
|  |
Catarrhini |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

Diğer yorumlar, Dermoptera ve Scandentia'yı, primatların kardeş grubu olarak "Sundatheria" adlı bir grupta birbirine bağlar. Bazı yeni araştırmalar, Scandentia'yı Glires kardeş taksonu olarak kabul ederek Euarchonta'yı geçersiz kılıyor.

En son filogenetik analizlere göre oluşturulmuş kladogram.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Euarchontoglires
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Scandentia (sivri sincapçıklar) |
|  |
| **Glires** |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Rodentia (kemirgenler) |
|  |
|  |
Lagomorpha (tavşanlar, yabani tavşanlar, pikalar) |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
| Primatomorpha
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Dermoptera (kolugolar) |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Primates (†Plesiadapiformes, Strepsirrhini, Haplorrhini) |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

## Konuyla ilgili yayınlar

* W. Westheide und R. Rieger: *Spezielle Zoologie. Teil 2: Wirbel- oder Schädeltiere.* Spektrum Akademischer Verlag, München 2004. ISBN 3-8274-0307-3
* Kriegs, Jan Ole; Churakov, Gennady; Kiefmann, Martin; Jordan, Ursula; Brosius, Jürgen; Schmitz, Jürgen (14 Mart 2006). "Retroposed Elements as Archives for the Evolutionary History of Placental Mammals". *PLoS Biology*. **4** (4): e91. doi:10.1371/journal.pbio.0040091. ISSN 1545-7885.

## Kaynakça