Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# moli

lawa jan moli
kiwen sijelo lon lawa jan li jo e kon moli
**moli** li pini lon. moli la sijelo li tawa ala li kama lete. tenpo kama la ijo lon ale li moli. kulupu mute en nasin sewi mute la sijelo li moli la kon jan li awen lon ma ante. tenpo mute la, jan li wile ala moli. taso tenpo lili la jan mute li pilin monsuta tawa ona.

## nasin kulupu

moli li kama pilin ike tawa jan ante tan ni li sona e ona moli, li pilin ike tawa jan moli anu jan sama ona.

kulupu ale la, jan li moli la, jan pona en jan sama ona li kama e tenpo lon ma tan ni: sona e ona, omekapo e ona.[*ike*]
# jan Puta

jan kiwen pi jan Puta
**jan Puta** (*Gautama Buddha / गौतम बुद्ध*) li mama pi nasin sewi Puta. tawa sona pi kulupu ona la jan lawa pi ma Kapilatu li mama e ona. tenpo open la, ona li **jan Sitata Kotama** (*Siddhartha Gautama / सिद्धार्थ गौतम*).
# tenpo pi kulupu lawa Min

ni li ma pi kulupu lawa Min.
tenpo pi kulupu lawa Min (toki Sonko: *大明*, "kulupu suli Min") li tenpo lawa pi ma Sonko. tenpo ni la, jan li suli li pona e tomo sinpin pi ma Sonko.
# ma Somalija

| ma Somalija
 Soomaaliya |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
| **kalama musi ma** |
| *Qolobaa Calankeed* (ma ali li jo e len sitelen ma) Duration: 1 minute and 6 seconds.1:06 |
|  |
| ma Somalija (laso) |
| ma tomo lawa | ma tomo Mokesesu |
| toki lawa | toki Somalija toki Alapi |
| toki ante | toki Inli toki Italija |
| mani | mani Silin pi ma Somalija (SOS) |
| tenpo | UTC+3 |
| ISO 3166 | SO |

**ma Somalija** li ma lon ma Apika pi tan suno. ona li lon poka pi ma Itejopija pi ma Sipusi pi ma Kenja pi telo suli Palata.

tenpo ni la, utala insa li lon ma Somalija. kulupu lawa mute li lon li utala.
# jan Tante

| jan Tante
Dante Alighieri |
| --- |
|  |
| ma | ma Italija  |
| pali | jan pi sitelen toki jan pi nasin lawa |
| kama lon | ma tomo Pilense |
| moli | ma tomo Lawena |

**jan Tante Alikeli** (toki Italija: *Dante Alighieri*) li jan sitelen tan ma Italija. ona li mama pi lipu Siwina Komesija. lipu ni li suli mute tawa sitelen toki li pona mute tawa jan sona mute pi sitelen toki.

tenpo pi jan Tante la, jan mute li sitelen kepeken toki Lasina. taso, jan Tante li pilin pona tawa toki pi jan mute lon sitelen toki. ona li kepeken e nasin toki ona tawa sitelen. pali ona li suli tawa nasin sitelen pi toki Italija lon tenpo ni.
# toki Lomani

| toki Lomani
 *rromani ćhib* |
| --- |
| kulupu toki | Palata Elopa |
| nanpa toki |
| ISO 639-2 | `rom` |
| ISO 639-3 | `rom` |
| Glottolog | `roma1329` |

**toki Lomani** (toki Lomani: *rromani ćhib*) li toki anu kulupu toki pi kulupu jan Lomani. lipu *Ethnologue* la toki Lomani li toki mute.
# telo nasa kili

**telo nasa kili** anu **telo nasa tan kili sike lili** li telo nasa tan kili sike lili. ona li ken loje pimeja, li ken jelo walo. jan li open pali e ni lon tenpo pini. tenpo ni la, ni li wile e mani mute, taso jan mute li moku e ni. tenpo ni la, ma Kanse en ma Italija li pali e ni mute.

* telo nasa kili loje en telo jelo
* tenpo mute la, jan li poki e telo nasa kili kepeken poki kiwen
# jan Wiko Uko

| jan Wiko Uko
Victor Hugo |
| --- |
|  jan Wiko Uko lon tenpo sike 1862 |
| kalama | [viktɔʁ yɡo] |
| ma | ma Kanse  |
| pali | jan pi sitelen toki jan pi nasin lawa |
| kama lon | ma Kanse |
| moli | ma Kanse |
| jan olin | jan Ete Puse |
| sitelen nimi |
|  |

**jan Wiko Uko** (toki Kanse: *Victor Hugo*) li jan pi nasin lawa li jan suli pi sitelen toki tan ma Kanse. ona li jan sitelen pi nasin Lomansike (*Romantisme*). toki Kanse la sitelen ona li suli mute.

jan mute li sona e ona tan lipu ona ni: lipu "tomo Note-Tan pi ma tomo Paki" (*Notre-Dame de Paris*) (tenpo sike nanpa 1831) en lipu "jan anpa" (*Les Misérables*) (tenpo sike nanpa 1862).

jan Wiko Uko li jan lili la, lawa pi kulupu mama li pona tawa ona. taso tenpo la, pilin ona li ante. ona li kama jan pi kulupu lawa la, kipisi ona li wile weka e kulupu mama lawa. pilin ona pi nasin lawa li lon sitelen toki ona.

## sitelen ona

### lipu toki suli

* lipu "jan An pi ma Isilan" (*Han d'Islande*) (1823)
* lipu "jan Puke-Jaka" (*Bug-Jargal*) (1826)
* lipu "tenpo suno pini pi jan pi moli kama" (*Le Dernier jour d'un condamné*) (1829)
* lipu "tomo Note-Tan pi ma tomo Paki" (*Notre-Dame de Paris*) (1831)
* lipu "jan Ko Ku" (*Claude Gueux*) (1834)
* lipu "telo Le Ke" (*le Rhin*) (1842)
* lipu "jan anpa" (*Les Misérables*) (1862)
* lipu "jan pali pi telo suli" (*Les Travailleurs de la Mer*) (1866)
* lipu "jan li kalama a a a" (*L'Homme qui rit*) (1869)
* lipu "nanpa 93" (*Quatrevingt-treize*) (1874)
# ma tomo Kajela

| ma Kajela
 القاهرة (al-Qāhirah) |
| --- |
| ma tomo lawa |
|  |
|  len ma |  sitelen lawa |
|  |
| ma lawa Kajela lon ma Masu |
| ma suli | ma Masu |
| tenpo | UTC+2 |
| lipu ilo |  |

**ma tomo Kajela** li ma tomo lawa li ma tomo suli nanpa wan pi ma Masu. nanpa jan la, ona li ma tomo nanpa wan lon kulupu ma Alapi. kon mute la, ona li ma tomo suli nanpa wan lon ma Apika kin (kon ante la, ona li ma tomo Leko). ma tomo Kajela li lon poka pi ma tomo Kise li lon poka pi tomo leko pi ma tomo Kise. tawa jan mute la, tomo ni li sitelen pi ma Masu majuna.

tenpo ni la, ma tomo Kajela li ma tomo suli mute tawa ma Alapi. esun mute en kulupu suli mute en musi mute li lon ma tomo ni. tomo lawa pi kulupu ma Alapi li lon ma tomo ni.
# ma Nepa

| ma Nepa
 नेपाल (nimi lili) सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल (nimi ale) |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
| **kalama musi ma** |
| सयौँ थुँगा फूलका  |
|  |
| ma tomo lawa | ma tomo Kamantu(?) |
| ma tomo pi mute jan nanpa wan | ma tomo Kamantu |
| toki lawa | toki Nepa(?) |
| mani | mani Lupaja pi ma Nepa(?) (रु) (NPR) |
| tenpo | UTC+05:45 |
| ISO 3166 | NP |

**ma Nepa** (toki Nepa: *नेपाल* [nepäl]) li ma lon ma Asija. toki Nepa(?) la, nimi ale ona li सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल. toki lawa pi ma Nepa li toki Nepa(?).

ma Nepa li lon nena li lon poka pi ma Sonko li lon poka pi ma Palata.

nena ma Somolama li lon ma ni li nena sewi nanpa wan lon ale.

## ma tomo

* ma tomo Kamantu(?)
* ma tomo Pokala

ma Asija

|  |  |
| --- | --- |
| ma Asija lete | ma Lusi |
| ma Asija pi open suno | ma Anku · ma Monko · ma Nijon · ma Sonko · ma Soson · ma Tawan |
| ma Asija insa | ma Kasa · ma Kilisa · ma Opeki · ma Sikimen · ma Tosiki |
| ma Asija pi pini suno | ma Aja · ma Asepasan · ma Ilaka · ma Imala · ma Isale · ma Jaman · ma Kata · ma Katelo · ma Kiposi · ma Kuwe · ma Lunpan · ma Masu · ma Palen · ma Pilisin · ma Sajusi · ma Sulija · ma Tuki · ma Uman · ma Utun |
| ma Asija seli pi open suno | ma Intonesija · ma Kanpusi · ma Lajo · ma Malesija · ma Mijama · ma Pilipina · ma Pune · ma Simolete · ma Sinkapo · ma Tawi · ma Wije |
| ma Asija seli | ma Akan · ma Ilan · ma Lanka · ma Nepa · ma Pakisan · ma Palata · ma Panla · ma Siwewi · ma Tuku |
# lipu sewi Tanaka

**lipu sewi Tanaka** (toki Iwisi: *תַּנַ״ךְ*) li lipu sona pi nasin sewi Jawatu.

lipu ni li insa kin lipu sona pi nasin sewi Kolisu.

lon lipu ni li lawa mute li toki mute lon jan mute.

lipu sona Tanaka li lon toki Iwisi pi tenpo pini pini.

nimi Tanaka li lon toki Iwisi la li תנ"ך (SAMPA: tanax).

lon lipu sona Tanaka li lipu sona ni:

* lipu sona Tola (תורה - toRa) - toki sona
* lipu sona Nepim (נביאים - nevi?im) - jan mute li ken sona e tenpo kama
* lipu sona Katuwim (כתובים - ktuvim) - sitelen toki

lipu sona ni li suli tawa jan mute. jan mute li tawa e lipu sona ni lon toki mute.

lawa pi lipu sona Tanaka li ni:

lon toki Iwisi: lon sitelen nimi Iwisi en lon SAMPA:

```
(1) בראשית ברא אלוהים את השמים ואת הארץ
/beReSit baRa elohim et haSamajim ve?et ha?aRets/
(2) והארץ היתה תוהו ובוהו וחושך על פני תהום ורוח אלוהים מרחפת על פני המים
/veha?aRets hajta tohu vavohu veXoSex ?\al pnej tehom veRuaX elohim meRaXefet ?\al pnej hamajim/
(3) ויאמר אלוהים יהי אור ויהי אור
/vajomeR elohim jehi oR vajehi oR/

```

lon toki pona:

```
(1) tenpo open la sewi Jawe li pali e kon sewi e ma.
(2) ma li pimeja pi insa ala. kon pi sewi Jawe li tawa lon sewi telo.
(3) sewi Jawe li toki e ni: "suno o lon." suno li lon.

```

### sina ken lukin tawa:

* Biblegateway - lipu sona Tanaka lon toki mute
* Mechon-Mamre - lipu sona Tanaka lon toki Iwisi
* targumej hatanax - תרגומי התנך - lipu pi Tanaka lon lipu sona Wikipesija pi toki Iwisi. lipu ni li jo e toki lawa pi lipu Tanaka lon toki mute. o lukin tawa anpa pi lipu ni tan ni.
# mani Elopa

mani Elo
**mani Elo** (sitelen: €; ISO 4217: EUR) anu **mani Elopa** li mani pi ma mute lon kulupu ma Elopa. tenpo sike nanpa 1999 la, esun pi mani ante pi ma ante li kama kepeken ona. taso, lipu mani Elo en sike mani Elo li kama lon tenpo sike nanpa 2002.

## ante mani

| mani EUR lon esun mani |
| --- |
| kepeken Google Finance： | AUD CAD CHF CNY GBP HKD JPY TWD USD |
| kepeken Yahoo! Finance： | AUD CAD CHF CNY GBP HKD JPY TWD USD |
| kepeken XE.com： | AUD CAD CHF CNY GBP HKD JPY TWD USD |
| kepeken OANDA.com： | AUD CAD CHF CNY GBP HKD JPY TWD USD |
| kepeken fxtop.com： | AUD CAD CHF CNY GBP HKD JPY TWD USD |
# ma tomo Puwenosale

| ma tomo Puwenosale
 Buenos Aires |
| --- |
| ma tomo lawa |
|  |
|  len ma |  sitelen lawa |
|  |
| ma tomo Puwenosale (sike loje) lon ma Alensina |
| ma suli | ma Alensina |
| toki lawa | toki Epanja |
| jan lawa | jan Oke Makali |
| tenpo open | tenpo sike 1536 (tenpo nanpa wan) tenpo sike 1580 (tenpo nanpa tu) |
| tenpo | UTC-3 |

**ma tomo Puwenosale** (toki Epanja: *Buenos Aires* [ˈbwenos ˈajɾes]) li ma tomo lawa li ma tomo suli nanpa wan pi ma Alensina. toki Epanja la, kon pi nimi ona li "kon pona".