# ma Sonko

| ma Sonko
 中国 |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
| **kalama musi ma** |
| 义勇军进行曲 (kalama musi pi kulupu utala wile)  |
|  |
| ma tomo lawa | ma tomo Pesin |
| ma tomo pi mute jan nanpa wan | ma tomo Sane |
| toki lawa | toki Sonko |
| toki ante | toki Ju toki Kantun toki Min toki Monko toki Soson toki Po toki Wasun toki Wiku toki Sijan toki Kan |
| mute jan | jan luka luka tu tu ale luka luka wan ale mute mute mute luka luka luka tu ale mute mute mute mute luka tu ale mute tu tu[nnp] (tenpo sike nanpa 2020) |
| nasin lawa | nasin loje pi ante lili tan ma Sonko |
| jan lawa | jan Si Sinpin |
| mani | mani Juwan (RMB) |
| ISO 3166 | CN |

**ma Sonko** anu nimi ale **ma Sonwalenminkoneko** (toki Sonko: 中国, Zhōngguó anu 中华人民共和国 zhōnghuárénmínggònghéguó [tʂʊŋ˥xwa˧˥ ʐən˧˥min˧˥ kʊŋ˥˩xɤ˧˥kwɔ˧˥] o kute, "kulupu pi lawa jan pi ma Sonko") li ma lon ma Asija.

ma Sonko li lon poka pi ma mute; ma Soson en ma Losi en ma Monkolu en ma Kasatan en ma Kilisa en ma Tosiki en ma Akanisan en ma Pakisan en ma Palata en ma Nepalu en ma Tuku en ma Mijanma en ma Lajo en ma Wije li lon poka ona. ona li lon poka pi telo Pasipi kin. nanpa jan en esun la, ma Sonko li suli nanpa wan. suli ma la, ma Sonko li nanpa tu wan lon ma ale. tenpo ni la, ma Sonko li kama ma wawa.

tenpo pini suli la, kulupu jan suli en kulupu lawa li lon ma Sonko. taso, ma lawa Sonko pi tenpo ni li kama lon tenpo sike nanpa 1949 kin. kulupu lawa pi ma Sonko li jo e kulupu wan taso pi nasin lawa. jan mute li toki e ni: ona li nasin lawa pi jan ale ala. ni li tan kulupu Konsantan li lawa e ale.

len sitelen pi ma Sonko li loje li jo e mun seli jelo pi mute luka. mun lili jelo suli li kulupu Konsantan, ante lili li jan pi pali pan li jan pali (tenpo mute la, pali kiwen) li jan pi jo mani mute lili lon ma tomo li jan pi jo mani lili pi kulupu jan.

## nimi

nimi "Sonko" pi toki pona li kama tan nimi *Zhōngguó* (中国) lon toki Sonko. kon pi nimi ni li "ma lawa insa" anu "ma lawa meso[nimi]". taso, toki ante li kepeken nimi ante. toki mute pi kulupu toki Palata Elopa li kepeken nimi tan nimi *Cīna* pi toki Sankita. ken la, nimi li tan toki Sonko. kon ona li ma Sin (toki Sonko: *秦 qin2*). ma Sin li tenpo wan pi ma Sonko lon tenpo pini.

## tenpo pini

tenpo mute la ante pi ma pi ma lawa Sonko (sitelen ni li pini lon tenpo sike nanpa 1912)
tenpo pini la, kulupu lawa mama li lawa e ma Sonko. jan li toki e ni: ma lawa nanpa wan lon ma Sonko li ma pi kulupu lawa mama Sija (toki Sonko: *夏朝, Xiàcháo*) li kama lon tenpo sike 2070 BCE anu tenpo poka. taso, sitelen toki ala li kama tan tenpo ni. sitelen toki li kama lon ma Sonko lon tenpo pi kulupu lawa mama San (*商朝, Shāng cháo*). taso, sitelen ni li toki ala pi kulupu Sija.

tenpo mute la ma Sonko li pakala li kama wan. jan lawa nanpa wan pi ma Sonko wan li jan Sin Si Wan. ona li wan e ma Sonko lon tenpo sike 221 BCE. kulupu lawa mama ona li kulupu lawa mama Sin (*秦朝, Qín cháo*). taso, lipu lawa en pali pi kulupu lawa ni li ike tawa jan mute. tan ni la, jan li weka e ona. tenpo utala li kama la, kulupu lawa mama An (*漢朝, Hàncháo*) li wan sin e ma Sonko.

kulupu lawa Tasin li kulupu lawa mama nanpa pini. jan lawa pini ona li jan Puwi (*溥儀, Puyi*). tenpo sike nanpa 1912 la jan li weka e lawa pi kulupu mama. ma Sonko li kama ma pi kulupu lawa. tenpo sike nanpa 1927 la utala insa li open. tenpo sike nanpa 1949 la kulupu Komintan li tawa ma Tawan. kulupu Konsantan li lawa e ma Sonko suli. tenpo ni la ma Sonko li jo e lawa ma tu. ma wan li lon ma Sonko pi ma suli. ma wan ante li lon ma Tawan.

## ma

ma Sonko li ma suli mute li ma suli nanpa wan. tan ni la, ona li jo e nasin ante mute pi kon ma lon ma ante ona. kulupu nena Imalaja li kipisi ma Sonko tan ma Palata tan ma Nepalu tan ma Tuku. kulupu nena ante li kipisi ona tan ma ante kin. ma pi telo lili Kopi li kipisi ona tan ma Monku. jan mute mute pi ma Sonko li awen lon poka pi telo suli Pasipi.

### ma kipisi

ma Sonko li jo e ma kipisi pi mute luka luka luka luka luka luka tu tu. ma Sonko li lawa ala e ma Tawan. taso, kulupu lawa pi ma Sonko li pilin e ni: ma Tawan li ma kipisi.

ma kipisi pi ma Sonko| nimi | nimi mama | ma tomo lawa |
| --- | --- | --- |
| ma Anwi | 安徽
Ānhuī | ma tomo Epe |
| ma Pesin | 北京
Běijīng | *ona li ma tomo* |
| ma Sonsin | 重庆
Chóngqìng | *ona li ma tomo* |
| ma Pukijen | 福建
Fújiàn | ma tomo Puso |
| ma Konton | 广东
Guǎngdōng | ma tomo Konso |
| ma Kansu | 甘肃
Gānsù | ma tomo Lanso |
| ma Kansi | 广西
Guǎngxī | ma tomo Nanin |
| ma Kuweso | 贵州
Guìzhōu | ma tomo Kijan |
| ma Enan | 河南
Hénán | ma tomo Senso |
| ma Upe | 湖北
Húběi | ma tomo Usan |
| ma Epe | 河北
Héběi | ma tomo Sikason |
| ma Anan | 海南
Hǎinán | ma tomo Aku |
| ma namako Onkon | 香港
Xiānggǎng | *ona li ma tomo* |
| ma Ilonkan | 黑龙
Hēilóngjiāng | ma tomo Apin |
| ma namako Omun | 澳门
Àomén | *ona li ma tomo* |
| ma Unan | 湖南
Húnán | ma tomo Sansa |
| ma Silin | 吉林
Jílín | ma tomo Sansun |
| ma Sijansu | 江苏
Jiāngsū | ma tomo Nansin |
| ma Sijansi | 江西
Jiāngxī | ma tomo Nansan |
| ma Lonin | 辽宁
Liáoníng | ma tomo Senkan |
| ma Opomonko | 内蒙古
Nèi Měnggǔ | ma tomo Oto |
| ma Ninsa | 宁夏
Níngxià | ma tomo Sinsan |
| ma Sinkaji | 青海
Qīnghǎi | ma tomo Sinin |
| ma Sisan | 四川
Sìchuān | ma tomo Sentu |
| ma Santon | 山东
Shāndōng | ma tomo Sinan |
| ma Sane | 上海
Shànghǎi | *ona li ma tomo* |
| ma Sansi pi ma tomo Sijan | 陕西
Shǎnxī | ma tomo Sijan |
| ma Sansi pi ma tomo Tajun | 山西
Shānxī | ma tomo Tajun |
| ma Tankin | 天津
Tiānjīn | *ona li ma tomo* |
| ma Sinkijan | 新疆
Xīnjiāng | ma tomo Ulunki |
| ma Po | 西藏
Xīzàng | ma tomo Lasa |
| ma Punan | 云南
Yúnnán | ma tomo Kentu |
| ma Sesijan | 浙江
Zhèjiāng | ma tomo Anso |

## jan

jan 1,400,000,000 li lon ma Sonko. ma ale la nanpa jan la ma Sonko li suli nanpa tu.

kulupu jan mute pi tan ante li lon ma Sonko. kulupu jan An (*汉族*) li kulupu suli. kulupu jan ante li lili. kulupu lawa pi ma Sonko li toki e ni: ma Sonko la, kulupu jan mute mute luka luka luka wan pi tan sama li lon.

jan mute pi ma Sonko li toki Sonko. taso, toki ante mute li lon ma Sonko.

## o lukin

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ma Kasatan ma Tosiki ma Kilisa | ma Lusi ma Monko | ma Soson |  |
| ma Akan |  | ma Nijon ma Anku |
|    **ma Sonko**     |
|  |
| ma Palata ma Tuku ma Nepalu ma Pakisan | ma Tawi ma Mijama ma Intonesija | ma Wije ma Lajo ma Malasija ma Punawi ma Pilipina |

## tan sona

ma Asija

|  |  |
| --- | --- |
| ma Asija lete | ma Lusi |
| ma Asija pi open suno | ma Anku · ma Monko · ma Nijon · ma Sonko · ma Soson · ma Tawan |
| ma Asija insa | ma Kasa · ma Kilisa · ma Opeki · ma Sikimen · ma Tosiki |
| ma Asija pi pini suno | ma Aja · ma Asepasan · ma Ilaka · ma Imala · ma Isale · ma Jaman · ma Kata · ma Katelo · ma Kiposi · ma Kuwe · ma Lunpan · ma Masu · ma Palen · ma Pilisin · ma Sajusi · ma Sulija · ma Tuki · ma Uman · ma Utun |
| ma Asija seli pi open suno | ma Intonesija · ma Kanpusi · ma Lajo · ma Malesija · ma Mijama · ma Pilipina · ma Pune · ma Simolete · ma Sinkapo · ma Tawi · ma Wije |
| ma Asija seli | ma Akan · ma Ilan · ma Lanka · ma Nepa · ma Pakisan · ma Palata · ma Panla · ma Siwewi · ma Tuku |