# ma Setapika

| ma Setapika

(nimi mama ali)
*Suid-Afrika* (toki Apikanse) *South Africa* (toki Inli) *uMzantsi Afrika* (toki Kosa) *iNingizimu Afrika* (toki Suwasi) *Afrika-Dzonga* (toki Sonka) *iNingizimu Afrika* (toki Sulu) *Afrika Borwa* (toki Sutu) *Aforika Borwa* (toki Suwana) *iSewula Afrika* (toki Tepele) *Afurika Tshipembe* (toki Wenta)
 |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
| **kalama musi ma** |
| *National Anthem of South Africa* kalama musi lawa pi ma Setapika |
|  |
| ma tomo lawa | ma tomo Kape, ma tomo Petolija, ma tomo Punonten |
| ma tomo pi mute jan nanpa wan | ma tomo Josanepu |
| toki lawa | toki Apikan toki Inli toki Kosa toki Sawasi toki Sonka toki Sulu toki Sutu toki Suwana toki Tepele toki Wenta |
| jan lawa | jan Siwe Lamaposa |
| tenpo open | tenpo sike 1910 (ma wan li kama) tenpo sike 1961 (weka pi kulupu mama lawa) tenpo sike 1994 (pini pi nasin Apartheid |
| mani | mani Lan |
| tenpo | UTC+2 |
| ISO 3166 | ZA |
| lipu ilo |  |

**ma Setapika** (toki Inli: *South Africa*, toki Sulu: *iNingizimu Afrika*, toki Kosa: *uMzantsi Afrika*, toki Apikanse: *Suid-Afrika*) li ma lon ma Apika seli. ma tomo lawa ona li ma tomo Kape li ma tomo Petolija li ma tomo Punonten. taso, ma tomo suli pi nanpa wan li ma tomo Josanepu. ona li poka e ma Posuwana e ma Sinpapuwe e ma Namipija e ma Mosanpi e ma Sawasi. ona li sike e ma Sutu.

kulupu jan mute li lon ma Setapika. ona li toki e toki mute li jan pi nasin kulupu mute. ma Setapika li jo e toki lawa luka luka tu. toki ni la toki luka luka wan li toki uta, taso toki wan li toki pi kepeken luka.[*ike*]

tenpo pini la, jan walo taso li lawa e ma Setapika. ona li anpa wawa a e jan pimeja.[*ike*] nimi pi nasin ni li nasin Apasate. ni li ike mute tawa jan pimeja. ni li pini lon tenpo sike 1994.

## tenpo pini

jan li alasa e kiwen sijelo mute lon Setapika tan tenpo pi kama jan. soweli pi sama jan li lon ma Setapika pi tenpo pini suli.[*ike*] kiwen sijelo li tan kulupu lupa suli lon ma Setapika li jo e nimi "supa mama jan".[*ike*]

tenpo pini pi mute lili[*ike*] la, jan pi kulupu Pantu li kama tawa ma Setapika. kulupu Kosan li kama la kulupu Pantu li awen kama ala. kulupu Pantu li kama tawa ma pi kulupu Kosan li anpa e kulupu Kosan. tan ni la kulupu Kosan li kama tawa ma pi telo lili.

tenpo sike 1488 la, jan tawa Patolomu Teja (toki Potuke: *Bartolomeu Dias*) tan ma Potuke li kama tawa ma Setapika li kama sona e ma Setapika. ona li kama tawa ma palisa pi pilin pona (anu ma Kape[*ike*]). ona li kama tawa ma Setapika la jan ante ala pi ma suli Elopa li lon ma Setapika lon tenpo pini.

tenpo sike 1652 la kulupu esun pi ma Insi pi open suno pi ma Netelan (toki Netelan: *Vereenigde Oostindische Compagnie*) li pali e tomo lon ma Kape. ni li open pi ma tomo Kape. ona li wile e ma tan ni: tomo tawa telo ona li kama tawa ma la, ona li ken kama jo e moku e ijo pona. taso, jan li alasa lon e ma[*ike*] li lanpan e ma tan kulupu jan Kosan pi tenpo pini. esun pi jan jo li open lon ma ni kin. tenpo la, ma lanpan Kape li kama suli. tan ni la, jan pi ma Netelan li utala e kulupu jan Kosa.

## ma

### ma lili

ma Setapika li kipisi tawa ma lili ni:

* ma Enpunalanka (*Mpumalanga*)
* ma Kape pi open suno (*Western Cape*)
* ma Kape pi pini suno (*Eastern Cape*)
* ma Kape pi poka open e open suno (*Northern Cape*)
* ma Koten (*Gauteng*)
* ma Linpopo (*Limpopo*)
* ma Pisa (*Free State*)
* ma pi teje e pini suno (*North West*)
* ma Sulu-Nata (*KwaZulu-Natal*)

## jan