# ma Sinkapo

| ma Sinkapo
 Singapore (toki Inli) 新加坡 (Xīnjiāpō) (toki Sonko) Singapura (toki Malasija) சிங்கப்பூர் (Singapur) (toki Tami) |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
| **kalama musi ma** |
| Majulah Singapura (o tawa sinpin, ma Sinkapo o)  |
|  |
| toki lawa | toki Inli toki Sonko toki Malasija toki Tami |
| mani | mani Tola pi ma Sinkapo (S$) |
| ISO 3166 | SG |

**ma Sinkapo** anu **ma Sinapula** li ma lawa li ma lili li ma tomo lon ma Asija. ona li lon poka pi ma Malasija li lon poka pi ma Intonesija. jan pi kulupu jan mute li lon ma Sinkapo. ni la toki lawa tu tu ni li lon: toki Inli en toki Sonko en toki Malasija en toki Tami li lon. jan pi ma Sinkapo li toki Inli mute. ma Sinkapo li lon sinpin pi ma tomo Sokopalu.

ma Sinkapo li lili, taso ona li suli tawa esun. kasi kule pi ma Sinkapo li kasi kule pi meli Jokin. tenpo ni la, jan lawa li jan Taman Sanmukalantan li jan Lowan Wan. ma Sinkapo li jo ala e ma tomo lawa tan ni: ona ni ma tomo.

kalama musi lawa li "Majulah Singapura" kepeken toki Malasija. toki pona la kalama musi li "o tawa, ma Sinkapo o".

## toki awen

| toki pona | toki Inli |
| --- | --- |
| mi mute li jan pi ma Sinkapo. mi pana e toki awen tawa kulupu ni. kulupu ni li ante ala tan kule jan, tan toki, tan nasin sewi. mi mute li pali e ma pi lawa jan. nasin pi ma ni li pona tawa nasin lawa, tawa nasin sama. ni la, mi mute li wile kama jo e pilin pona e mani pona, e kama sin pi ma mi. | We, the citizens of Singapore, pledge ourselves as one united people, regardless of race, language or religion, to build a democratic society based on justice and equality, so as to achieve happiness, prosperity and progress for our nation. |

## nimi

nimi "ma Sinkapo" li kama tan nimi "Singapore" pi toki Inli. nimi "Singapore" li kama tan nimi "Singapura" pi toki Malaju. nimi "Singapura" li kama tan nimi "सिंहपुर *Siṃhapura*" pi toki Sankita. nimi "सिंहपुर" li "ma tomo pi soweli suli utala" lon toki pona. tenpo pini mute la nimi pi ma Sinkapo li ma Temase (Temasek, toki Sonko: 淡馬錫 *Dànmǎxī*). ken la ni li tan toki Malaju "tasek".

## len ma

lipu pi len ma pi ma Sinkapo
len ma pi ma Sinkapo li jo e sitelen tu: sewi li loje, anpa li walo. sitelen loje la, mun wan en suno luka li lon. tenpo sike nanpa 1959 la jan To Sinsaje li pali e len ma ni. loje li sitelen e ni: jan ale li sama. walo li sitelen e jaki ala lon jan. mun li sitelen e ni: ma lawa sin li kama wawa. suno luka li sitelen e lawa pi jan ale, e utala ala, e nasin pona, e nasin lawa, e nasin sama.

## tenpo pini

### tenpo pini mute

tenpo sike nanpa 1299 la jan San Nila Utama li kama lon ma Temase. ona li jan lawa pi ma tomo Palenpan. ona li lukin e ma telo. ma telo ni li jo e ko walo. ona li pana e len lawa ona tawa telo suli tan ni: ona li wile weka e kon telo wawa. lon ma Sinapula la ona li lukin e soweli. ona li toki alasa: "soweli ni li seme?". jan ante li toki: "soweli suli utala". ona li toki: "mi ken lukin e soweli suli utala la ni li ma pona. ma ni la mi wile pali e ma tomo!". ona li pana e nimi sin tawa ma Temase. nimi sin li ma Sinapula.

ma Sinkapo lon tenpo sike nanpa 1865
### tenpo ma Juke

tenpo sike nanpa 1819 la jan Sanpa Lepo pi ma Juke li kama lon ma Sinkapo. ona li pali e nasin lawa pi ma Juke lon ma ni. tenpo ni la ma Sinkapo li kama ma pi ma Juke. lon tenpo lili la, jan mute tan ma ante li kama lon ma Sinapula. ma tomo Sinapula li kama suli wawa tan ni: jan tan ma Sonko, tan ma Palata, tan ma Malesija, en tan ma ante li kama pali en kama awen lon ma ni. ma Sinapula li kama ma tomo pi mani li kama ma tomo pi tomo tawa telo. mani mute li tawa tan ma ante lon ma ni. tenpo sike nanpa 1867 la, ma Sinapula li kama ma pi lawa pi ma Juke, li lon ala lawa pi ma Palata pi ma Juke. tenpo sike nanpa 1890 la, ma ni li pali li esun e ko walo tan ni: jan li pali e ko walo lon ma Sinkapo lon ma Malaja. utala suli nanpa wan la, ma Sinkapo li utala ala tan ni: ma Elopa li utala, taso ma Asija seli pi open suno li utala ala.

### utala suli nanpa tu

tenpo sike nanpa 1942 la, utala suli nanpa tu li kama lon ma Sinkapo. jan utala pi ma Nijon li kama tan poka sewi li utala e ma Juke lon ma ni. jan utala pi ma Juke li ken ala awen. ma Sinkapo li kama lon lawa pi ma Nijon. jan Winsan Sasilu li toki e ni: "ni li tenpo ike nanpa wan pi tenpo pini lon ma Juke". tenpo ni la, ma Sinkapo li jo e nimi sin: ma Sijonan (toki Nijon: 昭南島 *Shōnan-tō, Syônan-tô*). jan mute li moli. jan mute li pilin ike li kama pakala tan pali utala en tan lawa wawa pi ma Nijon. ma Sinkapo li kama sin lon lawa pi ma Juke tan ni: tenpo sike nanpa 1945 la ma Nijon li kama anpa lon utala. utala suli nanpa tu li pini.

jan pi ma Nijon li kama anpa lon utala
### utala suli nanpa tu li pini

tenpo sike nanpa 1945 la, utala suli nanpa tu li pini. ma Sinkapo li kama sin lon lawa pi ma Juke. tenpo ni la, ma ni li pakala mute tan pali utala. tomo mute li pakala. jan mute li pilin ike li jo ala e mani mute. lon tenpo ni la, pilin pi jan ma li ante. jan mute li wile e ni: ma Sinkapo li jo e lawa ona. jan li open pali e kulupu pi lawa jan en kulupu pi pali pi jan ma. tenpo sike nanpa 1959 la, ma Sinkapo li kama jo e lawa lili. jan Li Kuwanju li kama jan lawa pi ma ni. tenpo sike nanpa 1963 la ma Sinkapo li lon insa pi ma Malasija. taso, pilin en lawa li pakala. tenpo sike nanpa 1965 la ma Sinkapo anpa li kama lon e ma pi lawa ona tan ni: ma Sinkapo en ma Malasija li jo e nasin ante.

jan Li Kuwanju lon tenpo sike nanpa 1975
### tenpo ma pi lawa ona

tenpo sike nanpa 1965 la, ma Sinkapo li kama ma pi lawa ona. tenpo open la, ma ni li jo e pali suli mute. ma li lili. jan li mute. mani li lili. jan mute li jo ala e pali pona. jan lawa Li Kuwanju en kulupu lawa ona li pali e nasin suli pi mani en nasin suli pi jan. jan li pali e tomo pona, li pana sona tawa jan mute, li pali e nasin pi tomo tawa e tomo pi mani. lon tenpo suno mute la, ma Sinkapo li kama ma pi mani suli. kulupu mani tan ma ante li kama pali lon ma ni. tomo tawa telo en tomo tawa sewi li kama suli wawa. ma Sinkapo li pali e nasin pona pi jan ale. jan mute li jo e tomo pona, e sona pona, e pali pona. ma ni li kama ma pi tomo suli, pi mani suli, pi nasin lawa wawa. tenpo ni la, ma Sinkapo li wawa li jo e wawa suli.

## nasin sewi

| nasin sewi lon ma Sinkapo |
| --- |
| nasin sewi |  |  | kipisi sama ale |  |
| nasin sewi Puta |    | 33% |
| nasin sewi pi jan Jesu |    | 18% |
| nasin pi sewi ala |    | 17% |
| nasin sewi Isilami |    | 15% |
| nasin To |    | 11% |
| nasin sewi Sanatana |    | 5.1% |
| ante |    | 0.9% |

nasin sewi mute li lon ma Sinkapo. kulupu pi nasin sewi pi ma Sinkapo luka luka li lon. tenpo sike nanpa 2014 la, kulupu jan li toki e ni: ma Sinkapo li ma pi nasin sewi ante mute lon ma ale li lon ala nasin sewi nanpa wan pi jan ale. jan 31% li toki e ni: ona li lukin lon nasin sewi Puta. jan pi nasin sewi Puta li jan Sonko Po.

## nasin tawa

### ma

sitelen ma pi tomo tawa linja lon ma Sinkapo
ma Sinkapo li jo e tomo tawa linja e tomo tawa suli. tenpo ni la linja luka wan li lon linja sewi anpa (loje), lon linja open pini (laso kasi), lon linja kama suno (laso loje), lon linja sike (jelo), lon linja ma tomo (laso telo), lon linja ma Tonson-isoko (loje pimeja). linja lili tu wan li lon ma tomo Senkan, lon ma tomo Ponko, lon ma tomo Suwasukan en ma tomo Pukipansan. lon ma Sinkapo la, tomo tawa li pi mani mute nanpa wan lon ma ale. lon ma Sinkapo la, tomo tawa mani li mani lili.

nasin pi noka suli lon ma tomo Sokopalu
nasin pi noka suli li wan e ma Sinkapo e ma tomo Sokopalu. noka pi ma Sinkapo la, ona li lon ma tomo Ulan. nasin pi noka suli nanpa tu li lon. ona li wan e ma tomo Tuwaso e ma tomo Tansonkupan.

### kon

telo pi kama sewi lon ma pi tomo tawa sewi Sanki
ma pi tomo tawa sewi Sanki li ma pi tomo tawa sewi nanpa wan pi ma Sinkapo. ma pi tomo tawa sewi Selita li ma pi tomo tawa sewi nanpa tu pi ma Sinkapo. jan mute li toki e ni: ma pi tomo tawa sewi Sanki li ma pi tomo tawa sewi nanpa wan lon ma ale.

### telo

ma pi tomo tawa telo pi ma Sinkapo li suli mute. ona li ma pi tomo tawa telo nanpa tu lon ma ale.

## ma

sitelen ma pi ma Sinkapo. sitelen ma ni li jo e nimi pi telo e nimi pi ma tomo e nimi pi ma telo.
ma Sinkapo li jo e ma telo mute mute mute tu wan (63). ma Sinkapo li jo e telo mute wan (21). nena pi sewi nanpa wan li lon ma tomo Pukisima. nena Pukisima li sewi mute.

tenpo ma Sinkapo li lon ma Juke la ona li jo e ma Jule e ma Kokokili. tenpo sike nanpa 1957 la ma Sinkapo li pana e ma Jule e ma Kokokili tawa ma Oselija.

ma Sinkapo la ma telo Uson li ma telo suli nanpa wan. ma telo Sinkapo li sama ma telo Uson. ma Sentosa li ma telo lili lon anpa pi ma telo Sinkapo. ona li ma pi musi. ma Sentosa la, ijo li wile mani mute. ma Monako la, ma Sentosa li suli. ma Onkon la, ma Sinkapo li lili.

## ma tomo

ma tomo Tenpini li jo e jan mute nanpa wan lon ma Sinkapo. ma tomo Peto li jo e jan mute nanpa tu.

| toki pona | toki Inli • toki Malaju | toki Sonko | toki Tami | nanpa ma (km2) | nanpa jan (2025) | nanpa jan/nanpa ma (/km2) | ma tomo lili |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ma tomo Anmokijo | Ang Mo Kio | 宏茂桥 | ஆங் மோ கியோ | 13.94 | 158,720 | 11,386 | 12 |
| ma tomo Peto | Bedok | 勿洛 | பிடோக் | 21.69 | 274,360 | 12,649 | 8 |
| ma tomo Pisan | Bishan | 碧山 | பீஷான் | 7.62 | 87,530 | 11,487 | 3 |
| ma tomo Punle | Boon Lay | 文礼 | பூன் லே | 8.23 | 30 | 4 | 4 |
| ma tomo Pukipato | Bukit Batok | 武吉巴督 | புக்கிட் பாத்தோக் | 11.13 | 165,830 | 14,899 | 9 |
| ma tomo Pukimela | Bukit Merah | 红山 | புக்கிட் மேரா | 14.34 | 146,200 | 10,195 | 17 |
| ma tomo Pukipansan | Bukit Panjang | 武吉班让 | புக்கிட் பாஞ்சாங் | 8.99 | 136,360 | 15,168 | 7 |
| ma tomo Pukisima | Bukit Timah | 武吉知马 | புக்கிட் திமா | 17.53 | 85,900 | 4,900 | 8 |
| ma tomo pi alasa telo | Central Water Catchment • Kawasan Tadahan Air Tengah | 中央集水区 | மத்திய நீர் நீர்ப்பிடிப்பு | 37.15 | – | – | N/A |
| ma tomo Sanki | Changi | 樟宜 | சாங்கி | 40.61 | 1,960 | 48 | 3 |
| ma tomo Sankipe | Changi Bay • Teluk Changi | 樟宜湾 | சாங்கி பே | 1.7 | – | – | N/A |
| ma tomo Suwasukan | Choa Chu Kang | 蔡厝港 | சுவா சூ காங் | 6.11 | 187,550 | 30,696 | 7 |
| ma tomo Kemensi | Clementi | 金文泰 | கிளிமெண்டி | 9.49 | 104,240 | 10,984 | 9 |
| ma tomo Tantan | Downtown Core • Pusat Bandar | 市中心 | சிங்கப்பூர் நகர மையத்தில் | 4.34 | 5,230 | 1,205 | 8 |
| ma tomo Kelan | Geylang | 芽笼 | கேலாங் | 9.64 | 117,640 | 12,203 | 5 |
| ma tomo Okan | Hougang | 后港 | ஹவ்காங் | 13.93 | 227,220 | 16,312 | 10 |
| ma tomo Sulon | Jurong East • Jurong Timur | 裕廊东 | ஜூரோங் கிழக்கு | 17.83 | 72,950 | 4,091 | 10 |
| ma tomo Penkan | Jurong West • Jurong Barat | 裕廊西 | ஜூரோங் மேற்கு | 14.69 | 253,840 | 17,280 | 9 |
| ma tomo Kalan | Kallang | 加冷 | காலாங் | 9.17 | 101,720 | 11,093 | 9 |
| ma tomo Linsukan | Lim Chu Kang | 林厝港 | லிம் சூ காங் | 17.3 | 30 | 2 | N/A |
| ma tomo Mante | Mandai | 万礼 | மண்டாய் | 11.77 | 2,120 | 180 | 3 |
| ma tomo Malina | Marina East • Marina Timur | 滨海东 | மெரினா கிழக்கு | 1.82 | – | – | N/A |
| ma tomo Katanpatape | Marina South • Marina Selatan | 滨海南 | மெரினா தென் | 1.62 | – | – | N/A |
| ma tomo Malinpale | Marine Parade | 马林百列 | மரின் பரேட் | 6.12 | 47,480 | 7,758 | 5 |
| ma tomo Musijun | Museum • Muzium | 博物馆 | அருங்காட்சியகம் | 0.83 | 820 | 988 | 3 |
| ma tomo Nijutan | Newton | 纽顿 | நியூட்டன் | 2.07 | 10,110 | 4,884 | 6 |
| ma tomo pi ma telo | North-Eastern Islands • Kepulauan Timur Laut | 东北群岛 | வடகிழக்கு தீவுகள் | 42.88 | 40 | 1 | N/A |
| ma tomo Nowina | Novena | 诺维娜 | நொவீனா | 8.98 | 53,160 | 5,920 | 5 |
| ma tomo Osa | Orchard | 乌节 | ஆர்ச்சர்ட் | 0.96 | 1,450 | 1,510 | 3 |
| ma tomo Otalan | Outram | 欧南 | ஊட்ரம் | 1.37 | 16,940 | 12,365 | 4 |
| ma tomo Pasili | Pasir Ris | 巴西立 | பாசிர் ரிஸ் | 15.02 | 144,260 | 9,605 | 8 |
| ma tomo Pajalepa | Paya Lebar | 巴耶利峇 | பாய லேபார் | 11.69 | 20 | 2 | 5 |
| ma tomo Pajonija | Pioneer | 先驱 | பயனியர் | 12.1 | 50 | 4 | 5 |
| ma tomo Ponko | Punggol | 榜鹅 | பொங்கோல் | 9.34 | 204,150 | 21,858 | 7 |
| ma tomo Kuwinton | Queenstown | 女皇镇 | குவீன்ஸ்டவுன் | 20.43 | 101,480 | 4,967 | 16 |
| ma tomo Liwapeli | River Valley | 里峇峇利 | நதி பள்ளத்தாக்கு | 1.48 | 12,700 | 8,581 | 5 |
| ma tomo Loso | Rochor | 梧槽 | ரோச்சோர் | 1.62 | 12,790 | 7,895 | 10 |
| ma tomo Selita | Seletar | 实里达 | சிலேத்தார் | 10.25 | 290 | 28 | 4 |
| ma tomo Senpawan | Sembawang | 三巴旺 | செம்பவாங் | 12.34 | 113,350 | 9,186 | 9 |
| ma tomo Senkan | Sengkang | 盛港 | செங்காங் | 10.59 | 267,600 | 25,269 | 7 |
| ma tomo Selankun | Serangoon | 实龙岗 | சிராங்கூன் | 10.1 | 116,630 | 11,548 | 7 |
| ma tomo Sinpan | Simpang | 新邦 | சிம்பாங் | 5.13 | – | – | 4 |
| ma tomo pi nasin telo Sinkapo | Singapore River • Sungai Singapura | 新加坡河 | சிங்கப்பூர் நதி | 0.96 | 4,630 | 4,823 | 3 |
| ma tomo pi ma telo lili | Southern Islands • Kepulauan Selatan | 南部群岛 | தெற்கு தீவுகள் | 6.07 | 2,680 | 442 | 2 |
| ma tomo Saletowiju | Straits View • Pemandangan Selat | 海峡景 | ஸ்ட்ரெய்ட்ஸ் காண்க | 0.77 | – | – | N/A |
| ma tomo Sunkekatu | Sungei Kadut • Sungai Kadut | 双溪加株 | சுங்கை காடுட் | 15.99 | 730 | 46 | 5 |
| ma tomo Tenpini | Tampines | 淡滨尼 | தெம்பினிஸ் | 20.89 | 290,090 | 13,887 | 5 |
| ma tomo Tankilin | Tanglin | 东陵 | டங்லின் | 7.63 | 24,630 | 3,228 | 4 |
| ma tomo Tenka | Tengah | 登加 | தெங்கா | 7.4 | 22,960 | 3,103 | N/A |
| ma tomo Topajo | Toa Payoh | 大巴窑 | தோ பாயோ | 8.17 | 142,220 | 17,408 | 12 |
| ma tomo Tuwaso | Tuas | 大士 | துவாஸ் | 30.04 | 80 | 3 | 6 |
| ma tomo pi ma telo Sulon | Western Islands • Kepulauan Barat | 西部群岛 | மேற்கத்திய தீவுகள் | 39.47 | 10 | 0 | 3 |
| ma tomo pi alasa telo lili | Western Water Catchment • Kawasan Tadahan Air Barat | 西部集水区 | மேற்கத்திய நீர் நீர்ப்பிடிப்பு | 69.46 | 580 | 8 | N/A |
| ma tomo Ulan | Woodlands | 兀兰 | ஊட்லண்ட்ஸ் | 13.59 | 254,440 | 18,723 | 9 |
| ma tomo Isun | Yishun | 义顺 | யீஷூன் | 21.24 | 228,730 | 10,769 | 9 |

## moku

pan walo en waso pi ma Ananma Sinkapo li jo e moku pona mute. jan tan kulupu ante li kama pali e moku tawa ma ni. moku tan kulupu Sonko, tan kulupu Melaju, tan kulupu Palata, tan kulupu Inli li lon. jan li pali e moku pi soweli, pi kasi, pi kili. jan li pali e moku wawa, e moku lili, moku pi mani lili e moku pi mani suli. jan li pali e moku ante tan kulupu ante, taso jan li lon poka ala e nasin moku tan kulupu ante. jan li ken moku e moku pi kulupu ante mute lon ma Sinkapo. tenpo ni la, moku tan kulupu pi ma Elopa tan kulupu Nijon li lon kin. moku ni li pona tawa jan mute: pan walo en waso pi ma Anan, pan walo en telo pi kili kiwen, pan en telo namako, en pan linja pimeja. jan mute li toki e ni: pan walo en waso pi ma Anan li moku nanpa wan pi ma Sinkapo.

## musi

ma Sinkapo li jo e kulupu pi musi ante mute. jan li pali e musi tan kulupu ante. musi ni li lon tomo, lon sinpin suno, en lon kulupu pi tomo tawa. jan li toki e musi pi kulupu mute. sitelen musi li lon ma Sinkapo. jan li pali e sitelen musi pi toki pona, pi toki Inli, pi toki Sonko, en pi toki ante. jan li toki e sitelen ante tan ma ante. kulupu pi musi wawa li kama lon tenpo suno mute. jan li toki e musi pi ma Sinkapo lon ma esun, lon tomo pi musi, lon poki musi, lon kulupu pi ilo sona.

## esun en mani

ni li mani Tola tu pi ma Sinkapo. sitelen pi jan Juso Isa li lon.mani Tola pi ma Sinkapo (toki Inli la: *dollar,* toki Sonko la: *新加坡元, toki Melaju la: Dolar Singapura, toki Tami la: சிங்கப்பூர் வெள்ளி,* sitelen: S$, nimi pi ISO-4217: SGD) li mani lon ma Sinkapo, li mani lon ma ante kin. sina kipisi e mani pi ma Sinkapo la, ona li pali e mani lili pi ma Sinkapo (toki Inli la: *cent, toki Sonko la: 分 fēn, toki Melaju la: sen, toki Tami la: காசு kācu*, sitelen: ¢) mani lili 100 pi ma Sinkapo li lon mani 1 pi ma Sinkapo. sina ken kepeken mani pi ma Sinkapo lon ma Pune tan ni: mani pi ma Sinkapo li sama mute mani pi ma Pune. ma Tola pi ma Sinkapo li mani nanpa luka luka tu wan lon ma ale. tenpo sike nanpa 2024 la, mani Tola pi ma Sinkapo 66,553,000,000,000 li lon.

## toki

toki Inli, toki Sonko, toki Malasija, toki Tami li toki pi ma Sinkapo.

## tan sona

## ma poka

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | ma Malesija |  |  |
|  |  |  |
|    **ma Sinkapo**     |
|  |
|  | ma Intonesija |  |

ma Asija

|  |  |
| --- | --- |
| ma Asija lete | ma Lusi |
| ma Asija pi open suno | ma Anku · ma Monko · ma Nijon · ma Sonko · ma Soson · ma Tawan |
| ma Asija insa | ma Kasa · ma Kilisa · ma Opeki · ma Sikimen · ma Tosiki |
| ma Asija pi pini suno | ma Aja · ma Asepasan · ma Ilaka · ma Imala · ma Isale · ma Jaman · ma Kata · ma Katelo · ma Kiposi · ma Kuwe · ma Lunpan · ma Masu · ma Palen · ma Pilisin · ma Sajusi · ma Sulija · ma Tuki · ma Uman · ma Utun |
| ma Asija seli pi open suno | ma Intonesija · ma Kanpusi · ma Lajo · ma Malesija · ma Mijama · ma Pilipina · ma Pune · ma Simolete · ma Sinkapo · ma Tawi · ma Wije |
| ma Asija seli | ma Akan · ma Ilan · ma Lanka · ma Nepa · ma Pakisan · ma Palata · ma Panla · ma Siwewi · ma Tuku |