# ma Tuki

| ma Tuki
 Türkiye |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
| **kalama musi ma** |
| *İstiklâl Marşı* (tawa utala pi ma weka) |
|  |
| ma tomo lawa | ma tomo Ankala |
| ma tomo pi mute jan nanpa wan | ma tomo Itanpu |
| toki lawa | toki Tuki |
| toki ante | toki Alapi toki Kusi |
| nasin sewi | 83% nasin sewi Isilami 17% nasin ante |
| jan lawa | jan Lese Taje Etokan |
| mani | mani Lila pi ma Tuki (₺) (TRY) |
| ISO 3166 | TR |

**ma Tuki** anu **ma Sikije** (toki Tuki la: *Türkiye*) li lon ma suli Elopa li lon ma suli Asija. mute pi ma Tuki li lon ma palisa Anatolu. ma Tuki li lon poka pi ma Pokasi li lon poka pi ma Elena li lon poka pi ma Katelo li lon poka pi ma Aja li lon poka pi ma Ilan li lon poka pi ma Asepajan li lon poka pi ma Ilakija li lon poka pi ma Sulija.

tenpo pini la kulupu jan mute li lawa e ma Tuki. kulupu ni li kulupu pi ma Aja pi ma Pasileja Loma pi ma Selesu pi ma Osuman.

## nimi

nimi pi ma Tuki lon toki Tuki li *Türkiye*. nimi ni li nimi tu. nimi nanpa wan li *Türk*. *Türk* kepeken toki Tuki pi tenpo pini li "wawa" li "jan Tuki." nimi nanpa tu li *-iye* li "jo."[*sona li tan seme?*]

## tenpo pini

sinpin kiwen pi ma tomo Toja
tenpo mute la jan li lon ma Tuki. ma tomo pi tenpo mute li ma tomo Sataloju (*Çatalhöyük*) li ma tomo Sajonu (*Çayönü*) li ma tomo Newali Soli (*Nevali Cori*) li ma tomo Jasila (*Hacilar*) li ma tomo Kopeki Tepe (*Göbekli Tepe*) li ma tomo Mesin (*Mersin*) li ma tomo Toja (*Trōiás*).

ma lawa suli nanpa wan lon ma Tuki li ma Jatu (*Ḫa-at-tu-ša*). ma lawa suli nanpa tu lon ma Tuki li ma Pukija (*Phyrgia*). tenpo ante la, kulupu jan Kimilaja (*mat Gimirrāya*) li kama lon ma Tuki. kulupu Kimilaja li pakala e ma lawa Pukija. ma lawa ante lon ma Tuki pi tenpo pini li ma Sata (*Śfarda*) li ma Kelija (*Καρία, Karia*) li ma Temi (*𐊗𐊕𐊐𐊎𐊆𐊖, Trm̃mis*). ma ante lon ma Tuki pi tenpo pini li ma Ijonija (*Ἰωνία, Iōnía*).

tenpo ante la ma Ilan pi kulupu lawa Akimani li anpa e ma Tuki. tenpo ante la, jan Alekanto suli li anpa e ma Tuki. tenpo ante la ma Tuki li kipisi. ma Pisinija (*Bithynia*) en ma Kapatokija (*Καππαδοκία, Kappadokía*) en ma Pekamen (*Πέργαμον, Pergamon*) en ma Ponto (*Πόντος, Pontos*) li lon. tenpo ante la kulupu jan Loma li anpa e ma mute ni. tenpo ante la jan lawa Konsansinu li kama e ni: ma tomo Byzantium li ma tomo lawa pi ma Loma. jan Konsansinu li ante e nimi pi ma tomo Byzantium tawa ma tomo Konsansinu. tenpo ante la ma lawa Loma li tu. ona li kama e ma lawa Loma e ma lawa Pasileja Loma. ma tomo Konsansinu li ma tomo lawa pi ma Pasileja Loma.

tenpo la, kulupu jan Tuki li kama tawa ma Tuki. kulupu jan Tuki li open e ma lawa Selesu. tenpo sike nanpa 1071 la, ma Selesu li utala li anpa e ma Pasileja Loma lon ma tomo Manasike. ma Selesi li kama lawa e ma Tuki mute. taso, tenpo sike nanpa 1243 la, kulupu jan Monku li kama e ma Tuki li anpa e kulupu Seljuk. tenpo sike 1299 la, jan lawa Osuman nunpa wan li open e ma lawa Osuman. ona li wan e ma Tuki. tenpo sike 1453 la, ma Osuman li anpa li pini e ma Pasileja Loma tan ni: ona li lanpan[nimi] e ma tomo Konsansinu. ona li ante e nimi ona tawa ma tomo Itanpu.

tenpo pi utala suli nanpa wan la ma Kanse en ma Losi en ma Juke en ma Italija en ma Mewika li pakala e kulupu lawa Osuman. tenpo ni la, kulupu lawa sin pi ma Tuki li kama lon. ma tomo Ankala li ma tomo lawa sin ona. jan Atatu li jan lawa nanpa wan pi kulupu lawa sin Tuki.

## nasin lawa

### toki tawa ma ante

jan Pankin Losewe en jan Imet Inone en jan Winson Sesile li poka li toki.
ma Tuki li lon kulupu ma utala pi telo Alansi lete. kulupu lawa pi ma Tuki li wile e ni: tawa kama insa e kulupu ma Elopa.[*sona li tan seme?*]

tenpo pini la ma Elena li ike tawa ma Tuki. taso tenpo ni la ona li pona tawa ma Tuki.[*sona li tan seme?*]

tenpo pini en tenpo ni la ma Aja li ike tawa ma Tuki tan ni: tenpo pini la kulupu Osuman li pakala e jan Aja lon ma Tuki. tenpo ni la kulupu lawa pi ma Tuki li toki e ni: tenpo pini la jan Aja lon ma Tuki li moli. taso, moli ona li kama ala tan kulupu Osuman. toki ni li ike tawa jan Aja. tenpo ni la ma Asepajan li pona tawa ma Tuki. taso ma Asepajan li ike tawa ma Aja. tan ni la jan Tuki en jan Aja li jan pona ala.

## ma

ma Tuki li suli sama ma Sile anu ma Tesa.

telo suli mute li lon poka ma Tuki. telo suli ni li telo suli Ekejo li telo suli Pimeja li telo suli Mesitelane. telo suli Mamala li lon insa ma Tuki.

tenpo la jan mute li tawa lon ma Tuki. ken la, tawa suli ni li pakala e jan e tomo.

tenpo la ma Tuki li seli. tenpo seli la telo mute li lon ala. tenpo la ma Tuki li lete. tenpo lete la telo mute li lon. seli mute en lete mute li lon insa pi ma Tuki. seli lili en lete lili li lon selo pi ma Tuki.

## esun

jan Tuki li kama jo e mani kepeken nasin ni: jan Tuki li pali e moku lon ma. jan Tuki li pali e ijo ante. jan ante li kama tawa ma Tuki li pana e mani ona tawa jan Tuki.

## jan

jan mute li lon ma Tuki. tenpo mute la jan Tuki li lon. jan lili li tawa tomo sona. jan mute li ken sona kepeken lipu sitelen.

jan mute pi ma Tuki li jan Tuki. taso jan ali pi ma Tuki li jan Tuki ala. kulupu Kusi en kulupu Circassian en kulupu Lomani en kulupu Alapi en kulupu Elena en kulupu Aja en kulupu Jejuta li lon ma Tuki.

toki Tuki li toki lawa pi ma Tuki. taso jan li toki kepeken toki Alapi en toki Posan en toki Circassian en toki Kusi en toki Jutejepanja kin lon ma Tuki.

jan pi mute mute pi ma Tuki li jan pi nasin sewi Isilami. nasin sewi lili pi ma Tuki li nasin sewi Ototo pi ma Elena li nasin sewi Alakelekan pi ma Aja li nasin sewi Ototo pi ma Sulija li nasin sewi Juta li nasin sewi Esisi. nasin pi sewi ala kin li lon ma Tuki.

### musi

jan Tuki li pali e kalama musi e lipu sitelen. jan Ojan Pamu (*Orham Pamuk*) li jan suli pi sitelen toki tan ma Tuki.

tomo Tuki mute li tomo Pasileja Loma li tomo Osuman. tomo Tuki ante li lukin sama tomo pi ma ante.

musi sike noka li pona mute tawa jan Tuki mute. musi pi sike poki en musi pi tawa wawa pi tomo tawa li pona lili tawa jan Tuki. musi pi tenpo Osuman lon ma Tuki li musi Jali Kulese (*Yağlı Güreş*).

## ma tomo pi ma Tuki

ma tomo lawa pi ma Tuki li ma tomo Ankala. ma Tuki li jo e ma tomo mute mute mute mute wan.

## lipu ante

*  (toki Inli)

ma Elopa

|  |  |
| --- | --- |
| ma Elopa lete | ma Ele · ma Esi · ma Isilan · ma Juke · ma Lawi · ma Lijatuwa · ma Nosiki · ma Sensa · ma Sumi · ma Tansi |
| ma Elopa pi open suno | ma Lominija · ma Lowenki · ma Lusi · ma Mosijo · ma Motowa · ma Pelalusi · ma Posuka · ma Pokasi · ma Seki · ma Ukawina |
| ma Elopa pi pini suno | ma Esalasi · ma Kanse · ma Lisensan · ma Lusepu · ma Monako · ma Netelan · ma Pesije · ma Suwasi · ma Tosi |
| ma Elopa seli | ma Antola · ma Elina · ma Epanja · ma Italija · ma Kiposi · ma Lowasi · ma Lowensina · ma Mata · ma Potuke · ma Posan · ma Samalino · ma Sewenamaketonija · ma Sinakola · ma Sipe · ma Sopisi · ma Tuki · ma Wasikano |

ma Asija

|  |  |
| --- | --- |
| ma Asija lete | ma Lusi |
| ma Asija pi open suno | ma Anku · ma Monko · ma Nijon · ma Sonko · ma Soson · ma Tawan |
| ma Asija insa | ma Kasa · ma Kilisa · ma Opeki · ma Sikimen · ma Tosiki |
| ma Asija pi pini suno | ma Aja · ma Asepasan · ma Ilaka · ma Imala · ma Isale · ma Jaman · ma Kata · ma Katelo · ma Kiposi · ma Kuwe · ma Lunpan · ma Masu · ma Palen · ma Pilisin · ma Sajusi · ma Sulija · ma Tuki · ma Uman · ma Utun |
| ma Asija seli pi open suno | ma Intonesija · ma Kanpusi · ma Lajo · ma Malesija · ma Mijama · ma Pilipina · ma Pune · ma Simolete · ma Sinkapo · ma Tawi · ma Wije |
| ma Asija seli | ma Akan · ma Ilan · ma Lanka · ma Nepa · ma Pakisan · ma Palata · ma Panla · ma Siwewi · ma Tuku |