Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ma tomo Kolalunpo

ma Kolalunpo anu ma tomo Kolalunpo (toki Malasija: Kuala Lumpur, toki Sonko: 吉隆坡 *Jílóngpō,* toki Tami: கோலாலம்பூர் *Kōlālampūr*) li ma tomo pi ma Malasija.

| ma Kolalunpo
 Kuala Lumpur 吉隆坡 கோலாலம்பூர் |
| --- |
| ma tomo |
|  len ma |  sitelen lawa |
| ma suli | ma Malasija |
| toki lawa | toki Malaju |
| toki ante | toki Sonko,toki Kantun,toki Tami |
| ISO 3166 | MY-14 |

## tenpo pini

tenpo ni la, jan ala li sona e ni, jan seme li pana e nimi ona tawa ona. tenpo pini mute la, esun lili en tomo lili li lon taso.tenpo ni la, ona li suli mute.

## tan sona
# nasin misikeke Ajuweta

**nasin misikeke[nimi] Ajuweta** (toki Sankita la: आयुर्वेद, nasin sitelen Lasina la: *Āyurveda*, "sona pi ijo lon") li nasin misikeke lon nasin sewi Sanatana en nasin sewi Puta.

nasin misikeke Ajuweta li tan tenpo sike sinpin nanpa 3000 li tan ma Palata.

nasin misikeke ni la, ali en sijelo jan li ken kipisi ala, sijelo jan en ale li kama kipisi la, ken pi sijelo jan li kama weka li kama pakala. nasin pona tu wan li lon: misikeke kasi en tawa luka lon sijelo jan en nasin Joka.

tan nimi ona li ni: Āyur en Veda, kon pi nimi Āyur li ijo lon, kon pi nimi Veda li sona.

## tan

lipu pi toki wawa pi nasin sewi Sanatana la, jan sewi Awin (Aśvin) li pali e ona.

nasin sewi Puta li kama wawa la, ijo pi nasin sewi Ajuweta li tawa ma Sonko en ma Monko en ma Po en ma ante.

## o lukin kin

* *Drury, Heber. The Userful Plants of India William H Allen & Co., London. 1873. ISBN 1-4460-2372-9.*

## tan sona
# kulupu pi tenpo sama Z

| kulupu pi tenpo sama |
| --- |
|  |
| kulupu weka
kulupu suli
kulupu pi kalama ala
kulupu Pume
kulupu X
kulupu Y
**kulupu Z**
kulupu Alapa
kulupu Peta |

**kulupu pi tenpo sama Z** anu **kulupu Z** li kulupu jan li kama lon tenpo sinke nanpa 1997 tawa tenpo sike nanpa 2010.
# mani Pun

mani Pun pi tenpo pini.
**mani Pun anu mani Pun Telin** (nimi lili: **stg**; nasin ISO: **GBP**) li mani pi ma Juke. nimi Pun (sitelen: £) li nanpa sitelen tawa mani Telin.

## ante mani

| mani GBP lon esun mani |
| --- |
| kepeken Google Finance： | AUD CAD CHF CNY EUR HKD JPY TWD USD |
| kepeken Yahoo! Finance： | AUD CAD CHF CNY EUR HKD JPY TWD USD |
| kepeken XE.com： | AUD CAD CHF CNY EUR HKD JPY TWD USD |
| kepeken OANDA.com： | AUD CAD CHF CNY EUR HKD JPY TWD USD |
| kepeken fxtop.com： | AUD CAD CHF CNY EUR HKD JPY TWD USD |
# ma Atajo

| ma Atajo
 Idaho |
| --- |
| ma kipisi |
|  len ma |  sitelen lawa |
|  |
| ma Atajo lon ma Mewika (loje) |
| ma tomo lawa | ma tomo Posi(?) |
| ma tomo pi mute jan nanpa wan | ma tomo Posi(?) |
| ma suli | ma Mewika |
| toki lawa | toki Inli |
| mute jan | 2,001,619 |
| ISO 3166 | US-ID |

**ma Atajo** (toki Inli la: *Idaho* /ˈaɪdəˌhoʊ/) li ma kipisi pi ma Mewika. ma tomo lawa en ma tomo suli nanpa wan ona li ma tomo Posi(?).

ma Mewika

|  |  |
| --- | --- |
| ma kipisi lawa | ma Ajowa · ma Akanso · ma Alaka · ma Alapama · ma Atajo · ma Awawi · ma Ewisona · ma Ilinowi · ma Insijena · ma Juta · ma Kaliponja · ma Kanesika · ma Kansa · ma Kentaki · ma Kolowato · ma Lowita · ma Luwisijan · ma Masasusi · ma Men · ma Mewilan · ma Minesota · ma Misikan · ma Misisipi · ma Misuwi · ma Montana · ma Nepaka · ma Niwata · ma Nokewalana · ma Notakota · ma Nujo · ma Numesiko · ma Nusesi · ma Nuwanse · ma Okajoma · ma Otalan · ma Owajo · ma Owekan · ma Pensiwenja · ma Sakewalana · ma Satakota · ma Sosa · ma Telawe · ma Tenesi · ma Tesa · ma Wajomin · ma Wasinton · ma Wemon · ma Wesinja · ma Wewesinja · ma Wikansen |
| ma kipisi pi lawa ala | kulupu ma Malijana · kulupu ma Pisin · ma Amelikasamowa · ma Kawan · ma Petoliko · ma Sisi |
# nasin pi jan sewi ala

sitelen nasinjan li kepeken e **nasin pi jan sewi ala** la ona li pilin e ni: "jan sewi li lon ala. nasin sewi li nasin nasa. ma taso li ma ni. ma sewi li ma pi sitelen lape taso. o pali ala e ijo tawa jan sewi. o pali e ijo pi ma ni. pali pi ma ni li pali pona kin. pali tawa jan sewi li nasa li ike tan ni: jan sewi li ala."
# nasin mama awen

sitelen pi nasin mama awen lon sona pi ijo wile.**nasin mama awen** li nasin mama ni pi ijo wile: ona li wile mama e ijo wile ni sin la, ona li kama jo e linja mama, li kama tawa sike mama open ona. sike ni li lon insa ona. sike li kama jo e linja ni lon tenpo pona la, ona li wile kama sike mama sin, li wile kama sijelo pi ijo wile ni sin. ona li *awen* e sijelo ni lon tenpo suli. ni li pini la, ona li wile kama ijo wile ni sin.

## nasin mama

jan en soweli en waso en kala en akesi en pipi en kasi en ijo ante li ken jo e nasin mama awen. nasin mama pana li ante. kin la, nasin mama meso li lon.

ijo wile pi nasin mama awen li ken kama e ijo wile ni sin kepeken nasin ante mute ni:

* soweli la: ona li kama jo e linja mama tan ijo wile pi nasin mama pana, tawa lupa mama ona. ona li wile jo e sijelo pi soweli lili lon insa ona. ni la, ona li kama suli. tenpo kama la, soweli lili li wile kama weka tan insa, li kama lon.
* tenpo ante la, ona li pana e sike mama. tenpo kama la, ijo lili ona li pakala e sike mama, li kama lon tan ona.

soweli la, nena sijelo sinpin li pana e telo mama tawa soweli lili. telo ni li wawa, li pona, li suli e ijo lon lili.

### jan

sijelo jan
tenpo mute la, sijelo jan pi nasin mama awen li jo e lupa anpa pi ken mama, e nena sijelo sinpin tu, e kalama uta suwi.

ona mute li ken kama e jan sin tan insa pi sijelo ona kepeken nasin mama ona. taso, ona li lili anu majuna[nimi] la, ona li ken ala.

### kala

selo la, kala mute pi nasin mama awen li sama ona pi nasin mama pana.

### waso

waso pi nasin mama awen li ken lili li ken kule mute ala.

* sitelen ni la waso pi nasin mama awen li lon sewi. waso pi nasin mama pana li lon anpa.
* waso pi nasin mama awen li jo e kule lili. waso pi nasin mama pana li jo e kule mute li suli lukin.
* waso pi nasin pana li jo e kule mute. waso pi nasin awen li jo e kule lili.

### pipi

pipi pi nasin mama awen en pipi pi nasin mama pana li ken ante tawa lukin.

* pipi pi nasin mama awen li walo.
* pipi pi nasin mama pana li walo li jelo.
# ma kipisi Sakan

**ma kipisi Sakan** (toki Insi la: *झारखण्ड*, "ma pi ma kasi", sitelen Lasina la: *Jharkhand*) li ma kipisi pi ma Palata. sitelen lili la nimi ona li JH. jan ale la jan 66.41 li jo e sona lon ma ni. ona li kipisi tan ma lili Pija.

| ma kipisi Sakan
 झारखण्ड |
| --- |
| ma kipisi |
|  |
| ma tomo lawa | ma tomo Lansi |
| ma tomo pi mute jan nanpa wan | ma tomo Sansepu |
| ma suli | ma Palata |
| ma lili | 24 |
| toki lawa | toki Insi |
| mute jan | jan 32,988,134 |
| tenpo open | tenpo suno nanpa 15 pi tenpo mun nanpa 11 pi tenpo sike nanpa 2000 |
| lipu ilo | jharkhand.gov.in |

## nasin sewi

| toki | kipisi sama ali la ona li jo e kipisi |
| --- | --- |
| nasin sewi Sanatana | 67.83 |
| nasin sewi Isilami | 14.53 |
| nasin sewi ante | 12.84 |
| nasin sewi pi jan Jesu | 4.3 |
| nasin sewi Siki | 0.22 |
| nasin sewi Sana | 0.05 |
| nasin sewi Puta | 0.03 |
| jan li toki ala e nasin sewi ona | 0.21 |

## tan sona
# tenpo kiwen insa

|  |
| --- |
| **tenpo pi sitelen ala** |
| **tenpo pi sin ale** | **tenpo pi kiwen mani walo** | tenpo pini majuna |
|   tenpo monsi pi kiwen mani laso | **tenpo pi kiwen mani laso** |
|   tenpo insa pi kiwen mani laso |
|   tenpo sinpin pi kiwen mani laso |
| tenpo kiwen pi kiwen mani lon |
|   tenpo kiwen sin | **tenpo kiwen** | tenpo pi sitelen ala |
| tenpo kiwen insa |
| **tenpo pi sin nanpa wan** | tenpo kiwen sinpin monsi | tenpo kiwen sinpin |
| tenpo kiwen sinpin insa |
| tenpo kiwen sinpin sinpin |

**tenpo kiwen insa** (toki Inli la: *Mesolithic*) li wan pi tenpo kiwen.

ilo kiwen pi tenpo kiwen insa
## jan

tenpo kiwen insa la jan li ken pali e tomo li pali e ilo alasa.
# ma Sijelalijon

| ma Sijelalijon
 Sierra Leone |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
| **kalama musi ma** |
| *High We Exalt Thee, Realm of the Free* (mi mute li sewi e sina o, ma pi jan ken) |
|  |
| ma Sijelalijon (laso) |
| ma tomo lawa | ma tomo Peton |
| toki lawa | toki Inli |
| toki ante | toki Kijo |
| jan lawa | jan Sulije Mata Pijo |
| tenpo open | tenpo sike nanpa 1961 (weka e lawa pi ma Juke) |
| mani | mani Lijon (SLL) |
| tenpo | UTC-0 |
| ISO 3166 | SL |
| lipu ilo |  |

**ma Sijelalijon** (*Sierra Leone*) li ma lon ma Apika pi pini suno. ona li lon poka pi ma Lapewija pi ma Kine.

tenpo pini la, ma Juke li lawa e ona. ma Juke li lanpan e ma Sijelalijon tan ni: jan jo li weka e poki ona la, ona li ken kama tawa e ma tomo pi ma Sijelalijon. ni li sama lili tawa open pi ma Lapewija. taso, ma Juke li lawa e ma Sijelijon kin. ma Sijelijon li kama ma lawa sin lon tenpo sike nanpa 1961.
# ma Sapotetape

| ma Sapotetape
 Jabodetabek |
| --- |
| ma tomo |
|  |
| ma Sapotetape li suli |
|  |
| loje li ma Sakata. jelo li ma tomo li ma insa lon ma Panten. loje jelo li ma tomo li ma insa lon ma Sawa Pala. ni ale li ma Sapotetape. |

**ma Sapotetape** (toki Intonesija la: *Jabodetabek*) li kulupu pi ma tomo pi ma insa lon ma Intonesija. ona li sama ma tomo wan pi suli suli mute.

ma Sapotetape (*Jabodetabek*) li jo e ma ni:

* Sa- (*Ja-*) li ma Sakata (*Jakarta*)
* -po- (*-bo-*) li ma tomo Poko li ma insa Poko (*Bogor*)
* -te- (*-de-*) li ma Tepo (*Depok*)
* -ta- (*-ta-*) li ma tomo Tanalan li ma insa Tanalan (*Tangerang*)
* -pe (*-bek*) li ma tomo Pekasi li ma insa Pekasi (*Bekasi*)

kin la, ona li jo e kipisi lili pi ma insa Sijansu
# sitelen sama

sitelen sama li pali ni: jan li kama pali sama e sitelen lon kepeken ilo pi sitelen sama kepeken telo sitelen. ilo pi sitelen sama li suli tawa jan ale tan ni: jan li ken sitelen sama e lipu li pana sona li sitelen e sona kepeken lipu. jan li ken sitelen sama e mani mani[nimi]

ilo pi sitelen sama ni li ken sitelen sama e lipu pi ijo sin.
# nasin ISO 8601

**nasin "ISO 8601"** li nasin pi sitelen tenpo. kulupu "ISO" li pali e ona lon tenpo sike nanpa 1988, li sin e ona lon tenpo sike pini kama.

## lipu pi tenpo suno

nasin ISO 8601 li kepeken e lipu nanpa tenpo pi jan Kekoli. tenpo ni la, ma mute li nanpa e tenpo suno kepeken lipu ni. tenpo pini suli la, ma mute li sitelen e tenpo suno kepeken lipu ante.

sin la, tenpo pini ale li sitelen kepeken lipu Kekoli. tan ni la, sitelen tenpo ISO 8601 en sitelen tenpo pi tenpo pini li ken ante.

## nasin sitelen pi nanpa tenpo suno

* nanpa pi tenpo sike li sitelen kepeken nanpa Alapi tu tu. tenpo sike pi nasin Kolisu li sama.

* nanpa pi tenpo mun li sitelen kepeken nanpa Alapi tu. (tenpo mun nanpa wan li "01". tenpo mun nanpa luka luka tu li "12".)

* nanpa pi tenpo suno li sitelen kepeken nanpa Alapi tu. (tenpo suno nanpa wan li "01". tenpo suno nanpa mute luka luka wan li "31".)

nasin ni la, tenpo open pi lipu Wikipesija li "2021-04-23". tenpo pi "tenpo mun nanpa 10 loje (toki Losi la: *Красный Октябрь*)" pi ma Losi li "1917-11-05". (tenpo pini ni la, lipu nanpa tenpo pi ma Losi li ante. tenpo suno ni li lon tenpo mun nanpa 10 lon lipu pini.)

## nasin sitelen pi tenpo lili

nasin tenpo pi ma mute la, tenpo suno li jo e **tenpo Ola** (toki Lasina la: *hōra*) 24. tenpo Ola wan li jo e **tenpo Minuta** (toki Lasina la: *minūta*) 60. tenpo Minuta wan li jo e tenpo Sekuntu (toki Lasina la: *secundus*) 60. nasin "ISO 8601" li ken sitelen e tenpo ni.

* sitelen wan li toki e tenpo suno, e tenpo lili la, o open toki e tenpo lili kepeken sitelen "T".

* nanpa ale li sitelen kepeken nanpa Alapi tu.

* ni li ken: nanpa ale li weka ala tan ona ante ("083000"), li ken jo e sitelen ":" weka ("08:30:00").

* ni li ken: sitelen li toki e tenpo Sekuntu ("08:30:00"), li toki ala e ona ("08:30").

## nasin sitelen pi ma tenpo

ma ante la, suno li open, li pini lon tenpo ante. ma ante li jo e "ma tenpo" ante. ona la, nanpa tenpo li ante.

nanpa ISO 8601 li ken sitelen e ante ni.

* sitelen "-" li toki e ni: ma tenpo ni li lon monsi pi tenpo "UTC". (tenpo "UTC" 12:00 la, tenpo 12:00 pi ma ni li lon tenpo kama).
* sitelen "+" li toki e ni: ma tenpo ni li lon sinpin pi tenpo "UTC", li sama tenpo "UTC". (tenpo "UTC" 12:00 la, tenpo 12:00 pi ma ni li lon tenpo ni anu tenpo pini).
* tenpo ni li tenpo "UTC" la, sitelen "Z" taso li lon.

* nanpa Alapi tu li sitelen e ante pi tenpo Ola tan tenpo UTC en tenpo pi ma ni.
* ken la, nanpa Alapi tu ante li sitelen e ante pi tenpo Minuta tan tenpo UTC en tenpo pi ma ni. sama sitelen pi tenpo lili, sitelen ":" li ken.

## tenpo ISO lon

tenpo suno ni: **2026-06-21**

tenpo ni kepeken tenpo "UTC": **2026-06-21T07:24:32Z** (nasin ante: **20260621T072432Z**)

## nimi nasin sin

* lipu "ISO 8601" pi lipu Wikipedia (toki Inli)
# jan Pipata

**jan Pi Pata** (toki Inli la: *big brother*, "jan sama suli") li jan lon lipu 1984. ona li jan lawa pi ma Osijanija en nasin Inso. jan ni li lon ala lon lipu 1984. taso la, jan pi ma Osijanija li pilin e ni: ona li lon. lon ona li lawa. jan ante li pilin e ni: jan Pi Pata li moli lon tenpo sinpin, tenpo monsi la ma Osijanija li lon, ona li sitelen kon. ona li lon la, lon ona li kepeken ante pona.

| jan Pi Pata
Big Brother |
| --- |
| jan Pi Pata li lukin e sina. |
| pali | jan lawa pi ma Osijanija |
| mama | jan Sosi Owe |