Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# toki Tami

| toki Tami
 *தமிழ் (Tamiḻ)* |
| --- |
|  |
| tenpo sike nanpa 1961 la jan kepeken pi toki Tami lon ma Palata en ma Lanka. |
| ma | ma Palata (lon ma Tami en ma Putuseli) ma Lanka ma Sinkapo ma Malasija |
| kulupu toki | Tawita |
| nasin sitelen | nasin sitelen Tami |
| nanpa toki |
| ISO 639-1 | `ta` |
| ISO 639-2 | `tam` |
| ISO 639-3 | `tam` |
| **toki li ni lukin** |
| **toki pi ken jan pi ma ale** [lipu tan] |
| உறுப்புரை 1: மனிதப் பிறிவியினர் சகலரும் சுதந்திரமாகவே பிறக்கின்றனர்; அவர்கள் மதிப்பிலும், உரிமைகளிலும் சமமானவர்கள், அவர்கள் நியாயத்தையும் மனச்சாட்சியையும் இயற்பண்பாகப் பெற்றவர்கள். அவர்கள் ஒருவருடனொருவர் சகோதர உணர்வுப் பாங்கில் நடந்துகொள்ளல் வேண்டும்.। |

**toki Tami** li toki lon poka seli pi ma Palata en ma poka ante. kulupu jan Tami li toki e ona. ona li toki lawa wan lon ma Palata lon ma Sinkapo. ma Malasija la ma sona pi toki Tami li lon.

## kalama

jan pi ma Malasija li toki kepeken toki Tami
kalama lili:

|  | lili | suli |
| --- | --- | --- |
| sinpin | insa | monsi | sinpin | insa | monsi |
| sewi | i |  | u | iː |  | uː |
| இ |  | உ | ஈ |  | ஊ |
| meso | e |  | o | eː |  | oː |
| எ |  | ஒ | ஏ |  | ஓ |
| open |  | a |  | ai | aː | aw |
|  | அ |  | ஐ | ஆ | ஒள |

kalama suli:

|  | selo uta | kiwen uta | monsi pi kiwen uta | poka uta monsi | poka uta | nena monsi uta |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| pini ale | p (b) | t̪ (d̪) |  | ʈ (ɖ) | tʃ (dʒ) | k (ɡ) |
| ப | த |  | ட | ச | க |
| nena | m | n̪ | n | ɳ | ɲ | ŋ |
| ம | ந | ன | ண | ஞ | ங |
| pini lili |  | ɾ̪ |  |  |  |  |
|  | ர |  |  |  |  |
| sijelo tawa |  |  | r |  |  |  |
|  |  | ற |  |  |  |
| sijelo poka | ʋ |  |  | ɻ | j |  |
| வ |  |  | ழ | ய |  |
| kon poka |  | l̪ |  | ɭ |  |  |
|  | ல |  | ள |  |  |

## kulupu nimi

toki pi ken jan pi ma ale kepeken sitelen Tami:

> உறுப்புரை 1: மனிதப் பிறிவியினர் சகலரும் சுதந்திரமாகவே பிறக்கின்றனர்; அவர்கள் மதிப்பிலும், உரிமைகளிலும் சமமானவர்கள், அவர்கள் நியாயத்தையும் மனச்சாட்சியையும் இயற்பண்பாகப் பெற்றவர்கள். அவர்கள் ஒருவருடனொருவர் சகோதர உணர்வுப் பாங்கில் நடந்துகொள்ளல் வேண்டும்.।
>
>

toki pi ken jan pi ma ale kepeken sitelen Lasina:

> Uṟuppurai 1: Maṉitap piṟiviyiṉar cakalarum cutantiramākavē piṟakkiṉṟaṉar; avarkaḷ matippilum, urimaikaḷilum camamāṉavarkaḷ, avarkaḷ niyāyattaiyum maṉaccāṭciyaiyum iyaṟpaṇpākap peṟṟavarkaḷ. Avarkaḷ oruvaruṭaṉoruvar cakōtara uṇarvup pāṅkil naṭantukoḷḷal vēṇṭum.
>
>

toki pi ken jan pi ma ale kepeken toki pona:

>
> ken sama en suli sama la, jan ale li kama lon. ona li jo e nasin sona e nasin pona. olin la, jan ale o pali lon poka.
>
>

## linja tawa

lipu Wikipedia pi toki Tami li lon.

lipu Wikinanpa

lipu Wikinanpa la poki sona li lon tawa lipu ni. **o lukin e ona.**
# musi Kilike

**musi Kilike** li musi sijelo. kulupu palisa pi jan luka luka wan li utala musi e kulupu sike pi jan nanpa sama lon ma musi suli. ma musi la jan musi ale pi kulupu sike en jan musi tu pi kulupu palisa li lon. kin la jan lawa tu li lon li lawa e musi. meso pi ma musi la ma walo li lon li. kulupu pi palisa sike tu wan li lon poka lili tu pi ma walo. tan poka wan la jan sike li pana wawa e sike kiwen tawa jan palisa pi poka ante. jan palisa ante li lon poka pi jan sike kin. jan palisa li tawa e sike kepeken sinpin lipu pi palisa utala.
# ma Malesija

| ma Malesija
 Malaysia |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
| **kalama musi ma** |
| *Negaraku* (ma mi)  |
|  |
| ma tomo lawa | ma tomo Kolalunpo |
| toki lawa | toki Malaju toki Inli |
| toki ante | toki Ipan,toki Katasantusun,toki Same,toki Sonko,toki Kantun,toki Tami |
| nasin sewi | nasin sewi Isilami (lawa) |
| mani | mani Linki pi ma Malesija (RM) (MYR) |
| tenpo | UTC+8 |
| ISO 3166 | MY |

**ma Malesija** li ma lon ma Asija. ona li ma pi jan lawa wawa. ma ona li jo e ma lili luka luka tu wan (13) e ma ante tu wan (3). ma tomo Kulalunpa (Kuala Lumpur) li ma tomo lawa pi ma Malesija, li ma tomo suli nanpa wan lon Malesija. ma tomo Putasaja (Putrajaya) li ma tomo pi kulupu lawa pi ma ona.

## ma

ma Pali
ma Kuta
ma Pinan
ma Kalantan
ma Talankanu
ma Pela
ma Salano
ma Sanpilan
ma Malaka
ma Sojo
ma Pawan
ma Salawa
ma Sapa
Lapuwan
Kula Lunpa
Putasaja
weka suno
kama suno
*telo suno Nan*
*nasin telo
Malaka*
*telo Tawi*
*telo suli Sulu*
*telo suli Selepa*
*ma Punawi*
*ma Intonesija*
*ma Intonesija*
*ma Intonesija*
*ma Pilipina*
*ma Sinkapo*
laso loje li ma pi meso ala
*ma Tawi*

## jan

### jan lawa

| # | jan lawa | nimi mama | tenpo sike | kulupu |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** | jan Tunku Apu Waman | *Tunku Abdul Rahman* | 1957 - 1970 | kulupu Palikatan (Ano) |
| **2** | jan Apu Wasa Usin | *Abdul Razak Hussein* | 1970 - 1976 | kulupu Palikatan (Ano)
kulupu Palisan Nasona (Ano) |
| **3** | jan Usin On | *Hussein Onn* | 1976 - 1981 | kulupu Palisan Nasona (Ano) |
| **4** | jan Mawasi Muwama | *Mahathir Mohamad* | 1981 - 2003 | kulupu Palisan Nasona (Ano) |
| **5** | jan Apula Ama Patawi | *Abdullah Ahmad Badawi* | 2003 - 2009 | kulupu Palisan Nasona (Ano) |
| **6** | jan Nasi Wasa | *Najib Razak* | 2009 - 2018 | kulupu Palisan Nasona (Ano) |
| **7** | jan Mawasi Muwama | *Mahathir Mohamad* | 2018 - 2020 | kulupu Pakatan Awapan (Pasatu) |
| **8** | jan Muwisin Jasin | *Muhyiddin Yassin* | 2020 - 2021 | kulupu Palikatan Nasona (Pasatu) |
| **9** | jan Isumali Sapi Jako | *Ismail Sabri Yaakob* | 2021 - 2022 | kulupu Palisan Nasona (Ano) |
| **10** | jan Anwa Ipawin | *Anwar Ibrahim* | 2022 - tenpo ni | kulupu Pakatan Awapan (Katilan) |

ma Asija

|  |  |
| --- | --- |
| ma Asija lete | ma Lusi |
| ma Asija pi open suno | ma Anku · ma Monko · ma Nijon · ma Sonko · ma Soson · ma Tawan |
| ma Asija insa | ma Kasa · ma Kilisa · ma Opeki · ma Sikimen · ma Tosiki |
| ma Asija pi pini suno | ma Aja · ma Asepasan · ma Ilaka · ma Imala · ma Isale · ma Jaman · ma Kata · ma Katelo · ma Kiposi · ma Kuwe · ma Lunpan · ma Masu · ma Palen · ma Pilisin · ma Sajusi · ma Sulija · ma Tuki · ma Uman · ma Utun |
| ma Asija seli pi open suno | ma Intonesija · ma Kanpusi · ma Lajo · ma Malesija · ma Mijama · ma Pilipina · ma Pune · ma Simolete · ma Sinkapo · ma Tawi · ma Wije |
| ma Asija seli | ma Akan · ma Ilan · ma Lanka · ma Nepa · ma Pakisan · ma Palata · ma Panla · ma Siwewi · ma Tuku |
# ma Kuwe

| ma Kuwe
 دَوْلَة ٱلْكُوَيْت (*Dawla al-Kuwayt*) |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
| ma tomo lawa | ma tomo Kuwe |
| ma suli | ma Asija |
| toki lawa | toki Alapi |
| toki ante | toki Alapi Kuwe, toki Inli |
| nasin sewi | **nasin lawa:** nasin sewi Isilami; **nasin ante:** nasin sewi pi jan Jesu, nasin sewi Sanatana |
| mani | mani Sina pi ma Kuwe, *KWD* |
| ISO 3166 | KW |

**ma Kuwe** (toki Alapi la: *دولة الكويت‎*) li lon ma Asija. telo pimeja mute li lon anpa ma. ma Kuwe li jo e mani mute tan esun pi telo pimeja.

ma Kuwe la telo li kama lili tan sewi. jan li ken ala suli e kasi moku mute. ni la ona li alasa e kala li esun e moku tan ma ante.

jan mute li kute e nasin sewi Isilami. taso, jan ante pi mute lili li kute e nasin sewi Kolisu e nasin sewi Sanatana.

ma Kuwe la jan mute li toki Alapi. jan ante li toki Inli.

ma Ilaka en ma Sajusi li lon poka ona.

ma Asija

|  |  |
| --- | --- |
| ma Asija lete | ma Lusi |
| ma Asija pi open suno | ma Anku · ma Monko · ma Nijon · ma Sonko · ma Soson · ma Tawan |
| ma Asija insa | ma Kasa · ma Kilisa · ma Opeki · ma Sikimen · ma Tosiki |
| ma Asija pi pini suno | ma Aja · ma Asepasan · ma Ilaka · ma Imala · ma Isale · ma Jaman · ma Kata · ma Katelo · ma Kiposi · ma Kuwe · ma Lunpan · ma Masu · ma Palen · ma Pilisin · ma Sajusi · ma Sulija · ma Tuki · ma Uman · ma Utun |
| ma Asija seli pi open suno | ma Intonesija · ma Kanpusi · ma Lajo · ma Malesija · ma Mijama · ma Pilipina · ma Pune · ma Simolete · ma Sinkapo · ma Tawi · ma Wije |
| ma Asija seli | ma Akan · ma Ilan · ma Lanka · ma Nepa · ma Pakisan · ma Palata · ma Panla · ma Siwewi · ma Tuku |
# ma Kata

| ma Kata
 قطر |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
| **kalama musi ma** |
| السلام الأميري ( o pona tawa jan lawa ) Duration: 1 minute and 27 seconds.1:27 |
|  |
| ma tomo lawa | ma tomo Tawa |
| toki lawa | toki Alapi |
| mani | mani Lija Kata (QAR) |
| tenpo | UTC+3 |
| ISO 3166 | QA |

**ma Kata** (toki Alapi la: *قطر*) anu **ma Katali** li ma lon ma palisa Alapi pi ma Asija. ma Kata li lon poka pi ma Sajusi.

o suli
ma Asija

|  |  |
| --- | --- |
| ma Asija lete | ma Lusi |
| ma Asija pi open suno | ma Anku · ma Monko · ma Nijon · ma Sonko · ma Soson · ma Tawan |
| ma Asija insa | ma Kasa · ma Kilisa · ma Opeki · ma Sikimen · ma Tosiki |
| ma Asija pi pini suno | ma Aja · ma Asepasan · ma Ilaka · ma Imala · ma Isale · ma Jaman · ma Kata · ma Katelo · ma Kiposi · ma Kuwe · ma Lunpan · ma Masu · ma Palen · ma Pilisin · ma Sajusi · ma Sulija · ma Tuki · ma Uman · ma Utun |
| ma Asija seli pi open suno | ma Intonesija · ma Kanpusi · ma Lajo · ma Malesija · ma Mijama · ma Pilipina · ma Pune · ma Simolete · ma Sinkapo · ma Tawi · ma Wije |
| ma Asija seli | ma Akan · ma Ilan · ma Lanka · ma Nepa · ma Pakisan · ma Palata · ma Panla · ma Siwewi · ma Tuku |
# toki Teluku

**toki Teluku** (toki Teluku la: *తెలుగు* [ˈt̪eluɡu]) li toki lon kulupu toki Tawita. kulupu toki Tawita la, jan pi mute nanpa wan li toki kepeken toki Teluku.

| toki Teluku
 *తెలుగు* |
| --- |
|  |
| toki Teluku lon toki Teluku pi nasin sitelen Teluku |
| kalama | [ˈt̪eluɡu] |
| ma | ma Palata |
| mute jan | jan 74,002,586 (tenpo sike nanpa 2001) |
| kulupu toki | Tawita
* kulupu toki Tawita pi poka insa pi poka seli
	+ toki Teluku
 |
| nasin sitelen | nasin sitelen Teluku |
| nanpa toki |
| ISO 639-1 | `te` |
| ISO 639-2 | `tel` |
| ISO 639-3 | `tel` |
| Glottolog | `telu1262` |
| Linguasphere | `49-DBA-aa` |
|  |
| laso li ma kepeken |

## nasin toki

toki Teluku la, nasin pi kulupu nimi li sama ni: "en ijo e ijo li pali"

|  |  |
| --- | --- |
| kulupu nimi | రాము బడికి వెళ్తాడు. |
| nimi | రాము | బడికి | వెళ్తాడు. |
| nasin sitelen Lasina | rāmu | baḍiki | veḷtāḍu |
| kon | jan Lamu | ma sona | tawa |
| pali lon nasin toki | en ijo | e ijo | li pali |
| ante toki | jan Lamu li tawa ma sona. |

kin la ante toki li ken kama "jan Lamu li wile tawa ma sona", taso ni li ante ala e nasin pi kulupu nimi.

## sitelen

### nanpa

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 0 | ౧ | ౨ | ౩ | ౪ | ౫ | ౬ | ౭ | ౮ | ౯ |
| sunna | okati | rendu | muudu | naalugu | aidu | aaru | eedu | enimidi | tommidi |

### sitelen lili

#### kalama suli

| sitelen | sitelen Lasina | kalama |
| --- | --- | --- |
| క | ka | IPA: /ka/ |
| ఖ | kha | IPA: /kʰa/ |
| గ | ga | IPA: /ɡa/ |
| ఘ | gha | IPA: /ɡʱa/ |
| ఙ | ṅa | IPA: /ŋa/ |
| చ | ca | IPA: /t͡ʃa/ |
| ఛ | cha | IPA: /t͡ʃʰa/ |
| జ | ja | IPA: /d͡ʒa/ |
| ఝ | jha | IPA: /d͡ʒʱa/ |
| ఞ | ña | IPA: /ɲa/ |
| ట | ṭa | IPA: /ʈa/ |
| ఠ | ṭha | IPA: /ʈʰa/ |
| డ | ḍa | IPA: /ɖa/ |
| ఢ | ḍha | IPA: /ɖʱa/ |
| ణ | ṇa | IPA: /ɳa/ |
| త | ta | IPA: /t̪a/ |
| థ | tha | IPA: /t̪ʰa/ |
| ద | da | IPA: /d̪a/ |
| ధ | dha | IPA: /d̪ʱa/ |
| న | na | IPA: /n̪a/ |
| ప | pa | IPA: /pa/ |
| ఫ | pha | IPA: /pʰa/ |
| బ | ba | IPA: /ba/ |
| భ | bha | IPA: /bʱa/ |
| మ | ma | IPA: /ma/ |
| య | ya | IPA: /ja/ |
| ర | ra | IPA: /ɾa/ |
| ల | la | IPA: /la/ |
| వ | va | IPA: /ʋa/ |
| ళ | ḷa | IPA: /ɭa/ |
| శ | śa | IPA: /ʃa/ |
| ష | ṣa | IPA: /ʂa/ |
| స | sa | IPA: /sa/ |
| హ | ha | IPA: /ha/ |
| ఱ | ṟa | IPA: /ra/ |

#### kalama lili

jan li ante lili e kalama suli tan pana pi kalama lili. o lukin e ni:

|  |
| --- |
| క కా కి కీ కు కూ కృ కౄ కె కే కై కొ కో కౌ క్ కం కః
ఖ ఖా ఖి ఖీ ఖు ఖూ ఖృ ఖౄ ఖె ఖే ఖై ఖొ ఖో ఖౌ ఖ్ ఖం ఖః |

## toki insa

toki insa ona li lon ma tu tu ni:

* weka suno: toki Telankana Teluku
* seli: ona li lon ma Lajalasima
* insa: ona li lon ma Anta pi poka telo
* lete: ona li lon ma Anta pi poka lete