Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# lipu Wikinanpa

**lipu Wikinanpa** (toki Inli: *Wikidata*) anu **lipu Wikitata** li lipu ilo li poki sona, jan ale en ilo sona li ken ante e ona. kulupu Wikimesija li pali li lawa e ona. ona li jo e poki sona lon lipu li jo e linja tawa pi lipu ante tan kulupu Wikimesija.

|  |
| --- |
| **lipu Wikinanpa** |
| Wikidata |
|  |
|

---

lipu open ona |
| **toki** | mute |
| **jan jo** | kulupu Wikimesija |
| **linja** |  |
| **esun** | ala |
| **tenpo open** | tenpo suno nanpa 30 pi tenpo mun nanpa 10 pi tenpo sike nanpa 2012 |
| sitelen tawa ni li toki e lipu Wikinanpa |

## tan

kulupu Wikimesija lon ma Tosi li open e ni tan ni: pana e sona lon tawa lipu Wikipesija.

## pali ona

pali pi lipu Wikinanpa li jo e kipisi tu wan:

1. kulupu e linja tawa pi lipu pi toki pi sama ala lon lipu Wikipesija
2. pana e sona tawa poki sona lon lipu Wikipesija
3. sin anu pali e lipu kepeken lipu Wikinanpa

lipu lon lipu Wikinanpa li sama ni: sitelen lili wan sinpin en nanpa monsi. jan en ilo sona li ken pana e sona tawa poki sona li ken pana e nimi lon toki pi sama ala tawa ona. lipu Wikinanpa la, lipu Q1 pi lipu Wikinanpa li jo e nimi pi kon "ale" lon toki pi sama ala, li jo e poki sona lon anpa, e linja tawa pi lipu ante pi kulupu Wikimesija, lipu ante ona li sama ni.

## sitelen lawa

sitelen lawa ona
sitelen lawa ona li nimi "WIKI" lon sitelen Mosi.

## tan sona

## linja tawa

* lipu open ona
# ma Asole

| ma Asole
 Região Autónoma dos Açores |
| --- |
| ma lili mute |
|  len ma |  sitelen lawa |
| ma tomo lawa | ma tomo Pota Tekata en ma tomo Ota en ma tomo Anka Elowimo |
| ma suli | ma Potuke |
| toki lawa | toki Potuke |

**ma Asole** (toki Potuke la: *Açores*) li ma lili mute li kipisi ma lon ma Potuke. ma Asole li lon telo suli Alansi. ma tomo lawa ona li ma tomo Pota Tekata li ma tomo Ota li ma tomo Anka Elowimu. taso, ma tomo suli pi nanpa wan li ma tomo Pota Tekata.

ma Asole li ma lili 9 la, nimi ona li: ma lili San Mike; li ma lili Santa Malija; li ma lili Piku; li ma lili Tesela; li ma lili Paja; li ma lili Kasijosa; li ma lili San Sosi; li ma lili Poli anu ma lili Loli; li ma lili Kolu.
# ma Matela

| ma Matela
 Região Autónoma da Madeira |
| --- |
| ma lili mute |
|  len ma |  sitelen lawa |
| ma tomo lawa | ma tomo Punsa |
| ma suli | ma Potuke |
| toki lawa | toki Potuke |

**ma Matela** (toki Potuke la: *Madeira*) li ma lili mute li kipisi ma lon ma Potuke. ma Matela li lon telo suli Alansi. ona la ma tomo lawa en ma tomo suli pi nanpa wan li ma tomo Punsa.

ma Matela li ma lili 2 la, ma lili li nimi e ma lili Matela e ma lili Potu Santu.
# soweli li kama tan mama li kama ante lon tenpo mute

nasin pi kama sin pi mama moli li nasin pi kama sin ijo kepeken mama, kepeken moli. jan Sa Tawin li jan nanpa wan pi sona pi nasin ni.

## nasin

nasin pi kama sin pi mama moli li ni: ijo li mama e ijo sin la, ijo sin en ijo nanpa wan li ante lili la, ijo nanpa wan li moli la, ijo li kama sin. ni la, ijo pi tenpo pini en ijo pi tenpo kama li ante. kin la, ijo pi kule tu li lon la, ijo ante li moli e ijo ale pi kule nanpa wan la, ijo pi kule nanpa tu taso li awen lon.

jan en soweli en akesi en kijetesantakalu en waso en kala en pipi en kasi en jaki lili la, nasin pi kama sin pi mama moli. kin la, jan li ken pali e ilo kepeken nasin ni.

nasin ni li kepeken toki lon insa pi ijo pi nasin ni. ijo li mama e ijo sin la, sijelo li pali e ijo sin kepeken toki ni. ijo li mama e ijo sin la, ona li pana e toki insa ijo sin. taso toki ni li ante lili. ni la, ijo sin en ijo nanpa wan li ante.

poka ijo li ken ante mute e nasin pi kama sin pi mama moli ona. poka ona li jo e moku mute pi nasin moku wan la, ijo pi nasin moku ni li kama mute. ijo pi nasin moku ante li kama mute ala.

## jan Sa Tawin

jan Sa Tawin li mama sona pi nasin pi kama sin. ma Kalapako la, ma lili ante li lon insa telo. jan Sa Tawin li tawa ma ni la, ona li lukin e waso ale pi ma lili ante ale li lukin e ni: ona ale li sama li ante lili. jan li ken ala poki e ona lon poki ante li ken ala poki e ona lon poki wan. ni la, ona li toki e ni: "ken la, ona li kama tan ona ante". kin la, ona li kama sona e nasin kasi li toki e ni: "kasi mute li utala lon ma wan li weka wawa e kasi pi kule pona pi poka wan tawa poka ni. kasi lon poka ni li awen li pana e kule ona tawa kasi sin ona. kasi mute li wile e poka ante. kasi pi poka ala li moli."
# jan Sa Tawin

| jan Sa Tawin
Charles Darwin |
| --- |
|  jan Sa Tawin lon tenpo sike 1859 |
| kalama | /ʧɑːlz ˈdɑːrwɪn/ |
| ma | ma Inli  |
| pali | jan sona |
| kama lon | ma Inli |
| moli | ma Inli |

**jan Sa Tawin** li jan sona tan ma Inli. ona li pana e sona pi soweli en akesi li pona la ona li kama nanpa mute.
# sona pi ijo lon

**sona pi ijo lon** la jan sona li lukin e lon e ijo lon ale. ijo lon li soweli ale li kasi ale li ijo lon lili ale. sona ni la jan li wile sona e nasin open pi ijo lon e nasin moku ona e nasin unpa ona e nasin ante mute.

sona lili mute pi ijo lon li lon tan ni: sona pi ijo lon li suli a. sona soweli en sona kasi en sona pi ijo lon lili la jan li wile kama sona e sona pi kulupu ona pi ijo lon.
# nasin sona

**nasin sona** anu **sona pi ale lon** la, jan li kama sona e ijo ale kepeken nasin pona. jan li toki e ijo ken, li alasa pona e lon ona.

nasin sona li open lon tenpo pini weka. jan li kama lon e nasin sona mute:

* sona nanpa
* sona mun
* sona sijelo
* sona sona
* sona ma
* sona kama
* sona esun

tenpo la, nasin sona li ante mute. tenpo ni la, jan li jo e sona lon mute.

tenpo ni la, jan li kipisi e nasin sona tawa kulupu nanpa tu wan. ona li kulupu sona pi sona lon li kulupu sona pi sona kulupu li kulupu sona pi sona nanpa.

jan pi nasin sona li wile sona e ijo sin. tenpo mute la, kulupu suli li pali e alasa sona. ken la, sona sin li ken ante e nasin jan e nasin lawa.
# sona ma

sitelen ma
**sona ma** la jan sona li lukin e ma e ijo ona. ijo ma la ma suli en nena ma en nena seli en kasi en soweli en jan li lon. jan pi sona ma li wile kama sona taso ala e ma pi tenpo ni. ona li wile kama sona e ma pi tenpo pini e ante ale ona.

tenpo mute la jan li kama e kulupu tu pi sona ma. sona ma jan la jan sona li kama sona e jan e kulupu ona e nasin ona lon ma li wile kama sona e ni: nasin seme la ma li ante e nasin jan. sona ma ijo la jan sona li kama sona e nasin ma lon selo ma lon selo telo lon selo kon.
# kala pi poki insa mama

**kala pi poki mama** (toki Elena majuna la: *δελφίς* ðelˈfis) li soweli pi nena mama. sijelo ona li sama kala. taso, lon la, kala ni li soweli. kala ni li jo e lawa wawa. tan ni la, ona li ken jo e sona mute.

kala soweli li lon telo suli.

sijelo ona li ken kama suli mute mute. kala laso pi poki insa mama (toki Lasina: *Balaenoptera musculus*) li soweli suli nanpa wan pi tenpo ale.
# soko

**soko** li ijo lon. ona li soweli ala li kasi ala. soko mute li pana e moli e ike sijelo. jan li ken moku e kili pi soko ante.

soko li ken ala pali e moku ona la, ona li sama soweli. soko li tawa lili li tawa ala la, ona li sama kasi.

## o lukin kin

* soko li seme tan soko Sijeni lon lipu tenpo.
# lipu sewi Kulan

**lipu sewi Kulan** (toki Alapi la: اَلْقُرآن *Al-qurʾān*, "lukin en toki") li lipu sewi lon nasin sewi Isilami. ona li lipu pona nanpa wan[*seme?*] lon toki Alapi. ona li jo e sitelen suli 114.

| lipu Kulan *اَلْقُرآن‎，al-qurʾān* |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ma: | ma pi nasin sewi Isilami. |
| toki: | toki Alapi |
| tenpo sike nanpa: | 610 tawa 632 |

 |

kulupu jan Api li ken toki e ali pi lipu Kulan tan sona ona.

## tan sona
# palisa lili

**palisa lili** (toki Lasina la: *Bacterium*) li ijo lon pi poki lili wan. sijelo jan la, ona li suli mute. ona li ken kama e ike sijelo.

* Escherichia coli
* Staphylococcus aureus
* Coxiella burnetii
* Lactobacillus
# tomo lawa pi tomo lili

**tomo lawa lili**li lon insa tomo lili. tomo li jo e sona pi tomo lili. sona pi tomo lili li sitelen kepeken linja lili DNA. kepeken sona ni la tomo lili li pali e ale.

sitelen pi tomo lawa lili
# jaki lili pi poki sijelo lili

jaki Kolona nanpa 19
**jaki lili pi poki sijelo lili** (toki Lasina la: *virus*) li ijo lon lili li mama lon poki sijelo lili pi ijo lon ante taso. ken la, ona li pana e ike sijelo. ona li ken ike e kasi e soweli e jan li ken tawa sijelo ante tan sijelo wan.
# lipu sona Pitanika

supa pi lipu sona Pitanika tan tenpo sike 2002
**lipu sona Pitanika** (toki Lasina la: *Encyclopædia Britannica*) li lipu sona suli pi sona mute lon toki Inli. kon pi nimi *Encyclopædia Britannica* li "lipu sona suli pi ma Piten". lipu sona ni li tan sona suli lon toki Inli. tenpo open la, ona li pali lon tenpo sike nanpa 1768. tenpo mute la, lipu sin Pitanika li kama. tenpo ni la, lipu sin Pitanika li pana lon linluwi taso.

## nimi tawa

* lipu ilo lawa pi lipu sona Pitanika
# kon lon

sona nanpa la, sitelen ni li pana lukin e kon lon.**kon lon** li ale pi nasin ante tu, li jo e wan lon e nasin. sona lon la, kon lon pi ale mi li lon ale pi nasin ante tu. sona lon sin la, ni en tenpo li kama kon lon tenpo. jan li wile sona e ale mi la, ni li ijo nanpa wan. taso, sona pi pilin lon(?) la, ona li sona ala e ni: kon lon li kipisi pi ale mi anu linja pi ale mi anu seme?
# kulupu nena Ante

sitelen ma pi kulupu nena Antese (tan lipu sona Pitanika lon tenpo sike 1911)
**kulupu nena Ante** (toki Epanja la: *Cordillera de los Andes*, toki Kesuwa la: *Anti*) li kulupu pi nena ma lon ma Amelika seli lon poka pi telo suli Pasipi. linja la, ona li kulupu nena nanpa wan lon ma. kulupu nena Antese li lon ma lawa ni: ma Penesuwela en ma Kolonpija en ma Ekuwato en ma Pelu en ma Polipija en ma Sile en ma Alensina.

sewi la, nena ma nanpa wan lon kulupu nena Ante li nena Akonkawa (*Aconcagua*) lon ma Alensina. sewi la ona li linja Metu nanpa 6961.

## tan sona
# jan Wekiliju

kiwen sinpin pi jan Wekilusu
**jan Wekiliju** (toki Lasina la: *Publius Vergilius Maro*) li jan pi sitelen toki tan ma Loma pi tenpo pini. ona li sitelen e lipu Eneje.

musi la ona li lon lipu Siwina Komesija tan jan Tante.
# toki Kanse

| toki Kanse
 *français* |
| --- |
| kalama | [fʁɑ̃sɛ] |
| ma | ma Kanse ma ante mute |
| kulupu toki | Palata Elopa |
| toki pi tenpo pini | toki Lasina
* toki Kanse open
 |
| nasin sitelen | sitelen Lasina |
| nanpa toki |
| ISO 639-1 | `fr` |
| ISO 639-2 | `fre` |
| ISO 639-3 | `fra` |
| Glottolog | `stan1290` |
| Linguasphere | `51-AAA-i` |
|  |
|   ma ni la jan mute li toki kepeken toki Kanse anu toki tan ona.
  ma ni la toki Kanse li toki lawa, taso jan pi toki Kanse li mute nanpa wan ala.
  ma ni la toki Kanse li suli anu toki kin anu toki tan ijo suli pi tenpo pini. |

ma Kanse li lukin tan sewi.
**toki Kanse** (toki Kanse la: *le français*) li toki tan ma Kanse. toki Kanse li lon kulupu toki Loma la toki mama ona li toki Lasina. ona li pana e nimi LLW [nnp] ni tawa toki pona: alasa, anpa, kule, kute, la, len, lete, monsi, pipi, telo, waso.

## kalama

ni li kalama ale pi toki Kanse. kalama pini open li lon ala toki ni.

| kepeken / lon | open uta | nena uta sewi | sewi kiwen pi uta insa | sewi ko pi uta insa |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| kon nena | m | n | ɲ | ŋ |
| pini kon | p b | t d |  | k g |
| pini lili | f v | s z | ʃ ʒ | ʁ |
| poka open | w | l | j ɥ | (w) |

| uta open | sinpin | insa | monsi |
| --- | --- | --- | --- |
| sewi | i | y |  | u |
| insa sewi | e | ø | o |
| insa anpa | ɛ | œ | ə | ɔ |
| ɛ̃ | œ̃ |  | ɔ̃ |
| anpa |  | a |  |
| ɑ̃ |

## sitelen

toki Kanse Kanse li kepeken sitelen Lasina. ona li jo e sitelen ni: A (À, Â), B, C (Ç), D, E (É, È, Ê, Ë), F, G, H, I (Î, Ï), J, K, L, M, N, O (Ô, Œ), P, Q, R, S, T, U (Ù, Û, Ü), V, W, X, Y, Z. sitelen Ÿ en sitelen Æ li lon nimi jan taso. sitelen Ñ li lon nimi pi toki ante taso (sama nimi "piñata"). toki Kanse la nasin mute pi ante kalama li lon. ni tu la kalama /z/ li lon open nimi: pini pi nimi open li sitelen 
 li kalama ala, open nimi li kalama open. lawa ni la kalama pi toki <Ils sont> (ona mute li lon) li /il sɔ̃/. kalama pi toki <Ils ont> (ona mute li jo) li /ilz ɔ̃/.

| sitelen | kalama | poka |
| --- | --- | --- |
| a | a | ale |
| b | b |
| k | k |
| qu |
| c | ante |
| s | monsi e,
monsi i,
monsi y |
| s | ale |
| ç |
| d | d |
| e | ə | ante |
| e/ɛ | monsi kalama suli |
| é | ale |
| ai | ɛ |
| è |
| f | f |
| gu | g |
| g | ante |
| ʒ | monsi e,
monsi i,
monsi y |
| j | ale |
| ge | (o kepeken lili) |
| h | ala | ale |
| i | i |
| l | l |
| ill | j |
| y |
| m | m |
| n | n |
| gn | ɲ |
| o | o/ɔ |
| au | ɔ |
| ò |
| p | p |
| r | ʁ |
| ss | s |
| s | ante |
| z | meso kalama lili |
| t | t | ale |
| u | y |
| ou | u |
| v | v |
| w | v/w | lon nimi ma |
| z | s | sinpin kalama lili |
| z | lon nimi ma |
| an(g) | ɑ̃ | ale taso meso kalama lili |
| en(g) |
| on(g) | ɔ̃ |
| in(g) | ɛ̃ |
| un(g) | œ̃ |
| oe | œ | ale |
| eu | ø |
| œu |
| ng | ŋ |
# soweli pi uta waso

| soweli pi uta waso |
| --- |
|  |
| kulupu pi nasin sona |
| Animalia Chordata Mammalia Monotremata Ornithorhynchidae OrnithorhynchusO. anatinus |
| nimi pi nasin sona |
| Ornithorhynchus anatinus |
|  |

sitelen pi soweli pi uta waso**soweli pi uta waso** li soweli pi lupa monsi wan li lon ma Oselija. ona li jo e uta waso.

mama meli li pana e sike mama. soweli ante li pali ala e ni.

soweli meli li pana e telo walo lon selo ona.

soweli pi uta waso li tawa mute lon telo li tawa kin lon ma.

mije li ken pana e telo moli.
# ma tomo Pelin

| ma tomo Pelin
 Berlin |
| --- |
| ma tomo lawa |
|  |
| lukin pi ma tomo Pelin tan tomo linja sewi pi kama sewi |
|  len ma |  sitelen lawa |
|  |
| ma suli | ma Tosi |
| ma lili | ma Pelin |
| jan lawa | jan Ke Wekene |
| mani | mani Elo |
| tenpo | UTC+1 |
| lipu ilo |  |

**ma tomo Pelin** (toki Tosi la: *Berlin*) li ma tomo lawa pi ma Tosi. ma Pelin la, ona li ma pi kulupu lawa. jan 3,700,000 li lon ma tomo Pelin. ma tomo ante lon ma Tosi li jo ala e jan pi mute ni, ma tomo Pelin li suli. kulupu Elopa (EU) la, ona li suli kin. ma tomo Pelin li jo kepeken poka ona e jan 4,700,000.

## tenpo pini

jan li sitelen pi nanpa wan e ma tomo Peli lon tenpo sike 1237. tenpo pini la, ma tomo Pelin li ma tomo lawa pi ma Pantenpuke (Brandenburg), li ma tomo lawa pi ma Pojesen (Königreich Preußen).

kepeken nimi "ma Tosi loje" la, mi toki e ma Tosi pi open suno, kepeken nimi "ma Tosi mani" la, mi toki e ma Tosi pi weka suno, lon kama.

utala suli nanpa tu li pini la, ma tomo Pelin li kipisi tu. kipisi pi ma Pelin pi open suno li ma tomo pi ma Tosi loje. kipisi pi ma Pelin pi weka suno li ma tomo pi ma Tosi mani, taso ona li insa ma Tosi loje. utala lete la, ma Tosi tu li pilin ike wawa tawa ona ante. ma Tosi loje li wile e ma tomo Pelin pi weka suno, taso ma Tosi mani li pana ale e ona. ma Tosi loje li toki tawa ma Tosi mani: "sina o kepeken ala e nasin lon ma mi. nasin tawa ma tomo Pelin ale li lon ma mi la, sina ken ala tawa ma tomo Pelin." jan ala li ken tawa ma tomo Pelin pi weka suno la, moku ala li ken tawa ona. taso jan li wile moku la, ma Tosi mani li pana e moku kepeken tomo tawa waso. ona li pana e kili lili pimeja pi telo weka tawa jan lili la, nimi ona li ilo utala pi kili lili pimeja, toki Tosi la, ona li *"Rosinenbomber"*. tenpo sike wan li pini la, ma Tosi loje li toki: "sina ken tawa ma tomo Pelin pi weka suno". weka moku li pini a.

taso ma tomo Pelin li awen ma tomo tu. ma Tosi loje li lon kulupu pi ma Sesesele la, ona li jo e mani pi mute ala. ma Tosi mani li lon kulupu pi ma Mewika la, ona li jo e mani mute. jan tan ma Tosi loje mute li toki: "mi wile tawa ma Tosi mani a", ona li tawa ma Tosi mani. taso lawa pi ma Tosi loje li wile e ni: ona o awen. ona o tawa ala la, lawa pi ma Tosi loje li pali e tomo sinpin. sinpin ni li lon poka ale pi ma tomo Pelin pi weka suno li sike e ona. nimi ona li tomo sinpin Pelin, toki Tosi la, ona li *"Berliner Mauer"*.
# toki ilo Kopolo

toki ilo Kopolo (toki Inli la: *COBOL* /ˈkoʊbɑːl/) li toki ilo pi sin ala. tenpo mun 4 pi tenpo sike 1960 la, ona li kama lon.

lipu sona open pi toki ilo Kopolo

toki ilo la, ilo sona li toki e ni: "ma ale, toki!"

```
  IDENTIFICATION DIVISION.
  PROGRAM-ID. TOKI.

  PROCEDURE DIVISION.
  DISPLAY "toki, ma ale o!".
  STOP RUN.

```

## sona suli

toki ni li tawa jan mute la, ona li sama toki Inli li sama lipu. toki ona li kama suli mute li ike. taso, jan li ken lukin pona e ona. ona li ken kepeken pona e nanpa li ken kepeken pona e toki anu sitelen kin.

ona li toki wan pi sin ala pi nanpa wan. tenpo mun sama 1960 la jan mute li kepeken toki ilo Kopolo anu toki ilo Potan.

tenpo ni la, jan li kepeken mute ala e toki ona. taso, tenpo kin la, jan kepeken e toki ona lon tomo mani.
# ma Ilan

| ma Ilan
 ایران Irān |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
| **kalama musi ma** |
| *سرود ملی جمهوری اسلامی ایران* (kalama musi lawa pi ma lawa kulupu Ilan pi nasin sewi Isilami)  |
|  |
| ma Ilan (laso) lon sike ma |
| ma tomo lawa | ma tomo Telan |
| toki lawa | toki Ilan |
| toki ante | toki Asepajan toki Kusi |
| nasin sewi | nasin sewi Isilami (lawa) |
| jan lawa | jan Mojutaba Kameni jan Epawime Lejesi |
| mani | mani Lija pi ma Ilan (﷼) |
| tenpo | UTC+3:30 |
| ISO 3166 | IR |
| lipu ilo |  |

**ma Ilan** (toki Ilan la: *ایران*) anu **ma Pasi** li ma lon ma Asija. ma Ilakija en ma Tuki en ma Aja en ma Asepajan en ma Sikimen en ma Akanisan en ma Pakisan li lon poka ona. telo Kapiki li lon poka ona. telo suli Pasi pi telo suli Palata li lon poka ante ona.

tenpo pini mute la, ma Ilan li lon. tenpo lon poka pi tenpo sike 3000 BCE la, ma Elan li kama lon ma Ilan. tenpo lon poka pi tenpo sike 700 BCE la, kulupu jan Mete li wan e ma Ilan. ma Ilan li wan la, ni li tenpo nanpa wan. tenpo sike 550 BCE la, jan lawa Kulu nanpa tu li open e ma lawa suli Akemeni. ni li kama e ma lawa suli suli. tenpo sike 334 BCE la, jan Alekanto suli li anpa li pakala e ma Akemeni.

tenpo ni la kulupu lawa pi ma Ilan li jo e nasin lawa kepeken nasin sewi Isilami. ona li jo e jan lawa nanpa tu: jan lawa pi kulupu lawa en jan lawa sewi nanpa wan. lawa pi jan lawa sewi nanpa wan li open la, tenpo pi lawa ona li lon ali ona.

ma Asija

|  |  |
| --- | --- |
| ma Asija lete | ma Lusi |
| ma Asija pi open suno | ma Anku · ma Monko · ma Nijon · ma Sonko · ma Soson · ma Tawan |
| ma Asija insa | ma Kasa · ma Kilisa · ma Opeki · ma Sikimen · ma Tosiki |
| ma Asija pi pini suno | ma Aja · ma Asepasan · ma Ilaka · ma Imala · ma Isale · ma Jaman · ma Kata · ma Katelo · ma Kiposi · ma Kuwe · ma Lunpan · ma Masu · ma Palen · ma Pilisin · ma Sajusi · ma Sulija · ma Tuki · ma Uman · ma Utun |
| ma Asija seli pi open suno | ma Intonesija · ma Kanpusi · ma Lajo · ma Malesija · ma Mijama · ma Pilipina · ma Pune · ma Simolete · ma Sinkapo · ma Tawi · ma Wije |
| ma Asija seli | ma Akan · ma Ilan · ma Lanka · ma Nepa · ma Pakisan · ma Palata · ma Panla · ma Siwewi · ma Tuku |
# ma Kinlan

| ma Kinlan
 Queensland |
| --- |
| ma kipisi |
|  len ma |  sitelen lawa |
|  |
| ma tomo lawa | ma tomo Pipan |
| ma suli | ma Oselija |
| toki lawa | toki Inli |
| mani | mani Tola pi ma Oselija |

**ma Kinlan** (toki Inli la: *Queensland*) li ma kipisi pi ma Oselija. suli ma la ma Kinlan li suli nanpa tu lon ma kipisi pi ma Oselija.
# jan Sokate

| jan Sokate
Σωκράτης |
| --- |
|  |
| kalama | sɔː.krá.tɛːs |
| ma | ma Elina  |
| pali | jan sona |
| kama lon | ma Elina, ma tomo Asine |
| moli | ma Elina, ma tomo Asine |
| jan olin | jan Sansipe |
| mama | jan mije Soponiko en jan meli Pelanesi |

kiwen pi jan Sokate. ona li pilin insa lawa.
**jan Sokate** (toki Elina la: *Σωκράτης*, toki Inli la: *Socrates*) li jan pi toki insa ken, li jan pi pana sona. ona li kama tan ma Elina. jan Sokate li toki e ni: nasin suli li wan taso. jan li pilin mute la, jan li ken sona e nasin suli. ona li wile tawa nasin ni. jan li sona la, jan li kama pona li kama pilin pona.

ona kin li toki e ni: jan li pali e ike tan ni: jan li sona ala. tan ni la, ona li toki e ni: "o sona e sina." jan Sokate la, sona pi sona ala li suli mute.
# musi pi sike noka

jan pi ma Tosi en jan pi ma Sinpapuwe li alasa e sike
**musi pi sike noka** (toki Inli la: *(association) football; soccer*) li musi sijelo li musi sike. jan mute li musi ni lon ma ale. ona li musi sijelo utala nanpa wan lon ma ale.

## nasin musi

ma musi pi sike noka li ma suli laso
musi la, kulupu tu li utala. kulupu li jo e jan luka luka wan (11). jan li wile e ni: kulupu ona li pana e sike tawa lupa pi kulupu ante. ona la, kulupu ona li kama jo e nanpa lupa. tenpo pi pini musi la, kulupu pi nanpa lupa suli li kulupu pona. kulupu pi nanpa lupa lili li kulupu ike.

jan li wile tawa e sike kepeken noka taso. jan li luka e sike la, ona ike. kulupu la, jan wan li jan pi lupa sike li wawa e lupa sike ona. jan ona taso li ken luka e sike.

tenpo musi li mute tenpo 01:30:00. tenpo 00:45:00 la, musi li pini lili kepeken tenpo lili.

## tenpo pini

musi pi sike noka pi tenpo ni li tan ma Juke.musi pi sike noka pi tenpo pini li tan ma Sonko.

## nimi

tenpo pini la, jan pi ma ante li pali e musi ante sama musi pi sike noka. tan ona la, musi pi nimi sama li lon ma ante. ma Mewika la, musi pi sike noka li jo e nimi "Soccer". musi pi nimi "Football" li musi pi sike noka tan ma Mewika.
# ma kipisi Kenesi

| ma kipisi Kenesi
 Guernsey
Guernési |
| --- |
| ma kipisi |
|  len ma |  sitelen lawa |
|  |
| lipu pi ma tomo Kenesi |
| ma tomo lawa | ma tomo telo pi jan sewi Pije |
| ma suli | ma Juke |
| toki lawa | toki Inli |
| toki ante | toki Okini
toki Kenesi
toki Se |
| mute jan | 67334 (tenpo sike #2022) |
| jan lawa | jan Palone Lewi |
| tenpo open | ona li weka tan ma Noman lon tenpo ske 1290 |
| mani | mani Juke |
| tenpo | UTC+00:00 (tenpo lete)
UTC+01:00 (tenpo seli) |
| ISO 3166 | GG |

**ma kipisi Kenesi** (toki Inli la: *Guernsey* /ˈɡɜːrnzi/, toki Kenesi la: *Guernési*) li ma lon telo suli Inli. ma Juke li jo e ma kipisi Kenesi, taso mute la ona li lawa ala e ona.
# ma Atulija

| ma Atulija
 Asturias Asturies |
| --- |
| ma kipisi |
|  len ma |  sitelen lawa |
|  |
| ma tomo lawa | ma tomo Owijeto |
| ma suli | ma Epanja |
| toki lawa | toki Epanja |
| toki ante | toki Atulija |
| ISO 3166 | ES-AS |
| lipu ilo |  |

**ma Atulija** li ma lon ma Epanja.