Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ma tomo Loma

| ma tomo Loma
 Roma |
| --- |
| ma tomo lawa |
|  |
|  len ma |  sitelen lawa |
| ma suli | ma Italija ma lili Lasijo |

**ma tomo Loma** (toki Italija la: *Roma*) li ma tomo lawa pi ma Italija. mute jan la, ona li suli nanpa wan lon ma Italija. nimi ante la ona li "ma tomo pi tenpo ale" (toki Lasina la: *Urbs Aeterna*).

## tenpo pini

tenpo pini suli la, ma Loma li open lon ma tomo ni. jan pi ma mute li kama tawa ona. tenpo mute la ma Loma li wawa mute. taso ma li kama wawa ala. tenpo sike nanpa 496 la jan Otowase (*Odoacer*) li kama lawa li weka e lawa pi ma Loma tan ma tomo Loma.

jan mute pi ma mute li lawa e ma tomo Loma. jan lawa sewi pi nasin sewi Katolika li kama suli. ona li pana e mani mute tawa pali pi sitelen musi. ni la ma Loma li kama suli mute tawa musi pi ma Elopa. jan mute li pali e sitelen kule e tomo e kiwen musi e ijo ante.

tenpo sike nanpa 1861 la ma Italija li kama lon. tenpo sike nanpa 1871 la ma tomo Loma li kama ma lawa ona. ona li awen ni tawa tenpo lon.

## sona ma

ma tomo Loma li lon poka ale pi ma Wasikano. ona li lon poka pi linja telo Tewele. nasin telo ni li pini lon telo suli Mesitewane. ona li lon nena ma lili luka tu.
# nasin sewi

**nasin sewi** li nasin pi alasa kulupu. ken la, nasin sewi li jo e pali e pilin e toki e sitelen. nasin sewi la, jan li pilin e kon sewi. ken la, nasin sewi li suli li jo e pilin mute li jo e pali mute. jan li alasa e nasin sewi lon ma poka ali. nasin sewi ante li jo e pilin ante e pali ante.

tenpo ali la, jan li pilin e tan jan e tan pi ma ali. jan mute li pilin kin e jan wawa. mama sewi ni li tawa e sewi e kon li pana e kasi lon ma ali li pali e soweli. taso, nasin sewi mute li jo ala e mama sewi.

tenpo sike 2012 la, kulupu Pew Research Center li toki e ni: nanpa 84% pi jan ali lon ma ali li alasa e nasin sewi. taso jan mute ante li alasa ala e nasin sewi. ken la, jan ni li pilin e ni: ona li alasa e nasin pi sewi ala. jan ante li pilin e ni: ona li sona ala e sewi lon ala lon.

## nasin sewi

* nasin sewi Sanatana
* nasin sewi pi jan Alawan
	+ nasin sewi Isilami
	+ nasin sewi Jajasi
	+ nasin sewi Kito
* nasin sewi Kantonpe
* nasin sewi Kemetesin
* nasin Konpusi
* nasin sewi Matajansa
* nasin sewi Omalo
* nasin sewi Puta
* nasin sewi Sajana
* nasin sewi Siki
* nasin sewi Sinto
* nasin sewi Tesu
* nasin To
* nasin sewi pi jo tan ale
* nasin Wisinu
* nasin sewi pi jan Mani

## tan sona
# kulupu Wepalikan

| kulupu Wepalikan Republican Party  |
| --- |
|  |
| jan lawa | jan So Kuta |
| jan lawa pi ma Mewika | jan Tana Tan |
| jan lon | ▲ jan 33,284,020 |
| nasin sin anu nasin awen | nasin awen |
| kule lawa | **loje** |
| ma sewi pi anu lawa lon ma Mewika | 53 / 100 （53%） |
| lipu ilo | www.gop.com |

**kulupu Wepalikan** (toki Inli la: *Republican Party*) li kulupu pi nasin lawa suli pi ma Mewika. kulupu suli ante li kulupu Temokasi. ona li kama lon tenpo pini pi utala insa pi ma Mewika. tenpo ni la, ona li pilin ike tawa poki jan. tenpo sike 1860 la, jan Epajan Linkon li kama jan lawa nanpa wan tan kulupu Wepalikan. tenpo kama la, jan lawa mute pi ma Mewika li tan kulupu Wepalikan.

jan lawa suli ante pi kulupu Wepalikan li jan Sijoto Losewe. ona li pana e lipu lawa sin tawa awen e ma kasi. taso, tenpo sike 1929 la, anpa esun suli li open. jan Penkin Telano Losewe pi kulupu Temokasi li kama jan lawa sin. tenpo ni la, kulupu Wepalikan li pilin e ni: lawa ma o pali lili.

tenpo kama la jan lawa kama pi kulupu Wepalikan li jan Ta Asenawa. lawa ona la, kulupu NASA li open.

kulupu Wepalikan la, jan Tana Tan li suli lon tenpo lon. tenpo sike 2016 en tenpo sike 2020 en tenpo sike 2024 la, jan Tana Tan li jan wile pi jan lawa pi kulupu Wepalikan.
# jan pimeja

**jan pimeja** li jan pi selo pimeja.

jan pimeja tan ma Konko
jan pimeja tan ma Mosanpiki
tenpo ni la jan pimeja mute li lon ma Apika li lon ma Amelika.

## nimi

toki Inli la nimi pi jan pimeja li "black people", kon pi nimi "black" li pimeja, kon pi nimi "people" li jan. toki Inli la nimi nigra en nigro en niger en nimi sama ante li tan toki jaki taso tan nimi ona li jaki ala li tan toki Lasina li jo e kon pi nimi "pimeja".
# ma Piten suli

ma Piten suli
**ma Piten suli** (toki Inli la: *Great Britain*) anu **ma Piten** li ma lili. ona li lon ma Juke. ona li jo e ma Inli e ma Kinli e ma Sukosi.

nimi pi ma Piten li kama tan nimi *Britannia* pi toki Lasina. tenpo pini la, ma Loma li lawa e ma Piten.

ma Piten suli li sama ala ma Juke.
# kon pi ma ale li kama ante suli li kama seli

sitelen sona pi ante pi nanpa seli lon ma lon tenpo mute.
**ante suli pi kon ma** li kama lon tenpo ni. tenpo pini la, kon li kama seli anu kama lete. taso, ante ni li kama kepeken tenpo mute. tenpo ni la, kon li ante kepeken tenpo lili. ante ni li kama tan pali jan. jan li seli kepeken poki wawa pi ijo moli la, ona li pana kon CO2. kon ni li kon pi jasima seli. kon pi jasima seli li awen e suno e seli lon kon ma. tan ni la, ma li kama seli.

ni li pana e ante suli. kiwen lete li kama telo. tan ni la, telo suli li kama sewi. ni li ken pakala e ma. ma pi telo lili li kama suli. seli wawa li kama mute. ona li ken pakala e ma tawa soweli tawa kasi. jan en kulupu lawa li wile tawa lili e ante suli anu lili e ike ona. tenpo sike nanpa 2015 la, kulupu lawa pi kulupu ma wan li toki tawa wile ni lon ma tomo Paki. ona li toki e ni: kama seli la, o awen e lili tawa seli pi nanpa 2°C. taso, nanpa pi pana pi kon CO2 pi tenpo ni la, ken li lili. nanpa li awen lili la, jan li wile pali mute. jan mute li wile tawa kepeken poki wawa ante tan ni: tawa pini e ante suli.
# ma lawa suli Piten

tenpo ali la, ma ali lon ma suli Piten
**ma lawa suli Piten** li ma lawa suli pi tenpo pini. ona li jo e ma mute lon ma mute lawa tan ma Juke en ilo suli pi kulupu lawa ona pini. open la, ona li jo e ma lili pi ma Inli li lanpan lon ma Amelika lon kulupu suli pi tenpo sike nanpa 16. ona li kama e ma lawa suli nanpa wan lon ma ali lon tenpo ali. tan ni, ma Juke li kama e ma wawa nanpa wan. tenpo pi suli nanpa wan pi ma suli ni li lon tenpo sike nanpa 1921. taso, ma suli Piten li kama lili lon tenpo kama ona. pini pi utala suli nanpa tu la, ma ante li kama jo e wawa mute. ma mute pi ma suli Piten li weka e ma ona mute. ona li kama pini lon tenpo ni.

ma lawa suli Piten li kama lon tenpo pi alasa ma lon ma Elopa. ma Epanja en ma Potuke la, jan li tawa telo en ma ona li lanpan ma sin. tan ni, ma ante lon ma Elopa li open e kama jo pi ma mute. ma Inli li utala e ma ante pi ma Elopa tawa lanpan ma mute lon ma Amelika lete. taso, tenpo sike nanpa 1775 la, jan pi ma Mewika li utala tawa weka e lawa pi ma Piten tan ni: lawa pi ma Juke li ike tawa ona. ma Mewika li anpa e kulupu utala pi ma Piten li weka e lawa ona. taso, ma Juke li lanpan e ma sin. ona li kama lawa e ma lon ma Apika en ma Asija en ma Osejanija. tenpo la, ma Juke li kama e wawa nanpa wan.

ma suli Piten li pana e toki Inli e nasin jan pi ma Piten tawa ma mute mute.

## ma pi ma lawa suli Piten

tenpo pini la, kipisi anu ali pi ma lawa pi tenpo ni li lon ma lawa suli Piten:

* ma Ele
* ma Ilaka
* ma Imala
* ma Isale
* ma Jaman
* ma Juke
* ma Kana
* ma Kanata
* ma Kenja
* ma Lesoto
* ma Malesija
* ma Masu
* ma Mewika
* ma Mijama
* ma Namipija
* ma Naselija
* ma Nusilan
* ma Oselija
* ma Pakisan
* ma Palata
* ma Panla
* ma Pawama
* ma Pilisin
* ma Sameka
* ma Sanpija
* ma Sato Sutan
* ma Sawasi
* ma Setapika
* ma Sinitatopeko
* ma Sinkapo
* ma Sinpapuwe
* ma Somalija
* ma Sutan
* ma Suwana
* ma Tansanija
* ma Uman
# ma Namipija

| ma Namipija
 Namibia |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
|  |
| ma tomo lawa | ma tomo Wintu |
| ma suli | ma Apika |
| toki lawa | toki Inli |
| toki ante | toki Apikanse, toki Elelo, toki Kojekoje, toki Losi, toki Owampo, toki Tosi, toki Suwana, toki Wankali |
| jan lawa | jan Ake Kenko |
| tenpo open | tenpo sike 1990 (weka e lawa pi ma Setapika) |
| mani | mani Tola pi ma Namipija (N$) (NAD) mani Lan (R) (ZAR) |
| tenpo | UTC+2 |
| ISO 3166 | NAM |
| lipu ilo |  |

**ma Namipija** li ma lon ma Apika. ma Ankola en ma Sanpija en ma Posuwana en ma Setapika en telo Alansi li lon poka ona.

tenpo sike 1884 la, ma Tosi li kama lawa e ma Namipija. utala suli nanpa wan la, ma Setapika li kama lawa e ma Namipija. tenpo sike 1990 la, ma Namipija li kama e ma lawa sin.

nimi pi ma Namipija li kama tan ma Namipu (*Namib*). ma Namipu li ma pi telo lili lon poka telo pi ma Namipija.

* ma Sinpapuwe li lon poka ala pi ma Namipija
# telo ko

**telo ko** li jo e pali mute. telo ko ken ala kama telo wan lon telo. ona li ken kama telo wan lon telo ko ante. telo ko mute li ken lon e seli. jan li ken seli e moku kepeken telo ko. jan li pana e telo ko tawa ilo. ni la, ilo li ken pali pona. jan li ken pali e seli kepeken telo ko. jan pi sona sijelo li ken kepeken telo ko. jan li pali e ko kule e kiwen ko e ijo ante. telo ko li ken kama tan pan anu kasi ante anu soweli anu ijo ante.

* telo ko kili
* telo ko ilo
# ma tomo Nujo

| ma tomo Nujo
 New York |
| --- |
| ma tomo |
|  |
|  len ma |  sitelen lawa |
| ma suli | ma Mewika ma lili Nujo |
| mute jan | 8,804,190 |
| jan lawa | jan Sowan Mantani |
| tenpo | UTC-5:00 |
| lipu ilo | NYC.gov |

**ma tomo Nujo** (toki Inli la: *New York City*, "tomo sin pi ma Jo") li ma tomo suli lon ma Mewika. ma Mewika la ona li ma tomo pi suli nanpa wan. jan pi ma tomo Nujo li lon poka mute. tomo suli palisa pi jan mute li lon ma tomo Nujo. ona li lon ma Nujo. tenpo sike 2020 la jan 8,804,190 li lon ona.

## nimi

nimi Nujo li tan jan lawa pi ma tomo Jo (toki Inli la: *Duke of York*).

## ma

ma kipisi luka li lon ma tomo Nujo. ona li ma kipisi Panka (toki Inli la: *the Bronx*) li ma kipisi Kinsi (toki Inli la: *Queens*) li ma kipisi Pukilin (toki Inli la: *Brooklyn*) li ma kipisi Menetan (toki Inli la: *Manhattan*) li ma kipisi telo Seten (toki Inli la: *Staten Island*). suli ma la ma kipisi Kinsi li suli nanpa wan. mute jan la ma kipisi Panka li nanpa wan. ma kipisi Manatan li mani mute.

ma tomo Nuji li telo kipisi. nasin telo Uson (toki Inli la: *Hudson River*) en nasin telo pi suno open (toki Inli la: *East River*) li lon ma tomo Nujo. kin telo suli pi ma telo suli (toki Inli la: *Long Island Sound*) en telo suli sewi (toki Inli la: *Upper Bay*) en telo suli anpa (toki Inli la: *Lower Bay*) en telo suli Sameka (toki Inli la: *Jamaica Bay*) li lon poka ma tomo Nujo. ma tomo Nujo jo mute ma telo kin, ma telo suli li ma telo Menetan (toki Inli la: *Manhattan*) en ma telo Seten (toki Inli la: *Staten Island*) en ma telo suli (toki Inli la: *Long Island*). ma telo lili pi ma tomo Nujo li ma telo Kowena (toki Inli la: *Governor's Island*) en ma telo Osewe (toki Inli la: *Roosevelt Island*) en ma telo Eli (toki Inli la: *Ellis Island*) en ma telo pi ken (toki Inli la: *Liberty Island*).

## tenpo pini

tenpo pini mute la kulupu mute li lon. ona li tan ma ni. ona li tan kulupu Akonkin. jan mute tan ma Elopa li kama. jan tan ma Netelan li kama lawa e ma tomo Nujo. nimi pi ma tomo Nujo li ma tomo Nuwanpatan. jan tan ma Inli li kama jo e lawa tan jan Netelan li ante e nimi.

jan mute li kama tawa ma Mewika tan ma Elopa. ona li kama sin tawa ma telo Eli(?) lon poka pi ma tomo Nujo. tan ni la ma telo Eli li suli tawa jan mute pi ma Mewika.

tenpo sike nanpa 1886 la ma Kanse pana tawa ma Mewika e sitelen kiwen pi ken. ona li pana lon ma telo pi ken lon ma tomo Nujo. sitelen kiwen ni kama sona mute tawa jan mute pi ma ale.

tenpo suno nanpa 11 pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 2001 la tomo tawa waso tu kama li lawa pi kulupu jan monsuta. kulupu ni li utala e li pakala e tomo suli tu (toki Inli la: *Twin Towers*) pi insa esun ma (toki Inli la: *World Trade Center*) kepeken tomo tawa ni. jan mute li moli kin tenpo ni tomo suli ni li ala.

## tan sona
# soweli Miki

| soweli Miki |
| --- |
| *jan tan e ni: musi pi soweli Miki en jan pona* |
| **kama lon sin** | sitelen tawa pi tomo tawa telo Wili |
| **mama** | jan Wa Sinsi |
| **jan musi** | jan Wa Sinsi (1928–1947, 1955–1962) |
| sona ma pi lipu musi |
| **nimi lili** | soweli Miki pi wawa nasa
jan Pop Kasi
soweli lawa Miki |
| **jan olin** | soweli Mini |

sitelen pi soweli Miki
**soweli Miki** (toki Inli la: *Mickey Mouse*) li soweli pi lon ala tan sitelen tawa pi ma Mewika. ona li jo e len loje li jo e len noka jelo. soweli Miki li open tan *sitelen tawa pi tomo tawa telo Wili* lon tenpo sike 1928. jan Wa Sinsi en jan A Awe li mama pi soweli Miki. soweli Miki li sitelen suli pi kulupu Sinsi.
# ma Malipe

| ma Malipe
 المغرب (al-Maḡrib) (toki Alapi) ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ (lmeɣrib) (toki Tamasi) |
| --- |
|  len ma |  sitelen lawa |
| **kalama musi ma** |
| *النشيد الوطني المغربي* (kalama musi ma pi ma Malipe)  |
|  |
| ma tomo lawa | ma tomo Lepa |
| toki lawa | toki Alapi toki Tamasi |
| toki ante | toki Kanse |
| mani | mani Teja pi ma Malipe (DH) |
| ISO 3166 | MA |

**ma Malipe** anu **ma Maloko** li ma lon ma Apika sewi. tenpo pini la ma Kanse en ma Epanja li lawa e ona.

kulupu lawa pi ma Malipe li toki e ni: ona li jo e ma Sala pi pini suno. taso, kulupu lawa pi ma Sala pi pini suno li toki e ni: ona li ante.