# ma Pilipina

| ma Pilipina
 Republika ng Pilipinas |
| --- |
| ma Asija |
|  len ma |  sitelen lawa |
| **kalama musi ma** |
| *Lupang Hinirang* (ma pi kama wile)  |
|  |
| ma tomo lawa | ma tomo Manila |
| toki lawa | toki Pilipino, toki Inli |
| toki ante | toki Akan, toki Iloko, toki Ipana, toki Ipatan, toki Jakan, toki Kalaja, toki Kamajo, toki Makintanaju, toki Malanaju, toki Pankasinan, toki Panpanka, toki Pikula, toki Sanpali, toki Sinupuwanon, toki Suku, toki Takalo, toki Tapawenjo |
| mani | mani Peso |
| ISO 3166 | PH |

**ma Pilipina** (toki Pilipina la: *Republika ng Pilipinas*) li ma lon ma Asija. **ma Pilipina** li jo e ma lili 7,641 ni: telo li lon poka ale ona. kulupu pi ma Pilipina li ma Luson li ma Pisaja li ma Mintano. mute jan pi nanpa wan lon ma Pilipina li ma tomo Keson.

toki lawa pi ma Pilipina li toki Pilipina li toki Inli. taso ona li poka e toki ante mute. toki Pilipina luka tu wan lawa li toki Iloko li toki Ilonko li toki Pankasinan li toki Panpanko li toki Pikula li toki Sinupuwanon li toki Takalo li toki Walaje . toki lili ante mute li lon kin.

ma Pilipina li poka e telo suli. ma Pilipina li seli. ma tomo lawa pi ma Pilipina li ma tomo Manila. mani Pilipina li mani Peso. tenpo pini la ma Epanja en ma Mewika li lawa e ma Pilipina.

## tenpo pini pi ma Pilipina

sitelen pi supa kiwen Lakuna Lakuna li sitelen pi tenpo suli nanpa wan lon ma Pilipina.
tenpo open la jan Nekito li kama lon ma Pilipina. jan Asonesija li kama kin tan ma Tawan. ona mute li pali e kulupu jan mute. toki Pilipina la ni li **"*barangay". jan Sonko en jan Palata en jan Alapi li tawa ma ni. ma ni li kama **ma esun suli**.

### tenpo pi lawa Epanja

tenpo sike 1521 la jan Punaju Makajasi li kama li pana e ma Pilipina tawa ma Epanja li moli lon utala Matan . tenpo sike 1565 la jan Mike Lekapi li kama e lawa pi ma Epanja.

ma Pilipina li lon anpa ma Nowepanja .

ma Mesiko li weka e lawa pi ma Epanja la ma Pilipina li kama lon anpa ma tomo Mateli. jan lawa Epanja li kama ike e wawa ona. ma Epanja li ken ala mama e ma Pilipina lon insa tenpo sike 1850.

jan mute pi pali sewi li moli. pilin wawa Pilipina li kama. jan Ose Lisala li sitelen e ni: *jan lawa li ike e wawa.* taso ma Epanja li **moli e jan Lisala**. jan Antesa Ponipasijo li open e **kulupu utala pi sona pimeja**. **nimi ni li kulupu Katipunan**. kulupu ni li open e **utala pi lawa Pilipina**. tenpo suno 12 pi tenpo mun 6 lon tenpo sike 1898 la ma Pilipina li weka e lawa Epanja lon ma tomo Kapite. tenpo sike 1898 la utala pi ma Epanja en ma Mewika li kama.

### tenpo pi lawa Mewika

ma Epanja li pana e ma Pilipina tawa ma Mewika. ma Pilipina en ma Mewika li utala. ma Mewika li moli e jan Pilipina mute. ma Sulu li utala e ma Mewika. taso ma Mewika li kama lawa e ma Sulu. ma Mewika li wawa ike e ma Pilipina la ma Mewika li pali e toki nasa pi ante sona.

ma Mewika li pana e lawa lili tawa ma Pilipina. jan Manuwe Keson (*Manuel Quezon*) li kama jan lawa li ken e toki lawa. meli li ken pana e wile pi jan lawa kama.

### utala suli pi nanpa tu

ma Nijon li lawa e ma Pilipina. kulupu utala Upalapa (*Hukbalahap*) li utala e lawa Nijon. ma Nijon li pali e ike utala mute. ni tu li moli suli lon ma Manila li tawa noka moli lon ma Patan . wawa utala Mewika li weka e lawa Nijon.

### tenpo pi lawa Pilipina

jan Lamon Masasaje (*Ramon Magsaysay*) li pini utala e kulupu Upalapa, li open e tomo lawa Malakanjan (*Malacañang*) tawa jan ale. taso ona li moli lon pakala pi tomo tawa sewi.

### tenpo pi lawa Mako

lon tenpo sike 1965 la jan Pesinan Mako (*Ferdinand Marcos*) li kama lawa.
tenpo sike 4 pi lawa ona la mani pi ijo esun Pilipina li suli pi nanpa 1 lon ma Asija. mani la ma Pilipina li kama suli. taso pini pi tenpo ni la ijo li kama ike. jan Pesinan Mako en jan olin ona li kama ike tan wawa tan lanpan mani. tenpo ni la ma Pilipina li kama anpa pi nasin lawa utala. lon tenpo sike 1986 la jan Penino Akino nanpa tu (*Benigno Aquino Jr.*) li moli tan ni: ona li toki ike e jan Pesinan Mako. jan Pesinan Mako li kama jan lawa kin. taso ni li lon ala. kulupu pi wile ante li kama lawa e jan olin ni pi jan Penino Akino nanpa tu: jan Kolason Akino (*Corazon Aquino*). ona li weka e wawa lawa tan jan Pesinan Mako, li weka e ona e jan poka ona tawa ma Awawi.

### tenpo pi lawa Pilipina sin

lawa pi jan ale li kama sin, taso ike ma li awen. kulupu Molo li awen utala. mani li kama anpa. nena seli Pinatupo (*Mt. Pinatubo*) li pana e ko seli. jan lawa ike li awen.

jan Penino Akino nanpa tu wan (*Benigno Aquino III*) li jan lili pi jan Penino Akino nanpa tu, li kama lawa kin pi ma Pilipina. ona li wawa e esun ma, li pini e utala tawa kulupu Molo. taso ike mute li awen kin lon lawa ona. tan ni la jan Loliko Tutete (*Rodrigo Duterte*) li kama lawa. ona li toki e ni: ona li utala e ike ma, e ike pi kulupu jan. taso ike mute li awen.

tenpo ni la jan Pesinan Mako nanpa tu (*Ferdinand Marcos Jr.*) li lawa. ona li jan lili pi jan Pesinan Mako. ona li kama jan lawa tan ni: ona li kama jan pona e jan lili pi jan Loliko Tutete. taso, tenpo kama la ona li kama jan ike e ona. ona li suli e ike ma, li lanpan sin e mani ma.

## ma

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| kulupu ma | wan ma | nimi lawa |
| ma Luson | wan ma lawa |
| wan ma Iloko | wan ma I |
| wan ma Kolijela |
| anpa nena Kakajan | wan ma II |
| insa Luson | wan ma III |
| wan ma Kalapalison | wan ma IV-A |
| wan ma Mimalopa | wan ma IV-E |
| wan ma Pikula | wan ma V |
| ma Pisaja | suno pini Pisaja | wan ma VI |
| insa Pisaja | wan ma VII |
| suno open Pisaja | wan ma VIII |
| ma Mintano | ma nena Senpanka | wan ma IX |
| lete Mintano | wan ma X |
| wan ma Tapa | wan ma XI |
| wan ma Sokosasen | wan ma XII |
| wan ma Kalaka | wan ma XIII |
| wan ma Pansamolo | wan ma lawa Pansamolo pi Mintanaju Silami |

ma Asija

|  |  |
| --- | --- |
| ma Asija lete | ma Lusi |
| ma Asija pi open suno | ma Anku · ma Monko · ma Nijon · ma Sonko · ma Soson · ma Tawan |
| ma Asija insa | ma Kasa · ma Kilisa · ma Opeki · ma Sikimen · ma Tosiki |
| ma Asija pi pini suno | ma Aja · ma Asepasan · ma Ilaka · ma Imala · ma Isale · ma Jaman · ma Kata · ma Katelo · ma Kiposi · ma Kuwe · ma Lunpan · ma Masu · ma Palen · ma Pilisin · ma Sajusi · ma Sulija · ma Tuki · ma Uman · ma Utun |
| ma Asija seli pi open suno | ma Intonesija · ma Kanpusi · ma Lajo · ma Malesija · ma Mijama · ma Pilipina · ma Pune · ma Simolete · ma Sinkapo · ma Tawi · ma Wije |
| ma Asija seli | ma Akan · ma Ilan · ma Lanka · ma Nepa · ma Pakisan · ma Palata · ma Panla · ma Siwewi · ma Tuku |