# Length

Length
Boleele ke selekanyo sa sekgala. Mo Tsamaisong ya Boditšhabatšhaba ya Bogolo, boleele Tempolete:Infobox physical quantityke bogolo jo bo nang le boleele jwa sekgala. Mo dithulaganyong di le dintsi tsa go lekanya, go tlhophiwa yuniti ya motheo ya boleele, e diyuniti tse dingwe tsotlhe di tswang mo go yone. Mo thulaganyong ya International System of Units (SI) yuniti ya motheo ya boleele ke metara.

Boleele gantsi bo tlhaloganngwa go kaya bogolo jo bo atolositsweng jwa selo se se tlhomameng. Le fa go ntse jalo, seno ga se a tshwanela go nna jalo ka metlha e bile se ka ikaega ka gore selo seo se mo boemong bofe.

Go dirisiwa mafoko a a farologaneng go tlhalosa boleele jwa selo se se tlhomameng, mme a akaretsa boleele, jo e leng boleele jo bo tlhamaletseng kgotsa boleele jo bo tlhamaletseng, bophara, bophara le boteng. Bogodimo bo dirisiwa fa go na le motheo o go ka tsewang dikgato tse di tlhamaletseng go tswa mo go one. Gantsi bophara bo kaya selo se sekhutshwane go feta boleele. Boteng bo dirisetswa go lekanya selekanyô sa boraro.

Boleele ke selekanyo sa boleele jwa lefelo le le lengwe, fa lefelo lone e le selekanyo sa boleele jwa dikarolo tse pedi (boleele jwa karolwana ya bobedi) mme bophahamo e le selekanyo sa dikarolo tse tharo (boleele jwa karolwana ya boraro).

## Histori

Go lekanya go ntse go le botlhokwa fa e sa le batho ba simolola go nna le mekgwa ya go tshela ya go fuduga mme ba simolola go dirisa dilo tsa go aga, go nna mo lefatsheng le go gwebisana le baagelani ba bone. Fa kgwebo e ntse e oketsega fa gare ga mafelo a a farologaneng, go ne ga tlhokega diyuniti tse di tlwaelegileng tsa boleele. Mme moragonyana, jaaka setšhaba se setse se lebagane le thekenoloji thata, go tlhokega go lekanya ka nepagalo e e kwa godimo thata mo dikarolong tse di farologaneng, go tloga ka di-micro-electronics go ya go di-interplanetary ranging.

Go ya ka kgopolo e e kgethegileng ya ga Einstein, boleele ga bo tlhole bo ka tsewa e le selo se se sa fetogeng mo dikarolong tsotlhe tse di farologaneng. Ka jalo molaodi o o boleele jwa metara o le mongwe mo thulaganyong e le nngwe ya tshupiso ga o kitla o nna boleele jwa metara o le mongwe mo thulaganyong ya tshupiso e e tsamayang e lebagane le thulaganyetsoruri ya ntlha. Seno se raya gore boleele jwa selo bo farologana go ya ka lobelo lwa motho yo o se lebileng.

## Tiriso mo dipalong

**Euclidean geometry**

Mo go geometry ya Euclidean, boleele bo lekanngwa go bapa le mela e e tlhamaletseng ntle le fa go tlhalositswe ka tsela e nngwe mme bo kaya dikarolwana tse di mo go yone. Kgangkgolo ya ga Pythagoras e e malebana le boleele jwa matlhakore a khutlotharo e e tlhamaletseng ke nngwe ya dilo tse dintsi tse di dirisiwang mo geometering ya ga Euclid.

Boleele gape bo ka lekanngwa go bapa le mefuta e mengwe ya dikhutlo mme bo bidiwa boleele jwa arc.

Mo khutlotharo, boleele jwa bogodimo, karolo ya mola e e tserweng go tswa mo khutlong e e tlhamaletseng go ya ntlheng e e sa feteng mo khutlong (e e bidiwang motheo wa khutlotharo), e bidiwa bogodimo jwa khutlotharo.

Bogodimo jwa khutlotharo bo tlhalosiwa e le boleele × bophara jwa khutlotharo. Fa khutlotharo e e telele e e tshesane e emisiwa mo letlhakoreng la yone le le khutshwane, lefelo la yone le ka tlhalosiwa gape e le bogodimo jwa lone × bophara jwa lone.

Bogolo jwa lebokoso le le thata le le khutlonnè (jaaka lepolanka la logong) gantsi le tlhalosiwa e le boleele × bogodimo × boteng.

Boleele jwa matlhakore a polygon ke boleele jwa matlhakore a yone.

Sekgala sa sediko se se kgolokwe ke boleele jwa molelwane (kgolokwe) ya sediko seo.

**digeometries tse dingwe**

Mo dijometering tse dingwe, boleele bo ka nna jwa lekanngwa go bapa le ditsela tse di ka nnang tsa bo di sekame, tse di bidiwang di-geodesic. Geometry ya ga Riemannian e e dirisiwang mo thutong e e tlwaelegileng ya gore dilo di a farologana ke sekai sa mofuta ono wa geometry. Mo thutafatshe ya kgolokwe, boleele bo lekanngwa go bapa le dikgolokwe tse dikgolo mo kgolokweng mme sekgala magareng ga dintlha tse pedi mo kgolokweng ke sekgala se sekhutshwane sa boleele jo bo mo kgolokweng e kgolo, se se tlhomamisiwang ke sefofane se se ralalang dintlha tse pedi le bogare jwa kgolokwe.

**Graph theory**

Mo kerafong e e senang bokete, boleele jwa modikologo, tsela, kgotsa motsamao ke palo ya matlhakore a e a dirisang. Mo kerafong e e nang le bokete, e ka nna ya nna palogotlhe ya bokete jwa matlhakore a e a dirisang.

Boleele bo dirisetswa go tlhalosa tsela e khutshwane, boleele jwa potologo e khutshwane, le tsela e telele magareng ga dikhutlo tse pedi mo kerafong.

**Measure theory**

Mo go one-dimensional case, Lebesgue outer measure ya set e tlhalosiwa ka boleele jwa open intervals. Ka tlhamalalo, boleele jwa nako e e bulegileng bo tlhalosiwa pele jaaka

## Diunits

Mo go tsa saense le boenjenere, fa motho a bua ka diyuniti tsa boleele, lefoko boleele le kaya sekgala. Go na le diyuniti di le mmalwa tse di dirisiwang go lekanya boleele. Go ya ka hisitori, diyuniti tsa boleele di ka tswa di ne di tsewa go tswa mo boleeleng jwa dikarolo tsa mmele wa motho, sekgala se se tsamailweng ka dikgato di le mmalwa, sekgala se se fa gare ga matshwao kgotsa mafelo mo Lefatsheng, kgotsa ka tsela nngwe go tswa mo boleeleng jwa sengwe se se tlwaelegileng.

Mo tsamaisong ya boditšhabatšhaba ya diyuniti (SI), yuniti ya motheo ya boleele ke mitara (sekao, m), e jaanong e tlhalosiwang e le lobelo lwa lesedi (mo e ka nnang dimetara di le dimilione di le 300 ka motsotswana). Dimilimetara (mm), disentimetara (cm) le dikilometara (km), tse di tswang mo mitareng, le tsone di dirisiwa thata. Mo diyuniting tsa tlwaelo tsa U.S., Seesemane kgotsa tsamaiso ya se-impiri ya diyuniti, diyuniti tsa boleele tse di dirisiwang thata ke inch (in), foot (ft), yard (yd), le mile (mi). Yuniti ya boleele e e dirisiwang mo go tsamaiseng dikepe ke nautical mile (nmi).[ 7]

Diyuniti tse di dirisediwang go supa sekgala mo loaping, jaaka mo thutodinaledi, di boleele go feta tse di dirisiwang mo Lefatsheng (metara kgotsa kilometara) e bile di akaretsa yuniti ya thutodinaledi (au), ngwaga wa lesedi le parsec (pc).

Diyuniti tse di dirisediwang go supa sekgala sa kwa tlase ga atomo, jaaka mo fisikising ya nuklea, di dinnye thata go feta milimetara. Dikai di akaretsa fermi (fm)

## Metswedi