Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ovšum

Ovšum

planetary moon, planetary-mass moon, regular moon| Cymi hissəje | Earth-Moon system  |
| Soxtə taryx | 4527 million years BCE  |
| Oko dojdə bo | colonization of the Moon  |
| Orižinalə zyvonədə nom | no value  |
| Cici nom noəšone | brightness  |
| Kišvər | no value  |
| Location | inner Solar System  |
| Located on astronomical body | Ovšum  |
| Diocese | Roman Catholic Diocese of Orlando  |
| Čoǧrafi koordinaton | 0°N, 0°E  |
| Ən barzə vyrə | Selenean summit  |
| Lowest point | Antoniadi  |
| Səbəb bejdə bo | lunar orbit  |
| Umutə bejdə | exploration of the Moon, selenology  |
| Child astronomical body | Lunar Reconnaissance Orbiter, CAPSTONE, Lunar Gateway, Chandrayaan-2  |
| Parent astronomical body | Zəmin  |
| Type of orbit | high Earth orbit  |
| Končo šikilyš heste | the Moon in fiction  |
| Xosjətyš heste | magnetic field of the Moon, moonquake  |
| Myžori taryx | origin of the Moon  |
| Unicode rəmz | ☾, ☽  |

**Ovšum, ošym** (simvol: ) — kosmik hestemone. Cəmə planeti pejke. Əcəj ekvatorial radius 1738,14 km-e. Əv bə 27 ruž, 7 saat, 44 dəjǧə i kərə gardejdə. De cəmə planeti məsafəš 384 467 km-e.

## Səvonon
# Astronomijə

astronomijə

elmi ǧysm, akademijə elm| Žinə sinife cy | physical science, preцizna nauka, təbiəti elmon, Elm  |
| Kyrtə nom | ⴰⵙⵏⵉⵜⵔⵉ  |
| Cici nom noəšone | sky, star  |
| Bino kardə vaxt | 8. millennium BCE  |
| Cici umutejdə | astronomical object, dark fluid  |
| Umutə bejdə | science studies  |
| Xaštag | Astronomie  |
| Xosjətyš heste | astronomy prize  |
| Myžori taryx | history of astronomy  |
| Ki məšǧul bedə | astronomer  |
| Entry in abbreviations table | astro.  |
| WordLift URL |   |
| Stack Exchange veb-sajt |   |
| Stack Exchange nyšonə |   |

**Astronomijə** — elmi bani Eratosfen hisob bedə. Cəmə planetədə byə proseson umutedə. Ym elm cəmə erasə 2 həzo sor bə nav bino byə. Mijonə sasoron bəpeštə ym elm ve ozavzijəj. Əv čoğrafijə elmi bə dy vyrəž čoš kardə. Gyləjni nomyš “ivodə (umumi) astronomijə”, dyminə poə nomyš “kišvəršynosati” noəše.

## Səvonon

|  |
| --- |
| **Elmon** |
| Humanitar elmon • Sosial elmon • Təbiəti elmon • Texniki elmon • Tətbyǧijə elmon • Dyrystə elmon • Fundamentalə elmon |
| Rijozijot • Fizikə • Kimjə • Čoǧrafijə • Astronomijə • Geologijə • Biologijə • Taryx • Zyvonəti • Filologijə • Fəlsəfə • Psixologijə • Təbobət • Sosiologijə • Antropologijə • Ekonomijə • Informətikə |
# Kompjuter

**Kompjuter** (ing. computer, [kəmˈpjuː.tə(ɹ)] — «hisob kardəkəs», ce lat. computare — ašmarde, hisob karde) — funksionalə diləge, kom zynejdə be odəmi dastəki vej həčmə hisobon karde, končo hisobinə ijən məntyǧinə əməlijoton hestin. Kompjuter bəzyne bənə čojlinə bloki be ijən de čurbəčurə əloǧəjnə hisson be.

Kompjuter de kompjuterə programon idorə kardə bejdə.

## Tarix

* 3000 sor ce e.b.n — votejdən ki ǧədimə Babilonədə iminə hisobon soxtəšone — abak.
* 2 əsr erəku bə nav — Junanystonədə «antikiterə mexanizm» — mexanikə diləg, astronomikə hisob kardə cije.Paskali čəm kardə mašin
* XIII əsrədə — Lullij Rajmund məntyǧinə mašin soxtyše bənə koǧəzinə sulijon.
* 1492 sorədə — Leonardo da Vinci yštə nyvyštəjonədə 13-dərəčəjnə čəm kardə diləgi kəšəše.
* XVI əsr — Rusijədə hisobəkə bə məjdon beše, končo 10 gylə cujə gyrdulə šaron maftulədə.
* 1642 sorədə — Blez Paskal «Paskalina» — imimə mexanilə rəǧəminə ašmardə diləg soxtyše.
* 1840 sorədə — Tomas Fauler cujo ceminəjə hisobə mašini soxtyše.
* 1855 sorədə — Georg ijən Edvard Šuts boon (ing. *George & Edvard Scheutz*) Stokholmiku iminə fərǧə mašin soxtyšone ce Carlsi Bebbiči əməlon əsosədəENIAK kompjuter
* 1927 sorədə — Massacusets texnologikə institutədə mexanikə analogə kompjuter soxtyšone.
* 1941 sorədə — Konrad Tsuze iminə ašmardə mašini Z3 soxtejdə, končo ysətnə kompjuteri həmmə funksijon hestin.
* 1942 sorədə — Čon Atanasov ijən əcəj aspirant Klifford Berri soxtyšone AIŠədə iminə elektronə rəǧəminə komčjuter ABC.
* 1944 sorədə — Konrad Tsuze soxtyše hənijən ve tovinə kompjuter Z4, həmən iminə program nyvyšte zyvon Plankalkul.
* 1946 sorədə — bə čəmati edaštə be iminə universalə elektronə rəǧəminə ašmardə mašin ENIAK.
* 1950 sorədə — Lebedevi dastə Kijevədə soxtəšone iminə sovetə elektronə ašmardə mašin MESM.

## Səvonon