# Sərlovhə

|  |  |
| --- | --- |
|
Xəš oməjon bə Vikipedija,
sərbəstə ensiklopedijə kom harki bəzyne sərost kardej. |

Ysət Tolyšə zyvonədə 10,133 məǧolə heste.10 Ijun 2026, Cošambə
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Haftə vyžnijə nyvyštəj
Bekəǧə Mirsalajev
**Mirsalajev Bekəǧə Əbulfəti zoə** (22 janvar 1893 sor, Rəzgov di, Zuvandi rəjon, Lankoni ǧəzo, Urusijəti imperijə — 8 janvar 1938 sor, Azərbojčoni SSR) — tolyšə ičtimoi-sijosijə xodim, Kommunistə partijə (bolševikon) Zakavkazə Kraj komitə dyminə kotib. 1906 sorədə əcəj 13 sinənədə əcəj xyjzon bə Boku ovašte. Əǧylətijədə nati gyrdə kardə vyronədə yštə ko bino kardyše. Ko karde vaxtonədə əv yštə zynəjonən, yštə təhsiliən səjdəbe. Sabuncijədə 3-sinifə məktəbi oryxniše. 1918 sorədə bə yštə di Rəzgov ogarde u əjo Mistani dij čəmjəti šurədə kotib ko kardyše. Pešo əcəj xyjzon bə Lankon ovašte.
**Myǧon-Šurə Respublikə**
Myǧon-Šurə Respublikə elon kardejədə əv aktiv rolyš byə. Cy Respublikə Məholi Šurə Jol gyləj partizanə ǧysmi jol - Lankonədə inǧylobə usjonədə ištirokəkə David Cirkin vyžnijə byəbe, u əcəj myovini vyrədə Širəli Axundov be.
Bolševikon dylədə be-be Bekəǧə bə yštə divoži abrek Junus Abbasovi dastə nydəše, əmma cy tolyšə syə partizani Bala Məmmədi dastədə be u pešo kejnə Junus bə šurə tərəf ovašte, Bekəǧə bə əcəj dastə umžən be. Myǧon-Šurə Respublikə soxte bəpeštə, Širəli Axundov xəjli gəp žəjdə de tolyšə abreki Junus Abbasovi (Junus Rəzgovyži) u əv de Bekəǧə Mirsalajevi dastəki zynejdə əj bə šurə tərəfi okyrnije. Junusi cy "Zyvandi ucastok" komissar təjin kardejdən.
**Ofəjevonəti**
Bekəǧə bo məktobon dutejro, təhsili səvijə rost kardejro, čyvonon bə ədəbijoti u nəčiməsənəti sahə sədo kardejro, tolyšə zyvoni ozavaijero xəjli dast-pocə kardejdəbe Lankoni rəjonədə.
21 janvar 1931 soriku de Bekəǧə Mirasalajevi redaktorəti u Muzəffər Nəsirlo kotibəti tolyšə ružnomə "Sıə Tolış" bino kardyše cap be.
**Həbs be u kyšte**
15 nojabr 1936 sorədə Bekəǧəšon həbs karde, gynošon nyvyšte ki, 1934 soriku əv ištirokəkə u cy Azərbojčoni millətpərəstə buržuazon «Lankoni filiali millijətpərəstə əlejh u usjonəkə-terroristə təškiloti» soxtəkəs, kom məǧsədyš hest be «Lankoni cy Azərbojčoniku čo karde» u «Tolyšə muxtarijət» soxte, «Lankoni rəjonədə bo usjonəkə daston odəmon hozy kardejdəbe u bo Azərbojčoni Kompartijə rəhbəron əlejh terroristə akton hozy kardejdəbe».
7 janvar 1938 sorədə de SSRI Ali Məhkəmə Hərbijə kollegijə ǧərori Mirsalajev taxsyrin hisob be de Azərbojčon SSR Činojətə Məčəllə 64, 70 u 73 maddon u bə gullə žəj de əmloki mysodirə karde məhkum kardə be. 1938 sori šəvədə janvari 7 bə 8 ǧəror bə vyrə rosnijə be.
(*bə məǧolə dəvarde...*)
Vyžnijə nyvyštəj
Kuəzingi nəǧyl kəšə rəsm
**Tolyšə xəlǧi nəǧylon** — tolyšə xəlǧi šifohi ofəjevonəti əsəron.
Har xəlǧi nəǧylon ijən əfsonon — rufi mədənijəti gyləj əhmijətinə poən, kom bənə xəlǧi šifohi ofəjevonəti čo nymunon cy etnosi šuuri təmsil kardejdən. Bə əmə rəsə tolyšə nəǧylon ijən əfsonon Avestəku rišə pegətəšone, taryxi vərəǧonku dəvardən ijən tolyšə mədənijətədə ve barzə vyrə gətejdə. Əvon handəkəson hele kardejdən odəmə səbarzi, rufi sərvəton ijən pokə ešǧi hisson ogəte, kom lap aktuale cəmə vaxtədə, əvon tovsijə kardejdən xošxosjətəti ijən humanizmi barz kardejdən.
Tədǧyǧotəvonon de tolyšə folklori hələ XIX əsrədə həmrəǧ bejdəbin. Iminə tolyšə folklori nymunon dijə karde bəbe cy miəllimi Tejmurbek Bajraməlibekovi əsəronədə, məsələm 1894—1899 soronədə «Ǧafǧazi tojfon ijən vyron təsvir kardə məčmuə». Bajraməlibekovi se gylə məǧolonədə tolyšə nəǧylon, əfsonon ijən bovon barədə nyvyštyše.
Tolyšə nəǧylonədə čurbəčurə personažon hestin: Div, Alažen, Alamerd, Ivyžəli, Əždəho, aǧylmandə həjvonon, igidə zoon komon yštəni divon dastonku peroxnijedən, zyrəkə vəju ki de yštə aǧyli iškilon həl kardejdə. Žygo həmmə tolyšə nəǧylon ǧədimiku bə ysət cəmə əčdodon mydrikəti nišon dojdə. (*bə dumo dəvarde...*)
Vikipedija cice?

**Vikipedija** (ing. *Wikipedia*) — internetədə ozodə, ce dynjo cand gylə xəlǧi zyvonədə de viki texnoloži cəmi bəštəxoši pesoxtə byə, əcəj pesoxtə odəmon pevylo kardə ensiklopedijəj. Cəj pesoxtomoniku žygošəj, mylxəs 2001-nə sori navonəni mangonku okoədəjonyš ružbəruž hejve bedə. Ym ensklopedijə ružbəruž tikəjən ve čər bedə. İnternetədə (Vikipedija) de texnloži cəmi koəkə ənhorə ozodə onlajn ensklopedijəj. Cəj bino 1999-nə soriku pegətə bedə. Ce lo sərredaktor ijən onəkəs Larri Senger ijən Bomis nomədə kompanijədə koəkə sərdor by lojro pulədə Čimmi Uels Viki texnoloži binoədə onlajn ensklopedijə tumo kardejro bə i čo rajsə oməjn. Cəj nomyšon Nupedija (Nu Pedija.čom)-šon nošone. Nupedija virtualə ensiklopedija 2000-nə soriku bə ko dəšej. Ingilisi zyvonədə pesoxtə bə ym ensklopedija bənəj viki sajti zyne nəbi. Əcəj bino alimon ijən sənətkon əjo noə bə nyvyštəjon sərisof kardə be. Nupedijadaə nyvyštəjon noj ko elangero 2003-nə sori əcəj bastej roədə bə raj oməjn. Nupedija baste ləzədə əjo 24 təmom bə 74 osəǧandə nyvyštəjon hestbin. Binoš ce Nupedijaku pegətə bə Vikipedija ožə ensklopedija 2001-nə soriku internetədə bə ko dəše. Ce Vikipedija Nuperijaku fərǧyš əve ki,əjo har xonəxo dəše zyndə cəjo əjo nyvyštəjon sərostə karde zyndə. Əve ym ko bə Vikipedija ovč ijan zangin be təkomyš doše. Ensklopedijə nom ce ingilisi texnolži “wiki “ syxaniku mandə. Ce Vikipedija onoə xonəxon Čimmi Uejls ijən Larri Senger sof bə čo fəlsəfə bešt dəbasəbin. Əvon dylyšonbe sof čo cəmisə gardə fəlsəfə, ce dynjo həmmə havərisə šə internet ensklopedijə onən. Ym ovardemon ovandin bej, kyrt gələ vaxtədə Vikipedika ce dynjo 25 sajton dylədə de cokə nomi čər be. 2009-nə sori ce ingilisi zyvonədə bešə Vikipedija internetədə ce dynjo ən ve handə sajton dylədə bə 1-nə vyrə bešə *bə dumo dəvard...*
  |  | Akaunt / Nyvyšte
Vikipedija, umumijə əməle bo žəgo odəmon bənə ty!

Nujə akaunt soxte
Šymə akaunt hestyjone? **Dəšən!**

Taryxədə ymružnə ruž
10 Ijun 2026 Cošambə

10 Ijun
* 1916 – šəhər Məkkə Osmanijon kišvəriku usjoni nətičədə bə ərəbon dast ovaštə.
* 1930 – Tyrkijə ijən Junanystoni mijono, bə Məxloǧə Mubadilə Rozijəti ǧol kəšə byə.
* 1934 – Ironi Reza Šah Pəhləvi de Tyrkijə zijorəti məǧsədi Gurbulakədə bə Tyrkijə sərhəd omə, əjo de təntənə ǧəbul byə.
* 1940 – Benito Mussolini bənə Adolf Hitleri muttəfiǧi bə II Dynjo Čangi dəšə.
* 1946 – Italijədə monarxija ləǧv kardə byə, respublikə elon kardə byə.
* 1967 – Ərəb-Israil čangədə Israil; Gəzzə zolaǧi, Golani təpon, Šərgi, Ǧuds, Iordanijə ru həšipemə hissə ijən Sinaj Niməsərkuš išǧalyš kardəše.
* 2000 – cy Surijə prezident Hafiz Əsəd fot be. Bə əcəj vyrə əcəj zoə Bəšər Əsəd omə.

*Arxiv*
Ruži vyžnijə šikil
4-manginə šir (Panthera leo) xorək harde bəpeštə.

Zyndəjon?

* "Titanik"i film "Titanik"i yštənisən boho bə sə oməj.
* 1935 sorədə Lankonədə Tolyšə teətr yštə ko bino kardyše.
* Dynjoədə ən ǧədimə universiteti əsos 989-nə sorədə noə Misiri əl-Əzhər universitete.
* 1893-nə sordə Urusijətdə caj kašte bino noj byə.
* 1976 sorədə Lija Aleksandrovna Pirejko iminə tolyšə-urusə luǧət cap kardyše.
* Atakama dašti kali vyronədə 400 sorisə bəbe vote ki, voš vojdəni.
* Ženon takardə kəpot 1400 sor cymi bə nav bə əməl omə.
* Širəli Muslimovi vəjə de «ləgguti» dəvardə
* Šymə yštənpərədə pərejədə šymə mu 2 kərə rə dyroz bedən.
* Bə “Coca-Cola” rang umžən nykən əv havz bəbe.
* Ǧədim Romədə šišədə hozy kardə ǧabon tely inən nyǧəku boho bedəbin.
 |

## Platformon

* **Ičtimoijə portal** – Bo ištirokəkon de mənbon, linkon, məsəlon ijən elonon mərəngo.
* **Di Məjdon** – Forum bo Vikpedijə no-pegət karde, de sijosəti ijən texniki parson.
* **Səforət** – Vikipedijə barədə əloǧə gəte čo zyvononədə syvoj tolyši. For Wikipedia-related communication in languages other than Talysh
* **Sijosət** – Ijo dijə bykə.
* **Xəbon** – Ijo dijə bykə.
* **Collaboration** – Ijo dijə bykə.
* **Iminə səhifə** – Ijo dijə bykə.

## Kategorijon

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  **Mədənijət**
Tolyš ·
Teətr ·
Zyvonon ·
Ədəbijot ·
Təhsil ·
Fəlsəfə ·
Ənənon ·
Ašbozəti ·
Media ·
Mifologijə ·
Muzejon ·
Musiǧi ·
Hənəkon ·
Nəčiməsənət ·
Rəssaməti ·
Kino ·
Vərzyš ·
Turizm |   | Čoğrafijə** u **taryx
Xəriton ·
Iǧlim ·
Giton ·
Diyon ·
Taryxi gardyšon ·
Taryxi kišvəron ·
Parkon ·
Šəhəron ·
Təǧvim ·
Kišvəron ·
Dyjon ·
Okeanon ·
Arxeologijə ·
Imperijon ·
Inǧylobon ·
Čangon ·
Sulhə myǧovilon ·
Taryxəvonon · |
| Texnologijə
Kompjuter ·
Biotexnologijə ·
Elektronikə ·
Istehsol ·
Avžor ·
Internet ·
Memarəti ·
Myhəndisəti ·
Nanotexnologijə ·
Nuvə avžor ·
Avtomatin karde ·
Telekommunikasijə ·
Tibb ·
Nəǧlijot · |   | Čəmjət** u **žimon
Xyjzon ·
Təhsil ·
Xošvaxt ·
Iǧtisodijot ·
Zyvonon ·
Xəlǧon ·
Kə ·
Fəlsəfə ·
Malijə ·
Huǧuǧ ·
Ko ·
Šəxsijəton ·
Əholi ·
Sijosət ·
Xəši · |
| Din** u **fəlsəfə
Čərəjonon ·
Məntyǧ ·
Dini xodimon ·
Filosofon ·
Mifologijə ·
Mistikə ·
Sekton ·
Metafizikə ·
Ontologijə ·
Estetikə ·
Etikə ·
Epistemologijə ·
Sijosijə fəlsəfə ·
Dini fəlsəfə ·
Fəlsəfə nəzərijon · |   | Elm**, **rijozijot** u **təbiət
Təbobət ·
Hisob ·
Arxeologijə ·
Astronomijə ·
Elmi odəmon ·
Informasijə ·
Kompjuteri elm ·
Biologijə ·
Fizikə ·
Geologijə ·
Kimjə ·
Psixologijə ·
Sosial elmon ·
Tətbyği elmon ·
Kosmos · |

 |

Vikipedija | Həmmə kategorijon

## Vikimedija

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Commons** Medijafajlon ambo  |  | **MediaViki** Viki programi ozavzije  |  | **Meta-Viki** Vikipedija ovardemoni mərəngo  |
|  | **Vikikitob** Dərsə kitobon  |  | **Vikiməlumot** Ožə məlumoti baza  |  | **Vikixəbə** Ožə xəbəjon səvon  |
|  | **Vikisitot** Sitoton  |  | **Vikisəvon** Ožə səvon  |  | **Vikičur** Bioložijə čuron katalog  |
|  | **Vikiversitet** Viki Universitet  |  | **Vikisəjohət** Ožə səjohət  |  | **Vožənomə** Vožənomə  |

 |

 |

|  |
| --- |
|  **Vikipedija čo zyvononədə** |