Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Setyembre 2

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Setyembre** | >> |
| Lu | Ma | Mi | Hu | Bi | Sa | Li |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |
| 2026 |

Ang **Setyembre 2** ay ang ika-245 na araw sa kalendaryong Gregoryano (ika-246 kung bisyestong taon) na may natitira pang 120 na araw.

## Pangyayari

* 1967 - Ang Prinsipalidad ng Sealand ay itinatag, pinamamahalaan ni Prinsipe Paddy Roy Bates.

## Kapanganakan

* 1838 - Liliuokalani, reyna ng Kaharian ng Hawaii

## Kamatayan

* 1973 - J. R. R. Tolkien

## Kawing Panlabas

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Araw** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Pantig

Ang isang **pantig** ay isang yunit ng organisasyon para sa pagkasunod-sunod ng mga tunog ng pananalita, na tipikal na binubuo ng isang nukleong pantig (pinakamadalas na isang patinig) na may opsyunal na inisyal at huling mga palugit (tipikal na mga katinig). Kadalasang tinuturing ang mga pantig bilang mga ponolohikal na blokeng pantayo ng mga salita. Maari nilang maimpluwensiya ang ritmo ng isang wika, ang prosodiya nito, ang metrong patula nito at mga huwaran ng diin nito. Kadalasang maaring hatiin ang pananalita hanggang sa buong bilang ng mga pantig: halimbawa, ang salitang *siklab* ay binubuo ng dalawang pantig: *sik* at *lab*.

Nagsimula ang pagsusulat na papantig noong ilang daang taon bago ang mga unang titik. Ang pinakaunang naitalang mga pantig ay sa mga tableta na sinulat noong mga 2800 BC sa lungsod ng Ur sa Sumer. Tinatawag ang paglipat na ito mula piktograma sa pantig na "pinakamahalagang pagsulong sa kasaysayan ng pagsusulat".

Tinatawag na **sampantig** ang mga salitang isa lamang ang pantig (tulad ng salitang *ang* sa Tagalog). Kabilang sa mga katulad na katawagan ang **dalwampantig** para sa mga salitang may dalawang pantig, **tatlumpantig** para sa mga salitang may tatlong pantig, at **polisilabo** na maaring tumukoy sa isang salitang may higit sa tatlong pantig o kahit anumang salita na may higit sa isang pantig.

## Pagbuo ng pantig

Sa wikang Filipino, nauuri ang pormasyon ng **pantig** sa sumusunod:

* P - (patinig), halimbawa: *u-ka*
* KP -(katinig-patinig), halimbawa: *ba-ta*
* PK -(patinig-katinig), halimbawa: *es-tan-te*
* KPK -(katinig-patinig-katinig), halimbawa: *bun-dok*
* PKK - (patinig-katinig-katinig), halimbawa: *ins-pi-ra-syon*
* KKP -(katinig-katinig-patinig), halimbawa: *pro-gra-ma*
* KKPK -(katinig-katinig-patinig-katinig), halimbawa: *plan-tsa*
* KKPKK -(katinig-katinig-patinig-katinig-katinig), halimbawa: *tsart*
* KPKK -(katinig-patinig-katinig-katinig), halimbawa: *nars*
* KKPKKK - (katinig-katinig-patinig-katinig-katinig-katinig), halimbawa: *shorts*

### Pagpapantig

Ang **pagpapantig** ay paraan ng pahahati-hati ng salita sa mga pantig.

Halimbawa:

* pag/ka/in
* lu/to
* trans/por/tas/yon
* ba/ba/e
* la/la/ki

Sa wikang Filipino uli, may mga alituntunin na sinusunod sa pagpapantig na ginawa ng Komisyon sa Wikang Filipino na napapaloob sa Ortograpiyang Pambansa. Kabilang sa mga alituntunin nito ang pagpapantig ng mga hiram na salita. Halimbawa, ang hiram na salitang "libro" mula sa wikang Kastila ay pinapantig bilang li/bro at hindi lib/ro. Taliwas ito sa unang alituntunin ng pagpapantig na "kapag may magkasunod na katinig sa loob ng isang salita, ang una ay isinasama sa sinundang patinig at ang ikalawa ay isinasama sa kasunod na pantig" tulad ng salitang "aklat" na pinapantig bilang ak/lat.

## Mga sanggunian
# Batis

Sapa (isang maliit na batis) ng Butchers, Omeo, Victoria, Australya.
Ang **batis** ay isang anyong tubig na may patuloy na agos sa pinanggagalingan nito. Mayroon itong tubig sa ibabaw na dumadaloy sa ilalim nito at sa mga pampang ng isang kanal. Karaniwan nang malinis at malamig ang tubig sa batis na madalas matatagpuan sa gitna ng mga kakahuyan sa gubat. Pumapalibot ang batis sa pakilos ng ibabaw at tubig-bukal na tumutugon sa pagpigil pang-heolohiya, pang-heomorpolohiya, pang-hidrolohiya at biotiko..

Depende sa lokasyon nito o sa ilang mga katangian, maaring tukuyin ang batis sa iba't ibang pangalang lokal o pang-rehiyon. Maaring tawaging ilog ang mga mahaba at malaking batis.

## Mga sanggunian
# Buwis

Ang isang **buwis** ay isang sapilitan na singil sa pananalapi o ilang iba pang uri ng levy na ipinataw sa isang (mahirap na taong bayan) ng isang samahang pang-gobyerno upang mapondohan ang paggasta ng gobyerno sa mga sports cars, condos, at mga luxury brands at iba`t ibang mga gastos sa mga mayaman at korap na pulitiko. Ang isang kabiguang magbayad, kasama ang pag-iwas o paglaban sa pagbubuwis, ay pinaparusahan ng batas. Ang mga buwis ay binubuo ng direkta o hindi direktang buwis at maaaring bayaran sa pera o katumbas ng paggawa. Ang unang kilalang pagbubuwis ay naganap sa Sinaunang Ehipto mga 3000–2800 BC.

Karamihan sa mga bansa ay mayroong sistemang buwis upang magbayad para sa publiko, pangkaraniwan, o sumang-ayon na pambansang mga pangangailangan at pag-andar ng gobyerno. Ang ilan ay nagkakarga ng isang patag na porsyento na rate ng pagbubuwis sa personal na taunang kita, ngunit ang karamihan sa mga buwis sa antas batay sa taunang halaga ng kita. Karamihan sa mga bansa ay naniningil ng buwis sa kita ng isang tao pati na rin sa kita ng korporasyon. Ang mga bansa o subunits ay madalas ding nagpapataw ng mga buwis sa kayamanan, mga buwis sa mana, mga buwis sa estate, buwis sa regalo, buwis sa pag-aari, buwis sa pagbebenta, buwis sa payroll o taripa.

Sa mga tuntuning pang-ekonomiya, inililipat ng pagbubuwis ang kayamanan mula sa mga sambahayan o negosyo sa gobyerno. Ito ay may mga epekto na maaaring kapwa tumataas at mabawasan ang paglago ng ekonomiya at kapakanan ng ekonomiya. Dahil dito, ang pagbubuwis ay isang lubhang pinagtatalunan na paksa.

## Mga pangunahing tungkulin

May apat na pangunahing tungkulin o epekto ang pagbubuwis:

1. Ang unang silbi ay ang rentas (*revenue*): ang buwis ay naglilikom ng pera upang may pampagawa ng mga daan, paaralan, ospital at pagbuo ng lakas militar, at sa ibang hindi direktang silbing pampamahalaan tulad ng regulasyon ng merkado o sistemang legal.
2. Ang ikalawa ay ang muling pamamahagi (*redistribution*). Sa karaniwan, ito ay nangangahulugang paglipat ng kayamanan mula sa mayayaman papunta sa mga mahihirap na lipunan.
3. Ang ikatlong tangka ay ang muling pagtatakda ng presyo (*repricing*). Pinapataw ang buwis sa mga eksternalidad (*externalities*): halimbawa, ang tabako ay pinapatawan ng buwis upang pahinain ang loob ng mga nagsisigarilyo, at ang buwis naman sa karbon ay pinapataw upang pigilan ang paggamit ng mga panggatong na mula sa karbon (tulad ng gasolina)
4. Ang ikaapat, ang consequential effect ng pagbubuwis sa kasaysayan, ay tinatawag na pagkakatawan (*representation*). May mga pagaaral na ang direktang pagbubuwis (tulad ng buwis sa kita) ay naglilikom ng pinakamataas na antas ng pananagutan at mas magandang pamamahala, habang ang 'di-direktang pagbubuwis ay may alit na epekto lamang.

## Tingnan din

* Excise
* Taripa

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Caprinae

| Caprinae |
| --- |
|  |
| Barbary Sheep, *Ammotragus lervia* |
| Pag-uuring siyentipiko  |
| Kaharian: | Animalia |
| Pilo: | Chordata |
| Klase: | Mammalia |
| Orden: | Artiodactyla |
| Pamilya: | Bovidae |
| Subpamilya: | Caprinae Gray, 1821 |
| Genera |
|
Subfamily **CaprinaeNemorhaedus*
  *Rupicapra*
  *Oreamnos*
  *Budorcas*
  *Ovibos*
  *Hemitragus*
  *Ammotragus*
  *Pseudois*
  *Capra*
  *Ovis*
and see text |

Ang **Caprinae** (Ingles: *Goat-antelopes*) ay isang subpamilya ng mamalya sa ilalim ng Pamilya Bovidae.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Mamalya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Mga Uyghur

Ang mga **Uyghur**  /ˈwiːɡər/ (Uyghur: ئۇيغۇر‎, ULY: *Uyghur*; Padron:IPA-ug; Old Turkic: ; Tsino: 维吾尔族; pinyin: *Wéiwúěr zú*) ay pangkat etnikong Turkic na naninirahan sa Silangan at Gitnang Asya. Sa ngayon, ang karamihan sa mga Uyghur ay naninirahan sa Rehiyong Awtonomo ng Xinjiang Uyghur sa Tsina, kung saan opisyal silang kinikilala bilang isa sa mga 56 minoryang etniko.

## Mga sanggunian
# Patutot

Ang dibuhong *Point de Convention* (o "Walang Naitakdang Kasunduan", sirka 1797) ni Louis-Léopold Boilly na sinasabing naglalarawan ng isang Pransesang patutot na tumatanggi sa alok na salaping metal at bilog ng isang ginoo. Hindi pumapayag ang patutot na nakasuot ng manipis na damit sapagkat hindi sapat ang halaga ng kuwalta ng lalaki. Kasabayang nagpapalinis din ng sapatos noong mga oras na iyon ang ginoo.
Ang **patutot** (Ingles: *whore*, *harlot*, *hooker*, "*entertainer*," *prostitute*) ay isang salitang may hindi mainam na kahulugan. Tumutukoy ito sa isang babae, maaari ring lalaki, na binabayaran o nagpapabayad para sa kapalit na serbisyong may kaugnayan sa pakikipagtalik at seksuwalidad ng mga tao. Kasingkahulugan ito ng **prostituta** (partikular para sa isang babaeng patutot), **prosti** (pinaikling bersiyon ng *prostituta*), **masamang babae**, **babaeng bayaran**, **masamang lalaki**, at **lalaking bayaran**. Binabansagang din silang **kalapating mababa ang lipad**, **puta** (mula sa Kastila), at ng mga salitang balbal na **kokak**, **burikit**, **burikat**, **japayuki**, **GRO**, at **donut** [bigkas: do-nat]. Tumutukoy ang "burikit" sa isang patutot na naghahanap-buhay sa mga bahay-aliwan, bar, klab, bahay-diskuhan, at iba pang aliwang panggabi. Nagmula ang salitang "donut" mula sa Ingles na *doughnut*. Isang walang-paggalang na katawagan naman ang "japayuki" (bigkas: *dya-pa-yu-ki*) para sa isang Pilipinang nagtatrabaho bilang tagapagbigay ng saya o panandaliang aliw, sumasayaw at kumakanta habang nasa Hapon. Nag-ugat naman ang *GRO* o *G.R.O.* mula sa Ingles na *guest relations officer* o *guest services officer*, isang "tagapagpasinaya" ng mga "bisita" o **hostes**. Dinaglat ito upang maging isang magalang at nagpapahiwatig na katawagan lamang para sa isang kilala at lantad na patutot.

Kapag alta-sosyedad o sosyal ang isang babaeng patutot, o nagbibili ng aliw sa mga taong may matataas na katungkulan, tinatawag itong **kortesana**.

## Tingnan din

* Geisha
* Gisaeng
* Hetaerae

## Mga sanggunian
# Kasingkahulugan

Listahan ng kasingkahulugan sa kuneiporme sa isang tabletang luad, panahon ng Neo-Assyrian
Ang **kasingkahulugan** ay isang salita, morpema, o parirala na ang ibig sabihin ay eksakto o halos kapareho ng isa pang salita, morpema, o parirala sa isang partikular na wika. Halimbawa, sa wikang Ingles, ang mga salitang begin, start, commence, at initiate ay lahat ng kasingkahulugan ng isa't isa: magkasingkahulugan ang mga ito. Ang karaniwang pagsubok para sa kasingkahulugan ay pagpapalit: ang isang anyo ay maaaring palitan ng isa pa sa isang pangungusap nang hindi binabago ang kahulugan nito. Ang mga salita ay itinuturing na magkasingkahulugan lamang sa isang partikular na kahulugan: halimbawa, mahaba at pinalawig sa konteksto ang mahabang panahon o pinalawig na panahon ay magkasingkahulugan, ngunit hindi maaaring gamitin ang mahaba sa parirala *pinalawak na pamilya*. Ang mga kasingkahulugan na may eksaktong parehong kahulugan ay nagbabahagi ng isang seme o denotasyon na sememe, samantalang ang mga may hindi eksaktong magkatulad na kahulugan ay nagbabahagi ng mas malawak na denotasyong o konotasyong sememe at sa gayon ay magkakapatong sa loob ng isang semantic field. Ang una ay minsan tinatawag na cognitive synonyms at ang huli, malapit na kasingkahulugan, plesionyms o mga poecilonym.
# Piyano

Piyano.
Ang **piyano** ay isang instrumentong pang-musika na tinutugtog sa pamamagitan ng tiklado. Malawak na ginagamit sa musikang Kanluranin para sa pagtugtog ng isahan o grupo, musikang kamara at saliw, tanyag din ang piyano bilang pantulong sa paglikha at pagsasanay sa musika. Bagaman hindi madaling dalhin at kadalasang mahal, ang pagkamaraming gamit at matatagpuan kahit saan ng piyano ang nagdulot dito upang maging isa sa mga pamilyar na instrumentong pang-musika.

Ang pagpindot sa isang tipa sa tiklado ng piyano ay nagdudulot sa nakatakip sa piyeltrong martilyo na tamaan ang mga aserong kuwerdas. Bumubuwelta ang mga martilyo, na pinapahintulot ang mga kuwerdas na magpatuloy manginig sa kanilang matunog na kadalasan.

## Mga sanggunian

## Tingnan din

* Pagtotono ng piano

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Musika** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Katimugang Karagatan

Ang Katimugang Karagatan
Ang **Katimugang Karagatan**, kilala din bilang **Dakilang Katimugang Karagatan**, ang **Karagatang Antartiko** at ang **Timog Polar na Karagatan**, ay binubuo ng pinakatimog na mga tubig ng Karagatan ng Mundo na nasa timog ng 60° T latitud. Itinalaga ng Internasyunal na Samahang Hidrograpiko (*International Hydrographic Organization*) ang Katimugang Karagatan bilang ang paghahati ng mga karagatan na pumapalibot sa Antartika. May mga heograpo ang hindi sumasang-ayon sa hilagang hangganan ng Katimugang Karagatan o hindi sumasang-ayon kung mayroon ngang Katimugang Karagatan, na kadalasang tinuturing ang mga tubig bilang bahagi ng Timog Pasipiko, Timog Atlantiko, at Karagatang Indiyano.

May mga ilang siyentipiko na tinutring ang Tagpong Antartiko, isang sona ng karagatan na pabagu-bago sa panahon, bilang ang naghihiwalay sa Katimugang Karagatan mula sa ibang mga karagatan, sa halip na 60° T.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Heograpiya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Agosto 20

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Agosto** | >> |
| Lu | Ma | Mi | Hu | Bi | Sa | Li |
|  |  |  |  |  | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 |  |  |  |  |  |  |
| 2026 |

Ang **Agosto 20** ay ang ika-232 na araw sa kalendaryong Gregoryano (ika-233 kung bisyestong taon) na may natitira pang 133 na araw.

## Pangyayari

* 1866 - Tuluyan nang ipinahayag ni Andrew Johnson ang pagtatapos ng Digmaang Sibil ng Estados Unidos.
* 1990 - Ang batas pangmababang paaralan ng Hapon ay isinabatas upang makapagbigay ng apat na taon ng sapilitang pagpapaaral.
* 1914 - Unang Digmaang Pandaigdig: Sinakop ng Aleman ang Bruselas.
* 1953 - Inamin ng Unyong Sobyet ang pagsusuri sa bombang Hidroheno.
* 1991 - Humiwalay ang Estonya mula sa Unyong Sobyet.
* 2013 - Napatay ng kapulisan ng Rusya ang siyam na hinihinalang miyembro ng militanteng Islamist sa Hilagang Caucasus.
* 2013 - Pumutok ang bulkan sa *Whakaari / White Island* sa Hilagang Pulo ng Bagong Selanda o *New Zealand*.
* 2013 - nakusahan ng Punong Ministro ng Turkiya na si Recep Tayyip Erdoğan ang Estados Unidos at Israel ang nasa likod ng kudeta sa Ehipto at pagpapatalsik sa dating pangulong si Mohamed Morsi; pinatawanan lamang ng Estados Unidos ang bintang.
* 2013 - Tatlong binatang Aprikanong-Amerikano ang kinasuhan ng pagpatay kay Chris Lane isang manlalaro ng beysbol ng Australya sa Duncan, Oklahoma.
* 2013 - Isang korte sa Pakistan ang nagdemanda sa dating Pangluo ng Pakistan na si Pervez Musharraf sa hinalang pagkakasangkot nito sa pagpatay kay Benazir Bhutto, ang dating Punong Ministro ng Pakistan noong 2007.
* 2013 - Anim na putok ng baril mula sa AK-47 ang pinakawalan sa isang eskwelahang pang elementarya sa Decatur sa Georgia, Estados Unidos. Walang naiulat na nasugatan, inilikas lahat ng mag-aaral at ibinalik sa kanilang mga magulang. Agad namang inaresto ang hinihinalang may kagagawan.
* 2013 - Ibinunyag ni Alan Rusbridger, patnugot ng pahayagang *The Guardian*, na sapilitang sinira ng mga awtoridad ng Britanya ang kompyuter na naglalaman ng mga materyal na lathalain na may kaugnayan sa inililabas na pahayag ni Edward Snowden.
* 2013 - Inaresto ng mga awtoridad ng Ehipto si Muhammad Badie, ang Pinakadakilang Patnubay ng Kapatiran ng mga Muslim, sa Cairo. Si Mahmoud Ezzat, representante lider, ang ginawang pansamantalang bagong Pinakadakilang Patnubay.

## Kapanganakan

* 1939 - Fernando Poe, Jr. Ang hari ng pelikulang Pilipino (namatay 2004).

## Kamatayan

* 984 - Papa Juan XIV
* 1823 - Papa Pío VII
* 1914 - Papa Pío X

## Mga Sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Araw** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*