Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sabong

Sabong sa Pilipinas, noong mga maagang 1800.
*Ang Sabong*, 1847, iginuhit ni Jean-Léon Gérôme.
Ang **sabong** ay isang uri ng madugong paglalaban o "madugong palaro" sa pagitan ng dalawang **tandang na pansabong**, na isinasagawa sa loob ng isang bilog na pook pangtunggalian o **sabungan**, na tinagurian ding **simburyo**. Natatangi ang pagpapalaki, pangangalaga, at pagsasanay na ginagawa para sa mga **manok na pansabong** upang magkaroon ito ng sapat o higit pang resistensiya at lakas sa oras ng sagupaan. Karaniwang ginugupit ang mga palong ng mga lalaking manok na inihahanda sa pagsasabong. Mayroong likas na galit ang mga tandang laban sa kapwa tandang. Katulad ng mga atleta o mga tao na manlalarong pampalakasan, kinukundisyon din ang mga manok na panlaban, bago maganap ang labanan. Mayroong mga samahan ng mga aktibistang may malasakit sa mga hayop ang laban sa pagkakaroon ng mga sabong sapagkat madugo ito at dahil sa pagkakabugbog na tinatanggap ng katawan ng mga ibong nabanggit. Sa Pilipinas, itinuturing itong isang "pambansang palaro" o palabas, mayroong mga ayon sa batas at mayroon ding mga ilegal, at kinasasangkutan ng mga pustahan at pagsusugal. Sapagkat pinuputol o pinupulpol ang mga likas na tahid ng mga tandang na panabong, kinakabitan ng mga metal na tahid na may mga talim ang mga paa ng manok na ilalaban. Ginagamit lamang ang guwantes na panabong para sa pagsasanay ng mga tandang. May dalawang uri ng mga talim na ginagamit sa pagsasabong, yaong may isahang talim at yung may dalawahang talim. Ikinakabit ang mga talim sa kaliwang binti ng manok, subalit sang-ayon din ito sa kasunduan ng mga may-ari ng mga manok. Maaari ring ilagay ang mga talim sa kanang binti o maging sa dalawang binti ng paa ng mga manok. Tinatawag na **tupada** ang ilegal na sabong. Kapwa may tagapamagitan ang mga ito, ang tinatawag na **sentensyador**, na may pagpapasyang hindi mababali o hindi mababago ninuman. Tinatawag na **magsasabong** o **sabungero** ang taong mahilig sa sabong.

## Mga sanggunian
# Kabisera

Ang Lungsod ng Quezon ay ang dating kapital ng Pilipinas. Ipinangalan ito sa dating pangulong Manuel L. Quezon na siya ring tinaguriang “Ama ng Wikang Pambansa”.
Ang **kabisera** (o **punong lungsod/bayan/munisipyo** o **kapital**), o **kabesera**, ay ang pangunahing yunit pangheopolitika na naiuugnay sa gobyerno at mga operasyon nito. Ito ay maaring lungsod na pisikal na sumasakop sa tanggapan at himpilan o pulungan ng mga nakaupo sa pwesto ng pamahalaan o alinsunod sa isinasaad ng batas.

## Etimolohiya

Ang ugat ng salitang ‘kapital’ ay hango sa Latin na *caput* na nangangahulugang “ulo” at naiuugnay sa katawagang ‘kapitol’ na siya namang gusali na pag-aari at kinagaganapan ng mga operasyong kaugnay o kinababahagian ng pamahalaan.

## Mga halimbawa

Pilipinas
* Ang pambansang kabisera ng Pilipinas ay Maynila.
* Ang panlalawigang kabisera ng La Union ay San Fernando.
* Ang panlalawigang kabisera ng Davao Oriental ay Mati.

Ibang bansa
* Ang pambansang kabisera ng Timog Korea ay Seoul.
* Ang pambansang kabisera ng Italya ay Roma.
* Ang panlalawigang kabisera ng Fujian, Tsina ay Fuzhou.
* Ang pang-estadong kabisera ng Bavaria, Alemanya ay Munich.
* Ang pamprepekturang kabisera ng Prepektura ng Fukushima, Hapon ay Lungsod ng Fukushima.

Mayroong ibang bansa na higit sa isa ang kabisera, tulad ng:

* Timog Aprika: Ang pang-ehekutibong kabisera ay Pretoria, ang panlehislaturang kabisera ay Cape Town, at ang panghudikaturang kabisera ay Bloemfontein.

Mayroon ding iba pa na walang opisyal na kabisera, tulad ng UK.

## Galeriya

* Maynila, kabisera ng Pilipinas.
* Taipei, kabisera ng Taiwan
* Tehran, kabisera ng Iran
* Vienna, kabisera ng Austria
* Praga, kabisera ng Republikang Tseko
* Washington, D.C., kabisera ng Estados Unidos
* Kinshasa, kabisera ng DR Congo
* Gaborone, kabisera ng Botswana
* Managua, kabisera ng Nicaragua
* Caracas, kabisera ng Venezuela

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Ika-8 dantaon

|  |  |
| --- | --- |
| Milenyo: | ika-1 milenyo |
| Mga siglo: | * ika-7 dantaon
* ika-8 dantaon
* ika-9 dantaon
 |
| Mga dekada: | dekada  700 dekada 710 dekada 720 dekada 730 dekada 740 dekada 750 dekada 760 dekada 770 dekada 780 dekada 790 |

Ang Silanganing Emisperyo sa simula ng ika-8 siglo.
Ang **ika-8 dantaon** ay ang panahon mula 701 hanggang 800 sang-ayon sa kalendaryong Huliyano. Sa panahong ito, mabilis na sumailalim ang baybayin ng Hilagang Aprika at Tangway ng Iberia sa pangingibabaw ng Islamikong Arabe. Natigil ang pagpapalawak pakanluran ng Imperyong Umayyad sa Pagkubkob ng Constantinople ng Bisantinong Imperyo at ang Labanan ng Tours ng mga Pranko. Natapos ang pagkilos ng mga Arabe sa pananakop sa gitna ng ika-8 siglo.

Sa Europa, noong huling bahagi ng siglo, nagsimulang sumalakay sa mga baybayin ng Europa at Mediteraneo ang mga Viking, mga taong naglalayag sa Scandinavia, at nagpatuloy upang mahanap ang ilang mahahalagang kaharian.

Sa Asya, naitatag ang Imperyong Pala sa Bengal. Inabot na ng kataasan ang dinastiyang Tang sa ni Emperador Xuanzong ng Tsina. Nagsimula ang panahong Nara sa Hapon.

## Mahahalagang tao

* Alcuin, Ingles na monghe diyakono, iskolar, at guro; tagapayo ni Carlomagno sa mga gawaing pang-edukasyon
* Charles Martel, Prankong pinuno hanggang 741 (Labanan ng Tours, 732)
* Carlomagno, Hari ng mga Pranko mula 771 hanggang 814
* Desiderius, huling Hari ng mga Lombardo mula 756 hanggang 774
* Du Fu, manunulang Tsino
* Harun al-Rashid, ikalimang Kalipang Abbasid mula 786 hanggang 809
* Irene ng Atenas, Bisantinong Emperatris mula 797 hanggang 802
* Leo III ang Isauriano, Bisantinong Emperador mula 717 hanggang 741, itinaboy ang mga Arabe at sinumulan ang Ikonoklasmong Bisantino
* Li Bai, manunulang Tsino

## Mga sanggunian
# Meng Haoran

| Meng Haoran |
| --- |
|  |
| Kapanganakan | 7th dantaon (Huliyano)
* + Xiangfan
	+ Dinastiyang Tang
* (Hubei, Republikang Bayan ng Tsina)
 |
| Kamatayan | 740
* + Xiangfan
	+ Dinastiyang Tang
* (Hubei, Republikang Bayan ng Tsina)
 |
| Mamamayan | Dinastiyang Tang |
| Trabaho | makatà, manunulat |

Si **Meng Haoran** (689/691–740) ay isang makatang Tsino at isang pangunahing pigurang pampanitikan ng Dinastiyang Tang. Siya ay medyong kapanahonan nina Wang Wei, Li Bai at Du Fu. Sa kabila ng kanyang maikling paghahangad ng isang opisyal na karera, ginugol ni Meng Haoran ang halos lahat ng kanyang buhay sa loob at paligid ng kanyang bayan na Xiangyang sa Lalawigan ng Hubei, namumuhay na parang isang ermitanyo, habang lumilikha ng mga tulang inspirasyon ng mga tanawin at kapaligiran nito.

Malaki ang impluwensya ni Meng Haoran sa mga kasunod at kontemporaryong makata ng Dinastiyang Tang dahil sa kanyang kahusayan sa tulang Shanshui at sa kanyang disiplinado at malayang diwa. Si Meng ay kitang-kitang itinampok sa antolohiya ng tula ng Dinastiyang Qing (at kalaunan ay madalas na muling inilathala) na pinamagatang *Talong Daang Tula ng Dinastiyang Tang*, na may kabuuang labinlimang tula, ang panglimang pinakamalaking bilang, na nalampasan lamang nina Du Fu, Li Bai, Wang Wei, at Li Shangyin. Ang mga tulang ito ni Meng Haoran ay naisalin sa Ingles nina Witter Bynner at Kiang Kanghu kasabay ng paglalathala ng *The Jade Mountain* noong 1920. Noong 2021, isang kumpletong salin ng lahat ng mga tula ni Meng ni Paul W. Kroll ang inilathala bilang *The Poetry of Meng Haoran*, na naglalaman din ng panimula sa buhay ni Meng at mga kontekstong pangkasaysayan ng kanyang mga tula.

## Mga sanggunian
# Emperador ng Hapon

| Emperor ng Japan |
| --- |
| Imperyal |
| Sagisag ng Kaniyang Kamahalan ang Emperor ng Japan |
| Nanunungkulan |
| **Naruhito** |
|  |
|  |
| Detalye |
| Estilo | His Imperial Kamahalan |
| Malinaw tagapagmana | Crown Prince Naruhito |
| Unang monarko | Emperor Jimmu |
| Itinatag | *660 BCE* |

Ang **Emperador** (Hapones: **天皇**, *tennō*, literal na "banal na emperador," dati'y tinawag bilang ang **Mikado**) ng Hapon ay ang simbolo ng estado at pagkakaisa ng mga Hapones. Siya ang nasa pinuno ng Imperyal na Angkan ng Hapon. Siya rin ang may pinakamataas na kapangyarihan sa relihiyong Shinto. Sa ilalim ng kasalukuyang konstitusyon ng Hapon, ang Emperador ay ang "simbolo ng estado at pagkakaisa ng mga tao" and ang pinunong seremonyal sa monarkiyang konstitusyonal ng Hapon (tingnan ang Politika ng Hapon.)

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Confucio

| Confucius |
| --- |
|  |
| Kapanganakan | 551 BCE (Huliyano)
* + Qufu
	+ Lu
* (Jining, Shandong, Republikang Bayan ng Tsina)
 |
| Kamatayan | 479 BCE (Huliyano)
* + Si River
	+ Lu
* (Shandong, Republikang Bayan ng Tsina)
 |
| Libingan | Cemetery of Confucius |
| Mamamayan | Lu |
| Trabaho | pilosopo, guro, manunulat |
| Asawa | 亓官氏 |
| Anak | Kong Li, 孔姣 |
| Magulang | * Shu-liang He
* Yan Zhengzai
 |
| Pamilya | Meng Pi |

Si **Confucius**, **K'ung-tze**, o **K'ung-Qiu** (Tsino: 孔夫子; pinyin: *Kǒng Fūzǐ*, 551 BK - 479 BK) ay isang Tsinong guro, patnugot, politiko, at pilosopo ng Panahong Tagsibol at Taglagas sa kasaysayan ng Tsina.

Si Confucius ang sinasabing nag-akda at namatnugot ng marami sa mga klasikong teksto ng Tsina kabílang ang lahat ng Five Classics, ngunit ang mga makabagong iskolar ay maingat sa pagbibigay ng tiyak na mga asersiyon kay Confucius. Ang mga Aphorism na tungkol sa kaniyang mga turò pinagsáma-sáma sa *mga Analekto*, mga ilang taon matapos siyang mamatay.

Ang prinsipiyo ni Confucius ay nakabase sa mga paniniwala at tradisyonng mga tsino. Pinalaganap niya ang matatag na katapatan sa pamilya, paggalang sa mga sumakabilang-buhay, paggalang ng mga bata sa mga matanda at ng mga bána sa kanilang asawa. Pinapayo niya rin na gawing basihan ang pamilya para sa isang ulirang pamahalaan. Siya ang yumakap sa tanyag na prinsipyong "Huwag mong gagawin sa iba ang ayaw mong gawin din nila sa iyo", ang Ginintuang patakaran.

Siya ang nagtatag ng Confucianismo noong panahon ng Dinastiyang Zhou sa Tsina. Tumutuon ang Confucianismo sa mabuting asal ng mga tao na dapat nilang pagbutihin. Layunin nito na magkaroon ng isang tahimik at organisadong lipunan sa pamamagitan ng pagpapabuti sa sarili at pagpapahalaga sa ugnayan ng mga tao sa lipunan.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Talambuhay**, **Kasaysayan** at **Tsina** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Kaligrapiya

Mga iba't ibang uri ng kaligrapiya sa iba't ibang sistema ng pagsusulat (paikot sa kanan mula sa kaliwang itaas): baybayin, *Chữ Nôm*, Arabeng abyad at sulat Latin
Ang **kaligrapiya** ay isang biswal na sining kaugnay ng pagsusulat. Ito ang disenyo at katuparan ng pagkakasulat gamit ang makapal na dulo ng instrumentong panulat, isinasawsaw na panulat, o *brush*, bukod sa iba pang instrumento sa pagsusulat. Isang kontemporaryong pagsasanay sa kaligrapiya ay maaari ring mangahulugang, "ang sining ng pagbibigay anyo sa mga palatandaan sa paraang mapagpahayag, maayos at malikhain."

Sinasaklaw ng modernong kaligrapiya ang mga kapaki-pakinabang na kasulatan at disenyo hanggang sa mga malilikhaing sining na kung saan ang mga letra ay maaaring mabasa o hindi. Ang klasikong kaligrapiya ay nagkakaiba sa tipograpiya at hindi-klasikong sulat-kamay, bagama't maaaring pareho itong isagawa ng isang kaligrapo.

Ang kaligrapiya ay patuloy na lumalaganap sa iba't ibang anyo gaya ng mga imbitasyon sa kasalan at kaganapan, pagdidisenyo ng *font* at tipograpiya, pagdidisenyo ng *logo* gamit ang sulat-kamay, sining panrelihiyon, mga anunsyo, grapikp na disenyo at kinomisyong sining ng kaligrapiya, kasulatan sa bato, at pang-alaalang mga dokumento. Ito rin ay ginagamit na *props* at paglipat ng imahe para sa pelikula at telebisyon, parangal, sertipiko ng kapanganakan at kamatayan, mga mapa, at iba pang kasulatan.

## Mga tradisyon sa mundo

### Pilipinas

May maraming sinaunang at katutubong sulat ang Pilipinas na sa kabuuan ay tinatawag na suyat. Ang mga iba't ibang pangkat etno-lingguwistiko sa Pilipinas bago ang pagsasakop ng mga Kastila noong ika-16 na siglo hanggang sa panahon ng kalayaan noong ika-21 siglo ay nakapagsulat ng suyat sa mga iba't ibang midyum. Sa katapusan ng panahong kolonyal, apat na lang mula sa lahat ng mga suyat ang natira at ginagamit pa rin ng ilang komunidad sa pang-araw-araw na buhay. Kabilang sa mga apat na sulat ang sulat Hanunuo ng mga Hanunoong Mangyan, sulat Buhid ng mga Buhid na Mangyan, sulat Tagbanwa ng mga Tagbanwa, at sulat Palawano ng mga Palawano. Nakaukit ang apat na uri ng sulat sa *Memory of the World Programme* ng UNESCO, sa ilalim ng pangalang *Philippine Paleographs (Hanunoo, Build, Tagbanua and Pala’wan)*, noong 1999.

Dahil sa pagtutol sa kolonyalismo, muling pinasigla ang paggamit ng suyat na nawala dahil sa pagpapakilala ng mga Kastila sa alpabetong Latin na nagpalit sa mga ito. Kabilang sa mga sulat na ibinabalik ang Kulitan ng mga Kapampangan, Badlit ng mga iba't ibang pangkat-etniko sa Kabisayaan, Iniskaya ng mga Eskaya, Baybayin ng mga Tagalog, at Kur-itan ng mga Ilokano, bukod sa marami pang iba.

## Mga sanggunian
# Ika-8 dantaon BC

|  |  |
| --- | --- |
| Milenyo: | ika-1 milenyo BCE |
| Mga siglo: | * ika-9 dantaon BCE
* ika-8 dantaon BCE
* ika-7 dantaon BCE
 |
| Mga dekada: | dekada 790 BCE dekada 780 BCE dekada 770 BCE dekada 760 BCE dekada 750 BCE dekada 740 BCE dekada 730 BCE dekada 720 BCE dekada 710 BCE dekada 700 BCE |

Nagsimula ang **ika-8 dantaon BC** noong unang araw ng 800 BC at natapos noong huling araw ng 701 BC. Isang panahon ang ika-8 dantaon BC ng malaking pagbabago para sa ilang mahahalagang makasaysayang kabihasnan. Sa Ehipto, ang ika-23 at ika-24 na mga dinastiya ay nanguna upang mamuno mula sa Nubia sa ika-25 dinastiya. Naabot ang rurok ng kapangyarihan ng Imperyong Neo-Asiryo, na sinakop ang Kaharian ng Israel, gayon din ang mga katabing mga bansa.

Naging kolonya ng Gresya ang mga rehiyon ng Dagat Mediteranyo at Dagat Itim. Naitatag ang Roma noong 753 BC, at lumawak ang kabihasnang Etrusko sa Italya. Kombensyunal na kinuha ang ika-8 dantaon bilang ang simula ng Sinaunang Panahon, kasama ang unang Olimpiyada na tinakda noong 776 BC, at ang mga epiko ni Homer ay nilagyan ng petsa sa pagitan ng 750 at 650 BC.

Pumasok ang Panahon ng Bakal sa Indya sa kalaunang kapanahunang Vediko. Nakaanatado ang mga ritwal ng Vediko sa maraming pang-pari mga paaralan sa mga komentaryong Brahmana, at minarkahan ng pinakaunang Upanishad ang simula ng pilosopiyang Vedanta.

## Mga pangyayari

* Sinakop ng Assyria ang Damascus at Samaria
* Nawasak ang Nineveh (789 BC)
* Unang natala ang mga Palarong Olimpiko na ginanap sa Gresya (776 BC)
* Pakakatag ng Roma (sa tradisyon, Abril 21 753 BC)
* 747 BC: Naitatag ang kulturang Lusasiyanong lungsod sa Biskupin.

## Mga mahahalagang tao

* Sennacherib
* Sargon II
* Tiglath-Pileser III
* Hesiod
* Homer

* Midas (Hari ng Phrygia)
* Adad-nirari III, hari ng Asirya
* Ashur-dan III, hari ng Asirya
* Bakenranef (kilala din bilang Bocchoris) sumunod sa kanyang tatay na si Tefnakhte bilang hari ng ika-24 na dinastiya ng Ehipto
* Hezekiah ng Kaharian ng Judah (naghari 715 - 687 BC).
* Numa Pompilius, hari ng Roma
* Osorkon III, Paraon ng ika-22 dinastiya ng Ehipto
* Rhea Silvia, ina nina Romulo at Remo
* Romulo, hari ng Roma
* Rudamun, paraon ng ika-23 dinastiya ng Ehipto
* Sargon, sinundan si Shalmaneser V bilang hari ng Asirya
* Sennacherib, hari ng Asirya
* Shalmaneser V, hari ng Asirya
* Shabaka, sinundan ang kanyang amang si Piye bilang hari ng ika-25 dinastiya ng Ehipto
* Shabaka, pinatay si Bakenranef (Bocchoris)
* Takelot III, paraon ng ika-23 dinastiya ng Ehipto
* Tiglath-Pileser III, hari ng Assyria

### Literature

* Hesiod, Griyegong makata
* Homer (hindi alam ang tumpak na petsa, kadalasang tinatayang nasa huling bahagi ng ika-8 siglo BC)

## Mga imbensiyon, natuklasan, at introduksiyon

* Ginawa ng mga Olmec ang piramido (dekada 800 BC)

## Mga sanggunian
# Lao-Tse

Si Laozi.
Si **Lao Zi** (Tsino: 老子, Pinyin:Lǎozǐ; transliterasyon din bilang **Lao Tzu**, **Lao Tse**, **Laotze**, at iba pa) ay isang pangunahing katauhan sa pilosopiyang Tsino na pinagtatalunan kung totoo siya sa kasaysayan. Sang-ayon sa tradisyunal na alamat ng Tsino, nabuhay siya noong ika-6 na siglo BC. Bagaman, maraming mga dalubhasa sa kasaysayan ang nagsasabing nasa ika-4 siglo BC siya nabuhay, na panahon ng Sandaang Paaralan ng Pag-iisip (*Hundred Schools of Thought*) at Panahon ng Naglalabanang mga Estado (*Warring States Period*). Pinupuri si Lao Zi sa kanyang pagsulat ng orihinal na gaw sa Taoismo, pinangalang *Tao Te Ching*, at siya din ang kinikilalang nagtatag ng Taoismo.

## Mga sanggunian

* Prof. Florentino T. Timbreza: "Ang Tao Te Ching ni Lao Tzu sa Filipino" (l999), Naka-arkibo 2007-09-27 sa Wayback Machine.
* Naka-arkibo 2007-06-23 sa Wayback Machine.
* Dr. Hilmar KLAUS: \*老子 Lǎozĭ 道德經 Dàodéjīng - Intsik, Ingles, Aleman

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Talambuhay**, **Pilosopiya** at **Tsina** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Palasyo

Palasyong Catherine, isang ika-18th-siglong palasyo ng hari sa Moscow
 Ang Palasyo ng Ambavilas, sikat bilang Palasyo Mysore, ang opisyal na paninirahan ng mga Maharaja ng Mysore mula pa noong 1400
 Ang Maharlikang Pook ng San Lorenzo de El Escorial, sa Espanya, ay isang renasentistang complex na umiiral bilang isang palasyo ng hari, monasteryo, basilica, panteon, aklatan, museo, unibersidad, at ospital.
 Dakilang Palasyo, ang Opisyal na Tirahan ng Hari ng Thailand.
Ang isang **palasyo** ay isang malaking tirahan, lalo bilang maharlikang tirahan, o ang tahanan ng isang pinuno ng estado o ilang iba pang mataas na dignidad, tulad ng isang obispo o arsobispo. Ang salitang ito ay nagmula sa pangalang Latin na *palātium*, para sa Burol Palatino sa Roma na kung saan matatagpuan ang mga imperyal na tirahan. Karamihan sa mga wikang Europeo ay may isang bersyon ng termino (*palais*, *palazzo*, *palacio*, atbp.), at marami ang gumagamit nito para sa isang mas malawak na hanay ng mga gusali kaysa Ingles. Sa maraming bahagi ng Europa, ang katumbas na termino ay inilalapat din sa malalaking pribadong bahay sa mga lungsod, lalo na sa aristokrasya; madalas ang termino para sa isang malaking bahay sa bansa ay iba. Maraming mga makasaysayang palasyo ang inilalaan ngayon sa iba pang paggamit tulad ng mga parlamento, museo, otel, o mga gusaling pangtanggapan. Ginagamit din ang salita kung minsan upang ilarawan ang isang marangyang gusaling ginamit para sa pampublikong libangan o eksibisyon, tulad ng isang movie palace.

## Mga sanggunian
# Adam Cheng

| Adam Cheng |
| --- |
|  |
| Kabatiran |
| Pangalan noong ipinanganak | 鄭少秋 Adam Cheng Siu-chow |
| Kapanganakan |  (1947-02-24) 24 Pebrero 1947 |
| Pinagmulan | Hong Kong |
| *Genre* | Cantopop |
| Trabaho | mang-aawit |
| Taong aktibo | 1966–kasalukuyan |
| Label | Crown Records Limited |
|  |
| Dating miyembro | Joseph Koo James Wong |

Si **Adam Cheng Siu-chow** (Tsino: 鄭少秋; ipinanganak noon 24 Pebrero 1947 sa Hongkong) ay isang mang-aawit sa Hongkong.

## Pilmograpiya

Adam Cheng kumanta sa isang Singapore concert
* *The Legend of the Book and the Sword* (1976)
* *Luk Siu-fung* (1976–1978)
* *The Great Vendetta* (1977)
* *The Heaven Sword and Dragon Saber* (1978)
* *One Sword* (1978–1979)
* *Chor Lau-heung* (1979)
* *In Search Of* (1980)
* *Five Easy Pieces* (1980)
* *The Sword* (1980)
* *The Eunuch* (1980)
* *The Misadventure of Zoo* (1981)
* *In Love and War* (1981)
* *The Hawk* (1981)
* *All the Wrong Shoes* (1982)
* *The Switch* (1982)
* *Zu Warriors From the Magic Mountain* (1983)
* *Sandwitches: The Man in the Middle* (1983)
* *The Legend of Wong Tai Sin* (1986)
* *Final Verdict* (1988)
* *The Greed of Man* (1992)
* *Instinct* (1994–1995)
* *Forty Something* (1995)
* *Cold Blood, Warm Heart* (1996)
* *Once Upon a Time in Shanghai* (1996)
* *Justice Sung II* (1999)
* *The Driving Power* (2003)
* *Blade Heart* (2004)
* *The Conqueror's Story* (2004)
* *The Prince's Shadow* (2005)
* *Bar Tender* (2006)
* *The King of Snooker* (2009)
* *Master of Play* (2012)

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Talambuhay** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Dongmyeong ng Goguryeo

| Dongmyeong ng Goguryeo |
| --- |
|  |
| Estatwa ng Haring Dongmyeong sa libingan ni Haring Dongmyeong sa Pyongyang |
| Panahon | 37 BCE – 19 BCE |
| Sumunod | Yuri ng Goguryeo |
| Asawa | Lady Ye suya Soseono |
| Ama | Hae Mo-su ng Buyeo |
| Ina | Lady Yuhwa |
| Kapanganakan | 58 BKE |
| Kamatayan | 19 BKE (sa edad na 39) |
| Libingan | Pyongyang |

Si **Dongmyeong ng Goguryeo** o **Jumong** ang tinaguriang tagapagtatag ng Goguryeo sa bansang Korea na kinilala at hinangahan ng buong Imperyong Han noon. Marami ang natatanging mga kuwento tungkol sa kanyang kapanganakan at paglaki.

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Metalurhiya

Ang **metalurhiya** ay sakop ng materyal na agham at inhinyeriya na pinagaaralan ang pisikal at kimikal na ayos ng mga metalikong elemento, ang kanilang intermetalikong kompuwesto at kanilang mga halo, na tinatawag na mga balahak (*alloy*).
Sinasakop ng metalurhiya ang parehong agham at teknolohiya ng mga metal; alalaong baga, ang paraan kung saan nilalapat ang agham sa produksyon ng mga metal, at ang inhinyeriya ng mga sangkap ng metal na ginagamit sa mga produkto para sa parehong mamimili at tagagawa. Naiiba ang metalurhiya mula sa kasanayan ng paggawa ng metal. Umaasa sa metalurhiya ang paggawa ng metal sa isang katulad na paraan kung papaano umaasa ang medisina sa agham pangmedisina para sa teknikal na pagsulong. Tinatawag ang isang espesyalistang nagsasanay ng metalurhiya bilang isang metalurhista o metalurhiko.

Nahahati ang agham ng metalurhiya sa dalawang malawak na kategorya: metalurhiyang kimikal at metalurhiyang pisikal. Pangunahing inaalala sa metalurhiyang kimikal ang pagbawas ng oksidasyon sa mga metal, at ang pangkimikang pagganap ng mga metal. Kabilang sa mga paksang pinag-aaralan sa metalurhiyang kimikal ang pagproseso ng mineral, pagkuha ng mga metal, termodinamika, elektrokimika at ang kimikal na pagsira (korosyon). Sa kaibahan, nakatuon ang metalurhiyang pisikal sa mga mekanikal na katangian ng mga metal, ang pisikal na mga katangian ng mga metal, at ang pisikal na pagganap ng mga metal. Kabilang sa mga paksa na pinag-aaralan sa metalurhiyang pisikal ang kristalograpiya, karakterisasyon ng materyal, metalurhiyang mekanikal, pagbabago sa bawat yugto, at mga mekanismo sa pagkabigo.

## Mga sanggunian
# Kabalyero

Ang **kabalyero** (Ingles: *knight*) ay isang tao na binigyan ng isang karangalan ng pagiging kabalyero ng isang pinuno ng estado o kinatawan para sa paglilingkod sa hari, simbahan o bansa, lalo na sa isang kakayahan sa militar. Ang mga kabalyero ay mga basalyo sa mga panginoon, na binibigyan ng mga panginoon ng lupain kung ang kabalyero ay makikibaka para sa kanila. Inisip ng mga kabalyero na ang karangalan ay napakahalaga, at mayroon silang isang kodigo ng dangal na tinatawag na pagkakabalyero (*chivalry*). Kadalasan silang mayroong eskudo de armas (*coat of arms*). Sa kasalukuyan, ang mga kabalyero ay pinapangalanan ng Reyna. Ang ganitong uri ng pamagat ay kilala bilang Orden ng Imperyong Britaniko (Order of the British Empire). Sa kasalukuyan, ang mga kabalyero ay tinatawag na *Sir* na sinusundan ng kanilang unang pangalan. Marami sa mga kasapi sa nobilidad ang nagmula sa mga kabalyero. Halimbawa na si Wijerd Jelckama na ang ninuno ay isang kabalyerong namatay sa handulong ang Antioch (1199).

Unang ginamit ang mga kabalyero noong ika-4 na daantaon.

Ang background ng knighthood ay maaaring masubaybayan pabalik sa Griyego Hippeis at Hoplite, at Sinaunang Roma Equites at Senturion ng classical antiquity.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Militar** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*