# Qin Shi Huang

| Qin Shi Huang 秦始皇 |
| --- |
|  |
| **Hari ng Qin**   |
| Panahon | ika-7 ng Mayo 247 – 220 BK |
| Sinundan | Haring Zhuangxiang |
| **Emperador ng Tsina**   |
| Panahon | 220 BK – ika-10 ng Setyembre 210 BK |
| Sumunod | Qin Er Shi |
|  |
| Anak | Kinoronahang Prinsipe Fusu Qin Er Shi Prinsipe Gao Prinsipe Jianglü |
| Buong pangalan |
| Ancestral name: Ying (嬴) Clan name: Zhao (趙) Given name: Zheng (政) |
| Lalad | Dinastiyang Qin |
| Ama | Haring Zhuangxiang |
| Ina | Queen Dowager Zhao |
| Kapanganakan | ika-7 ng Pebrero 260 BK |
| Kamatayan | ika-10 ng Agosto 210 BK (50-taong gulang) |

| Qin Shi Huang |
| --- |
|  |
| Ang "Qin Shi Huang" sa selyong iskrip (itaas) at modernong (ibaba) Tsino characters |
| Tsino | 秦始皇 |
| Kahulugang literal | Unang Emperador ng Qin |
|

| Mga transkripsyon |
| --- |
| Pamantayang Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Qín Shǐhuáng |
| Wade–Giles | Ch‘in Shih-huang |
| IPA | [tɕʰǐn ʂɨ̀xwɑ̌ŋ] |
| Yue: Kantones |
| Romanisasyong Yale | Chèuhn Chí-wòhng |
| Jyutping | Ceon4 Ci2-wong4 |
| Southern Min |
| Hokkien POJ | Tsîn Sí-hông |
| Gitnang Tsino |
| MGitnang Tsino | Dzin SiB-Hwang |

 |
| *Shi Huang Di* |
| Tsino | 始皇帝 |
| Kahulugang literal | "Unang Tsinong Emperador" |
|

| Mga transkripsyon |
| --- |
| Pamantayang Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Shǐ Huángdì |
| Wade–Giles | Shih3 Huang2-ti4 |
| Lumang Tsino |
| Baxter–Sagart (2014) | [\*l̻əʔ [ɢ]ʷˤaŋ tˤek-s] Error: {{Transliteration}}: hindi nasa Latin script (pos 123: ̻) ang transliterasyon (tulong) |

 |
| Haring Zheng ng Qin |
| Tsino | 秦王政 |
|

| Mga transkripsyon |
| --- |
| Pamantayang Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Qínwáng Zhèng |
| Wade–Giles | Ch‘in Wang Cheng |

 |
| Zhao Zheng |
| Tradisyunal na Tsino | 趙政 |
| Pinapayak na Tsino | 赵政 |
|

| Mga transkripsyon |
| --- |
| Pamantayang Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Zhào Zhèng |
| Wade–Giles | Chao Cheng |
| Yue: Kantones |
| Jyutping | Ziu6 Zing3 |

 |
| Ying Zheng |
| Tsino | 嬴政 |
|

| Mga transkripsyon |
| --- |
| Pamantayang Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Yíng Zhèng |

 |
|  |

Si **Qin Shi Huang** (Tsino: 秦始皇), ipinanganak bilang **Ying Zheng** (嬴政) at kilala rin bilang **Haring Zheng ng Qin** (秦王政) ay ipinanganak na prinsepe ng estado ng Qin at naging unang emperador ng Tsina pagkatapos masakop ng Qin ang lahat ng Mga Naglalabanang Estado. Pinag-isa niya ang buong Tsina noong 221 BK. Sa halip na panatiliin ang titulo na "hari" na ginamit ng mga nakaraang pinuno ng Shang at Zhou, siya ay namahala bilang **Kauna-unahang Emperador** (始皇帝) ng Dinastiyang Qin simula 220 hanggang 210 BK. Ang kaniyang sariling imbentong titulo na "emperador" (皇帝) ay magpapatuloy na gamitin ng mga Tsinong pinuno sa susunod na dalawang libong taon.

## Mga pangalan at titulo

## Kapanganakan at kabataan

Ayon sa *Mga Talata ng Dakilang Mananalaysay* na isinulat ni Sima Qian sa panahon ng Dinastiyang Han, ang unang naging emperador ay ang panganay na lalaking anak ng prinsipe ng Qin na si Yiren, kung sino ay kinilala bilang Haring Zhuangxiang ng Qin. Si Lü Buwei ay isang mayamang mangangalakal mula sa Estado ng Wey na nakilala ang prinsipe ng Qin na si Yiren habang naninirahan sa looban ng korte ng Zhao bilang isang bihag upang magarantiya ang pansamantalang kapayapaan sa pagitan ng dalawang estadong ito. Umibig sa unang pagkikita si prinsipe Yiren sa isang kabit ni Lü Buwei. Sumang-ayon si Lü na maging asawa ni Yiren ang kanyang kabit na kinilala bilang Babaeng Zhao (Zhao Zi) hango sa Estado ng Zhao. Nagsilang ng isang sanggol si Babaeng Zhao noong ika-18 ng Pebrero; at pinangalanang Zhao Zheng - ang pangalang Zheng (正) ay kinuha sa kanyang buwan ng kapanganakang Zhengyue (正月), ang unang buwan sa Tsinong kalendaryong buwan. Ang mga pakana ni Lü Buwei ay kalaunang nakatulong sa pagiging hari ni Yiren sa 250 BK.

Gayunman, inangkin din ng *Mga Talata ng Dakilang Mananalaysay* na ang unang emperador ay hindi tunay na anak ni Prince Yiren ngunit kay Lü Buwei. Ayon sa bersyon na ito, noong ipinakilala na ni Lü Buwei ang nagsasayaw na babae sa prinsipe, kabit siya ni Lü Buwei at nabuntis na niya at ipinanganak ang sanggol matapos ang hindi karaniwang mahabang panahon ng pagbubuntis. Ayon sa mga pagsasalin ng *Mga Salaysay ni Lü Buwei*, nanganak si Zhao Ji sa darating na emperador sa lungsod ng Handan sa 259 BK, ang unang buwan ng ika-48 taon ng paghahari ni Zhaoxiang ng Qin.

Ang malawakang paniniwala na ang emperador ay isang iligal na bata ay nag-ambag sa pangkalahatang negatibong pananaw ng Unang Emperador sa buong kasaysayan ng Tsina.

## Bilang Hari ng Qin

### Rehensiya

Sa 246 BK, nang mamatay si Haring Zhuangxiang matapos ang isang maikling panahon ng kapangyarihan na tatlong taon lamang, siya ay sinundan sa trono ng kanyang 13-taon gulang na anak na lalaki. Noong panahon, bata pa rin si Zhao Zheng kaya gumanap bilang pansamantalang punong ministro si Lü Buwei ng Estado ng Qin, na nakikipagdigmaan pa rin sa iba pang anim na mga estado.

Si Zhao Chengjiao, ang Panginoong Chang'an (长安君), ay ang lehitimong kalahating kapatid na lalaki ni Zhao Zheng, sa parehong ama ngunit mula sa ibang ina. Matapos manahin ni Zhao Zheng ang trono, nag-alsa si Chengjiao sa Tunliu at sumuko sa estado ng Zhao. Ang mga natirang mga abay at pamilya ni Chengjiao ay ipinapatay ni ng Zhao Zheng.

### Pagtangkang kudeta ni Lao Ai

Sa pagtanda ni Haring Zheng, ikinatakot ni Lü Buwei na matuklasan ng batang hari ang kanyang pag-uugnayan sa kanyang inang si Babaeng Zhao. Nagpasya siya na idistansya ang kanyang sarili at maghanap ng pamalit para sa reynang biyuda. Nakahanap siya ng isang lalaking nagngalang Lao Ai.

### Unang tangkang pagpaslang

Patuloy ang pagsakop ng iba't ibang mga estado nina Haring Zheng at ng kanyang mga hukbo. Ang estado ng Yan ay maliit, mahina at madalas na ginugulo ng mga sundalo. Wala itong tapat para sa estadong Qin. Kaya nagpakana si Kinoronohang Prinsipe Dan ng Yan ang pagtangka ng pagpaslang upang alisan si Haring Zheng, at nagmakaawa kay Jing Ke na pumunta sa misyon sa 227 BK. Sinamahan ni Qin Wuyang si Jing Ke sa pakana. Ang bawat isa ay dapat na magpresenta ng mga regalo kay Haring Zheng: isang mapa ng Dukang at ang pugot na ulo ni Fan Wuji.

### Ikalawang tangkang pagpaslang

Si Gao Jianli ay isang malapit na kaibigan ni Jing Ke, na ninais ipaghiganti ang kanyang kamatayan.

### Pag-iisa ng Tsina

## Bilang Emperador ng Qin

### Mga administratibong reporma

### Mga repormang pang-ekonomiya

### Pilosopiya

### Ikatlong tankang pagpaslang

Sa 230 BK, ang estado tinalo ng estado ng Qin ang estado ng Han. Isang Han na aristokrata na nagngalang Zhang Liang ay sumumpa ng paghihiganti sa emperador ng Qin.

### Gawaing-bayan

#### Ang Dakilang Pader ng Tsina

#### Kanal ng Lingqu

### Salamankang Gamot ng Buhay

## Pamilya

Ang sumusunod ay ilan sa mga miyembro ng pamilya ni Qin Shi Huang:

* Mga magulang
	+ Haring Zhuangxiang ng Qin
	+ Inang Emperatris
* Mga kalahating kapatid:
	+ Zhao Chengjiao, lehitimong kalahating kapatid na lalaki mula sa parehon ama at ibang ina Lord of Chang'an
	+ Dalawang ileghitimong kalahating kapatid na lalaking ipinanganak kayna Queen Dowager Zhao at Lao Ai.
* Mga anak:
	+ Fusu, Crown Prince (ika-1 anak na lalaki)
	+ Gao
	+ Jianglü
	+ Huhai, mamayang Qin Er Shi (ika-18 anak na lalaki)

Nagkaroon si Qin Shi Huang ng 50 mga anak (mga 30 anak na lalaki at 15 anak na babae), ngunit karamihan sa kanilang mga pangalan ay hindi kilala. Siya ay nagkaroon ng maraming mga babaeng kaapid ngunit ay tila hindi kailanman naghayag na isang emperatris.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Tsina** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*