# Dinastiyang Shang

| Dinastiyang Shang商朝 |
| --- |
| c. 1750 BK–c. 1027 BK |
| Mga labi ng mga sulong na nagsasapin-sapin na lipunan na itinayo noong panahong Shang ay natagpuan sa Lambak ng Dilaw na Ilog. |
| Katayuan | Kaharian |
| Kabisera | Yin (kasalukuyang Anyang) |
| Karaniwang wika | Lumang Tsino |
| Relihiyon  | Katutubong Tsinong relihiyon |
| Pamahalaan | Monarkiya |
| Hari |   |
| Panahon | Panahon ng Tansong Pula |
|  |
| • Naitatag  | c. 1750 BK |
| • Labanan ng Muye  | c. 1027 BK |
|  |
| Lawak |
| 1122 BC est. | 1,250,000 km2 (480,000 mi kuw) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Pinalitan** | **Pumalit** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dinastiyang Xia |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dinastiyang Zhou |  |

 |

 |
| Bahagi ngayon ng |  Tsina |

| Dinastiyang Shang |
| --- |
|  |
| "Shang" in oracle bone script (top left), bronze script (top right), seal script (bottom left), and modern (bottom right) Chinese characters |
| Tsino | 商朝 |
| Kahulugang literal | Shang dynasty |
|

| Mga transkripsyon |
| --- |
| Pamantayang Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Shāng cháo |
| Wade–Giles | Shang1 ch'ao2 |
| IPA | [ʂɑ́ŋ t͡ʂʰɑ̌ʊ̯] |
| Wu |
| Suzhounese | Saon záu |
| Yue: Kantones |
| Romanisasyong Yale | Sēung chìuh |
| Jyutping | Soeng1 ciu4 |
| Southern Min |
| Hokkien POJ | Siong tiâu |
| Lumang Tsino |
| Baxter–Sagart (2014) | \*s-tang m-traw |

 |
| Alternatibong pangalang Tsino |
| Tsino | 殷代 |
| Kahulugang literal | Yin era |
|

| Mga transkripsyon |
| --- |
| Pamantayang Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Yīn dài |
| Wade–Giles | Yin tai |
| Wu |
| Romanisasyon | In de |
| Yue: Kantones |
| Romanisasyong Yale | Yān doih |
| Jyutping | Jan1 doi6 |
| Southern Min |
| Hokkien POJ | Ûn tāi |
| Lumang Tsino |
| Baxter–Sagart (2014) | \*ʔər m-traw |

 |
|  |

| Kasaysayan ng Tsina **Kasaysayan ng Tsina** |
| --- |
| **SINAUNA** |
| **Neolitikong Tsina** c. 8500 - c. 2070 BC |
| **Dinastiyang Xia** c. 2070 – c. 1600 BC |
| **Dinastiyang Shang** 1600–1046 BC |
| **Dinastiyang Zhou** c. 1046 – 256 BC |
|   **Kanluraning Zhou** |
|   **Silanganing Zhou** |
|     Panahon ng Tagsibol at Taglagas |
|     Panahon ng Nagdirigmaang mga Estado |
| **IMPERYAL** |
| **Dinastiyang Qin** 221 BC–206 BC |
| **Dinastiyang Han** 206 BC–220 AD |
|   **Kanluraning Han** |
|   **Dinastiyang Xin** |
|   **Silanganing Han** |
| **Tatlong Kaharian** 220–280  |
|   **Wei, Shu & Wu** |
| **Dinastiyang Jin** 265–420  |
|   **Kanluraning Jin** | **Labing-anim na Kaharian** 304–439  |
|   **Silanganing Jin** |
| **Katimugan at Hilagaing mga Dinastiya** 420–589  |
| **Dinastiyang Sui** 581–618  |
| **Dinastiyang Tang** 618–907 |
|   (  **Ikalawang Zhou** 690–705 ) |
| **Limang Dinastiya at Sampung Kaharian** 907–960 | **Dinastiyang Liao** 907–1125 |
|  |  |
| **Dinastiyang Song** 960–1279 |  |
|   **Hilagaing Song** |  | **Kanluraning Xia** |
|   **Katimugang Song** | **Jin** |  |
| **Dinastiyang Yuan** 1271–1368 |
| **Dinastiyang Ming** 1368–1644 |
| **Dinastiyang Qing** 1644–1912 |
| **MAKABAGO** |
| **Republika ng Tsina** 1912–1949 |
| **Republikang Bayan ng Tsina** 1949–kasalukuyan | **Republika ng Tsina** (Taiwan) 1949–kasalukuyan  |
| **Kaugnay na mga artikulo**

Mga dinastiya sa Kasaysayan ng Tsina Kasaysayang pang-ekonomiko ng Tsina Historiograpiya ng Tsina Kasaysayan ng Tsinong Sining Kasaysayan ng edukasyon sa Tsina Kasaysayan ng agham at teknolohiya sa Tsina Kasaysayang makabatas ng Tsina Kasaysayang lingguwistika ng Tsina Kasaysayang pangmilitar ng Tsina Kasaysayang pandagat ng Tsina Mga panahon sa kasaysayan ng Tsina
 |
| This box: * tingnan
* usapan
* baguhin
 |

Ang **Dinastiyang Shang** (Tsino: 商朝; pinyin: Shāng cháo) o **Dinastiyang Yin** (Tsino: 殷代; pinyin: Yīn dài), ayon sa tradisyonal na historyograpiya, ay namahala sa lambak ng Ilog Dilaw sa ikalawang milenyo BK, sumunod sa Dinastiyang Xia at sinundan ng Dinastiyang Zhou. Ang klasikong pahayag tungkol sa mga Shang ay nanggagaling sa mga teksto tulad ng *Aklat ng mga Dokumento*, *Mga Salaysay sa Kawayan* at *Mga Talaan ng Dakilang Historyador*. Ayon sa tradisyonal na kronolohiya na batay sa mga kalkulasyon na ginawa noong humigit-kumulang 3
,000 taon na ang nakakaraan ni Liu Xin, ang Shang ay namahala mula 1766 hanggang 1122 BK, ngunit ayon sa mga kronolohiya batay sa mga "kasalukuyang teksto" ng *Mga Salaysay sa Kawayan*, sila ay namahala mula 1556 hanggang 1046 BK. Pinetsahan sila ng Kronolohiyang Proyektong Xia–Shang–Zhou mula sa c. 1600 hanggang 1046 BK.

Ang Dinastiyang Shang ay ang pinakamaagang dinastiya ng tradisyonal na Tsinong kasaysayan na suportado ng arkeolohikal na katibayan. Ang mga paghuhukay sa Mga Guho ng Yin (malapit sa kasalukuyang araw na Anyang), na kung alin ay natukoy bilang ang huling Shang na kabisera, ay nakatuklas ng labing-isang mga mahahalagang maharlikang puntod at ang mga pundasyon ng mga palasyo at mga lugar ng pagsusulinaw, na naglalaman ng mga sandatang pandigma at mga labi mula sa parehong mga hayop at taong sakripisyo. Libu-libong mga tansong pula, hade, bato, buto, at mga seramikang artipakto ang natagpuan.

Ang lugar sa Anyang ay nagbunga ng pinakamaagang alam na katawan ng Tsinong pagsusulat, karamihan ay mga panghuhula na nakaukit sa butong orakulo - mga talukob ng pagong, mga paypay ng baka, o iba pang mga buto. Higit sa 20,000 ang natuklasan sa unang pang-agham na mga paghuhukay sa panahon ng mga 1920 at 1930, at mahigit apat na beses karami ang natagpuan mula noon. Ang mga paguukit ay nagkakaloob ng mahahalagang pananaw sa maraming mga paksa mula sa pulitika, ekonomiya, at relihiyosong gawain pati na rin sa sining at panggagamot sa maagang yugto ng kabihasnang Tsino.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Kasaysayan** at **Tsina** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*