Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kanal ng Suez

Kanal Suez, tanaw mula sa kalawakan, NASA.
Ang **Agusan ng Suez** ay isang daanang tubig sa Ehipto, na naghihiwalay sa mga kontinente ng Asya at Aprika. Nagawa ito noon pang panahon ng Lumang Ehipto at muling itinayo, simula noong 1859. Isa sa muling nagpatayo si Ferdinand de Lesseps, isang Pranses at muling binuksan noong 1869. May haba itong 193.3 km na nagdurugtong sa Dagat Mediteranyo, Golpo ng Suez, Dagat Pula at Karagatang Indiyan. Ito ay ginagamit para sa mga barkong may dalang kalakal.

Ang kahalagahan nito sa pandaigdigang ekonomiya ay nag-uugat sa mas mabilis na paglalakbay ng mga barkong dumadaan sa agusang ito. Nagsisilbi itong direktang ruta mula sa Hilagang Atlantic patungo sa hilaga ng Karagatang Indiyo, anupat napaiikli ang distansya ng humigit-kumulang 8,900 kilometro (5,500 milya), o mga 8 hanggang 10 araw na paglalakbay.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Ehipto** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*

## Mga Sanggunian
# Tropiko ng Kanser

Mapa ng mundo na pinapakita ang Tropiko ng Kanser
Ang **Tropiko ng Kanser**, o **Hilagang Tropiko**, ay isa sa limang pangunahing panukat ng digri o pangunahing mga bilog ng latitud na minamarkahan ang mga mapa ng Daigdig. Ito ang pinakahilagang latitud kung saan maaaring magpakita ang Araw ng diretso sa ibabaw sa tanghali.

## Heograpiya

Ito aye nakapaloob sa Hilagang Emisperyo kung saan matatagpuan ang bahaging hilaga-itaas ng mundo ang mga kontinente ng Hilagang Amerika, kalahati ng Mehiko, Europa, Rusya, Kanlurang Asya at Silangang Asya na siyang dahilan mula sa Hilagang Polo sa Arktik. Ito ay kasalungat ng Tropiko ng Kaprikorn mula sa ibaba ng mundo.

### Mga Bansa tropiko ng Kancer

* Pilipinas Timog Luzon
* Pilipinas Hilagang Luzon
* Pilipinas Central Luzon
* Taiwan Timog
* Taiwan Hilagang

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Heograpiya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Tangway ng Arabia

Ang Tangway ng Arabia.
Ang **Tangway ng Arabia** (Arabe: شبه الجزيرة العربية *šibh al-jazīra al-ʻarabīya* o جزيرة العرب *jazīrat al-ʻarab*), Arabia, Arabistan, at ang kabahaging kontinento o subkontinenteng Arabo ay isang tangway o peninsula sa Timog-Kanlurang Asya na nasa hugpungan ng Aprika at Asya. Isang mahalagang habagi ng Gitnang Silangan ang pook at may isang importanteng papel na heopolitiko dahil sa kanyang maraming reserba ng petrolyo o langis at likas na gas. Sa *Aklat ng Henesis* ng Lumang Tipan ng Bibliya, ayon kay Jose Abriol, may pook na **Evila** o **Havilah** ang tawag at pinaniniwalaang tumutukoy sa **Arabia**.

## Tingnan din

* Arabyang Saudi

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Heograpiya** at **Asya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Sahara

|  |
| --- |
| Sahara (الصحراء الكبرى) |
| *The Great Desert* (Ang Malaking Ilang) |
| Desert |
|  Ang Sahara sa NASA World Wind.  |
| Mga bansa | Algeria, Chad, Egypt, Eritrea, Libya, Mali, Mauritania, Morocco, Niger, Sudan, Tunisia, Kanlurang Sahara |
|  |
| Pinakamataas na tuldok | Emi Koussi 11,204 tal (3,415 m) |
|  - coordinates | ﻿ / ﻿ |
| Pinakamababang tuldok | Qattara Depression −436 tal (−133 m) |
|  - coordinates | ﻿ / ﻿ |
|  |
| Haba | 4,800 km (2,983 mi), E/W |
| Lapad | 1,800 km (1,118 mi), N/S |
| Pook (*area*) | 9,400,000 km² (3,629,360 sq mi) |
|  |
| Biyoma | Disyerto |
|  |

Ilang ng Tadrart Acacus sa kanlurang Libya, bahagi ng Sahara.
Ang **Sahara** (Arabe: الصحراء الكبرى, *aṣ-ṣaḥrā´ al-kubra*, "Ang Dakilang Ilang" sa diwang "Ang Malaking Ilang) ay ang pinakamalaking maiinit na ilang sa buong Daigdig. Mayroon itong higit sa 9,000,000 kilometro kwadrado (3,500,000 milya kuwadrado) na lawak, tinatakpan nito ang karamihan ng Hilagang Aprika, na halos katumbas ang laki sa Estados Unidos o sa lupalop ng Europa. Umaabot ang ilang mula sa Dagat na Pula, kabilang ang ilang bahagi ng baybayin ng Mediteraneo, hanggang sa dakong labas ng Karagatang Atlantiko. Sa patungong timog, hinihiwalay ito ng Sahel—isang sinturon ng medyo tuyot na tropikal na sabana na binubuo ng hilagang rehiyon ng gitna at kanlurang Subsaharyanang Aprika.

May pahintu-hintong kasaysayan ang Sahara na maaaring ibakas ng mga 3 milyong taon. Umaabot ang ilang mga bunton ng buhangin sa 180 metro (600 piye) ang taas. Nagmula ang pangalan nito sa Arabeng salita para sa ilang: (صَحراء), "ṣaḥrā´" (صحراء).

## Mga sanggunian
# Kapuluang Malay

Malay Archipelago| World map highlighting Malay Archipelago |
| Heograpiya |
| Lokasyon | Maritimong Timog-silangang Asya, Melanesya |
| Kabuuang pulo | 25,000 |
| Pangkalahatang pulo | Java, Luzon, Borneo, Mindanao, Bagong Ginea, Sulawesi, Sumatra |
| Sukat | 2,870,000 km2 (1,108,000 mi kuw) |
|  Brunei |
| Pinakamalaking paninirahan | Bandar Seri Begawan |
|  Silangang Timor |
| Pinakamalaking paninirahan | Dili |
|  Indonesia |
| Pinakamalaking paninirahan | Jakarta |
|  Malaysia |
| Pinakamalaking paninirahan | Kuching |
|  Singapore |
| Pinakamalaking paninirahan | Singapore |
|  Papua New Guinea |
| Pinakamalaking paninirahan | Port Moresby |
|  Pilipinas |
| Pinakamalaking paninirahan | Lungsod Quezon |
| Demograpiya |
| Populasyon | 380,000,000  |
| Mga pangkat etniko | Pinangingibabawan ng mga Austronesyo, at mga minorya ng Negrito, Papues, Melanesyo, Tsino sa ibayong dagat, inapo ng Arabe, at Indiyano sa ibayong dagat |

Ang **Kapuluang Malay** (Indones/Malasyo: *Kepulauan Melayu*) ay ang kapuluan sa gitna ng Indotsina at Australia. Naitawag din itong "Nusantara", "Silangang Kaindiyahan", at iba pang mga pangalan sa paglipas ng panahon. Nakuha ang pangalan mula sa lahing Malay, isang konsepto mula sa Europa noong ika-19 na siglo, at kalaunan batay sa saklaw ng mga wikang Austronesyo.

Nasa gitna ng mga Karagatang Indiyo at Pasipiko, ang kapuluan na may higit sa 25,000 pulo ay ang pinakamalaking kapuluan pagdating sa sukat at ikaapat pagdating sa bilang ng pulo sa mundo. Kabilang dito ang Brunay, Silangang Timor, Indonesya, Malasya (Silangang Malasya), Papua New Guinea, Pilipinas at Singapura. Halos magkasingkahulugan ang terminong ito sa Maritimong Timog-silangang Asya.

## Tingnan din

* Britanikong Teritoryo sa Karagatang Indiyano
* Silangang Kaindiyahan
* Gran Indonesya
* Maritimong Timog-silangang Asya
* Nusantara
* Maphilindo

## Mga sanggunian
# Ghana

| Republika ng Ghana
  |
| --- |
|

Watawat |
| **Salawikain:**"*Freedom and Justice*" (Kasarinlan at Katarungan) |
| **Awiting Pambansa:God Bless Our Homeland Ghana* (Patnubayan ng Diyos ang Ating Lupang Sinilangang Ghana) |
|  |
| Kabisera at pinakamalaking lungsod | Accra |
| Wikang opisyal | Ingles |
| Pamahalaan | Republikang Konstitusyunal |
|  |
| • Pangulo ng Ghana  | John Dramani Mahama |
|  |
| Kalayaan mula sa Nagkakaisang Kaharian |
|  |
| • Inihayag  | 6 Marso 1957 |
| • Republika  | 1 Hulyo 1960 |
| • Konstitusyon  | 28 Abril 1992 |
|  |
| Lawak |
| • Kabuuan | 238,534 km2 (92,098 mi kuw) (Pang-81) |
| • Katubigan (%) | 3.5 |
| Populasyon |
| • Pagtataya sa 2021 | 32,833,031 |
| • Densidad | 93/km2 (240.9/mi kuw) (Ika-103) |
| KDP (PLP) | Pagtataya sa 2005 |
| • Kabuuan | $55.2 bilyon (Pang-72) |
| • Bawat kapita | $2,643 (Ika-127) |
| TKP (2004) | 0.532 mababa · Ika-136 |
| Sona ng oras | GMT |
| • Tag-init (DST) | *not observed* |
| Kodigong pantelepono | 233 |
| Kodigo sa ISO 3166 | GH |
| Internet TLD | .gh |

Ang **Republika ng Ghana** (internasyunal: *Republic of Ghana*) ay isang bansa sa Kanlurang Aprika. Napapaligiran ito ng Côte d'Ivoire sa kanluran, Burkina Faso sa hilaga, Togo sa silangan, kasama ang Golpo ng Guinea sa kanyang katimugang pampang. Dating Gintong Pampang (*Gold Coast*), hinango ang pangalan ng Ghana mula sa Imperyo ng Ghana (bagaman hindi nakarating sa teritoryo ang Imperyo sa kasalukuyang Ghana).

## Mga kawing panlabas

*

Gabay panlakbay sa *Ghana* mula sa Wikivoyage
* Mga midyang may kaugynayan sa Ghana sa Wikimedia Commons
* Midyang kaugnay ng Ghana sa Wikimedia Commons
* Mayroong datos pang-heograpiya ang OpenStreetMap tungkol sa Ghana
* Ghana lahok sa *The World Factbook*
* Wikimedia Atlas ng Ghana (sa Ingles)

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Ghana** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*