Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pandaigdigang Guhit ng Petsa

Ang Pandaigdigang Guhit ng Petsa
Ang **Pandaigdigang Guhit ng Petsa** (Ingles: *International Date Line*, IDL) ay kung saan malalaman ang tamang oras mula sa magkaibang lugar na tawag ay sona ng oras. Ito ay isang kathang-isip na guhit sa globo o mapa. Ang linyang ito ay mula polong hilaga at polong timog. May 180○ ang layo nito sa "guhit Greenwich".

Ang Pandaigdigang Guhit ng Petsa o International Date Line sa mundo ay humahati sa gitna ng Karagatang Pasipiko ng Daigdig, rito nahahati ang araw at gabi, sinasabi na ang unang nasisikatan ng Araw o ang nauunang araw sa pagpalit ng araw sa Bagong Taon ay ang Silangang Emisperyo. Ang nasa likod o bahaging kabila nito ay tinatawag na Punong meridyano punto mula sa Hilagang Polo at Timog Polo ay humahati sa dalawang magkabilang emisperyo. Ang nauunang Silangang Emisperyo ng "Pacific Time" at nahuhuling Kanlurang Emisperyo ng "Atlantic-Pacific Time" na siyang huling nilulubogan ng araw sa oras ng dapit hapon.

## Kalendaryo

Sa kasalukuyan ang sinusunod ng pangkalahatan na ginagamit ng kalendaryo ang Kalendaryong Gregoryano na kontinenteng Kaamerikahan noong una pang panahon, bukod sa kalendaryo ng silangan ang Kalendaryong Intsik na sinasabing sinusunod ang pagpalit ng unang kanilang araw at ng Sodyak.

### Mga bansa

Ang bansang New Zealand sumunod ang Australia ay sinasabing mga bansang unang nasisikatan ng araw lulan sa Japan na tinaguriang "The Country Rising of the Sun" na unang nasisikatan ng araw sa loob ekslosibo ng Asya.

### Klasipikasyon

| Petsa | Emisperyo | Kontinente | Karagatan | Kalendaryo | Buwan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Enero 1, 2021 | Silangang Emisperyo | Apro-Eurasya | Karagatang Pasipiko | Kalendaryong Intsik | Lunar/Araw |
| Disyembre 31, 2020 | Kanlurang Emisperyo | Kaamerikahan, Gran Britanya&K. Sahara | Pasipiko at Atlantiko | Kalendaryong Gregoryano | Solar/Gabi |

## Tingnan rin

* Ekwador
* Punong meridyano

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Kabilugan ng latitud

Ang proyeksiyong Mercator at ang kagamitan nito sa pandaigdigang mapa. Itong proyeksiyong ay unang ginamit ng mga Olandes noong mga ika-16 na siglo.
Ang **kabilugan ng latitud** o **paralelo** ay isang kathang singsing na kumukonekta sa lahat ng mga punto na nagbabahagi sa isang paralelo.

Ang mga kabilugan ng latitud ay hindi katulad ng mga kabilugan ng longhitud kung saan ang lahat ng malalaking bilog, kasama na ang gitna ng Mundo, ay makikita sa kalagitnaan nito. Ang kabilugan ng latitud naman ay lumiliit habang ang distansya mula sa Ekwador ay tumataas. Ang kanilang haba ay maaaring kalkulahin sa pamamagitan ng isang karaniwang punsyon ng *sine* o *cosine*. Ang ika-60 kahanay sa hilaga o timog ay kalahati ng haba ng Ekwador (hindi isinasaalang-alang ang maliit na pagyupi ng Mundo ng 0.335%). Sa proyeksiyong Mercator o sa proyeksyong Gall-Peters, isang bilog ng latitud ay patayo sa lahat ng meridyano. Sa elipsoido o sa proyeksyong pabilog, ang lahat ng bilog ng latitud ay mga linyang rumbo, maliban sa Ekwador.

## Mga sanggunian
# Google Maps

Google Maps|  |
| Screenshot
Screenshot of Google Maps on a web browser |
| Uri ng sayt | Web mapping |
| Mga wikang mayroon | Multilingual |
| Itinatag | 8 Pebrero 2005  |
| Punong tanggapan | Mountain View |
| Bansang pinagmulan | Estados Unidos |
| May-ari | Google |
| URL | google.com/maps |
| Pang-komersiyo? | Yes |
| Pagrehistro | Optional, included with a Google Account |
| Nilunsad | 8 Pebrero 2005 (2005-02-08) |
| Kasalukuyang kalagayan | Aktibo |
| Sinulat sa | C++ (back-end), JavaScript, XML, Ajax (UI) |

Ang **Google Maps** ay isang web mapping platform at application ng consumer na inaalok ng Google. Nag-aalok ito ng koleksyon ng imahe ng satellite, potograpiyang pang-himpapawid, mga mapa ng kalye, 360 ° interactive na malalawak na tanawin ng mga kalye (Street View), mga kondisyon ng trapiko sa real-time, at pagpaplano ng ruta para sa paglalakbay sa pamamagitan ng paglalakad, kotse, hangin (sa beta) at pampublikong transportasyon. Hanggang sa 2020, ang Google Maps ay ginagamit ng higit sa 1 bilyong katao buwan buwan sa buong mundo.

Nagsimula ang Google Maps bilang isang C++ desktop program na binuo ng magkapatid na Lars at Jens Rasmussen sa Where 2 Technologies. Noong Oktubre 2004, ang kumpanya ay nakuha ng Google, na ginawang isang web application. Matapos ang karagdagang mga acquisition ng isang geospatial data visualization company at isang real time traffic analyzer, ang Google Maps ay inilunsad noong Pebrero 2005. Ang front end ng serbisyo ay gumagamit ng JavaScript, XML, at Ajax. Nag-aalok ang Google Maps ng isang API na nagpapahintulot sa mga mapa na mai-embed sa mga website ng third-party, at nag-aalok ng tagahanap para sa mga negosyo at iba pang mga organisasyon sa maraming mga bansa sa buong mundo. Pinayagan ng Google Map Maker ang mga gumagamit na sama-sama na palawakin at i-update ang pagmamapa ng serbisyo sa buong mundo ngunit hindi na ipinagpatuloy mula Marso 2017. Gayunpaman, hindi natuloy ang maraming mga kontribusyon sa Google Maps habang inihayag ng kumpanya na ang mga tampok na iyon ay ililipat sa programa ng Google Local Guides.

## Tignan din

* Google Earth
# Artiko

Isang politikong mapa ng artiko
Ang **Artiko** o **Arktiko** ang kasalungat ng Antartiko. Ito ay matatagpuan sa pinakatuktuk ng mundo. Ang terminong ito ay nagmula sa salitang Griyego na "*arktos*" kung saan tumutukoy ito sa hilagang konstelasyon ng oso. Binubuo ang Arktiko ng Karagatang Arktiko, mga katabing dagat at mga bahagi ng Canada (Yukon, Mga teritoryong Hilagang-Kanluran, Nunavut), ang Lupaing Danes (Greenland), hilagang Pinlandya (Lapland), Iceland, hilagang Norway (Finnmark at Svalbard), Rusya (Murmansk, Siberia, Nenets Okrug, Novaya Zemlya), pinakahilagang Suwesya at Estados Unidos (Alaska). Ang lupain sa loob ng rehiyon ng Arktiko ay may pana-panahong iba't ibang takip ng niyebe at yelo, na may halos walang punong *permafrost* (permanenteng nagyelo sa ilalim ng lupa) na naglalaman ng tundra. Ang mga dagat ng Arktiko ay naglalaman ng pana-panahong yelo sa dagat sa maraming lugar.

Kakaibang lugar ang rehiyong Artiko sa mga ekosistema ng Daigdig. May adapsyon sa mga lamig nito at mga matinding kondisyon ang mga katutubo sa Artiko at kalinangan sa rehiyon. Kabilang sa buhay sa Artiko ang sooplankton at pitoplankton, isda at mga mamalyang pandagat, ibon, mga hayop na panlupa, mga halaman at mga lipunan ng tao. Napapaligiran ang lupaing Artiko ng subartiko.

## Bilog ng Artiko

Ang **Bilog ng Artiko** ay isa sa dalawang bilog pampolo (o *polar circle*) at ito ang pinakahilaga sa limang pangunahing mga bilog ng latitud na pinapakita sa mga mapa ng Daigdig na nasa mga 66° 34' N. Ang katumbas nito sa timog ay ang Bilog ng Antartiko.

## Klima

Isang maniyebeng tanawin ng Inari na matatagpuan sa Lapland (Pinlandya)
Nailalarawan ang klima sa rehiyon ng Artiko ng malamig na tagniyebe at malamig na tag-init. Karamihan nagmumula ang presipitasyon bilang niyebe at mababa ito, na karamihan mayroon nakakatanggap ang lugar ng mas mababa sa 50 cm (20 in). Kadalasang ginugulo ng mataas na hangin ang niyebe, na nililikha ang ilusyon ng tuloy-tuloy na niyebe. Maaring maging kasing baba ang katamtamang temperatura sa tagniyebe sa −40 °C (−40 °F), at tinataya ang pinakamalamig na natalang temperatura bilang −68 °C (−90 °F). Pinapahina ang mga klima sa Artikong baybayin ng mga impluwensyang pangkaragatan, na mayroon pangkalahatang mas mainit na temperatura at mas mabigat na pagbagsak ng niyebe kaysa sa mga panloob na lugar na mas malamig at mas tuyong temperatura. Naapektuhan ang Artiko ng kasalukuyang pag-init ng mundo, na nagdudulot ng pagbabago ng klima sa Artiko, kabilang ang pagkawala ng yelo sa dagat ng Artiko, lumiliit na yelo sa takip ng yelo ng Groenlandya, at mga emisyon ng metano sa Artiko bilang ang pagtunaw ng *permafrost*. Naiuugnay ang pagtunaw ng takip ng yelo ng Groenlandya sa amplipikasyong pampolo.

## Mga sanggunian
# Groenlandiya

*Huwag itong ikalito sa Grenland ng bansang Noruwega.*

| Groenlandiya*Kalaallit Nunaat* *Grønland* |
| --- |
|
Watawat

Eskudo

 |
| **Awiting Pambansa:Nunarput utoqqarsuanngoravit* (Greenlandic) "Ikaw ang Aming Sinaunang Lupain!" |
|  |
| Kabisera | Nuuk (Godthåb) |
| Pinakamalaking lungsod | capital |
| Wikang opisyal | Groenlandiko (Kalaallisut) (mula Hunyo 2009) |
| Pangkat-etniko  | 88% Inuit (at halong Inuit-Danes), 12% Europeo, karamihang mga Danes |
| Katawagan | Greenlander, Greenlandic |
| Pamahalaan | Demokrasyang parliyamental sa loob ng isang monarkiyang konstitsyunal |
|  |
| • Monarka  | Frederik X |
| • High Commissioner  | Søren Hald Møller |
| • Punong Ministro  | Lars Løkke Rasmussen |
| • Unang Ministro  | Kim Kielsen |
|  |
| Awtonomong lalawigan ng Kaharian ng Dinamarka |
|  |
| • Home rule  | 1979 |
|  |
| Lawak |
| • Kabuuan | 2,166,086 km2 (836,330 mi kuw) (13th) |
| • Katubigan (%) | 83.11 |
| Populasyon |
| • Pagtataya sa Hulyo 2007 | 57,564 |
| • Densidad | 0.027/km2 (0.1/mi kuw) (ika-241) |
| KDP (PLP) | Pagtataya sa 2001 |
| • Kabuuan | $1.1 bilyon (walang ranggo) |
| • Bawat kapita | $20,0002 (not ranked) |
| TKP (1998) | 0.927 napakataas · n/a |
| Salapi | Danish krone (DKK) |
| Sona ng oras | UTC+0 to -4 |
| Gilid ng pagmamaneho | kanan |
| Kodigong pantelepono | 299 |
| Kodigo sa ISO 3166 | GL |
| Internet TLD | .gl |
| 1. 2000: 410,449 km² (158,433 sq. milya) walang yelo; 1,755,637 km² (677,676 sq. milya) nababalutan ng yelo.
2. pagtantiya noong 2001.
 |

Ang **Groenlandiya** (Greenland: *Kalaallit Nunaat*; Danes: *Grønland*) ay isang malaking Artikong pulo. Isa itong kasaping bansa ng Kaharian ng Dinamarkang nakalagay sa pagitan ng Dagat Artiko at ng Dagat Atlantiko, sa silangan ng Kapuluan ng Kanadyanong Artiko. Mayroon itong populasyon ng 50,000 mga naninirahan o residente lamang dahil sa malamig na klima. Karamihan sa populasyon ang nakatira sa katimugang bahagi ng pulo, sa mga baybayin. Ang kabisera ng Greenland ay Nuuk.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Heograpiya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Tangway ng Eskandinaba

Ang tangway ng Eskandinabya sa taglamig(Pebrero 19, 2003)
Ang **Tangway ng Escandinava** ay isang heograpikong rehiyon sa hilagang Europa na binubuo ng Noruwega, Suwesya at hilagang bahagi ng Pinlandiya. Ang pangalang *Escandinava* ay hango sa ngalang *Scanaia*, isang rehiyon sa pinakatimog na bahagi ng tangway. Ang tangway ng Scandinavia ay ang pinakamalaki sa Europa.

## Heograpiya

Ang relasyon ng tangway ng Scandinavia sa mas malaking Fennoscandia
Ang tangway ng Escandinava ay ang pinakamalaking tangway sa Europa. Ito ay humihigit kumulang na may 1,850 kilometro (1,150 milya) ang haba na may lawak na may iba't-ibang kasukatan sa pagitan ng 370–805 km (230-500 mi).

Ang Bulubunduking Eskandinabo ay tiyak na tumutukoy sa hangganan ng dalawang bansa. Ang tangway ay pinalilibutan ng ilang katawan ng tubig na kabilang sa mga ito ang:

* Ang Dagat Baltiko (kasama na ang Golpo ng Bothnia) sa silangan, na kinabibilangan ng nagsasariling kapuluan ng Åland sa pagitan ng Suwesya at Pinlandiya, at Gotlandiya.
* Ang Dagat Hilaga (kasama ang Kattegat at Skagerrak) sa kanluran at timog-kanluran.
* Ang Dagat Noruwego sa kanluran
* Ang Dagat Barents sa hilaga

Ang nakaraang pinakamataas na bahagi ng lupa ay ang Glittertinden sa Noruwega na may 2,740 m (8,104 talampakan) sa taas ng antas ng lupa ngunit nang bahagyang nalusaw ang glacier sa tuktok nito, ang pinakamataas ngayon ay ang Galdhøpiggen na may 2,469 m (8,101 talampakan) na matatagpuan din sa Noruwega. Ang mga bundok na ito ay nagtataglay ng pinakamalaking glacier sa mainland ng kontinente ng Europa, ang Jostedalsbreen. Halos ang ikaapat na bahagdan ng tangway ay matatagpuan sa hilaga ng Bilog ng Artiko na ang pinakahilgang dulo ay ang Kabo ng Nordkyn. Ang klima sa buong tangway ay nag-iiba mula tundra (Köppen: ET) at subartiko (Dfc) sa hilaga na may malamig na klimang baybaying marinang kanluran (Cfc) sa hilgang-kanlurang mga baybayin sa hilga lang ng Lofoten hanggang sa mahalumigmig kontinental (Dfb) sa gitnang bahagi at hanggang sa baybaying marinang kanluran (Cfb) sa timog at timog-kanluran. Ang rehiyon ay mayaman sa troso, bakal, kopra na may pinamka-mabuting sakahan sa timog Suwesya. Napakalaking petrolyo at mga deposito ng natural na gas ay nahanap sa malayo sa baybayin ng Noruwega sa Dagat Hilaga at sa Karagatang Atlantiko.

Ang kalakihan ng populasyon ay naka-tipon sa timog na bahagi ng tangway: ang Stockholm at Gothenburg sa Suwesya at Oslo sa Noruwega ay ang mga pinakamalaking mga lungsod.

## Mga sanggunian
# Dagat Baltiko

Mapa ng Dagat Baltiko.
Ang **Dagat Baltiko** ay isang maalat-alat na panloob na dagat sa Hilagang Europa, mula 53°H hanggang 66°H latitud at mula 20°S to 26°S longhitud. Nasa hangganan ito ng Tangway ng Escandinava, ang pangunahing lupain sa Europa, at ang mga pulong Danes.

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*