Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Libangan (gawain)

Ang **libangan** (Ingles: *hobby*) ay isang gawaing nakakalibang na ginagawa ng mga tao upang maaliw o para sa rekreasyon. Ginagawa ito ng mga tao sapagkat gusto nila ito. Isa itong paboritong paraan ng paggamit ng libreng panahon o oras. Bukod sa pagiging nakakatawag-pansin ng isang tao ang isang hilig, marami pa itong ibang kainaman. Nakapagbibigay ito ng damdamin ng pagpapahalaga at paggalang sa sarili o pagmamalaki. Nakapagpapasiya ito ng sarili kahit na ginagawa ito na nag-iisa lamang. Nakapagtuturo o nakapagbibigay ng edukasyon rin ang hilig. Maaari ring maipagbili ang produkto ng isang hilig. May mga hilig na magagawa sa loob ng bahay, mayroon naman magagawa sa labas ng bahay, at mayroon ding nangangailangan ng natatanging kasanayan.

Ilan sa mga halimbawa ng mabubuting mga hilig ang sumusunod:

* paghahalaman
* pangungulekta ng mga barya
* pangungulekta ng mga selyo
* pag-aalaga ng hayop
* pag-aakwaryo (pag-aalaga ng isda na nasa loob ng akwaryo)
* pagtanaw ng mga ibon
* pangungulekta ng mga bato
* pangungulekta ng mga kabibe
* pangungulekta ng mga paru-paro
* pangungulekta ng mga bagay na antigo o sinauna
* pangunuglekta ng mga manika
* pangungulekta ng mga butones
* pagpipinta ng larawan
* paglililok ng sabon
* paglalayag ng bangka
* pagmumodelo ng putik
* potograpiya
* pagmamadyik

## Tingnan din

* Nais
* Malayang panahon
* Silid ng pagpapalipas-oras

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Buhay** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Morge

Ang daang pasukan ng Mortuwaryong Pampubliko ng Victoria, isang morge sa Hongkong.
Mga palamigang pinagtataguan ng mga patay sa loob ng morge sa isang ospital.
Isang dako sa morge na may mesang pangsuri ng bangkay.
Ang **morge** (Ingles: *morgue* sa Estados Unidos; *mortuary* sa Nagkakaisang Kaharian) ay ang opisyal na lugar kung saan dinadala ang mga bangkay ng mga taong namatay o natagpuang patay, upang masuri ang naging sanhi ng kanilang kamatayan. Pinananatili dito ang patay na kailangan pang makilala, o hanggang sa payagang ipakuha na para malibing. Tinatawag din ang taguan ng patay na ito bilang **mortuwaryo**, bagaman mas espesipikong tumutukoy ang mortuwaryo sa isang silid ng punerarya kung saan binibihisan at isinasaayos ang mga bangkay.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Arkitektura** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Wikisource

Wikisource|  |
| Screenshot ng tahanang-pahina ng wikisource.org gamit ang Monobook na skin |
| Uri ng sayt | Dihital na aklatan |
| Mga wikang mayroon | Maramihang-wika (83 aktibong sub-dominyo) |
| Itinatag | 24 Nobyembre 2003  |
| May-ari | Pundasyong Wikimedia |
| Lumikha | Binubuo ng mga tagagamit |
| URL | wikisource.org |
| Pang-komersiyo? | Hindi |
| Pagrehistro | Opsyonal |
| Nilunsad | 24 Nobyembre 2003 (2003-11-24) |
| Kasalukuyang kalagayan | Naka-*online* |

Ang **Wikisource** ay isang *online* na dihital na aklatan ng malayang nilalaman na pinagmulang teksto na nasa isang wiki, na pinapatakbo ng Pundasyong Wikimedia. Wikisource ang pangalan ng proyekto bilang kabuuan at ang pangalan ng bawat instansya ng proyektong iyon (kadalasang kinakatawan ang bawat instansya ng ibang wika); binubuo ng maraming mga Wikisource ang kabuuang proyekto ng Wikisource. Ang layunin ng proyekto ay i-*host* o ilagay ang lahat ng anyo ng malayang teksto, sa maraming wika, at mga salin. Orihinal na inisip bilang sinupan o arkibo upang iimbak ang kapaki-pakinabang o mahalagang tekstong makasaysayan (ang unang teksto nito ay ang *Déclaration universelle des Droits de l'Homme*), napalawak ito upang magng pangkalahatang-nilalamang aklatan. Opisyal na nagsimula ang proyekto noong Nobyembre 24, 2003 sa ilalim ng pangalang **Project Sourceberg**, isang paglaro sa pangalan ng sikat na Project Gutenberg. Ipinagtibay ang pangalang Wikisource sa kalaunang taon na iyon at nakatanggap ng sariling dominyong pangalan.

Nasa proyekto ang mga gawa na nasa publikong dominyo o malayang nakalisensya; propesyunal na nakalathalang mga gawa o sangguniang dokumentong makasaysayan, hindi banidad na mga produkto. Unang ginawa ang beripikasyon sa *offline*, o sa pamamagitan ng pagtitiwala sa pagiging maaasahan ng ibang dihital na aklatan. Ngayon, sinusuportahan ng mga *online scan* ang mga gawa sa pamamagitan ng ProofreadPage *extension*, na sinisiguro ang pagiging maaasahan at katumpakan ng mga teksto ng proyekto.

Ilan sa mga indibiduwal na mga Wikisource, na bawat isa ay kinakatawan ang isang partikular na wika, pinapahintulutan na ngayon ang mga gawa na tinatapatan ng mga *scan*. Habang teksto ang bulto ng mga koleksyon nito, hino-*host* ng Wikisource ang ibang midya, mula komiks hanggang pelikula hanggang mga aklat na awdyo. May mga ilang Wikisource ang pinapahintulot ang anotasyon na binubuo ng mga tagagamit, na nasa ilalim ng isang partikular na patakaran ng Wikisource na iyon. Nagkaroon ng kritisismo ang proyekto dahil sa kakulangan ng pagiging maaasahan subalit sinisipi ito ng mga organisasyon tulad ng *National Archives and Records Administration*.

Noong Hunyo 2026, may 83 wika na aktibong sub-dominyo ng Wikisource na binubuo ang isang kabuuan na 9,402,533 artikulo at 3,432 kamakailang aktibong patnugot.

## Mga sanggunian
# Hunyo 28

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Hunyo** | >> |
| Lu | Ma | Mi | Hu | Bi | Sa | Li |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |  |  |  |  |  |
| 2026 |

Ang **Hunyo 28** ay ang ika-179 na araw sa kalendaryong Gregoryano (ika-180 kung bisyestong taon), at mayroon pang 186 na araw ang natitira.

## Pangyayari

* 1635 - Naging kolonya ng Pransiya ang Guadeloupe.
* 1881 - Lihim na kasunduan sa pagitan ng Awstriya at Serbya.
* 1969 – Nagsimula ang kaguluhan sa Stonewall sa Lungsod ng Bagong York na nagmarka sa simula ng kilusan ng karapatang pambakla.

## Kapanganakan

* 1476 – Papa Pablo IV (d. 1559)
* 1491 – Enrique VIII ng Inglatera (d. 1547)
* 1712 – Jean-Jacques Rousseau, Suwisang Pilosopo at polimata (namatay 1778)
* 1875 – Henri Lebesgue, Pranses na dalubbilang (d. 1941)
* 1926 – Mel Brooks, Amerikanong aktor, direktor, prodyuser at manunulat
* 1931 – Junior Johnson, Amerikanong *race car driver*
* 1946 – Bruce Davison, Amerikanong aktor
* 1948 – Kathy Bates, Amerikanang aktres
* 1966 – John Cusack, Amerikanong aktor
* 1968 – Chayanne, Mang-aawit at aktor mula sa Puerto Rico (Los Chicos)
* 1971 – Norika Fujiwara, Haponesang aktres
* 1972 – Ngo Bao Chau, Dalubbilang
* 1978 – Ha Ji-won, Aktres at mang-aawit mula sa Timog Korea
* 1988 – Gaku Hamada, Aktor na Hapones
* 1991 – Seohyun, Mang-aawit, mananayaw at aktres mula sa Timog Korea

## Kamatayan

## Mga kawing na panlabas

* BBC: On This Day

| Mga buwan at araw ng taon* t
* u
* b
 |
| --- |
| Enero | *0* | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Pebrero |   | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 *30* *31* |
| Marso | *0* | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Abril |   | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Mayo | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Hunyo | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Hulyo | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Agosto | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Setyembre | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Oktubre | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |
| Nobyembre | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 |
| Disyembre     | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 |

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Araw** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Korporasyon

Ang **korporasyon** ay isang kompanya o grupo ng mga taong napahintulutang gumanap bilang isang lupon at kinikilala bilang ganoon sa batas. Ang mga sinaunang lupong nakarehistro bilang isang korporasyon ay itinatag sa pamamagitan ng *charter* (i.e. ng isang *ad hoc* na gawang inaprubahan ng isang monarkiya o ipinasa ng parliyamento o lehislatura). Hindi ipinahintulot na ngayon ng karamihan sa mga hurisdiksyon ang pagbuo ng korporasyon sa pamamagitan ng rehistrasyon.

May iba’t ibang klase ng mga korporasyon ngunit sila ay madalas na inuuri ng batas ng hurisdiksyon kung saan sila ay nahati sa dalawang klase: kung sila man ay makakapag-isyu ng stock o hindi; o kung sila man ay tumatakbo para sa ganansya o hindi.

Kung saan inuuri ng lokal na batas ang korporasyon sa kanilang kakayahan makapag-isyu ng *stock,* ang mga korporasyon na napahintulutang gumawa nito ay tinatawag na “*stock corporations*”; ang pagmamayari ng korporasyon ay sa pamamagitan ng stock; at ang mga may-ari ay tinatawag na “*stockholders*”. Ang mga korporasyon naman na hindi napahintulutang mag-isyu ng stock ay tinatawag na “*non-stock corporations*”; ang mga may-ari ng korporasyon ay ang mga nakasapi sa korporasyon; at tinatawag na “kasapi” ng korporasyon.

## Tingnan din

* Organisasyon
# Kapakanang pampubliko

*Tumuturo rito ang kapakanan ng bayan. Para sa ibang diwa, basahin ang pagkamakabayan at pagkamakabansa.*
Ang **kapakanang pampubliko**, **kapakanang pangmadla**, o **kapakanang pambalana** (Ingles: *public welfare*) ay ang tulong na pampubliko, maaaring panandalian, o gawaing pangkawanggawa na natatanggap ng isang tao o mga tao na hindi makapaghanapbuhay upang kumita ng salapi, anuman ang dahilan. Dahil sa ganitong kalagayan, dito pumapasok ang pamamagitan at pagtulong ng mga programang pangtulong na pampubliko ng pamahalaan at serbisyong panlipunan (mga palingkurang panlipunan). Kabilang sa mga suliraning nilulunasan ng mga programang pangkapakanang pampubliko ang kawalan ng pagkain, kawalan ng matutuluyan at matutulugan, at kawalan ng pangangalagang pangkalusugan. Mayroong dalawang tungkulin ang tulong na pangmadla:

* Ang mabigyan ang isang mag-anak o isang tao na makatanggap ng regular na kitang salapi kung ang lahat ng iba pang pagkakakitaan ay natigil o nabawasan kaya't hindi sapat upang makapamuhay.
* Ang matulungan ang mag-anak o isang tao na maging mas malakas o matatag at maging mas makatayo sa sariling mga paa.

Samakatuwid, ang pinagtutuunan ng pansin ng kapakanang pampubliko, kilala rin bilang **gawaing pangkapakanan** o **sistemang pangkapakanan** ay ang **kapakanan** o kabutihan, prosperidad (kasaganaan), at pagsulong ng buhay o kabuhayan ng mga indibiduwal at ng mga mag-anak.

## Tingnan din

* Kalusugang pampubliko

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Bolunterismo

Ang **Bolunterismo** ay isang paraan ng paglilingkod at pagpapakita ng pagmamahal sa kapwa at sa lipunan.
Ang ilang *benepisyo ng bolunterismo* sa taong nagsasagawa ng paglilingkod ay ang kasiyahan na kanyang mararamdaman bunga ng paglilingkod, pagkakataon sa personal na paglago, pagkakaroon ng kontribusyon o bahagi sa pagpapabuti ng lipunan at pagkakataong makabuo ng suportang panlipunan at relasyon sa iba.

Alanganin naman at nasisira ang diwa ng bolunterismo sa kaso ng Taragis, isang tindahan ng takoyaki, nang gumawa ito ng April Fool's Day joke na ang epekto ay naging maganda umano sapagkat nauwi sa "bayanihan" o tulungan ng mga netizen para sa mag-uuwi ng gantimpala dahil sa siya ang unang nagpatato sa noo ng logo ng tindahan, ayon sa may-ari. Maraming mali sa pagturing na iyon, ayon naman sa Pilipinong awtor na si Rhadson Mendoza at propesor sa communication media ethics and law na si Domar Cabanatan Alviar.

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# TikTok

TikTok (Douyin 抖音)|  |
| (Mga) Gumawa | ByteDance |
| Unang labas | 7 Setyembre 2016 (2016-09-07). Beijing, Tsina Nailabas sa buong mundo pagkatapos ng pagsanib sa musical.ly noong 2 Agosto 2018 |
|  |
| Matatag na labas | 15.5.0
 / 31 Marso 2020 |
|  |
| *Operating system* | iOS, Android |
| Laki | 308.3 MB (iOS)
 55.21 MB (Android) |
| Mayroon sa | 40 languages |
| List of languagesArabe, Bengali, Burmes, Khmer, Sebwano, Tseko, Olandes, Ingles, Filipino, Pranses, Aleman, Griyego, Gujarati, Hindi, Unggaro, Indones, Italyano, Hapon, Javanes, Kannada, Koreano, Malay, wikang Malayalam, Marathi, Oriya, Polako, Portuges, Punjabi, Rumano, Ruso, Payak na Tsino, Kastila, Suweko, Tamil, Telugu, Thai, Tradisyunal na Tsino, Turko, Ukranyo, at Vietnames |
| Tipo | Pamamahagi ng bidyo |
| Lisensiya | Software na propyetaryo kasama ang Takdang Gamit |
| Ranggo sa Alexa |  320 (Pandaigdigan, Abril 2020) |
| Websayt | tiktok.com |

| Douyin (TikTok) |
| --- |
|  |
| Tsino | 抖音 |
| Kahulugang literal | "yumayanig na tunog" |
|

| Mga transkripsyon |
| --- |
| Pamantayang Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Dǒuyīn |
| IPA | [tɤ̀ʊ̯.ín] |

 |
|  |

Ang **TikTok** (Tsino: 抖音; Dǒuyīn) ay isang Tsinong social networking service na nagbabahagi ng bidyo na pagmamay-ari ng ByteDance, isang kumpanyang nakabase sa Beijing na itinatag noong 2012 ni Zhang Yiming. Ginagamit ito upang makapaglikha ng maikling bidyo ng sayaw, *lip-sync*, komedya, at talento. Nailunsad ang app noong 2017 para sa iOS at Android sa merkado sa labas ng Tsina. Unang nilabas ng ByteDance ang **Douyin** para sa merkado sa Tsina noong Setyembre 2016. Nagkaroon ito sa Estados Unidos pagkatapos ng pagsanib nito sa musical.ly noong 2 Agosto 2018. Magkatulad ang TikTok at Douyin sa bawat isa at magkapareho na app sa pangkalahatan, bagaman tumatakbo ang mga ito sa magkahiwalay na mga *server* upang umayon sa mga restriksyong sensura ng Tsina. Pinapahintulot ng aplikasyon ang mga gumagamit na lumikha ng maiikling bidyong musika at *lip-sync* na may 3 hanggang 15 segundo at maiikling umuulit na bidyo na may 3 hanggang 60 segundo. Sikat ang app sa Asya, Estados Unidos, at ibang bahagi ng mundo. Makukuha ang TikTok sa Tsina bilang Douyin; nakabase ang mga server nito sa mga bansa kung saan mayroon ang app.

Pagkatapos umanib sa musical.ly noong Agosto, umakyat ang pag-*download* at ang TikTok ay naging ang pinakadina-*download* na app sa Estados Unidos noong Oktubre 2018, ang unang app mula sa Tsina na natamo ito. Noong 2018, makukuha ang app sa 150 merkado at sa 75 wika. Noong Pebrero 2019, ang TikTok, kasama ang Douyin, ay natamo ang isang bilyong pag-*download* sa buong mundo, na hindi kabilang mga na-*install* sa Android sa Tsina. Noong 2019, naideklera ang TikTok bilang ang ikapitong pinakadina-*download* na app ng dekada, mula 2010 hanggang 2019. Naideklera din ito bilang ang numero unong pinakadina-*download* na app sa App Store noong 2018 at 2019.

## Mga sanggunian