# Iran

| Islamikong Republika ng Iranجمهوری اسلامی ایران (Persia) *Jomhuri-ye Eslâmi-ye Irân* |
| --- |
|
Watawat

Emblema

 |
| **Salawikain:**استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی *Esteqlâl, Âzâdi, Jomhuri-ye Eslâmi* "Kasarinlan, Kalayaan, Islamikong Republika" |
| **Awitin:**سرود ملی جمهوری اسلامی ایران *Sorud-e Melli-ye Jomhuri-ye Eslâmi-ye Irân* "Pambansang Awit ng Islamikong Republika ng Iran" |
| Show globeShow map of Iran |
| Kabisera at pinakamalaking lungsod | Tehran ﻿ / ﻿ |
| Wikang opisyal | Persa |
| Katawagan | Iranian |
| Pamahalaan | Unitaryong pampanguluhang teokratikong Islamikong republika |
|  |
| • Kataas-taasang Pinuno  | Mojtaba Khamenei |
| • Pangulo  | Masoud Pezeshkian |
| • Pangalawang Pangulo  | Mohammad Reza Aref |
|  |
| Lehislatura | Islamikong Konsultatibong Asembleya |
| Makabagong Kasaysayan |
|  |
| • Median kingdom  | c. 678 BC |
| • Achaemenid Empire  | 550 BC |
| • Parthian Empire  | 247 BC |
| • Sasanian Empire  | 224 AD |
| • Iranian Intermezzo  | 821 |
| • Safavid Iran  | 1501 |
| • Afsharid Iran  | 1736 |
| • Constitutional Revolution  | 12 December 1905 |
| • Pahlavi Iran  | 15 December 1925 |
| • Iranian Revolution  | 11 February 1979 |
| • Current constitution  | 3 December 1979 |
|  |
| Lawak |
| • Kabuuan | 1,648,195 km2 (636,372 mi kuw) (17th) |
| • Katubigan (%) | 1.63 (as of 2015) |
| Populasyon |
| • Pagtataya sa 2024 |  85,961,000 (17th) |
| • Densidad | 52/km2 (134.7/mi kuw) (132nd) |
| KDP (PLP) | Pagtataya sa 2024 |
| • Kabuuan |  $1.698 trillion (23rd) |
| • Bawat kapita |  $19,607 (95th) |
| KDP (nominal) | Pagtataya sa 2024 |
| • Kabuuan |  $434.243 billion (37th) |
| • Bawat kapita |  $5,013 (120th) |
| Gini (2022) | 34.8 katamtaman |
| TKP (2022) |  0.780 mataas · 78th |
| Salapi | Iranian Rial (ریال) (IRR) |
| Sona ng oras | UTC+3:30 (IRST) |
| Gilid ng pagmamaneho | right |
| Kodigo sa ISO 3166 | IR |
| Internet TLD | * .ir
* ایران.
 |

Ang **Iran**, opisyal na **Islamikong Republika ng Iran**, ay isang gitnang silangang bansa na matatagpuan sa Timog-Kanlurang Asya na pinapaligiran ng Aserbayan, Armenya, at Turkmenistan sa Hilaga, Pakistan, at Afghanistan sa silangan, Turkiya at Irak (Awtonomong Rehiyon ng Kurdistan) sa kanluran. Bagaman kilala na ito ng mga katutubo bilang *Iran* simula noong panahon ng dinastiyang Akemenida, tinutukoy ng Kanluraning Daigdig ang bansang ito bilang **Persiya** hanggang noong 1935. Noong 1959, ipinahayag ni Mohammad Reza Shah Pahlavi na maaaring gamitin ang parehong kataga.

Iran ay isang multi-kultural na bansa na may maraming mga grupo ng etniko at wika. Ang pinakamalaking Persians (61%), Azerbaijan (16%), Kurds/Kurdistani (10%) at Lorestan (6%).

## Mga teritoryong pampangasiwaan

1. Alborz Province
2. Lalawigan ng Ardabil
3. Silangang Aserbayan
4. Kanlurang Aserbayan
5. Lalawigan ng Bushehr
6. Chaharmahal and Bakhtiari Province
7. Gilan Province
8. Golestān
9. Hamadān
10. Hormozgan Province
11. Lalawigan ng Ilām
12. Lalawigan ng Esfahān
13. Lalawigan ng Kermān
14. Fārs
15. Lalawigan ng Kermānshāh
16. North Khorasan Province
17. Razavi Khorasan Province
18. South Khorasan Province
19. Xuzestān
20. Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province
21. Kurdistan Province
22. Lorestan Province
23. Markazi Province
24. Mazandaran Province
25. Lalawigan ng Qazvin
26. Lalawigan ng Qom
27. Lalawigan ng Semnān
28. Sistan and Baluchestan Province
29. Lalawigan ng Tehrān
30. Lalawigan ng Yazd
31. Lalawigan ng Zanjān

## Pamahalaan at politika

### Lehislatura

Ang **Asambleang Konsultibong Islamiko** (Persa *(Persian)*: مجلس شورای اسلامی; *Majles-e Shurā-ye Eslāmi*) ang parlamento ng Iran. Demokratikong ihinahalal ang lahat ng mga kinatawan nito, hindi tulad ng karamihan sa mga bansa sa Gitnang Silangan, bagaman kailangang sang-ayunin ang bawat isa ng Kapulungan ng mga Tagapag-alaga.

## Mga sanggunian