Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bermuda

| Bermuda
  |
| --- |
|
Watawat

Eskudo

 |
| **Salawikain:"Quo Fata Ferunt"*  (Latin) "Whither the Fates Carry [Us]" |
| **Awiting Pambansa:God Save the Queen* (opisyal) *Hail to Bermuda* (hindi opisyal) |
|  |
| Kabisera | Hamilton |
| Pinakamalaking lungsod | capital |
| Wikang opisyal | Ingles |
| Kinilalang wikang panrehiyon | Portuguese |
| Pamahalaan | British Overseas Territory |
| Lawak |
| • Kabuuan | 53.3 km2 (20.6 mi kuw) (ika-224) |
| • Katubigan (%) | 26% |
| Populasyon |
| • Pagtataya sa 2007 | 66,163 (ika-205th) |
| • Densidad | 1,239/km2 (3,209.0/mi kuw) (ika-8) |
| KDP (PLP) | Pagtataya sa 2005 |
| • Kabuuan | $4.857 bilyon (ika-165) |
| • Bawat kapita | $76,403 (una) |
| Salapi | Bermudian dollar (BMD) |
| Sona ng oras | UTC-4 (Atlantic) |
| Kodigong pantelepono | 1 441 |
| Kodigo sa ISO 3166 | BM |
| Internet TLD | .bm |

Ang **Bermuda** ay isang British overseas territory sa Hilagang Karagatang Atlantiko. Matatagpuan ito sa silangang baybayin ng Estados Unidos, mga 1770 km (1100 milya) hilagang-silangan ng Miami, Florida at 1350 km (840 mi) timog ng Halifax, Nova Scotia. Ang pinakamalapit na lupain ay ang Cape Hatteras, North Carolina, mga 1030 km (640 mi) kanluran-timog-kanluran. Ito ang pinakamatanda at pinakamatao sa natitirang British overseas territory. Nanirahan dito ang mga Ingles isang dantaon bago ang Acts of Union na bumo ng United Kingdom.

## Talababa

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Dubai

Dubai
Ang **Dubai** (sa Arabo: دبيّ‎, Dubayy) ay ang pinakamataong lungsod sa United Arab Emirates. Ito'y isa sa mga pitong sa naturang bansa kasama ang Abu Dhabi, Sharjah, Ras Al Khaimah, Fujairah, Ajman at Umm al-Quwain. Ito'y isa sa dalawang pinaka-mahalagang lungsod sa bansa kasama ang Abu Dhabi. Ang lungsod ay mayaman sa langis na isa sa pangunahin kita ng lungsod sunod na ang turismo, pinansiyal na serbisyo at mga property. Ito'y tanyag sa mga malalaking poryekto katulad ng **Burj Khalifa**, ang malalaking produksiyon ng langis at mga pangyayaring internasyonal katulad ng mga konsiyerto. Ang lungsod ay isang estado na kinikilala bilang isang Emirado, ito'y may sariling munisipyo, ito'y kinikilala bilang Munisipyo ng Dubai o kaya Estado ng Dubai.

## Kasaysayan ng Dubai

Ang Dubai ay isa lamang isang matahimik na lugar na ang pangangaisda at ang pagkukuha ng mga perlas ay ang pangunahin pangitain kasama na ang pangangalakal, ito'y pinamumunuan ng mga Maktoum; na hanggang ngayon ay namumuno. Pagkatapos ang pagkadiskubre ng langis, ang lungsod ay umakit ng mga dayuhan, na naging rason sa pag-unlad ng lungsod.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Asya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Akre (sukat)

|  |
| --- |
| akre |
| **Sistema ng yunit:** | US customary units, Imperial units |
| **Kantidad:** | Area |
| **Simbolo:** | ac |
| **Katumbas ng yunit** |
| Ang 1 ac sa... | ay may katumbas na... |
|    SI units |    ≈ 4,046.9 m2 |
|    US customary, Imperial |    ≡ 4,840 sq yd ≡ 1⁄640 sq mi |

Ang **akre** (Ingles: *acre*) ay ang sukat ng lupain na mayroong 123 bara at 3 dangkal ang haba at 49 1/2 na bara ang lapad.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Sukat** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Radiyasyon

Ang internasyunal na simbolo para sa mga uri at antas ng pag-ionisa ng radyasyon (radyoaktibidad) na di ligtas para mga taong walang pananggalang. Sa pangkalahatan, mayroon ang radyasyon sa kalikasan, tulad ng liwanag at tunog.
Sa pisika, ang **radiyasyon** o **dagilap** ay ang paglabas at paghahatid ng enerhiya sa anyong mga onda (alon o *wave*) o partikula sa pamamagitan ng espasyo o sa pamamagitan ng isang materyal na medyum. Kabilang dito ang:

* *radyasyong elektromagnetiko*, tulad ng mga ondang radyo, mga *microwave*, infrared, nakikitang liwanag, *ultraviolet*, x-ray, at radyasyong gamma (γ)
* *radyasyong partikula*, tulad ng radyasyong alpha, radyasyong beta, radyasyong proton, at radyasyong neutron (mga partikula na di-sero ang pahingang enerhiya)
* *radyasyong akustika*, tulad ng *ultrasound*, tunog, at along sismiko (nakadepende sa isang pisikal na medyum na transmisyon)
* *radyasyong grabitasyonal*, na nasa anyong mga along grabitasyonal, o mga onda sa kurbada ng espasyo-oras

Kadalasang inuuri ang radyasyon bilang naa-ionisa o di naa-ionisa, depende sa enerhiya ng mga partikulang naradyasyon. Naghahatid ang radyasyong naa-ionisa ng higit sa 10 eV, na sapat na ionisa ang mga atomo at molekula at wasakin ang mga kimikang buklod. Isang mahalagang kahalagaan ito dahil sa malaking pagkakaiba sa kapinsalaan sa mga organismong nabubuhay. Isang karaniwang napagkukunan ng radyasyong naa-ionisa ang mga materyal na radyoaktibo na naglalabas ng mga radyasyong α, β, o γ, na binubuo ng mga nukleo ng helyo, mga elektron o mga positron, at mga poton, sa ganoong pagkakaayos. Kabilang sa ibang napagkukunan ang mga X-ray mula sa radyograpiyang medikal na pagsusuri at mga muon, mga meson, mga positron, mga neutron at ibang mga partikula na binubuo ng sekondaryang sinag kosmiko na nalilikha pagkatapos ng pangunahing mga sinag kosmiko na may interaksyon sa atmospera ng Daigdig.

Ang mga sinag na gamma, mga X-ray at ibang mga mas mataas na saklaw ng enerhiya ng liwanag na *ultraviolet* na binubuo ng naa-ionisang bahagi ng espektrong elektromagnetiko. Tumutukoy ang salitang "ionisa" sa paghihiwalay ng isa o higit pa na mga elektron palayo mula sa isang atomo, isang aksyon na nangangailangan ng relatibong mas mataas na enerhiya na tinutustos ng mga along elektromagnetikong na ito. Pababa pa sa espektro, hindi naa-ionisa ang mga atomo ng di naa-ionisang mas mababang mga enerhiya ng mas mababang espektrong *ultraviolet*, sa gayon, winawatak-watak ang mga molekula sa halip ang mga atomo; isang mabuting halimbawa dito ang dagandang (o pagkasunog ng balat sa araw) na dulot ng mahabang-haba ng alon ng *solar ultraviolet*. Hindi nawawasak ang buklod ng mga alon ng mas mahaba na haba ng alon kaysa UV sa mga dalasan (o *frequency*) ng liwanag na nakikita, *infrared* at *microwave* subalit maaring magdulot ng mga yanig sa mga buklod na nararamdaman bilang init. Sa pangkalahatan, hindi tinuturing ang mga haba ng alon ng radyo at mas mababa pa dito bilang nakakapinsala sa mga sistemang pangbiyolohiya. Hindi ito mga eksaktong delineasyon ng mga enerhiya; may ilang pagsasanib sa mga epekto ng partikular na mga dalasan.

## Mga sanggunian
# Publikano

Ang **publikano** (Ingles: *publican*, Latin: *publicanus* [isahan]; *publicani* [maramihan]) ay mga taong maniningil ng buwis. Dahil sa kanilang pagmamalabis at pagnanakaw mula sa taong bayan, kinamuhian sila ng mga tao.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Tao** at **Bibliya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Wikang Dzongkha

| Dzongkha |
| --- |
|  |
| Rehiyon |  Bhutan ,  Sikkim (India) |
| Katutubo | pangunahing wika: 130,000 pangalawang wika ~470,000 |
| Pamilya | Sino-Tibetan
* (Tibeto-Burman)
	+ Tibeto-Kanauri
		- Bodish
			* Tibetan
				+ Gitnang Tibetan
					- Katimugang
						* **Dzongkha**
 |
| Pagsulat | Sulat Tibetan |
| Opisyal na katayuan |
| Opisyal na wika |  Bhutan |
| Pamamahala | Dzongkha Development Commission |
| Mga kodigong pangwika |
| ISO 639-1 | `dz` |
| ISO 639-2 | `dzo` |
| ISO 639-3 | `dzo` |

Ang **Wikang Dzongkha** (རྫོང་ཁ Wylie: *rdzong-kha*, Jong-kă), minsan kilala din bilang *Ngalopkha,* ay isang wikang Sino-Tibetano na sinasalita ng higit sa kalahating milyong katao sa Bhutan; ito ang tanging opisyal at pambansang wika ng bansa. Ginagamit ang sulating Tibetano upang isulat ang Dzongkha.

Ang salitang "dzongkha" ay nangangahulugang wikang sinasambit sa (*kha*) sa *dzong*, – dzong o ang mga monasteryong parang kuta na itinatag ni Shabdrung Ngawang Namgyal noong ika-17 dantaon. Noong 2013, sinasalita ang Dzongkha ng 171,080 katutubong tagapagsalita at mga 640,000 kabuuang tagapagsalita.

## Mga sanggunian
# Oman

| Kasultanan ng Oman سلطنة عُمان
  |
| --- |
|
Watawat

Pambansang Sagisag

 |
| **Salawikain:**wala |
| **Awiting Pambansa:Nashid as-Salaam as-Sultani* |
|  |
| Kabisera | Muscat |
| Pinakamalaking lungsod | capital |
| Wikang opisyal | Arabo |
| Katawagan | Omani |
| Pamahalaan | Ganap na monarkiya |
|  |
| • Sultan  | Haitham bin Tarik Al Said |
|  |
| Malaya |
|  |
| • Mula sa Imperyo ng Portugal  | 1651 |
|  |
| Lawak |
| • Kabuuan | 309,500 km2 (119,500 mi kuw) (70th) |
| • Katubigan (%) | negligible |
| Populasyon |
| • Pagtataya sa mid 2006 | 3,204,897 (139th) |
| • Senso ng 2003 | 2,300,000 |
| • Densidad | 8.3/km2 (21.5/mi kuw) (182th) |
| KDP (PLP) | Pagtataya sa 2007 |
| • Kabuuan | $52.3 bilyon (81th) |
| • Bawat kapita | $19,879 (44th) |
| KDP (nominal) | Pagtataya sa 2007 |
| • Kabuuan | $40.992 bilyon (70th) |
| • Bawat kapita | $15,584 (40st) |
| TKP (2007) | 0.814 napakataas · 58th |
| Salapi | Rial (OMR) |
| Sona ng oras | UTC+4 |
| • Tag-init (DST) | UTC+4 |
| Kodigong pantelepono | 968 |
| Kodigo sa ISO 3166 | OM |
| Internet TLD | .om |
| 1. Sinama sa populasyon ang 693,000 tao na hindi mamamayan ng Oman.
 |

Ang **Kasultanan ng Oman** o **Sultanato ng Oman** ay isang bansa sa timog-kanlurang bahagi ng Asya, sa timog-silangang pampang ng Peninsulang Arabo. Napapaligiran ng United Arab Emirates sa hilaga-kanluran, Saudi Arabia sa kanluran, at Yemen sa timog-kanluran. May baybayin sa Dagat Arabo sa timog at silangan, at Golpo ng Oman sa hilaga-silangan.

## Mga teritoryong pampangasiwaan

1. Ad Dakhiliyah Governorate
2. Ad Dhahirah Governorate
3. Al Batinah North Governorate
4. Al Batinah South Governorate
5. Al Buraimi Governorate
6. Al Wusta Governorate
7. Ash Sharqiyah North Governorate
8. Ash Sharqiyah South Governorate
9. Dhofar Governorate
10. Muscat Governorate
11. Musandam Governorate

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Bansa** at **Heograpiya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Meka

Ang **Meka**, na binabaybay ding **Mecca** o **Makkah** (ginagamit ang *Mecca* sa mas matatandang mga teksto; may opisyal na pangalang **Makkah al-Mukarramah**; Arabe: مكة المكرمة‎) ay isang lungsod sa Saudi Arabia. Mayroong 1,294,169 katao ang namumuhay doon (senso ng 2004). Ang lungsod ay may sukat na 73 kilometro (45 milya) paloob ng lupa magmula sa Jeddah, na nasa makipot na mabuhanging Lambak ni Abraham, 277 metro (909 talampakan) na nakataas sa antas ng dagat. Nakalagak ito na 81 kilometro (50 milya) magmula sa Dagat na Pula.

Ang Meka ang pinakabanal na lungsod sa mundo ng Islam. Taon-taon, milyun-milyong mga Muslim ang nagsasagawa ng pilgrimahe o pamamakay papunta sa Meka. Tinatawag ang paglalakbay na ito bilang Hajj, kung sinusundan ng mga Muslim ang mga yapak ni Muhammad. Lahat ng mga Muslim na makakapagsasagawa nito ay inaasahang gawin ang Hajj kahit na isang ulit lamang sa panahon ng kanilang buhay. Ang Kaaba at ang Masjid al-Haram, pinakabanal na moske sa Islam ay nasa Meka. Nakasara ang Meka sa mga hindi Muslim maliban na lamang sa ilang mga tagapamahayag na nag-uulat nang hinggil sa Hajj.

## Kasaysayan

Ang Kaaba, ang maliit na hugis kubikong gusali na hinaharapan ng mga Muslim habang nagdarasal ay pinaniniwalaang itinatag ni Ibrahim at naging isang sentro ng pananampalataya magmula noon. Naniniwala ang mga Muslim na inataasan ng Diyos si Ibrahim na ipadala ang pangalawa niyang asawang si Hajar at ang kaniyang anak na lalaking si Ismail dito. Natagpuan ng mag-ina ang Balon ng Zamzam na nagpahantong sa mga tao manirahan sa kalapit na lugar, kung kaya't naitatag ang Meka. Nang nasa tamang gulang na si Ismail, tinulungan niya ang kaniyang ama na itayo ang Kaaba. Ang Kaaba ay isang pook na pinananalanginan ng mga Muslim habang nakaharap dito. Tinawag itong **Qibla** at ito lamang pook na mahaharap ng Muslim kapag nagdarasal.

## Mga sanggunian

## Mga kawing palabas

* Mecca - Larawan
* Mahoma, Koran, Hadiz
* Sunismo, Shiismo, Imamismo, Ismailismo, Zaidismo

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Saudi Arabia** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Kaalaman

Ang **kaalaman** ay ang pagkilala, kamalayan, at pag-unawa sa isang bagay, tulad ng katotohanan (kaalamang paglalarawan), kasanayan (kaalamang prosidyural), o bagay (kaalamang pagkilala). Madalas, nakukuha ang kaalaman sa iba't ibang paraan at pinanggalingan. Kabilang sa mga ito ang persepsyon, dahilan, alaala, testimonya, maagham na pag-aaral, edukasyon, at pagsasanay. Epistemolohiya naman ang tawag sa pilosopikal na pag-aaral sa kaalaman.

Maaaring tinutukoy ng kaalaman ang teoretikal o praktikal na pagkaunawa sa isang bagay. Maaari itong panloob (tulad ng praktikal na kasanayan) o panlabas (tulad ng teoretikal na pagkaunawa); pormal o hindi; sistematiko o partikular. Katwiran ng pilosopong si Plato sa *Theaetetus*, may pagkakaiba ang kaalaman at tunay na paniniwala, na nagbigay-daan upang bigyan-kahulugan ang kaalaman bilang isang "makatuwirang tunay na paniniwala." Ang problema ni Gettier, unang lumabas noong 1963, ang nagpalabas sa mga problema sa kahulugan na ito, at patuloy na itong pinagtatalunan sa larangan ng epistemolohiya simula noon.

## Sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Edukasyon** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*