# Teolohiya ng pagpapalaya

Ang **teolohiya ng pagpapalaya** ay isang Kristiyanong teolohikong pamamaraan na nagbibigay-diin sa pagpapalaya ng mga inaapi. Ang terminong ito ay nagmula sa mga teologo ng Katolikong Amerikang Latina noong dekada 1960, at ito ay lalong ginagamit upang ilarawan ang mga katulad na pamamaraan sa ibang bahagi ng mundo. Madalas itong nakikibahagi sa mga pagsusuring sosyo-ekonomiko, at binibigyang-diin ang pagmamalasakit sa lipunan para sa mga nasa laylayan dahil sa kanilang uri sa lipunan, lahi, etnisidad, kasarian, atbp.

## Kasaysayan

Ang mga teolohiya ng pagpapalaya ay unang tinalakay sa konteksto ng Amerikang Latino, lalo na sa loob ng Katolisismo noong dekada 1960 pagkatapos ng Ikalawang Konsilyong Vaticano. Doon, ito ay naging praktikang pampolitika ng mga teologo tulad nina Frei Betto, Gustavo Gutiérrez, Leonardo Boff, at mga Heswita na sina Juan Luis Segundo at Jon Sobrino, na nagpasikat sa pariralang "mapagkiling na opsiyon para sa mga dukha".

> Ang opsiyon para sa mahihirap ay ang ideya lamang na, gaya ng makikita sa batas kanon, "Ang mga Kristiyanong mananampalataya ay obligado ring itaguyod ang katarungang panlipunan at, bilang pag-alala sa utos ng Panginoon, tulungan ang mga mahihirap." Ipinapahiwatig nito ang isang obligasyon, sa bahagi ng mga tatawag sa kanilang sarili na Kristiyano, na una sa lahat ay pangalagaan ang mga mahihirap at mahihina.
>
>

Ang mga ugat nito ay maaaring masubaybayan sa mga nauna tulad ng Aksiyong Katoliko at ang impluwensiya ng Ikalawang Konsilyongng Vaticano, na nagbigay inspirasyon sa mga bagong pamamaraan sa pagtugon sa sistematikong kahirapan at hindi pagkakapantay-pantay sa Amerikanong Latina. Habang ang teolohikal na balangkas nito ay nakasentro sa pagbibigay-kahulugan sa Ebanghelyo sa pamamagitan ng lente ng mga inaapi, ang teolohiya ng pagpapalaya ay nagmula rin sa mas malawak na mga kilusang sosyalista at antiimperyalista.

Ang Amerikang Latina ay lumikha rin ng mga Protestanteng tagapagtaguyod ng teolohiya ng pagpapalaya, tulad nina Rubem Alves, José Míguez Bonino, at C. René Padilla, na noong dekada 1970 ay nanawagan para sa misyong integral, na nagbibigay-diin sa ebanghelismo at panlipunang responsabilidad.

Ang mga pundasyong teoretiko ng kilusan ay lubos na nagmula sa Marxistang pagsusuring panlipunan, lalo na ang kritisismo nito sa hindi pagkakapantay-pantay sa estruktura at pang-aapi sa uri. Bagaman hindi lubusang tinatanggap ng teolohiya ng pagpapalaya ang Marxismo, ang paggamit nito ng mga konsepto tulad ng tunggalian ng uri at ang kritisismo sa pandaigdigang kapitalismo ay humantong sa malaking kontrobersiya sa loob ng Simbahan. Pinuna nina Papa Juan Pablo II at ng Kongregasyon para sa Doktrina ng Pananampalataya ng Vatican, sa pangunguna ni Kardinal Joseph Ratzinger (kalaunan ay Papa Benedicto XVI), ang kilusan dahil sa kanilang itinuturing na labis na pamumulitika at pag-ayon sa mga ideolohiyang komunista.

Sa kabila ng oposisyong ito, ang teolohiya ng pagpapalaya ay nakaimpluwensya sa mga kilusang pampolitika at panlipunan sa buong Amerikang Latina. Ito ay isang puwersang nagtutulak sa pag-usbong ng mga komunidad ng simbahan sa mga katutubo (Espanyol: *comunidades eclesiales de base*), na nagpapakilos sa mga populasyong marhinalisado upang itaguyod ang reporma sa lupa, mga karapatan sa paggawa, at demokratikong pamamahala. Ang mga komunidad na ito ay kadalasang nagsisilbing mga espasyo para sa pagpapataas ng kamalayang pampolitika, pinagsasama ang mga kasanayang pangrelihiyon sa mga panawagan para sa sistematikong pagbabago. Ang teolohiya ng pagpapalaya ay naging partikular na maimpluwensiya sa mga bansang tulad ng El Salvador, kung saan ang mga pigura tulad ni Arsobispo Óscar Romero ay naging mga simbolo ng paglaban laban sa mga rehimeng militar at mga pang-aabuso sa karapatang pantao.

## Mga sanggunian