# Fediverse

Panukalang logo para Fediverse
Panukalang logo para Fediverse (mono)
**Fediverse** (isang pagsasama ng mga katagang Ingles na "federation" at "universe") ay ang grupo ng mga server na konektado sa isa't-isa na ginagamit para sa pag-lathala sa web (tulad ng social networking, microblog o mga website) at nagho-host ng file. Ang mga user ay makagagawa ng tinatawag na identity sa kahit na anong serve na gumagamit ng Fediverse software. Ang identity ay magagamit upang makipag-usap hindi lamang sa mga user ng parehong server ngunit sa ibang mga user sa iba pang servers sa Fediverse na gumagamit ng software na may suporta sa isa o higit pang mga komunikasyon protocol na sundin ang mga bukas na mga pamantayan. Bilang isang identity sa fediverse, ang isang useray maaaring makipagpalitan ng mga pribadong mensahe o iba pang data sa iba pang mga identity o sundan ang mga post ng ibang mga identity. Sa ilang mga kaso, maaari mo ring ipakita o ibahagi ang mga data (video, audio, sulat at iba pang mga file) sa publiko o sa isang piniling grupo ng mga pagkakakilanlan at payagan ang iba pang mga pagkakakilanlan upang i-edit ang iyong data (tulad ng isang kalendaryo o isang address book).

## Kasaysayan

Noong 2008, itinatag ang social network na identi.ca ni Evan Prodromou. Inilathala niya ang software GNU Social sa ilalim ng isang malayang lisensya (GNU General Affero Public License, AGPL). Bukod sa server, identi.ca Naka-arkibo 2018-08-24 sa Wayback Machine., mayroong lamang ng ilang mga iba pang mga pagkakataon na umiiral na, patakbuhin sa pamamagitan ng mga tao para sa kanilang sariling paggamit. Ito ay nagbago sa 2011/2012 kapag identi.ca lumipat sa isa pang software na tinatawag na pump.io. Ang ilang mga bagong GNU mga Social na mga pagkakataon ay nilikha.
Sa parehong oras bilang GNU Panlipunan, iba pang mga proyekto tulad ng Friendica, Hubzilla , Mastodon o Pleroma isinama ang OStatus protocol, sa gayon ay pagpapalawak ng ang fediverse.

Samantala, ang iba pang mga mga protocol komunikasyon ay lumaki na kung saan ay isinama sa iba't ibang grado sa mga platform. Noong Enero 2016, ang W3C ipinakita ang ActivityPub protocol, apunta upang mapabuti ang interoperability sa pagitan ng mga platform. Sa kasalukuyan (Agosto 2018), ang protocol ay suportado sa pamamagitan ng labintatlo mga platform (tingnan ang talahanayan sa ibaba).

## Komunikasyon protocol na ginamit sa fediverse

Ito ang mga komunikasyon protocol na ginagamit sa fediverse:

* ActivityPub
* DFRN
* diaspora\*
* Open Cloud Mesh
* OStatus and WebSub
* WebDAV
* WebFinger
* XMPP
* Zot
* Zot/6

## Mga software at plataporma sa Fediverse

Ang mga software na sumasaklaw sa fediverse ay ang lahat ng malayang software. Ang ilan sa kanila ay halintulad sa Twitter sa estilo (tulad ng Mastodon, o ng GNU Social, katulad ng sa mga gawain at ang kanilang mga microblog function na), habang ang iba ay isama ang higit pang mga komunikasyon at transaksyon sa mga pagpipilian na ay sa halip na maihahambing sa Google+ o Facebook (ang ganitong mga bilang ay ang kaso sa Friendica at Hubzilla).

Ang mga sumusunod na mga platform ng software ang ginagamit sa fediverse:

| Platform Name | Type | ActivityPub | DFRN | diaspora\* | Open Cloud Mesh | OStatus WebSub | WebDAV | WebFinger | XMPP | Zot Zot/6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Buddycloud | Social network, Microblogging | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi |
| CloutStream | Professional Social network | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| diaspora\* | Social network, Microblogging | Ginagawa  | Hindi | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| Friendica (f. Friendika; orig. Mistpark) | Social network, Microblogging | Ginagawa  | Oo | Oo | Hindi | Oo | Oo | Oo | Hindi | Hindi |
| Funkwhale | Audio, sound hosting | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| GNU MediaGoblin | file, image, audio, video hosting | Minungkahi  | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| GNUsocial (f. StatusNet; orig. Laconica) | Microblogging | Minungkahi  | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| Hubzilla (f. RedMatrix; orig. Friendica-Red) | CMS, Social network, Microblogging, Wiki, Blogging, Image gallery, File hosting | Oo | Hindi | Oo | Hindi | Oo  | Oo | Oo | Hindi | Zot |
| Kune | Social network, Microblogging | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi |
| Mastodon | Microblogging | Oo  | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| Misskey Naka-arkibo 2019-05-12 sa Wayback Machine. | Social network, Microblogging | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| Movim | Social network, Microblogging | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi |
| Nextcloud | File hosting | Oo | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Oo | Oo | Hindi | Hindi |
| Numaverse Naka-arkibo 2021-01-26 sa Wayback Machine. | Microblogging, ETH blockchain | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| Osada | Social network, Microblogging | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Zot/6 |
| ownCloud | File hosting | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Oo | Oo | Hindi | Hindi |
| PeerPx | Image hosting | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| PeerTube | Video hosting | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| PixelFed | Image hosting | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| Pleroma | Microblogging | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Oo  | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| Plume Naka-arkibo 2018-09-27 sa Wayback Machine. | Blogging | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| postActiv Naka-arkibo 2017-06-27 sa Wayback Machine. | Microblogging | Minungkahi  | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| Prismo Naka-arkibo 2018-09-27 sa Wayback Machine. | Link-sharing | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| pump.io | Microblogging | Minungkahi  | Hindi | Hindi | Hindi | Itinigil  | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| Read.as | Feed reader | Oo  | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| Salut à toi | Microblogging | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi |
| Socialhome | Website, Social network, Microblogging | Ginagawa  | Hindi | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| Write.as | Blogging | Oo | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Hindi |
| Zap | Social network, Microblogging | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Hindi | Oo | Hindi | Zot/6 |

* Para sa isang listahan ng mga instance, bisitahin lamang ang the-federation.info o fediverse.network Naka-arkibo 2018-05-24 sa Wayback Machine..

## Aktwal na pagkalat

Ang mga istatistika ng serbisyo the-federation.info estado para sa ika-18 ng agosto sa 2018 mga sumusunod na data tungkol sa mga fediverse. Ang mga istatistika ay hindi sumasalamin sa buong fediverse.

* Bilang ng mga instance (server): 2,291
* Bilang ng mga identity: 2,474,835
* Bilang ng mga post: 9,837,589
* Bilang ng mga komento: 4,415,169

## Tingnan din

* Comparison of software and protocols for distributed social networking

## Mga sanggunian

## Panlabas na mga link

* The-Federation.info statistics
* Fediverse.network statistics Naka-arkibo 2018-05-24 sa Wayback Machine.
* "ActivityPub Implementation reports". Nakuha noong 2018-08-18.
* "Socialwg/ActivityPub network". Inarkibo mula sa orihinal noong 2018-08-18. Nakuha noong 2018-08-18.
* "Are we counting any project implementing ActivityPub as part of the fediverse? #8". Nakuha noong 2018-08-18.
* "Facebook Domination vs. Self-Determination". Nakuha noong 2018-07-18.
* Monika Ermert. "No-Spy Konferenz: CryptoParties sind out, mehr Fediverse ist in" (sa wikang Aleman). Nakuha noong 2018-06-18.
* @lostinlight. "Fediverse saves you from pickup artists, and 7 more reasons you should make a Fediverse account". Nakuha noong 2018-06-01.
* Leena Simon. "Alternativen zu Facebook" (sa wikang Aleman). Inarkibo mula sa orihinal noong 2018-08-18. Nakuha noong 2018-04-13.
* Sean Tilley. "Blushy-Crushy Fediverse Idol: A Chat with Lain about Pleroma". Nakuha noong 2018-04-24.
* Ian. "The Post-Facebook Social Network". Nakuha noong 2018-04-02.
* Alexander Kallenbach. "The Fediverse strikes back – Mastodon und die Hoffnung auf eine Befreiung unserer Sozialen Netzwerke" (sa wikang Aleman). Nakuha noong 2018-01-16.
* Sean Tilley. "Got Zot - Mike Macgirvin on building your own apps and protocols". Nakuha noong 2017-10-10.
* Eileen Brown. "Is Mastodon the new social media star, or imploding black hole?". Nakuha noong 2017-04-17.
* "a brief history of the gnu social fediverse". Nakuha noong 2017-04-01.