Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hilagang Kapatagang Europeo

Hilagang Kapatagang Europeo na kulay lunti.
 Topograpiya ng Europa.
Ang **Hilagang Kapatagang Europeo** (Aleman: *Norddeutsches Tiefland* – Hilagang Kapatagang Aleman; *Mitteleuropäische Tiefebene*; Polako: *Nizina Środkowoeuropejska* – Gitnang Kapatagang Europeo; Danes: *Nordeuropæiske Lavland* at Olanda: *Noord-Europese Laagvlakte*; Pranses: *Ang Plaine d'Europe du Nord*) ay isang heomorpolohikong rehiyon sa Europa, karamihan ay nasa Polonya, Dinamarka, Alemanya, Belhika, Olanda (Mabababang Bayan), kasama ang maliliit na bahagi ng hilagang Pransiya at Republikang Tseko.

## Heograpiya

Ang mga elevation ay nag-iiba sa pagitan ng 0 at 200 m (0 hanggang 650 talampakan). Bagama't kadalasang ginagamit bilang bukirin, ang rehiyon ay naglalaman din ng mga lusak, heath, at lawa. Ang Dagat Frisia, isang malaking katian, ay matatagpuan sa baybayin ng Dagat Hilaga.

## Mga ilog

Kabilang sa mga pangunahing ilog-drainage basin, mula kanluran hanggang silangan: ang Rin, Ems, Weser, Elba, Oder, at Vistula.

## Mga panlabas na link

* Baltic Lagoon
* Lowlands-L, isang internasyunal na komunidad ng talakayan na tumatalakay sa North European Plain, mga kultura nito, mga uri ng wika, kasaysayan, atbp.; nakikitungo din sa pamana na nakabase sa Lowlands sa Britain, North America, Australia, atbp.
* Naki-click na mapa (*sa Ruso*)
# Carl Friedrich Gauss

| Carl Friedrich Gauss |
| --- |
|  |
| Kapanganakan | 30 Abril 1777
* + Braunschweig
	+ Brunswick-Wolfenbüttel
	+ Banal na Imperyong Romano
* (Mababang Sahonya, Alemanya)
 |
| Kamatayan | 23 Pebrero 1855
* + Göttingen
	+ Deutscher Bund
* (Göttingen district, Mababang Sahonya, Alemanya)
 |
| Libingan | Albanifriedhof |
| Mamamayan | Rheinbund Kingdom of Hanover |
| Nagtapos | University of Helmstedt Unibersidad ng Göttingen Collegium Carolinum |
| Trabaho | matematiko, geophysicist, astronomo, science writer, pisiko, heodesta, propesor ng unibersidad, estadistiko, geodesist |
| Asawa | Friederica Wilhelmine Waldeck (1810–1831) Johanna Osthoff (1805–1809) |
| Anak | Eugene Gauss, Joseph Gauß, Wilhelmine Gauss, Therese Gauss, Wilhelm Gauß |
| Magulang | * Gebhard Dietrich Gauss
* Dorthea Benze
 |
| Pirma |
|  |

Si **Johann Carl Friedrich Gauss** (bigkas: /ˈɡaʊs/; Aleman: *Gauß* listen, Latin: *Carolus Fridericus Gauss*) (30 Abril 1777 –  23 Pebrero 1855) ay isang Alemang matematiko at siyentipikong nagmula sa Göttingen, Alemanya. Nakapag-ambag siya ng malaki sa maraming mga larangan ng pag-aaral, katulad ng teoriya ng bilang, estadistika, matematikal na analisis, heometriya at topolohiyang dipirensiyal, heodesiya, elektrostatiks, astronomiya, at optika. Karamihan sa kanyang mga gawa ang tungkol sa teoriya ng bilang at astronomiya. Kilala kung minsan bilang *Princeps mathematicorum* (Latin, "ang Prinsipe ng mga Matematiko" o "ang nangunguna sa mga matematiko") at "pinakadakilang matematiko magmula sa sinaunang panahon", nagkaroon siya ng natatanging impluho sa maraming mga larangan ng matematika at agham, at nakahanay bilang isa sa pinakamaimpluwensiyang mga matematiko sa kasaysayan. Tinawag niya ang matematika bilang "ang reyna ng mga agham.""

Isang batang matalino si Gauss. Maraming mga anekdotang patungkol sa kanyang katangian bilang isang bata, at nagawa niya ang kanyang unang mga pagkakatuklas na pangmatematika habang nasa kabataan pa lamang. Nabuo niya ang *Disquisitiones Arithmeticae*, ang kanyang magnum opus, noong 1798 sa edad na 21, bagaman nalathala lamang ito noong pagsapit ng 1801. Naging pundamental o mahalaga ang akdang ito sa pagsasama-sama ng teoriya ng bilang upang maging isang disiplina at nakahubog sa larangan magpahanggang sa kasalukuyang panahon.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Matematiko** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Eskudo ng Peru

| Coat of arms of Peru |
| --- |
|  |
| Versions |
|  The Coat of arms (**Escudo de armas**) as used in the National flag. |
| Details |
| Armiger | Republic of Peru |
| Adopted | 25 February 1825 |
| Supporters | Flag of Peru |
| Other elements | When used on the National Flag, the Coat of arms (**Escudo de armas**) is surrounded by a wreath of palm branch one on the left and a laurel one on the right tied by a red and white ribbon. |

Ang **Eskudo ng Peru** ay ang pambansang simbolikong sagisag ng Peru. Apat na variant ang ginagamit: ang Coat of arms *per se* (**Escudo de Armas**); ang Pambansang Eskudo, o Pambansang Kalasag (**Escudo Nacional**); ang Dakilang Selyo ng Estado (**Gran Sello del Estado**); at ang Naval Coat of arms (**Escudo de la Marina de Guerra**).

## Opisyal na paglalarawan

Inilalarawan ng batas ng Peru ang eskudo bilang sumusunod:

*"Ang mga braso ng Peruvian Nation ay dapat binubuo ng isang kalasag na nahahati sa tatlong larangan: isa celestial blue sa kanan, na may vicuna na nakatingin sa loob; iba pa [[argent] |puti]] sa kaliwa, na may Cinchona officinalis na nakalagay sa loob, at isa pa, pula, sa ibaba at mas maliit, na may cornucopia na nagbuhos ng mga barya, na nagpapahiwatig ng mga simbolong ito ang mga kayamanan ng Peru sa tatlong larangan ng kalikasan. Ang eskudo ng sandata ay dapat lampasan ng isang civic crown sa patag na view; at samahan sa bawat panig ng isang watawat at isang pamantayan ng pambansang kulay, na inilarawan pa sa ibaba."*
# Lawa ng Titicaca

Ang Lawa ng Titicaca mula sa dalampasigan ng Bulibya.
Ang Lawa ng Titicaca sa tanawing pangsatelayt. Ang Hilaga ay nasa kanan.
Ang **Lawa ng Titicaca** ay isang lawa na makikita sa hangganan ng Peru at Bulibya. Ito ay nasa 3,812metro (12,500 talampakan) sa itaas ng lebel ng dagat, kaya isa ito sa mga pinakamataas na lawang puwedeng mpaghanapbuyahan at napapakinabangang lawa sa buong mundo. Sa bolyum, ito rin ang pinakamalaki sa Timog Amerika.

## Pangkalahatang-ideya

Ang lawa ay makikita sa hilagang dulo ng basin ng Altiplano sa Andres sa hangganan ng Peru at Bulibya. Ang kanlurang bahagi ay makikit sa Rehiyong Puno ng Peru, at ang silangang bahagi ay nasa Kagawaran ng La Paz sa Bulibya.

Ang lawa ay may dalawang halos na magkahiwalay na sub-basin na dinudugtong ng kipot ng Tiquina na may 800metro (2,620 talampkan) sa pinakamakipot itong bahagi. Ang mas malaking basin, ang *Lago Grande* (tinatawag ding *Lago Chucuito*) ay may lalim na 135metro (443 talampakan) at may pinakamalalim na lalim na 284metro (932 talampakan). Ang mas maliit na sub-basin, ang *Wiñaymarka* (tinatawag ding *Lago Pequeño*, "maliit na lawa") na may lalim na 9metro (30 talampakan) at ang pinakmalalim na lalim na 40metro (131 talampakan). Ang avreage na lalim ng lawa ay 107metro (351 talampakan).

## Pangalan

Ang pinagmulan ng pangalang Titica ay hindi pa alam. Ito ay isinalin bilang "'Rock Puma", marahil dahil maypagkakamukha ito sa hugis ng puma na humuhuli ng kuneho, pagsasama ng mga salita mula sa mga lokal na wika Quechua at Aymara, at isinalin bilang "Crag ng Lead." Sa lokal na lugar na ito, ang lawa ay may maraming ga pangalan. Dahila ng timog silangang bahagi ng lawa ay nakahiwalay sa isa pa (pinagdudugtong lamang ng Kipot ng Tiquina), ang mga taga-Bulibya ay tinatawag ito bilang *Lago Huiñaymarca* (Quechua: *Wiñay Marka*) at ang mas malaking parte bilang *Lago Chucuito*. Sa peru, ang mas maliit na bahagi ay tinatawag na *Lago Pequeño* at ang mas malaki bilang *Lago Grande*

## Mga pulo

Ang lawa ay may anim na prominenteng pulo: Uros, Amantani, Taquile, Isla del Sol, Isla de la Luna at Suriqui.

## Transportasyon

Isang ferry ang nagdudugtong na 1435mm gauge railway ng Peru sa Puno sa 1000mm gauge railway ng Bolivia sa Guaqui.

## Iba pa

Ginagamit ng Bolivian Naval Force ang lawa para magsagawa ng mga naval excersises, para mapanatiling aktibo ang hukbong pandagat, sa kabila ng napapaligiran ng tubig.

Isang kalahating asing lawa sa Beneswela, Ang Lawa ng Maracaibo ay ang tanging anyong tubig sa Timog Amerika na mas malaki sa Titicaca, sa mahigit kumulang na 13,000 square kilometres (5,000 sq mi).

Ang lawa ay tinatag bilang isang Ramsar site (8,000km2) noong 26 Agosto 1998.

## Mga sanggunian

## Mga kawing panlabas

* Navy at Naval Ensign ng bulibya
* Isang lumang templo ang nahanap sa ilalim ng lawa
* Management issues sa Lawa ng Titicaca at Lawa ng Poopo : Kahalagahan ng paggawa ng water budget
# Aparteid

"Nakalaan para sa tanging paggamit ng mga miyembro ng white race group" sign sa English, Afrikaans, Zulu, sa isang beach sa Durban, 1989.
Ang Apartheid ay isang sistemang pangpolitika sa Timog Aprika, na ginamit noong ika-20 daantaon pangunahing sa pagitan ng dekada ng 1940 at ng dekada ng 1980. Ang *apartheid* ay ang patakaran ng segregasyon o paghihiwalay ng mga puting tao at taong itim o negro sa Timog Aprika. Sa pagbubukod na ito, nabibigyan ng kapangyarihan at pabor ang mga taong may puting balat kaysa mayroong itim na kulay ng balat. Sa sistema, ang mga tao ng Timog Aprika ay hinati sa kanilang mga lahi. Bagaman ang mga taong itim ang nakararami sa bansa, ang isang bilang ng mga taong puti ang namuno sa kanila at humawak ng mga tanggapang pampolitika. May mga batas nagpanatili sa paghihiwalay ng mga lahi. Binuwag ang sistema sa Timog Aprika noong 1994. Ang huling pangulo ng rehimeng Apartheid ay si Frederik Willem de Klerk, at ang unang hindi-puting pangulo ay si Nelson Mandela. Kapwa sila ginawaran ng Gantimpalang Nobel na Pangkapayapaan dahil sa kanilang pagpupunyaging maalis ang Apartheid. Sa kasalukuyan, ang salitang *apartheid* ay paminsan-minsang ginagamit upang tumukoy sa mga katulad na sistema sa ibang mga bansa.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Politika**, **Kasaysayan** at **Timog Aprika** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Abu Dhabi

| Lungsod Abu Dhabi أبو ظبي |
| --- |
| Mga gusali sa Abu Dhabi |
|

|  |
| --- |
|  Watawat |

 |
| Emirate | Abu Dhabi |
| Pamahalaan |
|  • Sheikh | Khalifa bin Zayed Al Nahayan |
| Lawak |
|  • Kabuuan | 67,340 km2 (26,000 milya kuwadrado) |
| Populasyon (2007) |
|  • Kabuuan | 1,463,491 |
|  • Kapal | 293.94/km2 (761.3/milya kuwadrado) |
| Sona ng oras | UTC+4 |

Ang **Abu Dhabi** ay ang kabisera at pangalawang pinakamalaking lungsod ng United Arab Emirates. Ito rin ang kabisera at pinakamalaking lungsod ng *emirate* ng Abu Dhabi, na isa sa pitong pinakamalaking mga *emirate* sa United Arab Emirates sang-ayon sa laki. Sinasabi ng CNN na ito ang pinakamayamang lungsod sa buong mundo dahil sa kanilang pag-benta ng langis, sila matatagpuan sa gitna ng hilagang bahagi ng bansa.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Asya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Konsehong pangkooperasyon para sa mga golpong estadong arabo

Ang **Konsehong pangkooperasyon para sa mga golpong estadong arabo** (Ingles:**Cooperation Council for the Arab States of the Gulf**; **CCASG**; Arabe: مجلس التعاون لدول الخليج العربية), kilala rin bilang **Gulf Cooperation Council** (**GCC**; مجلس التعاون الخليجي), ay isang pampolitika at unyong ekonomiko na kung saan ay kasama ang anim na bansang arabo malapit sa Golpong Persiko  *(Persian Gulf)* na may layuning pang-ekonomiko at panlipunan.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Politika** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Little Boy

|  Little Boy  |
| --- |
| A post-war Little Boy model |
| Kasaysayan ng Produksyon |
| Specifications |
| Weight | 9,700 libra (4,400 kg) |
| Length | 10 talampakan (3.0 m) |
| Diameter | 28 pulgada (71 cm) |
|

---

 |
| Filling | Uranium-235 |
| Filling weight | 140 lb (64 kg) |
| Blast yield | 15 kilotons of TNT (63 TJ; 0.7 g mass equivalent) |

Ang **Little Boy** ay isang alyas para sa isang bombang atomiko na hinulog sa Lungsod ng Hiroshima ng bansang Hapon noong Ika-anim ng Agosto 1945 sa kasagsagan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ng Boeing B-29 Superfortress Enola Gay, na minaneho ni Kolonel Paul W. Tibbets, Jr ng 509th Composite Group ng United States Army Air Force. Ito ang kauna-unahang bombang atomiko na ginamit sa giyera. Ang pambobomba sa Hiroshima ang pangalawang artipisyal na pagsabog ng nukleyar sa kasaysayan, pagkatapos ng Trinity Test, at ng unang Uranium-based detonation. Ito ay sumabog sa lakas na umaabot sa 15 kilotons ng TNT (63 TJ). Ang bomba ay nagresulta sa malawakang pagkawasak ng Hiroshima at ng nasasakupan nito.
# Pagnanakaw

*The caught thief servant* ni Constant Wauters, langis sa panel, 50 x 39,5, 1845
Sa karaniwang gamit, ang **pagnanakaw** (sa Ingles: *theft*) ay ang pagkuha ng pagmamay-ari ng ibang tao nang walang pahintulot o pagpayag nito na may tangkang agawan ang talagang may-ari nito. Ginagamit din ang salita sa impormal na mabilisang katawagan sa ilang mga krimen laban sa ari-arian, tulad ng panloloob, paglustay, *larceny* (pagnanakaw ng ari-arian), pagdambong, puwersahang pagnanakaw (*robbery*), pagnanakaw na tindahan (*shoplifting*), pagnanakaw ng aklat sa aklatan (*library theft*), at pandaraya (*i.e.*, ang pagkuha ng salapi sa pagkukunwari). Sa ilang hurisdiksyon, tinuturing na kasing-kahulugan ng *larceny* ang pagnanakaw (sa Tagalog, pagnanakaw din ang tawag sa *larceny*); sa iba, pinalitan ng pagnanakaw ang *larceny*. Sinuman ang gumagawa ng pagnanakaw o gumagawa ng karera sa pagnanakaw ay tinatawag na **magnanakaw**.

Ang pagnanakaw ay ang pangalan ng sala ayon sa batas sa California, Canada, England at Wales, Hong Kong, Hilagang Ireland, Ireland, at Victoria (Australia).

## Mga sanggunian
# Abd Rabbuh Mansur Hadi

| Abd Rabbuh Mansur Hadi |
| --- |
|  |
| Kapanganakan | 1 Setyembre 1945
* + Abyan Governorate
* (Yemen)
 |
| Kamatayan | 28 Mayo 2026
* + Riyadh
	+ Saudi Arabia
* (Lalawigan ng Riyadh, Saudi Arabia)
 |
| Libingan | Al Oud cemetery |
| Mamamayan | Yemen |
| Nagtapos | Pangharing Akademyang Militar ng Sandhurst Military Academy for Postgraduate and Strategic Studies |
| Trabaho | politiko, opisyal |
| Opisina | President of Yemen (27 Pebrero 2012–7 Abril 2022) Vice President of Yemen (3 Oktubre 1994–25 Pebrero 2012) Minister of Defence (9 Mayo 1994–6 Oktubre 1994) |

Si **Abdrabbuh Mansur Hadi** (ʿAbdrabbuh Manṣūr Hādī; Arabe: عبدربه منصور هادي  bigkas sa Yemeni: [ˈʕæbdˈrɑb.bu mænˈsˤuːr ˈhæːdi]; ipinanganak 1 Setyembre 1945) ay isang politikong taga-Yemen at dating *field marshal* ng Sandatahang Lakas ng Yemen. Siya ang Pangalawang Pangulo ng Yemen mula 1994 hanggang 2012; at ang Pangulo ng Yemen mula 27 Pebrero 2012 hanggang 22 Enero 2015 nang napatalsik ng rebolusyonaryong Houti. Pinatili niya ang titulong 'pangulo' pagkatapos magbitiw noong una, bagaman nakatira siya sa Saudi Arabia nang siya ay pinatapon.

Sa pagitan ng 4 Hunyo at 23 Septyembre 2011, pansamantala gumanap si Hadi bilang Pangulo ng Yemen habang nagpapagamot noon si Ali Abdullah Saleh sa Saudi Arabia pagkatapos ng pag-atake sa palasyong pampangulo noong pag-aaklas sa Yemen ng 2011. Noong 23 Nobyembre, naging pansamantalang pangulo muli siya, pagkatapos lumipat si Saleh sa di-aktibong pagganap sa napipintong halalang pampangulo. Inasahan si Hadi na bumuo ng pinag-isang pambansang pamahalaan at upang tawagin ang maagang halalang pampangulo sa loob ng 90 araw habang pinagpapatuloy ni Saleh na maging Pangulo sa pangalan lamang.

## Mga sanggunian
# Pangkat ng Maute

| Pangkat ng Maute |
| --- |
| Mala-ISIS na watawat ng Maute |
| Pinuno | Omar Maute † Abdullah Maute † |
| Pagkatatag | 2012 |
| Mga petsa ng operasyon | 2013 (2013) – Oktubre 23, 2017 |
| Nabuwag | 2017 |
| Bansa | Pilipinas |
| Mga aktibong rehiyon | Lanao del Sur |
| Ideolohiya | Radikal na Islamismo |
| Mga bantog na pag-atake | Pagatake sa Butig noong Pebrero at Nobyembre 2016 2016 pambobomba sa lungsod ng Dabaw 2017 Krisis sa Marawi |
| Laki | 25 (Mayo 2019) |
| ← **Naunahan ng** Khilafah Islamiyah Movement |

Ang **Pangkat ng Maute** ([mɐʔutɪ] o [mɐʔute̞]), na kilala rin bilang **Islamikong Estado ng Lanao**, ay isang radikal at Islamistang pangkat na binubuo ng mga dating gerilya ng Moro Islamic Liberation Front (MILF) at ilang banyagang mandirigma na pinamumunuan ni Abdullah Maute, ang sinasabing tagapagtatag ng isang *Dawlah Islamiya*, o Islamikong estado na nakabase sa Lanao del Sur, Mindanao, Pilipinas. Naging kilala ang pangkat noong naganap ang isang labanan sa mga tropa ng Hukbong Katihan ng Pilipinas noong Pebrero 2016 na nauwi sa pagbihag ng kanilang punong tanggapan sa bayan ng Butig, Lanao del Sur. May mga ulat na napatay ang kapatid ni Abdullah na si Omar Maute sa nasabing labanan. Mayroon ding mga ulat na salungat, at sinasalaysay na nakatakas siya bago nilusob ang kampo at buhay pa rin. Magmula noon ang pangkat, na tinuring ng isang brigadang komandante ng Hukbong Katihan ng Pilipinas bilang terorista, ay nagsasagawa ng *protection racket* sa mga malalayong pamayanan ng Butig. Matapos ang pagkamatay ng mga pinuno nito na sina Omar at Abdullah Maute at ang pagkatalo nito sa labanan sa Marawi, tuluyan nang nawala sa pagkairal ang pangkat pang-terorismo na ito.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Pilipinas** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Mga hating-globo ng Daigdig

Ang dibisyon ng Earth kasama ang Equator at ang prime meridian
Ang Mapa ng Silangan at Kanlurang Emisperyo
Ang heograpiya at kartagropiya ay nahahati sa Globo ng dalawang Emisperyo o Hating-globo.

Ang pinaka ng mga dibisyon ng latitud at longitud.

* Hilaga–Timog
	+ Hilagang Emisperyo ang kalahati na naghahati sa hilaga mula sa Ekwador. Dito matatagpuan ang Tropiko ng Kanser at Hilagang Polo
	+ Timog Emisperyo ang kalahati na naghahati sa timog mula sa Ekwador. Dito matatagpuan ang Tropiko ng Kaprikorn at Timog Polo.

* Silangan–Kanluran
	+ Silangang Emisperyo ang kalahati na naghahati sa silangan ng Punong meridyano. mula sa kanlurang 180th meridyano.
	+ Kanlurang Emisperyo ang kalahati na naghahati sa kanluran ng Punong meridyano. mula sa silanganf 180th meridyano.

Ang Silangan–Kanluran ng dibisyon ay rito makikita ang tradisyonal at bawat relihiyonal mula sa dalawang emisperyo ng kultura at relihiyon

## Mga hating-globong pangheograpiya

Pangunahing nahahati ang hating-globong pang-heograpiya sa mga panandang pang-latitud (hilaga-timog) at pang-longhitud (silangang-kanluran).

Emisperyong PanlupaEmisperyong Pantubig
## Tingnan rin

* Antartika
	+ Timog Polo
* Arktikong Dagat
	+ Hilagang Polo

## Mga sanggunian