# Digmaan sa Iran noong 2026

Nagsimula ang **digmaan sa Iran noong 2026** noong ika-28 ng Pebrero 2026, nang maglunsad ang Estados Unidos at Israel ng mga sorpresang atake mula sa humpaawid sa maraming lugar at lungsod sa buong Iran, na ikinamatay ng Kataas-taasang Pinuno na si Ali Khamenei at maraming iba pang opisyal ng Iran. Tumugon ang Iran sa pamamagitan ng mga atake ng misil at drone laban sa Israel, mga base ng Estados Unidos, at mga bansang kaalyado ng Estados Unidos sa rehiyon.

Matapos magsimula ang krisis sa Gitnang Silangan noong 2023, nagpalitan ng mga atake ng misil ang Iran at Israel noong 2024, at naglunsad ang Israel at US ng mga atake mula sa himpapawid laban sa Iran sa Digmaan ng Labindalawang Araw noong Hunyo 2025. Noong Enero 2026, pinatay ng mga puwersang panseguridad ng Iran ang libo-libong nagpoprotesta sa pinakamalalaking protesta simula noong Himagsikang Islamiko. Nagbanta ang pangulo ng Estados Unidos na si Donald Trump na gagawa ng aksiyong militar laban sa Iran dahil sa mga pagpatay. Isinagawa ng US ang pinakamalaking pagpapalakas ng militar nito sa Gitnang Silangan simula noong pagsalakay ng Estados Unidos sa Iraq noong 2003, habang ang Iran at US ay nagsagawa ng hindi direktang negosasyong nukleyar noong Pebrero.

Ang biglaang pag-atake ng US-Israel ay pumatay kay Khamenei at iba pang mga opisyal ng Iran, at ilang sibilyan, sa gitna ng negosasyong nukleyar. Ang mga kasunod na pag-atake ay nakasira sa mga base militar, pasilidad ng gobyerno, paaralan, ospital, at mga lugar ng pamanang kultural. Bilang pagganti, naglunsad ang Iran ng daan-daang drone at balistikong misil sa mga target sa Israel at sa mga base militar ng US sa Bahrain, Hordan, Kuwait, Qatar, Saudi Arabia, Turkiya, at Emiratos Arabes Unidos. Diumano'y inasinta ng Iran ang mga impraestrukturang sibilyan sa Aserbayan, Kurdistan, at Oman. Isang drone ang tumama sa Britong base militar ng Akrotiri sa Tsipre. Ang tunggalian sa pagitan ng Hezbollah at Israel ay lumala at humantong sa digmaan sa Libano noong 2026.

Nag-alok ang mga opisyal ng administrasyong Trump ng iba't iba at magkakasalungat na paliwanag para sa digmaan, tulad ng pagpigil sa napipintong banta ng Iran, pagpigil sa paghihiganti ng Iran laban sa mga ari-arian ng US matapos ang inaasahang pag-atake ng Israel sa Iran, pagsira sa mga kakayahang misil at militar ng Iran, pagpigil sa Iran na makakuha ng sandatang nuklear, pagtiyak ng mga likas na yaman ng Iran, at pagbabago ng rehimen sa pamamagitan ng pagdadala sa opisisyong Irani sa kapangyarihan. Tinanggihan ng Iran, pati na rin ng mga opisyal mula sa Pentagon, ang mga paratang na naghahanda ang Iran ng isang pag-atake. Sinabi ng Ahensiyang Pandaigdig ng Enerhiyang Atomiko (IAEA) na wala itong access na kailangan nito upang matiyak na ang programang nuklear ng Iran ay eksklusibong mapayapa, ngunit walang ebidensiya ng isang nakabalangkas na programa ng sandatang nuklear sa panahon ng mga pag-atake. Kinondena ng kalihim-heneral ngNagkakaisang Bansa na si Antonio Guterres at ilang mga bansang hindi kasangkot ang mga pag-atake ng US-Israel; Kalaunan ay nagpasa ang Konsehong Panseguridad ng mga Nagkakaisang Bansa ng isang resolusyon na kinokondena ang mga paghihiganti ng Iran sa mga estado ng Gulpo. Inilarawan ng mga kritiko ng digmaan, kabilang ang mga eksperto sa legal at internasyonal na ugnayan, ang mga pag-atake bilang ilegal sa ilalim ng batas ng Estados Unidos, isang aksiyon ng imperyalismo at isang paglabag sa soberanya ng Iran sa ilalim ng batas pandaigdig.

## Mga sanggunian