# Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026

Krisis sa Kipot ng Hormuz noong 2026| Bahagi ng digmaan sa Iran noong 2026 |
| Larawan ng Kipot mula sa satelayt |
| Petsa | 28 Pebrero 2026 (2026-02-28) – kasalukuyan (3 buwan, 2 linggo at 6 araw) |
| Lugar | Kipot ng Hormuz, Golpong Persiko and Golpo ng Oman |
| Dahilan | Digmaan sa Iran noong 2026 |
| Mga sangkot | Iran, Estados Unidos, Israel, mga kompanya ng pagpapadala |
| Kinalabasan | * Pagtaas ng presyo ng langis at gas sa buong mundo
* Kampanya sa Kipot ng Hormuz noong 2026
 |
| Mga nalagas |
| 1 barkong panghatak ang lumubog hindi bababa sa 12 barkong pangkalakal ang nasira (7 ang inabandona) 12 marino ang namatay o nawawala 1 manggagawa sa daungan ang namatay, at 2 ang nasugatan sa Bahrain |

Ang Kipot ng Hormuz, isang estratehikong kiputan sa karagatan para sa pandaigdigang kalakalan ng enerhiya, ay nakaranas ng patuloy na heopolitikal at ekonomikong pagkagambala simula noong ika-28 ng Pebrero 2026, kasunod ng magkasanib na pag-atakeng militar ng Estados Unidos at Israel sa Iran, na kinabibilangan ng pagpaslang sa kataas-taasang pinuno ng Iran na si Ali Khamenei. Bilang tugon, naglunsad ang Iran ng mga pag-atakeng pangganti gamit ang misil at drono sa mga base militar ng Estados Unidos, teritoryo ng Israel, at iba pang mga estado sa Golpo, habang ang Hukbong ng Islamikong Rebolusyonaryong Guwardiya (*Islamic Revolutionary Guard Corps* o IRGC) nito ay naglabas ng mga babalang nagbabawal sa pagdaan ng mga barko sa kipot, na humantong sa epektibong paghinto ng trapiko ng mga barko.

Magmula noong 12 Marso 2026 (2026 -03-12), nakapagsagawa ang Iran ng 21 kumpirmadong pag-atake sa mga barkong pangkalakal. Ang mga babala at kasunod na pag-atake sa mga sasakyang-dagat ay nagdulot ng matinding pagbaba sa trapiko sa karagatan, kung saan ang trapiko ng mga barkong tangke ay unang bumaba ng humigit-kumulang 70%, at mahigit 150 barko ang nag-angkla sa labas ng kipot upang maiwasan ang panganib. Di nagtagal pagkatapos nito, bumaba ang trapiko sa halos sero. Naapektuhan ng pagkagambalang ito ang humigit-kumulang 20% ng pang-araw-araw na suplay ng langis sa buong mundo at malaking dami ng likidong natural na gas (LNG), na nag-udyok sa malalaking kompanya sa pagpapadala na suspindihin ang mga operasyon sa lugar.

Sa gitna ng pangamba sa matagalang kakulangan sa suplay, mas mabilis na tumaas ang presyo ng langis kaysa sa alinmang tunggalian sa kamakailang kasaysayan; ang presyo ng krudong langis ng Brent ay lumampas sa US$100 kada bariles noong ika-8 ng Marso 2026 sa unang pagkakataon sa loob ng apat na taon, at umabot sa US$126 kada bariles sa rurok nito.Ang pagsasara ng kipot ay inilarawan bilang pinakamalaking pagkagambala sa suplay ng enerhiya simula noong krisis sa enerhiya noong dekada 1970, at ito rin ang pinakamalaki sa kasaysayan ng pandaigdigang pamilihan ng langis. Ang iba pang mga pamilihan ng kalakal na naapektuhan ng pagtaas ng presyo dahil sa krisis ay kinabibilangan ng aluminyo, pataba, at elyo.

## Sanligan

Dayagram na nagpapakita ng pang-araw-araw na karaniwang dami ng LNG na dinaraan sa kipot noong 2024
Ang kipot ay may lapad na 21 milya (34 km) sa pinakamakitid na punto nito at nagsisilbing daanang pandagat sa pagitan ng Iran at Oman. Pinadadali ng dalawang unidireksiyonal na rutang pandagat nito ang pagdaan ng humigit-kumulang 20 milyong bariles ng langis bawat araw, na kumakatawan sa humigit-kumulang 20% ng pandaigdigang kalakalang pandagat ng langis, pangunahin mula sa mga bansang prodyuser tulad ng Saudi Arabia, Emiratos Arabes Unidos, Irak, at Qatar. Noong 2024, tinatayang 84% ng mga kargamento ng krudo at kondensado na dumaraan sa kipot ay nakalaan sa mga pamilihan sa Asya, kung saan tumatanggap ang Tsina ng isang katlo ng langis nito sa pamamagitan ng kipot at may humigit-kumulang isang bilyong bariles sa reserbang langis (ilang buwan ng suplay). Nakakakuha ang Europa ng 12% hanggang 14% ng LNG nito mula sa Qatar sa pamamagitan ng kipot.

Ang Golpong Persiko ay isa ring pangunahing sentro para sa pandaigdigang produksiyon at pagluwas ng mga pataba. Noong dekada 2020, bumubuo ang rehiyon ng humigit-kumulang 30%–35% ng pandaigdigang pagluwas ng urea at 20%–30% ng pagluwas ng amonya. Sa pangkalahatan, hanggang 30% ng pandaigdigang kalakalan ng mga pataba ay karaniwang dumaraan sa Kipot ng Hormuz.

## Mga epekto

### Pagdaan sa kipot

Bandang huli ng Pebrero 28, mabigat ang trapiko ng mga palabas na barko sa Kipot ng Hormuz, habang mahina naman ang trapikong papasok. Hindi bababa sa tatlong tanker ng langis ang tinamaan malapit sa kipot, kabilang ang isa sa baybayin ng Oman na nasunog. Hindi bababa sa 17 oil tanker ang nagpatuloy sa paglalakbay sa kipot. Noong Marso 1 at 2, walang barkong dumaan sa kipot. Sinuspinde ng mga pangunahing kompanya ng *container shipping*, kabilang ang Maersk, CMA CGM, at Hapag-Lloyd, ang paglalayag sa kipot at mga kaugnay na ruta tulad ng Dagat Pula. Inanunsyo ng Yemen na kontrolado ng Houthi noong Pebrero 28 na ipagpapatuloy ang pag-atake sa Israel at sa mga komersiyal na barko sa Dagat Pula, na nagpilit sa paglihis ng trapiko sa Kanal ng Suez sa rutang umiikot sa Cape of Good Hope sa Aprika. Nagdagdag ito ng ilang linggo sa oras ng biyahe at nagpataas ng gastos sa pagpapadala. Nakagambala ang krisis sa pandaigdigang suplay ng enerhiya at nag-iwan ng mga tanker na naipit sa Golpong Persiko.

## Mga sanggunian