Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kasarinlan

Mga balangkas-kalatas ng Pagpapahayag ng Kasarinlan ng Pilipinas, sulat ni Ambrosio Rianzares Bautista
na ipinapahayag ang kalayaan ng bansa mula sa Espanya, at opisyal na pinagtibay ni Heneral Emilio Aguinaldo noong Hunyo 12, 1898.
ang **kasarinlan** ay isang katayuan o kalagayan ng isang tao, bansa, bayan, o estado kung saan ang mga naninirahan at mamamayan, o ilang bahagi nito, ay nagpapamalas ng pamamahala sa sarili, at kapangyarihan sa nasasakupang teritoryo nito. Ang kabaligtaran ng kasarinlan ay ang katayuan ng isang teritoryong dumedepende. Ang paggunita sa araw ng kalayaan o kasarinlan ng isang bansa o bayan ay pagdiriwang kapag ang isang bansa ay malaya sa lahat ng anyo ng padayuhang pananakop o kolonyalismo; malayang magtatag ang isang bansa o bayan nang walang panghihimasok ng ibang mga bansa.

## Kahulugan ng Kasarinlan

Kung ang pagkakamit ng kasarinlan ay iba sa panghihimagsik ay matagal nang pinagtatalunan, at madalas na pinagtatalunan sa usapin ng karahasan bilang mga lehitimong paraan sa pagkamit ng kasarinlan. Sa pangkalahatan, ang mga himagsikan ay naglalayon lamang na baguhin ang pamamahagi ang kapangyarihan, mayroon man o walang salik ng pagpapalaya, tulad ng sa demokratisasyon sa loob ng isang estado, na dahil dito ay maaaring manatiling hindi magbabago. Halimbawa, ang Himagsikang Mehikano (1910) ay isang labanan ng mararaming pangkat na kalaunan ay humantong sa isang bagong saligang batas; ito ay bihirang ginagamit upang tumukoy sa armadong pakikibaka nito (1821) laban sa Espanya. Gayunpaman, ang ilang mga digmaanng pangkasarinlan ay inilarawan bilang mga himagsikan, tulad na lamang sa Estados Unidos (1783) at Indonesia (1949), habang ang ilang mga himagsikan na tungkol sa pagbabago sa istrukturang pampulitika ay nagresulta sa mga humiwalay na estado. Ang Mongolia at Finland, halimbawa, ay nakakuha ng kanilang kalayaan noong mga rebolusyong naganap sa Tsina (1911) at Rusya (1917) ayon sa pagkakabanggit. Ang mga dahilan para sa isang bansa o lalawigan na nagnanais na maghangad ng kalayaan ay marami, ngunit karamihan ay maaaring ibuod bilang isang pakiramdam ng hindi pagkakapantay-pantay kumpara sa nangingibabaw na kapangyarihan. Ang paraan para sa nilalayon ay maaaring mga mapayapang demonstrasyon tulad ng naganap sa India (1947), o isang marahas na digmaan, tulad ng sa kaso ng Algeria (1962). Sa ilang mga pangyayari, ang isang bansa ay maaari ring magpahayag ng kasarinlan, ngunit maaaring hindi ito kilalanin ng ibang mga bansa; tulad ng Kosovo (2008), na ang paghiwalay at paglaya mula sa Serbia ay hindi kinikilala.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Tycho Brahe

| Tycho Brahe |
| --- |
| Larawan ni Tycho Brahe sa edad na 50, c. 1596, suot ang Orden ng Elepante |
| Kapanganakan | Tyge Ottesen Brahe 14 Disyembre 1546 Kastilyong Knutstorp, Scania, Denmark–Norway |
| Kamatayan | 24 Oktobre 1601(1601-10-24) (54 taong gulang)  Prague, Kingdom of Bohemia, Holy Roman Empire |
| Nasyonalidad | Danish |
| Nagtapos | University of Copenhagen Leipzig University University of Rostock |
| Trabaho | Astronomer, writer |
| Kilala sa | Tychonic system *Rudolphine Tables* |
| Asawa | Kirsten Barbara Jørgensdatter |
| Anak | 8 |
| Magulang | Otte Brahe Beate Clausdatter Bille |
| Pirma |
|  |

Si **Tycho Brahe** ( /ˈtaɪkoʊ ˈbrɑː(hi,\_ʔ(h)ə)/ *TY-koh-\_-BRAH(-hee*; born **Tyge Ottesen Brahe**; 14 Disyembre 1546 – 24 Oktubre
1601) ay isang astronomong Danish na kilala sa kanyang tama at malawakang obserbasiyon sa kalawakan. Siya ay ipinanganak sa Scania na bahagi ng Sweden sa sumunod na siglo. Isa rin siyang astroloogo at alkemista at inalalarawan na unang may kakayahan sa isipan sa modernong astronomiya sa pagkakaroon ng kasigasigan sa eksaktong mga katotohanang empirikal. Ang kanyang mga obserbasyon ay pangkalahatang itinuturing na tumpak sa kanyang panahon.

Ang alternatibo sa geosentrismo na itinaguyod ni Brahe kung ang araw at buwan ay umiinog sa mundo at ang Mercury, Venus, Mars at Hupiter at Saturn ay umiinog sa araw. Sa palibot ng mga ito ay mga matatag na bituin na hindi gumagalaw.
Bilang astronomo, pinagsama ni Brahe ang heliosentrismo at geosentrismo kung saan ang buwan ay umiinog sa araw at ang mga planeta ay umiinog rin sa araw ngunit ang araw ay umiinog sa mundo(earth). Siya ang kahuli-hulihang astronomong hindi gumamit ng teleskopyo Sa kanyang *De nova stella* (*Tungkol sa Bagong Bituin*) noong 1573, sinalungat niya ang paniniwala ni Aristoteles sa hindi nagbabagong kalawakan.. Ang kanyang mga tumpak na pagsukat ay nagpapakitang ang mga bagong bituin na ngayong tinatawag na supernova ay walang parallax na inaahasan sa isang phenomenang sublunar at kaya ay hindi dapat walang buntot na mga kometa sa atmospero gaya ng nakaraang paniniwala ngunit nasa taas ng atmospero at lagpas pa sa buwan. Gamit ang parehong mga pagsukat, pinakita niyang ang mga kometa ay hindi rin mga phenomena na pang-atmospero gaya ng nakaraang paniniwala at dapat dumaan sa mga sinasabing hindi nababagong sperong pangkalawakan.

## Talababa

## Mga sanggunian
# Li Bai

| Li Bai |
| --- |
|  |
| Kapanganakan | 701 Sui Ye |
| Kamatayan | 762 Dan Tu |
| Trabaho | Manunula |
| Nasyonalidad | Tsino |
| Panahon | Tang dynasty |

Si **Li Bai** o **Li Po** (Tsino: 李白; pinyin: *Lǐ Bái / Lǐ Bó*) (701-762) ay isang Tsinong manunula. Bahagi siya ng isang pangkat ng mga iskolar na Tsino na tinatawag na ang "Walong Imortal ng Kalis ng Alak" sa isang tula ng kanyang kasamang manunula na si Du Fu. Tinuturing si Li Bai, kasama si Du Fu, bilang isa sa dalawang pinakadakilang manunula sa kasaysayan ng panitikan sa Tsina. Tinatayang mahigit sa 1,100 sa kanyang mga tula ang nanatili pa hanggang sa ngayon. Unang nilathala sa kanluraning wika ang mga gawa ni Li Po noong 1862 ni Marquis d'Hervey de Saint-Denys sa kanyang *Poésies de l'Époque des Thang* (Mga Tula mula sa Kapanahunan ng Tang). Sa mga nagsasalit ng wikang Ingles, napakilala ang mga gawa ni Li Bai sa pamamagitan ng isang publikasyon ni Herbert Allen Giles na *History of Chinese Literature* (1901) at sa pamamagitan ng liberal, ngunit malatulang impluwensiya, na salin ng Hapong bersyon ng kanyang mga tulang ginawa ni Ezra Pound.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*