Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sappho

| Sappho |
| --- |
|  |
| Kapanganakan | 7th dantaon BCE (Huliyano)
* + Lesbos
* (Dagat Egeo)
 |
| Kamatayan | 570 BCE (Huliyano)
* + Lefkada
* (Dagat Jonico)
 |
| Mamamayan | Mytilene |
| Trabaho | makatà, kompositor, may-akda, manunulat |
| Asawa | unknown |
| Pamilya | Charaxus |

Si **Sappho** (Sinaunang Griyego: Σαπφώ, romanisado: *Sapphō*) o **Safo ng Lesbos** (610 BK - 580 BK) ay isang babaeng manunula mula sa pulo ng Lesbos na nasa Dagat Egeo ng Sinaunang Gresya. Tanging si Sappho lamang ang nag-iisang babaeng manunula mula sa kanyang kapanahunan na naaalala sa ngayon.

## Talambuhay

Bahagya lamang ang nalalaman hinggil kay Sappho, subalit nalalamang nagmula siya sa isang marangal na mag-anak at tumanggap ng edukasyon. Nagkaroon siya ng isang anak na babaeng pinangalanang **Cleis**. Halos nakalimutan na siya sa loob ng ilang mga daantaon, ngunit naging tanyag siya noong kanyang sariling panahon kaya't inilagay ang kanyang wangis sa mga baryang pera at mga plorera. Ginaya ng maraming iba pang mga makata ang kanyang estilo sa pagtula.

## Mga akda

Karamihan sa mga gawa ni Sappho na mga sulat ang may kaugnayan sa mga tula ng pag-ibig na nakatuon sa iba pang mga kababaihan. Tinipon ang mga ito mula mga 300 BK magpahanggang 200 BK. Ngunit iilang mga piraso na lamang ang natira pagsapit ng ika-8 at ika-9 na mga daantaon.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Gresya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Pagkakahawa

Ang **impeksiyon**, **lalin**, **lanip**, **hawa**, **pagkakahawa**, o **pagsakop** ay ang pagpasok ng mikrobyo sa loob ng mga himaymay ng katawan, pati ang paglaganap nito habang nasa loob ng katawang pinasok o nahawahan. Isa ring kakayanan ang **paghawa** na mapasa, masalin, o malipat ang mga karamdaman o mikrobyong nagdudulot ng karamdaman mula sa isang tao patungo sa ibang tao sa pamamagitan ng pagkalat ng mga nasabing mikrobyo. Tumutukoy din ang salitang ito sa mismong mikrobyo o maruming bagay na nagdudulot ng pagkalat ng karamdaman.

Isa sa maraming paraan ng paghawa o paglaganap ng **pagsakop** ay sa pamamagitan ng maliit na patak, kung kailan ang isang taong may nakahahawang karamdaman ay umubo, bumahing, dumura (o lumura), o kahit nagsalita lamang, ay nakapagbusay ng pamasa sa hangin. Nakahalo sa mga "maliliit na tulo" o "maliliit na patak" na ito ang mga mikrobyo ng karamdaman, kaya't nasisinghot ng sinumang malapit.

## Sabay-sabay na pagkahawa

Ang sabay-sabay na paghawa (sa Ingles ay coinfection) ay ang paghawa ng dalawa o higit pang sakit sa isang *host* o tagapadala. Sa birolohiya, sinasama sa sabay-sabay na paghawa ang sabay-sabay na paghawa ng isang selula ng dalawa o higit pang bayrus.

## Tingnan din

* Bakterya
* Mikrobyo
* Birus

## Mga sanggunian
# Milenyo

Ang **libuntaon** o **milenyo** (Ingles: *millennium*) ay isang yugto ng panahon, katumbas ng isang libong taon (mula sa Latin *mille* libo, at *annum*, taon). Ang katagang ito ay maaari ring tumukoy sa kalendaryong milenyo; panahong nai-uugnay sa bilang partikular na sa sistemang pangkalendaryo.

Ang terminong ito ay kadalasan ding iniuugnay sa teyolohiya, ang Milenyoryanismo.

## Mga taon sa milenyo

| Enero | Disyembre | Milenyo |
| --- | --- | --- |
| Enero 1, 01 | Disyembre 31, 100 | 1st Milenyo BC |
| Enero 1, 101 | Disyembre 31, 200 | 2nd Milenyo BC |
| Enero 1, 201 | Disyembre 31, 300 | 3rd Milenyo BC |
| Enero 1, 301 | Disyembre 31, 400 | 4th Milenyo BC |
| Enero 1, 401 | Disyembre 31, 500 | 5th Milenyo BC |
| Enero 1, 501 | Disyembre 31, 600 | 6th Milenyo BC |
| Enero 1, 601 | Disyembre 31, 700 | 7th Milenyo BC |
| Enero 1, 701 | Disyembre 31, 800 | 8th Milenyo BC |
| Enero 1, 801 | Disyembre 31, 900 | 9th Milenyo BC |
| Enero 1, 901 | Disyembre 31, 1000 | 1st Milenyo AD |
| Enero 1, 1001 | Disyembre 31, 2000 | 2nd Milenyo AD |
| **Enero 1, 2001** | **Disyembre 31, 3000** | **3rd Milenyo AD** |
| Enero 1, 3001 | Disyembre 31, 4000 | 4th Milenyo AD |
| Enero 1, 4001 | Disyembre 31, 5000 | 5th Milenyo AD |
| Enero 1, 5001 | Disyembre 31, 6000 | 6th Milenyo AD |
| Enero 1, 6001 | Disyembre 31, 7000 | 7th Milenyo AD |
| Enero 1, 7001 | Disyembre 31, 8000 | 8th Milenyo AD |
| Enero 1, 8001 | Disyembre 31, 9000 | 9th Milenyo AD |
| Enero 1, 9001 | Disyembre 31, 10000 | 10th Milenyo AD |

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Martsa ng kamatayan

*Para sa Martsa ng Kamatayan sa Bataan, tingnan Martsa ng Kamatayan sa Bataan*.
Ang **martsa ng kamatayan** ay isang mahabang-layong martsa na sinasakatuparan sa matinding mabagsik na kalagayan, kasama ang walang pakundangan para sa buhay at kalusugan ng mga biktima, kadalasang mga bilanggo o mga takas ng ibang bayan. Ang kaisipan sa likod ng mga martsa ang pagpilit sa mga bilanggo na maglakad, na nakatutok ang baril, na walang pagkain, tubig, tirahan, o mga kaginhawahan; kadalasang binabaril ang mga hindi makatagal.

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Radar

Long-range radar antenna, used to track space objects and ballistic missiles.Radar of the type used for detection of aircraft. It rotates steadily, sweeping the airspace with a narrow beam.
Ang **radar** ay maaaring isang aparato o isang sistema na pangkaraniwang binubuo ng nagtutugmaan o sinkronisadong kasangkapang pangpagpapadala ng transmisyon o *transmitter* at kasangkapang pantanggap ng transmisyon (*receiver*) na naglalabas ng mga alon ng radyo. Ang mga pagtalbog o repleksiyon ng mga alon na pangradyo ay pinupruseso upang maipakita, at ginagamit upang mapuna o mapansin at mahanap ang mga bagay o mga tampok na katangian ng isang kapatagan. Ilan sa mga halimbawa ng mga bagay na mapapansin sa pamamagitan ng radar ay mga salimpapaw, at pati na ang tampok na mga katangian ng kapatagan ng isang planeta. Bilang isang aparato, ang radar ay nakakapansin ng pagkakaroon at kinalalagyan ng mga bagay sa pamamagitan ng pagsukat sa tagal ng panahon ng pagbalik ng alingawngaw ng isang alon ng radyo magmula sa radar, pati na ang direksiyon o kinapupuntahan ng pagbalik ng along ito.

Dahil sa katangian ng radar na makapansin o makapuna ng bagay o mga tampok na katangian ng mga bagay-bagay, ang salitang radar ay naging pakahulugan kung minsan bilang isang diwa o kasangkapan ng pagkakaroon ng kamalayan o kawarian hinggil sa isang bagay, o kaya bilang saklaw ng pabatid o talakayan. Katulad halimbawa ng sa paggamit ng salitang radar sa pariralang "ang mga artistang lihim na magkasintahan ay kumikilos na hindi napupuna ng radar ng midya at mga tsismosa", o kaya sa pariralang "ang sikat na mga basketbolistang iyan ay nawala na sa radar magmula noong matalo nang tatlong ulit".

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Agham** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# He (titik)

| ← Dalet He Waw → |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Penisyo  |  |
Ebreoה |  |
Aramaiko  |  |
Siriakoܗ |  |
Arabeه |  |

 |
| Pagkakatawan sa ponema | h |
| Puwesto sa alpabeto | 5 |
| Halaga sa bilang | 5 |
| Mga alpabetong hango sa Penisyo |
|

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
GriyegoΕ |  |
LatinE |  |
SirilikoE, Є (Э), Ѧ?, Ѫ? |  |

 |

Ang **he** ay ang ikalimang titik ng mga Semitikong abyad, kabilang dito ang Penisyong Hē , Ebreong Hē ה, Arameong Hē , Siriakong Hē ܗ, at Arabeng *Hāʾ* ه. Ang tunog nito ay walang-imik na paimpit na pasutsot (*voiceless glottal fricative*, [h]).

Ang proto-Kananitang titik ay umakay sa Epsilon ng Griyego Ε ε;  𐌄 ng Etruskano; E, Ë at Ɛ ng Latin; at Е, Ё, Є at Э ng Siriliko. Tulad ng lahat ng mga Penisyong titik, kumatawan ang *he*, sa isang katinig, ngunit kumakatawan naman ang mga katumbas nito sa Latin, Griyego, at Siriliko sa mga tunog-patinig.
# Dagat Honiko

Ang kinalalagyan ng Dagat Jonico sa Timog-silangang Europa.
Ang **Dagat Jonico** o **Honiko** (Ingles: *Ionian Sea*) ay isang look ng Dagat Mediterraneo, timog ng Dagat Adriyatiko. Napapaligiran ito ng Timog Italya sa kanluran, timog Albania sa hilaga, at Gresya (at ng mga pulo nito) sa silangan; ang mga ito ay tinatawag na "Mga Pulong Jonico." Ang dagat na ito ay isa sa mga pinakamalindol na sa daigdig.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Heograpiya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Pitong Paham ng Gresya

Ang mga Pitong Paham na ipinapakita sa *Nuremberg Chronicle*
Ang mga **Pitong Paham** (**ng Gresya**) o **Pitong Pantas** (Griyego: οἱ ἑπτὰ σοφοί, *hoi hepta sophoi*; Ingles: *Seven Sages of Greece*; c. 620 – 550 BK) ay ang titulong ibinigay ng sinaunang Griyegong tradisyon sa pitong mga pilosopo, estadista at mambabatas ng unang bahagi ng ika-6 na dantaon na nakilala sa mga sumunod na dantaon dahil sa kanilang karunungan.

## Ang mga Pitong Paham

Kinagisnan na bawat isa sa mga paham o pantas ay kumakatawan sa isang aspeto ng makamundong karunungan na ibinuod ng isang aporismo. Bagaman minsan naiiba ang tala ng mga paham, ang mga sumusunod ay kadalasang nakabilang:

* Cleobulus ng Lindos: *"Moderation is best in all things"* (Griyego: πάν μέτρον ἄριστον, *pan metron ariston*). Namuno siya bilang tirano ng Lindos, sa Griyegong pulo ng Rhodes, noong mga 600 BK.
* Solon ng Atenas: *"Nothing in excess"* (Griyego: μηδὲν ἄγαν, *meden agan*). Si Solon (c. 638 – 558 BK) ay isang bantog na mambabatas at tagareporma mula Atenas na bumalangkas ng mga batas na nakapagimpluwensiya nang malaki sa demokrasyang Atenyano.
* Chilon ng Isparta: *"Do not desire the impossible"* (Griyego: μὴ ἐπιθυμεῖν ἀδυνάτων, *me epethimin adenaton*). Si Chilon ay isang Ispartanong politiko mula sa ik-6 na dantaon. Iniukol sa kanya ang militarisasyon ng lipunang Ispartano.
* Bias ng Priene: *"Most men are bad"* (Griyego: πλεῖστοι ἄνθρωποι κακοί, *plesti anthropi kaki*). Si Bias ay isang politiko at mambabatas ng ika-6 na dantaon.
* Thalis ng Mileto: *"Know thyself"* (Griyego: γνῶθι σεαυτόν, *gnothi seafton*). Si Thales (c. 624 – c. 546 BK) ay ang unang kilalang pilosopo at matematiko. Ang kanyang payo, "Kilalanin ang iyong sarili" (*"Know thyself"*), ay nakaukit sa harapan ng Orakulo ng Apollo sa Delphi.
* Pittacus ng Mytilene: *"Know thy opportunity"* (Griyego: γνῶθι καιρόν, *gnothi keron*). Pinamunuan ni Pittacus (c. 640 – 568 BK) ang Mytilene (Lesbos) kasama ang Myrsilus. Sinubukan niyang ibawas ang kapangyarihan ng maharlika, at nakaya niyang mamuno sa pamamagitan ng suporta mula sa mga popular na uri (panlipunan) na pinaboran niya.
* Periander ng Corinto: *"Be farsighted with everything"* (Griyego: ὅρα τὸ μέλλον, *ora to mellon*). Si Periander (fl. 627 BK) ay ang tirano ng Corinto noong ika-7 at ika-6 na dantaon BK.. Sa kanyang pamumuno, sumailalim ang lungsod ng Corinto sa isang ginintuang panahon ng kaayusan at kaunlaran.

## Tingnan din

* Paham (pilosopiya)
* Saptarishi

## Mga sanggunian

## Mga kawing panlabas

* Padron:Cite LotEP
* Plutarch's *The Dinner of the Seven Wise Men*, in the Loeb Classical Library.
* Seven Sages of Greece Naka-arkibo 2010-11-25 sa Wayback Machine. with illustrations and further links.
* Jona Lendering's article Seven Sages Naka-arkibo 2013-10-22 sa Wayback Machine. includes a chart of various canonical lists.
* Sentences of the Seven Sages
# 11 (bilang)

*Para sa ibang gamit, tingnan 11 (paglilinaw)*
Ang **11** (**labing-isa**) ay isang likas na bilang at bilang rasyonal na pagkatapos ng 10 at bago ng 12.

|  |
| --- |
|
<<
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
>>

Talaan ng mga bilang -- Mga buumbilang

0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
>> |
| Paulat | 11 labing-isa |
| Panunuran | ika-11 ikalabing-isa panlabing-isa |
| Sistemang pamilang |  |
| Pagbubungkagin (*Factorization*) |  |
| Mga pahati |  |
| Pamilang Romano | XI |
| Represantasyong Unicode ng pamilang Romano |  |
| Binary | 1011 |
| Octal | 13 |
| Duodecimal | B |
| Hexadecimal | B |
| Hebreo |  |

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Bilang** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Application software

Halimbawa ng isang gumaganang *word processor*, isang uri ng *application software*.
Sa wikang pangkompyuter, ang application software ay isang *computer program* na nagsasagawa ng mga tiyak na uri ng mga itinakdang gawain. Tinatawag din itong computer software at software application. Bilang halimbawa, isang uri ng *application* ang *word processor* na Microsoft Word na nagpoproseso ng mga salita at titik na ginagamit para sa mga dokumentong may teksto. Bukod sa *word processor*, halimbawa din ng *application software* ang mga *spreadsheet* at mga *media player*.

## Tingnan din

* Software
* Malayang software

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Kompyuter** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Hentil

Sa kasalukuyan, ang **hentil** o **hentiles** (mula sa Lating *gentilis*, nangangahulugang "ng o kabilang sa isang angkan o tribo"; kaugnay ng *gens* [isahan] o *gentes* [maramihan], may ibig sabihing "kasapi o ukol sa mga tribo ng sinaunang Roma) ay ang katawagan para sa isang taong hindi Hudyo, o sinaunang pamagat o pangtawag ng sinaunang mga taga-Israel o mga Israelita sa mga hindi nila kalahi. Sa iba o malawak na kahulugan at ayon sa paggamit at taong gumagamit, maaari rin itong tumukoy sa ibang tao o pangkat ng mga taong hindi kasapi sa isang relihiyon, halimbawa na ang pagtawag na "hentil" ng mga Mormon sa mga hindi Mormon. Kaugnay din ito ng katawagang pagano para sa mga taong hindi naniniwala sa Diyos.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Tao** at **Bibliya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Pagsisiwalat

*Para sa larangan ng pagbabalita, pumunta sa pamamahayag.*
Ang **pagsisiwalat**, nagmula sa salitang **siwalat**, o **rebelasyon** ay ang pagpapakita ng katotohanan, katulad ng mga itinatadhana ng Diyos. Isa rin itong pagpapakita o pagsasabi sa isang tao ng isang bagay na hindi dating nalalaman ng pinagpakitaan o pinagsabihan. Kaugnay din ito ng **pagpapahayagng* **mga hula** o ang tinatawag na **apokalipsis** katulad ng nasa Bagong Tipan ng Bibliya. Kakabit pa rin ng Bibliya, ipinahayag ng Diyos ang katotohanan hinggil sa tao at kanilang daigdig sa pamamagitan ng mga sinasaad sa Bibliya, kaugnay ng pagpapakita ng Diyos ng kanyang kapangyarihan at pagmamahal sa tao, na isinagawa niya sa pamamagitan ng kanyang mga "dakilang gawain ng pagliligtas" sa mga ito. Kung minsan, isinisiwalat ng Diyos ang mga bagay-bagay sa pamamagitan ng partikular na mga tao, katulad ng mga propeta at mga alagad o apostol niya. Isang halimbawa ng propeta ng Diyos ang anak niyang si Hesus na nagsiwalat ng kung sino ang Diyos at kung gaano kamahal ng Diyos ang tao.

## Tingnan din

* *Aklat ng Pahayag* ng Bibliya

## Mga sanggunian
# Pandaigdigang Lupong Olimpiko

Pandaigdigang Lupong Olimpiko
**Comité International Olympique* (Pranses)*
*International Olympic Committee*|  |
| IOC Headquarters sa Lausanne, Suwisa |
| Motto | Citius, Altius, Fortius – Communiter |
| Pagkakabuo | 23 Hunyo 1894 |
| Uri | Pederasyong pampalakasan |
| Punong tanggapan | Lausanne, Suwisa |
| Kasapihip  | Mga 205 Pambansang Lupong Olimpiko |
| Wikang opisyal  | Ingles, Pranses |
| Honorary President | Thomas Bach |
| Pangulo |  Kirsti Coventry |
| Pangalawang Pangulo | * Juan Antonio Samaranch Salisachs
* Nawal El Moutawakel
* Gerardo Werthein
* Pierre-Olivier Beckers-Vieujant
 |
| Direktor-Heneral | Christophe De Kepper |
| Website | olympics.com/ioc |

Ang **Pandaigdigang Lupong Olimpiko** (Pranses: Comité international olympique; Ingles: International Olympic Committee) ay isang organisasyon sa Lausanne, Suwisa, na nilikha ni Pierre de Coubertin at Demetrios Vikelas noong 23 Hunyo 1894. Ang IOC ay may mga kasaping 205 Pambansang Lupong Olimpiko (*National Olympic Committees*).

Binubuo ng IOC ang makabagong Palarong Olimpiko na ginaganap tuwing Tag-init at Taglamig, kada apat na taon. Nabuo ng organisasyon ang unang Olimpikong Tag-init sa Atenas, Gresya noong 1896; naganap ang unang Olimpikong Taglamig sa Chamonix, Pransiya noong 1924.

## Sanggunian

* opisyal na websayt ng IOC (sa Ingles) (sa Pranses)

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# YouTube

YouTube, LLC| Ang logo na ginamit mula noong 2024 |
| Uri ng negosyo | Subsidiary |
| Uri ng sayt | Online video platform |
| Itinatag | 14 Pebrero 2005 (2005-02-14) |
| Punong tanggapan | 901 Cherry Avenue San Bruno, California, United States |
| Nagagamit sa | Worldwide (excluding blocked countries) |
| May-ari | Alphabet Inc. |
| Nagtatag | * Steve Chen
* Chad Hurley
* Jawed Karim
 |
| Pangunahing tauhan | * Neal Mohan (CEO)
* Chad Hurley (advisor)
 |
| Industriya | * Internet
* Video hosting service
 |
| Mga produkto | * YouTube Kids
* YouTube Music
* YouTube Premium
* YouTube Shorts
* YouTube TV
 |
| Kita |  $28.8 billion (2021) |
| Kumpanyang pinagmulan | Google LLC (2006–present) |
| URL | youtube.com (see list of localized domain names) |
| Pagpapatalastas | Google AdSense |
| Pagrehistro |
Optional
* Not required to watch most videos; required for certain tasks such as uploading videos, viewing flagged (18+) videos, creating playlists, liking or disliking videos, and posting comments
 |
| Mga gumagamit |  2.514 billion MAU (January 2023) |
| Nilunsad | 14 Pebrero 2005 (2005-02-14) |
| Kasalukuyang kalagayan | Active |
| Lisensiya ng nilalaman | Uploader holds copyright (standard license); Creative Commons can be selected. |
| Sinulat sa | Python (core/API), C (through CPython), C++, Java (through Guice platform), Go, JavaScript (UI) |

Ang **YouTube** ay isang *website* na nagbabahagi ng mga bidyo at nagbibigay-daan para sa mga tagagagamit o *user* nito na mag-*upload*, makita, at ibahagi ang mga bidyo *clip*. Ang mga bidyo na ito ay maaaring husgahan; ang dami ng husga at ng mga nakanood ay parehong nakalathala. Maaari ring mag-iwan ng komento ang mga manonood sa karamihan ng *video.*

## Kasaysayan

Ang mga nagtatag ng YouTube. Mula sa kaliwa pakanan: sina Chad Hurley, Steve Chen, at Jawed Karim
Ang YouTube ay sinimulan ng dating mga empleyado ng PayPal na sina Steve Chen, Chad Hurley at Jawed Karim. Noong 2006, binili ito ng Google at naging sangay ng kumpanya. Nagsimula ang istorya sa paggawa ng YouTube noong ang tatlong magkakaibigan ay nahihirapan sa pagpasa ng mga *video* ng isang *dinner party* sa bahay ni Chen sa San Francisco, California. Ang pinakaunang *video* na nai-*upload* sa YouTube ay pinamagatang *Me at the zoo* na kung saan mapapanood si Jawed Karim na nasa San Diego Zoo sa San Diego, California.

## Mga sanggunian

## Mga panlabas na link

* Opisyal na website (*Mobile*)

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Agham** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Biyulin

Pangkaraniwang pangkasalukuyang biyulin na ipinakikita sa harap at tagiliran
Ang **biyulin**, **biyolin**, o **byolin** (Italyano, Portuges: *violino*, Kastila: *violín*, Pranses: *violon*, Aleman: *Violine*, Ingles: *violin*, *fiddle*) ay isang instrumentong pangtugtog na tinutugtog ng isang **biyulinista**. Ito ay nasa ilalim ng mga taling intstrumento na kadalasa'y may apat na tali na may tono sa ganap na ikalima.

## Tingnan din

* Tselo

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Musika** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Haba

Ang **haba** ay isang sukat ng distansya. Sa *International System of Quantities* (Internasyunal na Sistema ng mga Kantidad), ang haba ay isang kantidad na may dimensyon na distansya. Sa karamihan ng mga sistema ng pagsusukat, isang yunit na base ang pinipili, mula dito ay hinango ang lahat ng ibang mga yunit. Sa Pandaigdigang Sistema ng mga Yunit (SI), ang yunit na base para sa haba ay metro.

Karaniwang iniintidi ang haba bilang ang pinakamalawig na dimensyon ng isang pirming bagay. Bagaman, hindi laging ganito ang kaso at maari na dumipende sa posisyon kung saan naroon ang bagay.

Iba't iba ang katawagan ang ginagamit para haba ng isang pirming bagay at kabiliang dito ang taas, na ang patayong haba o laki, at **lapad**, **lawak** o **lalim**. Ginagamit ang taas kapag mayroong base na maaring kunin ang mga sukat na patayo. Kadalasang ginagamit naman ang lapad at lawak sa isang mas maikling dimensyon kapag ang haba ay ang pinakamahaba. Ginagamit ang lalim para sa ikatlong dimensyon ng bagay na tatlong dimensyon.

Isang sukat ang haba ng dimensyong espasyal, samantalang sinusukat ang sukat (o *area*) bilang panukat para sa dalawang dimensyon (pinarisukat na haba) at ang bolyum ay isang panukat para sa tatlong dimensyon (kinubong haba).

## Mga sanggunian
# Hansel at Gretel

Pinapasok ng bruha sina Hansel at Gretel tungo sa kaniyang kubo. Guhit ni Arthur Rackham, 1909.
"**Sina Hansel at Gretel**" na kilala rin bilang *Handsel at Grettel* o *Handsel at Grethel (*Aleman: Hänsel und Gretel** (**Hänsel und Grethel**)* [ˈhɛnzl ʔʊnt ˈɡʁeːtl]) ay isang Aleman na kuwentong bibit, na naitala ng Magkapatid na Grimm at nailimbag noong 1812 bilang bahagi ng *Mga Kuwentong Bibit ng Grimm* (KHM 15). Kilala rin ito bilang Little Step Brother and Little Step Sister (Filipino: Ang Mga Munting Magkakapatid sa Tuhod).

Sina Hansel at Gretel ay isang magkakapatid na iniwan sa gubat at napunta sa kamay ng isang bruhang nakatira sa bahay na gawa sa gingerbread, keyk, at kendi. Ang bruha, na may mga intensiyong makakanibal, ay may balak na patabain si Hansel bago siyang kainin. Gayunman, iniligtas ni Gretel ang kaniyang kapatid sa pamamagitan ng pagtulak sa bruha patungo sa kaniyang sariling oven, na itong pumatay sa kaniya. Nakalaya ang magkakapatid nang dala ang kayamanan ng bruha.

Nakapook sa Alemanya ng gitnang panahon ang "Hansel at Gretel," at naiangkop sa iba't ibang midya. Kabilang dito ang operang *Hänsel und Gretel* ni Engelbert Humperdinck, na unang itinanghal noong 1893.

## Mga tala
# Supot ng tsaa

*Para sa ibang gamit, tingnan ang supot ng tsaa (paglilinaw).*
Tatlong supot ng tsaa
Ang **supot ng tsaa** (Ingles: *tea bag*) ay isang maliit at butas-butas na selyado o nakasarang supot na naglalaman ng mga dahon ng tsaa at ginagamit sa pagtitimpla ng tsaa. Ang mga supot ng tsaa ay pangkaraniwang yari sa papel, sutla, o plastik. Ang bag ay naglalaman ng mga dahon ng tsaa habang ibinababad ang tsaa, upang maging mas maginhawang maitapo ang mga dahon, at nagsasagawa rin ng tungkuling kahalintulad ng sa pambabad ng tsaa o panglublob ng tsaa. Ilan sa mga supot ng tsaa ang mayroong nakakabit na piraso ng tali na may isang papel ng tatak nito sa itaas na nakatutulong sa pag-aalis ng supot habang nalalaman din ang uri ng tsaa.

Sa mga bansa kung saan mas karaniwan ang paggamit ng hindi nakabalot na mga dahon ng tsaa, ang katawagang supot ng tsaa ay ginagamit upang ilarawan ang balutang papel o palara para sa hindi nakabalot na mga dahon ng tsaa. Ang mga ito ay pangkaraniwang mga sobreng parisukat o parihaba na may nakalimbag na tatak, lasa, at mga palamuti sa ibabaw ng mga ito.

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Sōtō

Ang **Zen Sōtō**  (sa Intsik ay Caodong; sa the **Sōtō school** (曹洞宗, *Sōtō-shū*), kasama ng Rinzai at ng Ōbaku, ay ang isa sa tatlong pinaka matao (malaki ang populasyon) na mga sekta ng Zen sa Budismong Hapones. Si Dogen ang nag tatag ng Zen Soto. Itinuro niyang ang Sitting Meditation o zazen. Ang sektang ito ay naniniwalang nararating nila ang satori sa pamamagitan ng mahabang pagmumuni o pag-iisip ng malalim

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Budismo** at **Hapon** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*