# Pe̍h-ōe-jī

| *Pe̍h-ōe-jī* Romanisasyon ng Simbahan |
| --- |
| Isang halimbawa ng tekstong *pe̍h-ōe-jī* |
| Uri | Alpabeto |
| Mga wika | Hokkien sa Min Nan
Amoy
Taiwanes
Singapurense |
| Lumikha | Walter Henry Medhurst Elihu Doty John Van Nest Talmage |
| Panahon | mula d. 1830 |
| Mga magulang na sistema |
Heroglipikong Ehipsiyo* Proto-Sinaitiko
	+ Alpabetong Penisyo
		- Alpabetong Griyego
			* Sulat Latin
				+ *Pe̍h-ōe-jī*
 |
| Mga anak na sistema | TLPA *Tâi-lô* |
|   | BCP 47 variant subtag: `pehoeji` |
| **PAALALA**: Maaaring naglalaman ang pahinang ito ng mga simbolong pamponetikong IPA. |

Ang pe̍h-ōe-jī (lit. na 'sulat bernakular') o **POJ**, minsan kilala bilang **Romanisasyon ng Simbahan**, ay isang ortograpiyang ginagamit sa pagsulat ng mga baryante ng wikang Hokkien sa Min Nan, lalo na ang Hokkieng Taiwanes at Amoy, at malawak itong ginagamit bilang isa sa mga sistema ng pagsulat para sa *Minnan*. Sa kasagsagan nito, daan-daang libo ang nakababasa nito.

Nilinang ng mga Kanluraning misyonero na nakikipagtrabaho sa mga diyaspora ng mga Tsino sa Timog-silangang Asya noong ika-19 na siglo at pinino ng mga misyonerong nagtrabaho sa Xiamen at Tainan, gumagamit ito ng minodipikang alpabetong Latin at ilang mga diyakritiko bilang pagkakatawan sa sinasalitang wika. Nagtagumpay muna ang POJ sa Fujian, at naging pinakalaganap sa Taiwan pagkatapos. Noong ika-20 siglo, higit sa 100,000 katao ang marunong mag-POJ. Marami ang nailimbag sa sulat na ito, relihiyoso man o sekular, kabilang dito ang unang pahayagan ng Taiwan, ang *Taiwan Church News*.

Noong pagsasakop ng mga Hapones (1895–1945), siniil ang paggamit ng *pe̍h-ōe-jī* at hinikayat naman ang kanang Taiwanes; mas lalo pa itong siniil noong batas militar ng Kuomintang (1947–1987). Sa Fujian, humina ang paggamit nito noong natatag ang Republikang Bayan ng Tsina (1949) at pagsapit ng unang bahagi ng ika-21 siglo, hindi na karaniwan doon ang paggamit ng sistemang ito. Subalit, ginagamit pa rin ang *pe̍h-ōe-jī* ng mga Kristiyano sa Taiwan, di-katutubong mag-aaral ng *Minnan*, at mga panatikong katutubong-ispiker sa Taiwan. Nagkaroon ito ng ganap na suporta sa kompyuter noong 2004 sa paglabas ng Unicode 4.1.0, at may POJ na sa maraming tipo ng titik, paraan ng pag-input, at ginagamit sa mga malawakang diksiyonaryong online.

Nailikha ang mga bersiyon ng *pe̍h-ōe-jī* para sa mga ibang wika ng Timog Tsina, kasama rito ang Hakka at Teochew. Kabilang sa mga iba pang kaugnay na sulat ang *Pha̍k-oa-chhi* para sa Gan, *Pha̍k-fa-sṳ* para sa Hakka, *Bǽh-oe-tu* para sa Hainanes, *Bàng-uâ-cê* para sa Fuzhou, *Pe̍h-ūe-jī* para sa Teochew, *Gṳ̿ing-nǎing Lô̤-mǎ-cī* para sa Hilagang Min, at *Hing-hua̍ báⁿ-uā-ci̍* para sa Pu-Xian Min.

Noong 2006, inilabas ang *Tâi-lô*, isang kahalili batay sa *pe̍h-ōe-jī* na itinataguyod ng pamahalaan. Despite this, mainit na pinagtatalunan pa rin sa Taiwan ang pagtuturo ng katutubong wika at mga sistema ng pagsusulat para sa Taiwanes.

Naging pundasyon ang POJ sa paglilikha ng bagong panitikan sa Taiwan. Bago ang d. 1920, marami na ang nakapagsulat ng mg akda sa POJ, na nakatulong nang malaki sa preserbasyon ng bokabularyo ng Min Nan mula noong pahuli ng ika-19 na siglo.

## Mga sanggunian