# Bahagi ng pananalita

Sa balarila, ang **bahagi ng pananalita**/**panalita** (Ingles: part of speech), ay isang pansalitang pagsasari ng mga salita na pangkalahatang binibigyang kahulugan sa pamamagitan ng sintaktiko at morpolohikong asal ng bahaging panleksikong tinutukoy.

Sa aklat na Balarila ng Wikang Pambansa (1939;1944) ni Lope K. Santos (kilala rin sa tawag na **Balarilang Tagalog** at Matandang Balarila, *pandiwa*, *pang-uri*, *pang-abay*, *pantukoy*, *pangatnig*, *pang-ukol*, pang-angkop, *pandamdam at panghalip.* Sinimulan itong ituro sa mga paaralan sa Pilipinas noong 1940 matapos maipahayag ng dating Pang. Manuel Quezon ang Tagalog bilang siyang saligan ng wikang pambansa.

Dala ng sunod-sunod na pagbabago at pagkamakabago ng wikang pambansa (na kilala na ngayon bilang Filipino) ay maraming aklat ang nalimbag na nagmumungkahi ng pagbabago sa Matandang Balarila. Isa na rito ang Makabagong Balarilang Filipino (1977;2003) nina Alfonso O. Santiago at Norma G. Tiangco. Sa aklat na ito'y napapangkat ang may sampung bahagi ng pananalita sa ganitong pamamaraan:

A. Mga salitang pangnilalaman (mga *content word*)

1. Mga nominal
a. **Pangngalan** (Ingles: noun) - mga salitang nagsasaad ng pangalan ng tao, hayop, bagay, pook, katangian, pangyayari, atbp.
b. **Panghalip** (Ingles: pronoun) - mga salitáng pánghalilí sa pangngalan.
2. **Pandiwa** (Ingles: verb) - mga salitang nagsasaad ng kilos o nagbibigay-buhay sa isang lipon ng mga salita
3. Mga panuring (Ingles: modifier)
a. **Pang-uri** (Ingles: adjective) - mga salitang nagbibigay-turing o naglalarawan sa pangngalan at panghalip
b. **Pang-abay** (Ingles: adverb) - mga salitang nagbibigay-turing o naglalarawan sa pandiwa, pang-uri at kapwa nito pang-abay
B. Mga Salitang Pangkayarian (Ingles: function words)

1. Mga Pang-ugnay (Ingles: connectives)
a. **Pangatnig** (Ingles: conjunction) - mga salitang nag-uugnay ng dalawang salita, parirala o sugnay
b. **Pang-angkop** (Ingles: ligature) - mga katagang nag-uugnay sa panuring at salitang tinuturingan
c. **Pang-ukol** (Ingles: preposition) - mga salitang nag-uugnay sa isang pangngalan sa iba pang salita
2. Mga Pananda (Ingles: markers)
a. **Pantukoy** (Ingles: article, determiner) - mga salitang laging nangunguna sa pangngalan o panghalip
b. **Pangawing** o **Pangawil** (Ingles: linking, copulative) - salitang nagkakawing ng paksa (o simuno) at panaguri
Hindi na isinama ang **Pandamdam** (mga salitang nagsasaad ng matinding damdamin) (Ingles: interjection) sapagkat ayon sa mga may-akda ng Makabagong Balarila ay maaring magamit bilang pandamdam ang kahit anong salita kung bibigkasin nga ng may matinding damdamin.

Samantala, sa **Balarilang Ingles** ay may walong kalimitang bahagi ng pananalita bagama't higit pa itong nahahati sa iba't ibang kaurian sang-ayon na rin sa mga pag-aaral ng mga kasalukuyang lingguwistiko. Ito ay ang *pangngalan*, *panghalip*, *pandiwa*, *pang-uri*, *pang-abay*, *pangatnig*, *pang-ukol* at *pandamdam*.

## Mga sanggunian

* Santos, Lope K. (1944), *Balarila ng Wikang Pambansa* (ika-2nd (na) labas), Lungsod ng Maynila: Kawanihan ng Palimbagan

* Santiago, Alfonso O.; Tiangco, Norma G (2003), *Makabagong Balarilang Filipino* (ika-2nd (na) labas), Sta. Mesa Heights, Lungsod ng Quezon: Rex Book Store, Inc., pp. 121–126, 164, 174, 199, 213, 221, 224–225, 228–232

* Raflores, Ester (2006), *Bagong binhi*, Lungsod ng Valenzuela: JO-ES Publishing House., pp. 77, 112, 181, 219, 232, 286, 326, 338, 351`{{citation}}`: CS1 maint: extra punctuation (link)