# Lungsod ng Vaticano

| Estado ng Lungsod ng Vaticano* *Status Civitatis Vaticanae* (Latin)
* *Stato della Città del Vaticano* (Italyano)
 |
| --- |
|
Watawat

Eskudo

 |
| **Awitin:Inno e Marcia Pontificale* "Himno at Martsang Pontipisya"Duration: 3 minute and 14 seconds.3:14 |
| Kinaroroonan ng **Lungsod ng Vaticano** (lunti) sa loob ng Italya at mas malaking Europa. |
| Wikang opisyal | Italyano • Latin |
| Pamahalaan | Unitaryong Kristiyanong estadong monarkiyang ganap sa ilalim ng isang eklesyastikong elektibong teokrasya |
|  |
| • Soberanong entidad  | Banal na Luklukan |
| • Soberanong Pontipise (Papa)  | Papa Leon XIV |
| • Kalihim ng Estado  | Pietro Parolin |
| • Pangulo ng Gobernasyon  | Fernando Vérgez Alzaga |
|  |
| Lehislatura | Komisyong Pontipisyo |
| Kasarinlan mula sa Italya |
|  |
| • Paktong Lateran  | 11 Pebrero 1929 |
|  |
| Lawak |
| • Kabuuan | 0.49 km2 (0.19 mi kuw) (ika-195) |
| Populasyon |
| • Pagtataya sa 2019 | 453 (ika-240) |
| • Densidad | 924/km2 (2,393.1/mi kuw) (ika-12) |
| Salapi | Euro (€) (EUR) |
| Sona ng oras | UTC+1 (CET) |
| • Tag-init (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Gilid ng pagmamaneho | kanan |
| Kodigong pantelepono | +379 |
| Kodigo sa ISO 3166 | VA |
| Internet TLD | .va |
| **Websayt**  |

Ang **Lungsod ng Vaticano** (Italyano: *Città del Vaticano*; Latin: *Civitas Vaticana*), opisyal na **Estado ng Lungsod ng Vaticano**, ay isang enklabeng walang pampang at soberanong lungsod-estado na pinapaligiran ng Roma, ang kabisera ng Italya. Sumasaklaw ng lawak na 0.44 km2 at may populasyong tinatayang aabot sa 882, ito ang pinakamaliit na bansa sa buong mundo. Nilalagay ang katayuan nito sa pandaigdigang batas bilang teritoryong awksilyar ng Banal na Luklukan, ang upuan ng pinakamataas na espirituwal na pamumuno ng Simbahang Romano Katoliko.

Ang Kataas-taasang Pontisipe ay nagtatalaga ng mga tungkulin ng pamahalaan sa Kalihim ng Estado. Pagkatapos ng Papadong Abinyon ay pangunahing nanirahan ang mga papa sa Palasyong Apostoliko sa loob ng lungsod.

Ang Banal na Luklukan ay itinayo noong Unang Kristiyanismo at ang pangunahing luklukang episkopal ng Simbahang Katoliko, na mayroong humigit-kumulang 1.329 bilyong nabautismuhang Kristiyanong Katoliko sa mundo noong 2018 sa Simbahang Latino at 23 Silangang Simbahang Katoliko. Sa kabilang banda, ang estado ng Lungsod ng Vaticano ay nagsimulang umiral noong Pebrero 11, 1929 sa pamamagitan ng Paktong Lateran sa pagitan ng Banal na Luklukan at Italya, na binanggit ito bilang isang bagong likha, hindi bilang isang bakas ng mas malaking Estados Pontifisyos, na dating sumasaklaw sa karamihan ng gitnang Italya.

Sa loob ng Lungsod ng Vaticano ay mga kultural at relihiyosong lugar tulad ng Basilika ni San Pedro, Kapilya Sistina, at mga Museong Vaticano, lahat ay tumatampok ng ilan sa mga pinakasikat at pinakamagandang pintura at eskultura sa mundo. Ang arkitektural, makasaysayan, at masining na konporma na bumubuo sa Vaticano ay idineklara bilang isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO noong 1984. Saklaw ng Basilika ni San Pedro at ng Plaza ni San Pedro ang 20% ng teritoryo ng lungsod, samakatuwid ginagawa ang estado na pinakaurbanisadong teritoryong may kasarinlan sa mundo. Ang natatanging ekonomiya ng estado ay pampananalaping sinusuportahan sa pamamagitan ng mga donasyon mula sa mga mananampalataya sa mga bayarin para sa pagpasok sa mga museo at pagbenta ng mga selyo, subenir, at publikasyon.

## Kasaysayan

Nang maging Kristyano ang Imperyong Romano sinimulang ipatayo ang Basilika ni San Pedro, ang Palasyong Apostoliko at ang Kapilyang Sistina nito, at ang Museong Vaticano.

Nabuo ang kasalukuyang bansa mula sa dáting teritoryo ng Mga Estadong Papal na isinanib sa Kaharián ng Italya. Itinatag ito sa pamamagitan ng Tratadong Laterano, na siyang nilagdaan ng Punong Ministrong si Benito Mussolini para kay Haring Victor Emmanuel III, at Pietro Gasparri, Kalihim–Kardinal ng Estado, para kay Papa Pio XI noong 11 Pebrero 1929.

Tanaw sa buong lungsod-estado. Kapansin-pansin sa gitna ng retrato ang Basilika ni San Pedro at Plaza ni San Pedro.
### Etimolohiya

Ipinangalan ang estado mula sa Burol Vaticano, ang pook na kinaroroonan nito sa Roma. Itinuturing ang lugar na ito bilang sagrado sapagkat ito ang tradisyonal na lugar ng himlayan ni San Pedro. Pinaniniwalaang galing ang salitang Vaticano sa isang panirahang Etrusko na binansagang "Vatica" o "Vaticum". Sa panahong pre-Romano, tinayuan ito ng templo ni Vagitanus (binabaybay din na Vaticanus), ang Etruskong diyos ng propesiya. Unang ginamit ang terminong "Lungsod Vaticano" sa Tratadong Letran na nilagdaan noong 11 Pebrero 1929 upang itatag ang modernong lungsod-estado.

## Mga sanggunián

## Mga panlabas na kawil

* Opisyal na website

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Kristiyanismo** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*