Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hentaigana

| Hentaigana 変体仮名  |
| --- |
| Mga wika | Wikang Hapon |
| Panahon | ca. 800 - ca. 1900 CE; bihirang ginagamit sa kasalukuyan |
| Mga magulang na sistema |
Oracle Bone Script* Seal Script
	+ Clerical Script
		- Regular script (kanji)
			* Man'yōgana
				+ Hentaigana 変体仮名
 |
| Mga kapatid na sistema | Hiragana, katakana |
| ISO 15924 | Kana, 411 |
| Direksyon | Kaliwa-kanan |
| Alyas-Unicode | Katakana |
| **PAALALA**: Maaaring naglalaman ang pahinang ito ng mga simbolong pamponetikong IPA. |

**Wikang HaponesKanji • Hapon: 漢字Kana • Hapon: 仮名 Katakana • Hapon: 片仮名
* Hiragana • Hapon: 平仮名

*Ginagamit*

* Furigana • Hapon: 振り仮名
* Okurigana • Hapon: 送り仮名

*Pangkasaysayan*

* Man'yōgana • Hapon: 万葉仮名
* Hentaigana • Hapon: 変体仮名

*Pagsasalin*

* Romaji • Hapon: ローマ字
	+ Kunrei-shiki • Hapon: 訓令式
	+ Nihon-shiki • Hapon: 日本式
	+ Hepburn

現今児童重宝記 : 開化実益 / *Hentai Iroha 47-ji (1886): isang syllabary ng **hentaigana

Ang **Hentaigana(変体仮名, "variant kana")* ay isang sistema ng pagsulat na ginamit mula 800 hanggang 1900 CE sa bansang Hapon. Ginamit ito bilang variant form ng sistemang hiragana*.*

Dati, mayroong iba't-ibang variant ang hiragana. Halimbawa: sa kasalukuyan, isa lamang ang pamamaraan ng pagsulat ng tunog na "ha", "は". Ngunit hanggang sa Meiji Era (1868-1912), marami ang maaring sulat nito. Dahil sa artipisyal at awtoritaryang seleksyon ng mga hiragana, bihira nang ginagamit ang hentaigana sa kasalukuyan maliban sa ibang mga karatula, sa kaligrapiya, at sa mga personal na pangalan.[citation needed]

## Talaan

* 以（い）*i*
* 江（え）*e*
* 於（お）*o*
* 可（か）*ka, ga*
* 起（き）*ki, gi*
* 古（こ）*ko, go*
* 志（し）*shi, ji*
* 春（す）*su, zu*
* 多（た）*ta, da*
* 奈（な）*na*
* 能（の）*no*
* 者（は）*ha, ba*
* 由（ゆ）*yu*
* 連（れ）*re*
* 路（ろ）*ro*
* 王（わ）*wa*

## Ugnay Panlabas

May kaugnay na midya ang Wikimedia Commons tungkol sa artikulong:
Hentaigana for Jūminhyō Chart of hentaigana calligraphy from O'Neill's "A Reader of Handwritten Japanese" Naka-arkibo 2006-07-07 sa Wayback Machine.
* A chart of hentaigana hosted by Jim Breen of the WWWJDIC
* Chart of kana from Engelbert Kaempfer circa 1693
* Hentaigana on signs Naka-arkibo 2012-12-05 at Archive.is (in Japanese)
* Hentaigana Naka-arkibo 2007-03-11 sa Wayback Machine.
* Mojikyo fonts including hentaigana and word processor supportNaka-arkibo 2020-01-01 at Archive.is
* Koin Hentaigana Outlying Characters for MS Mincho Naka-arkibo 2010-06-29 sa Wayback Machine.
# Okurigana

**Wikang HaponesKanji • Hapon: 漢字Kana • Hapon: 仮名 Katakana • Hapon: 片仮名
* Hiragana • Hapon: 平仮名

*Ginagamit*

* Furigana • Hapon: 振り仮名
* Okurigana • Hapon: 送り仮名

*Pangkasaysayan*

* Man'yōgana • Hapon: 万葉仮名
* Hentaigana • Hapon: 変体仮名

*Pagsasalin*

* Romaji • Hapon: ローマ字
	+ Kunrei-shiki • Hapon: 訓令式
	+ Nihon-shiki • Hapon: 日本式
	+ Hepburn

Ang **okurigana** (送り仮名, *mga titik na sumasama*) ay isang uri ng pagsulat sa bansang Hapon. Nagsisilbi ng dalawang layunin: banghayin ang mga pang-uri at mga pandiwa, at pilitin ang kanji kumuha ng ilang kahulugan at ilang pagbabasa. Halimbawa, sa mga salita miru (見る, *makita*) at mita (見た, *nakita*), ang 見 ay kanji, at ang る at た ay okurigana na sinusulat sa hiragana.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Wika** at **Hapon** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Romanisasyong Kunrei-shiki

**Wikang HaponesKanji • Hapon: 漢字Kana • Hapon: 仮名 Katakana • Hapon: 片仮名
* Hiragana • Hapon: 平仮名

*Ginagamit*

* Furigana • Hapon: 振り仮名
* Okurigana • Hapon: 送り仮名

*Pangkasaysayan*

* Man'yōgana • Hapon: 万葉仮名
* Hentaigana • Hapon: 変体仮名

*Pagsasalin*

* Romaji • Hapon: ローマ字
	+ Kunrei-shiki • Hapon: 訓令式
	+ Nihon-shiki • Hapon: 日本式
	+ Hepburn

Ang **Kunrei-shiki rōmaji** (訓令式ローマ字, Cabinet-ordered romanization system) ay isang uri ng pagsulat sa bansang Hapon.

## Paggamit

**Example: tat-u**| Conjugation | Kunrei | Hepburn |
| --- | --- | --- |
| Mizen 1 | tat-a- | tat-a- |
| Mizen 2 | tat-o- | tat-o- |
| Ren'yô | tat-i | tach-i |
| Syûsi/Rentai | tat-u | tats-u |
| Katei | tat-e- | tat-e- |
| Meirei | tat-e | tat-e |

### Ang Pagsulat ng Kunrei-shiki sa kana

| gojūon | yōon |
| --- | --- |
| あ ア *a* | い イ *i* | う ウ *u* | え エ *e* | お オ *o* | (*ya*) | (*yu*) | (*yo*) |
|  |
| か カ *ka* | き キ *ki* | く ク *ku* | け ケ *ke* | こ コ *ko* | きゃ キャ *kya* | きゅ キュ *kyu* | きょ キョ *kyo* |
| さ サ *sa* | し シ *si* | す ス *su* | せ セ *se* | そ ソ *so* | しゃ シャ *sya* | しゅ シュ *syu* | しょ ショ *syo* |
| た タ *ta* | ち チ *ti* | つ ツ *tu* | て テ *te* | と ト *to* | ちゃ チャ *tya* | ちゅ チュ *tyu* | ちょ チョ *tyo* |
| な ナ *na* | に ニ *ni* | ぬ ヌ *nu* | ね ネ *ne* | の ノ *no* | にゃ ニャ *nya* | にゅ ニュ *nyu* | にょ ニョ *nyo* |
| は ハ *ha* | ひ ヒ *hi* | ふ フ *hu* | へ ヘ *he* | ほ ホ *ho* | ひゃ ヒャ *hya* | ひゅ ヒュ *hyu* | ひょ ヒョ *hyo* |
| ま マ *ma* | み ミ *mi* | む ム *mu* | め メ *me* | も モ *mo* | みゃ ミャ *mya* | みゅ ミュ *myu* | みょ ミョ *myo* |
| や ヤ *ya* |  | ゆ ユ *yu* |  | よ ヨ *yo* |  |
| ら ラ *ra* | り リ *ri* | る ル *ru* | れ レ *re* | ろ ロ *ro* | りゃ リャ *rya* | りゅ リュ *ryu* | りょ リョ *ryo* |
| わ ワ *wa* | ゐ ヰ *wi* |  | ゑ ヱ *we* | を ヲ *wo* |  |
|  | ん ン *n*-*n'* |  |
| voiced sounds (dakuten) |
|  |
| が ガ *ga* | ぎ ギ *gi* | ぐ グ *gu* | げ ゲ *ge* | ご ゴ *go* | ぎゃ ギャ *gya* | ぎゅ ギュ *gyu* | ぎょ ギョ *gyo* |
| ざ ザ *za* | じ ジ *zi* | ず ズ *zu* | ぜ ゼ *ze* | ぞ ゾ *zo* | じゃ ジャ *zya* | じゅ ジュ *zyu* | じょ ジョ *zyo* |
| だ ダ *da* | ぢ ヂ *zi* | づ ヅ *zu* | で デ *de* | ど ド *do* | ぢゃ ヂャ *zya* | ぢゅ ヂュ *zyu* | ぢょ ヂョ *zyo* |
| ば バ *ba* | び ビ *bi* | ぶ ブ *bu* | べ ベ *be* | ぼ ボ *bo* | びゃ ビャ *bya* | びゅ ビュ *byu* | びょ ビョ *byo* |
| ぱ パ *pa* | ぴ ピ *pi* | ぷ プ *pu* | ぺ ペ *pe* | ぽ ポ *po* | ぴゃ ピャ *pya* | ぴゅ ピュ *pyu* | ぴょ ピョ *pyo* |

## Ugnay Panlabas

* The Romaji (Roomaji) Conundrum by Andrew Horvat

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Wika** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Romanisasyong Nihon-shiki

**Wikang HaponesKanji • Hapon: 漢字Kana • Hapon: 仮名 Katakana • Hapon: 片仮名
* Hiragana • Hapon: 平仮名

*Ginagamit*

* Furigana • Hapon: 振り仮名
* Okurigana • Hapon: 送り仮名

*Pangkasaysayan*

* Man'yōgana • Hapon: 万葉仮名
* Hentaigana • Hapon: 変体仮名

*Pagsasalin*

* Romaji • Hapon: ローマ字
	+ Kunrei-shiki • Hapon: 訓令式
	+ Nihon-shiki • Hapon: 日本式
	+ Hepburn

Ang **Nihon-shiki** or **Nippon-shiki Rōmaji** (Hapon: 日本式ローマ字 ay isang uri ng pagsulat sa bansang Hapon.

## Nipponsiki—ISO 3602 Strict

| gojūon | yōon |
| --- | --- |
| あ/ア *a* | い/イ *i* | う/ウ *u* | え/エ *e* | お/オ *o* | (*ya*) | (*yu*) | (*yo*) |
|  |
| か/カ *ka* | き/キ *ki* | く/ク *ku* | け/ケ *ke* | こ/コ *ko* | きゃ/キャ *kya* | きゅ/キュ *kyu* | きょ/キョ *kyo* |
| さ/サ *sa* | し/シ *si* | す/ス *su* | せ/セ *se* | そ/ソ *so* | しゃ/シャ *sya* | しゅ/シュ *syu* | しょ/ショ *syo* |
| た/タ *ta* | ち/チ *ti* | つ/ツ *tu* | て/テ *te* | と/ト *to* | ちゃ/チャ *tya* | ちゅ/チュ *tyu* | ちょ/チョ *tyo* |
| な/ナ *na* | に/ニ *ni* | ぬ/ヌ *nu* | ね/ネ *ne* | の/ノ *no* | にゃ/ニャ *nya* | にゅ/ニュ *nyu* | にょ/ニョ *nyo* |
| は/ハ *ha* | ひ/ヒ *hi* | ふ/フ *hu* | へ/ヘ *he* | ほ/ホ *ho* | ひゃ/ヒャ *hya* | ひゅ/ヒュ *hyu* | ひょ/ヒョ *hyo* |
| ま/マ *ma* | み/ミ *mi* | む/ム *mu* | め/メ *me* | も/モ *mo* | みゃ/ミャ *mya* | みゅ/ミュ *myu* | みょ/ミョ *myo* |
| や/ヤ *ya* |  | ゆ/ユ *yu* |  | よ/ヨ *yo* |  |
| ら/ラ *ra* | り/リ *ri* | る/ル *ru* | れ/レ *re* | ろ/ロ *ro* | りゃ/リャ *rya* | りゅ/リュ *ryu* | りょ/リョ *ryo* |
| わ/ワ *wa* | ゐ/ヰ *wi* |  | ゑ/ヱ *we* | を/ヲ *wo* |  |
|  | ん/ン *n*-*n'* |  |
| voiced sounds (dakuten) |
| が/ガ *ga* | ぎ/ギ *gi* | ぐ/グ *gu* | げ/ゲ *ge* | ご/ゴ *go* | ぎゃ/ギャ *gya* | ぎゅ/ギュ *gyu* | ぎょ/ギョ *gyo* |
| ざ/ザ *za* | じ/ジ *zi* | ず/ズ *zu* | ぜ/ゼ *ze* | ぞ/ゾ *zo* | じゃ/ジャ *zya* | じゅ/ジュ *zyu* | じょ/ジョ *zyo* |
| だ/ダ *da* | ぢ/ヂ *di* | づ/ヅ *du* | で/デ *de* | ど/ド *do* | ぢゃ/ヂャ *dya* | ぢゅ/ヂュ *dyu* | ぢょ/ヂョ *dyo* |
| ば/バ *ba* | び/ビ *bi* | ぶ/ブ *bu* | べ/ベ *be* | ぼ/ボ *bo* | びゃ/ビャ *bya* | びゅ/ビュ *byu* | びょ/ビョ *byo* |
| ぱ/パ *pa* | ぴ/ピ *pi* | ぷ/プ *pu* | ぺ/ペ *pe* | ぽ/ポ *po* | ぴゃ/ピャ *pya* | ぴゅ/ピュ *pyu* | ぴょ/ピョ *pyo* |
|  |
| くゎ *kwa* |  |  |
| ぐゎ *gwa* |  |  |

## Talababa

* *Nihongo Daihakubutsukan* (日本語大博物館), author: Kida, Jun'ichirō (紀田順一郎 *Kida Jun'ichirō*), publisher: Just System (ジャストシステム, *Jasuto Shisutemu*) ISBN 4-88309-046-9 (in Japanese), chapter 6.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Wika** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Nihon Shoki

Ang Nihon Shoki (日本書紀) na kung minsan ay isinasalin bilang **Ang Kasaysayan ng Hapon** ay ang ikalawang pinakalumang aklat ng kasaysayan sa Hapon.

## Mga kawing panlabas

* Iwato, Iwato
* Iwato Naka-arkibo 2023-11-28 sa Wayback Machine., Iwato

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Kojiki

Ang **Kojiki** (古事記?, "Talaan ng mga Sinaunang Bagay") ang pinakalumang kronika ng Hapon na pinaniniwalaang mula maagang ika-8 siglo (711–712) at sinasabing isinulat ni Ō no Yasumaro sa kahilingan ni Emperatris Gemmei. Ang Kojiki ay kalipunan ng mga kuwentong hinggil sa pinagmulan ng kapuluang Hapon at mga kami. Kasama ng Nihon Shoki, ang mga kuwentong nilalaman nito ang bahagi ng inspirasyon sa likod ng mga kasanayang Shinto kabilang ang puripikasyong ritwal na misogi.

## Mga seksiyon

Ang Kojiki ay nahahati sa tatlong bahagi: ang *Kamitsumaki* (上巻, *"unang bolyum"*), ang *Nakatsumaki* (中巻, "gitnang bolyum") at *Shimotsumaki* (下巻, "mababang bolyum").

* Ang *Kamitsumaki* na kilala rin bilang *Kamiyo no Maki* (神代巻, "Bolyum ng Panahon ng mga Diyos") ay kinabibilangan ng pauna sa Kojiki at nakatuon sa mga Diyos ng paglikha at kapanganakan ng mga iba't ibang Diyos ng panahong *kamiyo* o Panahon ng mga Diyos. Ang *Kamitsumaki* ay nagbabanlangkas rin ng mga mitong hinggil sa pinagmulan ng bansang Hapon. Ito ay naglalarawan kung paanong si Ninigi-no-Mikoto na apo ng Diyosang si Amaterasu at lolo sa tuhod ni Emperador Jimmu ay bumabang mula sa langit tungo sa Takachihonomine sa Kyūshū at naging ninuno ng linyang imperyal ng Hapon.
* Ang *Nakatsumaki* ay nagsasalaysay ng kuwento ng unang Emperador ng Hapon na si Emperador Jimmu noong 660 BCE at kanyang pananakop sa Hapon. Ito ay nagtatapos sa ikalabinglimang Emperador ng Hapon na si Emperador Ōjin.
* Ang *Shimotsumaki* ay sumasaklaw sa ikalabinganim hanggang ikalabingtatlong Emperador ng Hapon at hindi tulad ng mga nakaraang bolyum ay may napakalimitadong mga reperensiya sa mga pakikipag-ugnayan sa mga Diyos.

## Mga sanggunian

## Mga panlabas na kawing

* (sa Ingles) Saling Ingles ng Kojiki
* (sa Hapon) Orihinal na tekstong Hapones ng Kojiki Naka-arkibo 1999-10-10 sa Wayback Machine.
* (sa Hapon) Waseda University Library: 1644 manuskrito, tatlong bolyum