Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Batong-hiyas

Mga piling batong-hiyas.
Ang mga **hiyas-bato** o **batong-hiyas** ay mga "bato ng kagandahan" (matapos pinuhin at kinisin mula sa likas na anyo) na ginagamit pandekorasyon sa katawan ng tao na nakapagdadala at nakapagbibigay ng kahalagan at kayamanan.

## Mga katangian

Para matawag na batong hiyas kailangan mayroon itong kagandahan, sapat na katigasan, katibayan, at pambihira upang bigyang halaga ng tao.

## Mga uri

Mga piling uri ng batong-hiyas:

* diyamante
* mga korundum:
	+ rubi
	+ sapiro
* topasiyo
* kuwaro
* peldespato o ortoklasa
* apatito
* plourita
* kalsita
* batong yeso o dyipsum
* talko
* esmeralda
* perlas

## Mga batong pangkapanganakan

Mga piling batong pangkaarawan na inuugnay sa buwan ng kapanganakan ng isang tao:

* granate - Enero
* amatista - Pebrero
* agwamarina - Marso
* diyamante - Abril
* esmeralda - Mayo
* perlas - Hunyo
* rubi - Hulyo
* peridoto - Agosto
* sapiro - Setyembre
* opalo - Oktubre
* topasiyo - Nobyembre
* turkesa - Disyembre

## Sanggunian

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Bryozoa

| Bryozoa Temporal range: Upper Cambrian–Recent
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N |
| --- |
|  |
| "Bryozoa", from Ernst Haeckel's *Kunstformen der Natur*, 1904 |
| Pag-uuring siyentipiko |
| Kaharian: | Animalia |
| Superpilo: | Lophotrochozoa (Halanych *et al*, 1995) |
| Pilo: | **Bryozoa** (Ehrenberg, 1831 |
| Classes |
|
Stenolaemata
Gymnolaemata
Phylactolaemata |
| Kasingkahulugan |
|
Ectoprocta (Nitsche, 1869) |

Ang **Bryozoa** ay isang phylum sa kahariang Animalia.

## Sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Hayop** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# DNA transposon

Ang mga **DNA transposon** ay mga sekwensiyang DNA, minsan tinatawag na “tumatalon na hene”, na maaaring lumipat at pumaloob sa ibat-ibang lokasyon ng isang *genome* o henoma. Kabilang sila sa mga *class II transposable elements* (TE), na lumilipat sa pamamagitan ng isang DNA na intermediya, sa halip na RNA na intermediya, na ginagamit naman ng mga *class I T*s na mga *retrotransposon*. Ang mga DNA transposon ay maaaring pumasok sa DNA ng isang organismo sa pamamagitan ng isa o dalawang-strandong DNA na intermediya. Ang mga DNA transposon ay matatagpuan sa kapwa eukaryote at prokaryote na organismo. Sa mga prokaryote, pinapadali ng mga TE ang pahalang na paglipat (*horizontal transfer* o *lateral gene transfer*) ng resistensya sa antibiyotiko at pati na rin ang mga hene na may kaugnayan sa birulensiya. Pagkatapos ng pagreplika at paglaganap nito sa loob ng *host*, lahat ng kopya ng mga transposon ay hindi na magiging aktibo at mawawala, maliban nalang kung nakapagsimula na ito ng panibagong siklo ng buhay o *life cycle* sa ibang henoma sa pamamagitan ng pahalang na paglipat. Mahalagang tandaan na ang paglipat ng mga DNA transposon sa loob ng henoma ay hindi arbitraryo, sa halip, nagpapakita ito ng kagustuhan sa mga partikular na lugar.

## Mga sanggunian
# Panahong Bakal

Sa arkeolohiya, ang **Panahon ng Bakal** ay ang yugto ng kaunlaran ng sinumang tao na namamayani ang bakal sa pangunahing sangkap sa mga kagamitan at sandata. Kadalasang sumasabay ang mga ganitong paghiram sa mga ibang pagbabago sa lipunan, kabilang ang mga magkakaibang pagsasanay sa pagsasaka, mga paniniwalang pang-relihiyon.

Sa kasaysayan, pinakahuling prinsipal na panahon sa sistema ng tatlong-panahon para sa pag-uuri ng mga lipunang bago ang kasaysayan, nauna ang Panahon ng Tanso. Nag-iiba ang petsa at konteksto ng panahong ito, depende sa bansa o rehiyong pang-heograpiya.

Ginamit ang tanso sa paggawa ng mga alahas at mga kagamitang pandigma. Natuklasan din sa Panahon ng Tanso ang pagkakalakalan at ang paggawa ng sasakyang pandagat.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Agham** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Satya Yuga

Ang **Satya Yuga** (Devanagari: सत्य युग) na tinatawag ring **Sat Yuga**, **Krta Yuga** at **Krita Yuga** sa Hinduismo ang "*Yuga* (Panahon) ng Katotohanan" nang ang sangkatauhan ay pamumunuan ng mga Diyos at ang bawat manipestasyon o gawa ay kasing lapit ng pinakadalisay na ideal at papayagan ng sangkatauhan ang likas na kabutihan na maghari ng suprema. Ito ay minsang tinutukoy na Ginintuang Panahon. Ang aberaheng tagal ng buhay sa satya yuga ay 100,000 taon. Ang diyosang si Dharma(na nasa anyong baka) na sumisimbolo ng moralidad ay tatayo sa lahat ng mga apat na hito nito sa panahong ito. Sa Treta Yuga, ito ay magiging tatlo at dalawa sa Dvapara Yuga. Sa kasauluyang imoral na panahon ng Kali Yuga, ito ay nakatayo sa isang hita.

## Mga sanggunian
# Behetasyon

Behetasyon
Ang **behetasyon** (Ingles: *vegetation*) ay isang napakapanlahatang kataga para sa mga halaman; tumutukoy ito sa "panakip sa lupa" na ibinibigay ng mga halaman. Isa itong katagang pangkalahatan, na hindi tumutukoy sa tiyak na *taxa*, mga uri o mga anyo ng buhay, kayarian, kasaklawan ng puwang, o anumang iba pang tiyak na mga katangiang pambotanika at pangheograpiya. Mas malawak ang kahulugan nito kaysa sa *flora* na tumutukoy lamang sa kumposisyon o mga bumubuo sa espesye. Marahil, ang pinakamalapit na kasingkahulugan ay ang "pamayanan ng mga halaman", subalit ang "behetasyon" ay maaaring tumukoy, sa kadalasan, sa isang mas malawak na nasasakupan na mga sukat na puwang na hindi natutukoy ng katagang iyon, kabilang na ang sukat na kasinlaki ng "pangglobo".

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Botanika** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Momiya

Momya
Ang **momíya** (mula sa Espanyol: *momía*; sa lumang ortograpiya: **momya**; Ingles: *mummy*) ay isang bangkay na ang balat at laman ay tininggal - dumaan sa proseso ng preserbasyon - sa pamamagitan ng sinadya o hindi sinasadyang pagkakadarang sa mga kimikal, labis na lamig, lubhang kababaan ng umido, o kawalan ng hangin kapag nababad sa mga latian. Natagpuan ang mga momya ng mga tao at ibang hayop sa buong mundo, na kapwa mga resuta ng likas na pagtitinggal sa pamamagitan ng mga pambihirang mga kalagayan, at bilang mga kagamitang pangkalinangan para mapanatiling buo ang mga patay.

## Etimolohiya

Nagmula ang salitang *momya* sa Kastilang *momia* na hinango naman, katulad ng *mummy* sa wikang Ingles, mula sa *mumia* ng Latin. Nagbuhat naman ang salitang Lating ito sa hiniram na salitang Persa o Arabeng *mūmiyyah* (مومية), na nangangahulugang *bitumen*. Dahil sa umitim na balat, dating pinaniniwalaang palasak o malawakang ginagamit ang *bitumen* sa gawaing pag-eembalsamo sa sinaunang Ehipto.

## Mga sanggunian

May kaugnay na midya ang Wikimedia Commons tungkol sa artikulong:
Mga MomyaAng lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Nadir

Paglalarawan ng ugnayan sa pagitan ng rurok, ng nadir, at ng iba't ibang uri ng mga abot-tanaw o guhit-tagpuan. Punahin ang kung paano pakabila o pasaliwa sa rurok ang posisyon o puwesto ng nadir.
Sa larangan ng astronomiya, ang **nadir** o **idalum** ay ang pinakamababang kalagayan o "puntong Q" na nasa ibaba ng esperong selestiyal na katapat ng rurok. Sa mas espesipikong kahulugan, ito ang katawagang pang-astronomiya para sa selestiyal na esperong tuwiran o direktang nasa ilalim ng obserbador, tagatanaw, o ng pook, na tuwirang papunta sa gitna ng daigdig. Nasa kabilang polo ang nadir ng esperong selestiyal mula sa rurok.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Astronomiya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Diana (mitolohiya)

The *Diana of Versailles*, a 2nd-century Roman version in the Greek tradition of iconography
Sa mitolohiyang Romano, si **Diana** (literal na "makalangit" o "makadiyos") ang Diyosa ng pangangaso, buwan at panganganak. Siya ay nauugnay sa mga mababangis na hayop at kakahuyan at may kapangyarihang makipag-usap at kumontrol sa mga hayop. Siya ay tinutumbas sa Diyosa ng Mitolohiyang Griyego na si Artemis bagaman siya ay may independiyenteng pinagmulan sa Italya. Si Diana ay sinamba sa relihiyong Sinaunang Romano at pinapipitaganan sa Neopaganismong Romano at Stregheria. Ang Dianic Wicca na malaking isang peministang anyo ng kasanayan ay ipinangalan sa kanya.

Siya ay kilalang Diyosang birhen ng kapanganakan at mga kababaihan. Siya ay isa sa tatlong mga Diyosang dalagang Diyosa kasama nina Minerva at Vesta na nangakong hindi magpapakasal. Ang mga arboledang roble ay lalong sagrado sa kanya. Ayon sa mitolohiya, si Diana ay ipinanganak kasama ng kanyang kambal na lalakeng si Apollo sa kapuluan ng Delos. Siya ay anak ni Hupiter at Latona. Si Diana ay bumubuo sa isang tripleng diyos kasama ng dalawang ibang mga diyosang Romano na sina Egeria na nimpa ng tubig at kanyang lingkod at katulong na komadrona at si Virbius na diyos ng kakahuyan.
# Eklipse ng buwan

Ang Ganap na Eklipse noong Hunyo 2011
Ang **eklipse ng buwan** ay nagaganap tuwing ang Buwan ay direktang dumadaan sa likod ng Mundo sa anino ng umbra nito. Ito ay nagaganap lamang kung ang Araw, Mundo at Buwan ay eksaktong nag hahanay-hanay, o kaya kung sobrang lapit nito, kung saan ang Mundo ay napapagitnaan. Ang eklipse ng buwan ay maari lamang maganap tuwing gabi at sa kabilugan ng buwan. Ang uri at tagalba ng eklipse ay depende sa lokasyon ng buwan na may kaugnayan sa ligiran nito.

Taliwas sa eklipse ng araw, kung saan nakikita lamang ito sa ilang maliliit na bahagi ng mundo, ang eklipse ng buwan ay maaring matunghayan kahit saan kung saan ang bahagi ng Mundo ay gabi. Ang eklipse ng buwan ay nagtatagal ng ilang oras, samantala ang ganap na eklipse ng araw ay tumatagal lamang ng ilang minuto sa ilang piling lugar, ito ay dahil sa maliit na sukat ng anino ng buwan. Ang isa pang pinagkaiba ng eklipse ng araw sa eklipse ng buwan ay ligtas sa ito mga tumitigin at hindi kinakailangan ng protekta sa mata o anu mang espesyal na pag-iingat, ito ay dahil mas madilim ito ng kaunti sa kabilugan ng buwan.
# Colorado

| Colorado |
| --- |
| Estado |
| Bansa | Estados Unidos |
| Sumali sa Unyon | 1 Agosto 1876 (ika-tatumpungwalo) |
| Kabisera | Denver |
| Pinakamalaking lungsod | Denver |
| Pinakamalaking kalakhan at urbanong lugar | Denver-Aurora Metro Area |
| Pamahalaan |
|  • Gobernador | Jared Polis |
|  • Gobernador Tinyente | Barbara O'Brien]] (D) |
|  • Mataas na kapulungan | {{{Upperhouse}}} |
|  • [Mababang kapulungan | {{{Lowerhouse}}} |
| Mga senador ng Estados Unidos | United States Senate Class 2 |
| Populasyon |
|  • Kabuuan | 4,301,261 |
|  • Kapal | 41.5/milya kuwadrado (16.01/km2) |
|  • Panggitnang kita ng sambahayanan | $51,022 |
|  • Ranggo ng kita | 10th |
| Wika |
|  • Opisyal na wika | Ingles |
| Tradisyunal na pagdadaglat | Colo. |
| Latitud | 37°N to 41°N |
| Longhitud | 102°03'W to 109°03'W |

*Huwag ikalito sa Koronado, California.*
Ang **Estado ng Colorado** ay isang estado ng Estados Unidos.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Estados Unidos** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Hardware (kompyuter)

Mga halimbawa ng pisikal na mga bahagi ng kompyuter, o ang mga *computer hardware*.
Ang computer hardware o hardware ay ang mga bahaging pisikal na bumubuo sa isang kompyuter. Kabilang sa mga bahaging ito ng nasasalat na katawan ng kompyuter ang CPU, monitor, keyboard, at mouse.

## Mga sanggunian

## Panlabas na kawing

* HowStuffWorks.com

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# William Shockley

| William Shockley |
| --- |
| Si Shockley noong 1975 |
| Kapanganakan | 13 Pebrero 1910(1910-02-13)* + Londres
* (Kalakhang Londres, London, Inglatera)
 |
| Kamatayan | 12 Agosto 1989
* + Stanford
* (Kondado ng Santa Clara, California, Pacific States Region)
 |
| Libingan | Alta Mesa Memorial Park |
| Mamamayan | United Kingdom Estados Unidos ng Amerika |
| Nagtapos | California Institute of Technology Suriang Pangteknolohiya ng Massachusetts |
| Trabaho | pisiko, imbentor, propesor ng unibersidad |
| Asawa | Jean Bailey Emmy Lanning |
| Magulang | * William Hillman Shockley
* May Bradford Shockley
 |

Si **William Bradford Shockley, Jr.** (Pebrero 13, 1910 – Agosto 12, 1989) ay isang Amerikanong pisiko at imbentor. Kasama nina John Bardeen at Walter Houser Brattain, naimbento nina Shockley ang transistor, na dahilan ng pagkakagantimpala sa kanila ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1956.

Ang pagtatangka ni Shockley sa pagsasakomersiyo ng isang disenyo ng transistor noong mga dekada ng 1950 at ng 1960 ay humantong sa pagiging mainit na kanlungan ng inobasyon sa elektroniks ng "Silicon Valley" ng California. Sa panghuling bahagi ng kaniyang buhay, si Shockley ay naging isang prupesor sa Pamantasan ng Stanford at naging isang matapat na tagapagtangkilik ng euhenika.

## Talambuhay

Si Shockey (*kaliwa*) noong siya pa'y nananaliksik para sa militar
Si William Shockley ay ipinanganak noong Pebrero 13, 1910, sa London, England. Ang kanyang ama ay isang inhinyero sa pagmimina mula Massachusetts, at ang kanyang ina ay nagtrabaho din sa pagmimina. Lumipat ang kanyang pamilya sa Estados Unidos noong 1913, at si Shockley ay lumaki sa California. Nakuha niya ang kanyang digring batsilyer mula sa California Institute of Technology noong 1932 at pagkatapos ay nakuha niya ang kanyang Ph.D. mula sa Massachusetts Institute of Technology noong 1936, na nakatuon sa sodium chloride. Pagkatapos nito, sumali siya sa Bell Telephone Laboratories, kung saan siya nagtrabaho hanggang 1955, maliban sa ilang panahon ng serbisyo militar. Pagkatapos ay naging Direktor siya ng Shockley Semiconductor Laboratory, na nakatuon sa pagbuo ng mga bagong transistor at semikonduktor na aparato. Noong 1963, naging propesor siya ng agham ng inhenyeriya sa Pamantasan ng Stanford, kung saan ipinagpatuloy niya ang kanyang trabaho sa inhenyeriya at mga agham na inilapat (*applied sciences*).

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Tao**, **Pisika** at **Estados Unidos** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Punsiyon (agham pangkompyuter)

Sa agham pangkompyuter, ang isang **punsiyon** (Ingles: *function* na tinatawag ring *procedure* [pamamaraan], *routine* [rutina, nakasanayang pamamaraan], *method* [metodo, pamamaraan, paraan], *subroutine* [subrutina, kabahaging rutina, kabahaging nakasanayang pamamaraan] o *subprogram* [subprograma, kabahaging programa) ay isang bahagi ng pinagkukunang kodigo sa mas malaking programa na nagsasagawa ng mga ispesipikong tungkulin.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Matematika** at **Kompyuter** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Pagkatuto ng makina

Ang **pagkatuto ng makina** (Ingles: *machine learning*) na isang sangay ng intelihensiyang artipisyal, ay isang disiplanang pang-agham hinggil sa pagdidisenyo at pagpapaunlad ng mga algoritmo na nagbibigay-daan sa kompyuter na makapagbago ng pag-aasal batay sa mga datos(o data) mula sa obserbasyon, tulad ng mga datos ng sensor o database. Ang pagkatuto ng makina ay tumutukoy sa pagbuo ng mga algoritmo na nagpapahintulot sa mga makina upang matuto sa pamamagitan ng pasaklaw na paghinuha batay sa pagmamasid ng mga datos na kumakatawan sa hindi kumpletong impormasyon tungkol sa isang estatistikal na pangyayari. Ang klasipikasyon na kilala rin bilang pagkilala ng paterno(pattern recognition) ay isang mahalagang gawain sa pagkatuto ng makina, kung saan ang makina ay nag-aaral na automatikong matuto na makilala ang mga kumplikadong paterno, kumilala ng mga modelo batay sa kanilang iba't ibang mga paterno at gumawa ng mga intelihenteng desisyon.

## Uri ng mga algoritmong ginagamit sa pagkatuto ng makina

Ang mga algoritmo ng pagkatuto ng makina ay maaaring pangkatin sa mga klase batay sa ninanais na kalalabasan ng mga algoritmo:

* Ang pinapatnubayang pagkatuto ay lumilikha ng punsiyon na nagmamapa sa input(pinapasok na data) at ninanais na output(kalalabasang data) na tinatawag na mga tatak(labels) dahil ito ay itinatakda ng mga taong dalubhasa na nagtatak ng mga sinasanay na mga sampol. Halimbawa, sa problema ng klasipikasyon, ang nag-aaral na matutong makina ay nagtatantya ng isang punsiyon na nagmamapa ng bektor sa mga klase sa pamamagitan at pagtingin sa sampol n ainput-ouput na sampol ng punsiyon.
* Ang di pinapatnubayang pagkatuto ay nagmomodelo ng hanay ng mga input tulad ng pagkukumpol(clustering).
* Ang kalahating pinapatnubayang pagkatuto ay pinagsasama ang parehong may tatak at walang tatak na mga sampol upang lumikha ng tamang punksiyon o klasipayer.
* Ang pagpapalakas na pagkatuto ay pagkatuto kung paano umasal sa isang ibinigay na obserbasyon ng mundo. Ang bawat aksiyon ay may epekto sa kapaligiran at ang kapaligiran ay nagbibigay ng feedback(tugon) sa anyo ng mga gantimpala na gumagabay sa pagkatutong algoritmo.
* Ang transdaksiyon ay sumusubok na humula ng mga bagong output batay sa input na ginamit sa pagsasanay, output sa pagsasanay at input na sinusubukan.
* Ang pagkatuto upang matuto ay nag-aaral na matutunan ang sarili nitong indaktibong bias batay sa nakaraang karanasan.
# CD

Ang nababasang ibabaw ng isang compact disc ay may kasamang spiral track na sugat na sapat na mahigpit upang maging sanhi ng pagdiffract ng liwanag sa isang buong nakikitang spectrum.
Ang **compact disc** (**CD**) ay isang digital optical disc data storage format na pinagsama-samang binuo ng Philips at Sony upang mag-imbak at mag-play ng mga digital audio recording. Noong Agosto 1982, ginawa ang unang compact disc. Pagkatapos ay inilabas ito noong Oktubre 1982 at binansagan bilang *Digital Audio Compact Disc*. Inilabas noong Marso 2, 1983 sa Hilagang Amerika at Europa.

Ang format ay iniakma sa ibang pagkakataon para sa pag-imbak ng data (CD-ROM). Maraming iba pang mga format ang karagdagang hinango mula sa mga ito, kabilang ang write-once na audio at data storage (CD-R), rewritable media (CD-RW), Video CD (VCD), Super Video CD (SVCD), Photo CD, Picture CD, Compact Disc-Interactive (CD-i) at Enhanced Music CD.

Ang mga karaniwang CD ay may diameter na 120 millimeters (4.7 in) at idinisenyo upang humawak ng hanggang 74 minuto ng hindi naka-compress na stereo digital audio o humigit-kumulang 650 MB ng data. Ang kapasidad ay karaniwang pinalawak sa 80 minuto at 700 MB sa pamamagitan ng pag-aayos ng data nang mas malapit sa parehong laki ng disc. Ang Mini CD ay may iba't ibang diameters mula 60 hanggang 80 millimeters (2.4 hanggang 3.1 in); minsan ginagamit ang mga ito para sa mga CD single, nag-iimbak ng hanggang 24 minuto ng audio, o naghahatid ng mga driver ng device.

Sa panahon ng pagpapakilala ng teknolohiya noong 1982, ang isang CD ay maaaring mag-imbak ng mas maraming data kaysa sa isang personal na computer hard disk drive, na karaniwang may hawak na 10 MB. Sa pamamagitan ng 2010, ang mga hard drive ay karaniwang nag-aalok ng mas maraming espasyo sa imbakan bilang isang libong mga CD, habang ang kanilang mga presyo ay bumagsak sa antas ng kalakal. Noong 2004, ang mga benta sa buong mundo ng mga audio CD, CD-ROM, at CD-R ay umabot sa humigit-kumulang 30 bilyong disc. Noong 2007, mayroong 200 bilyon mga CD ang nabenta sa buong mundo.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Teknolohiya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Inhinyeriyang pangmikroelektronika

Ang **inhinyeriyang pangmikroelektroniks** o **inhinyeriyang pangmikroelektronika** (Ingles: *microelectronics engineering* o *microelectronic engineering*) ay ang larangan ng mga **inhinyerong pangmikroelektroniks** o **inhinyerong pangmikroelektronika**. Nakatuon ang inhinyeriyang pangmikroelektroniks sa pagpapaunlad ng mga aparato, mga mikrotsip, at mga sirkitong mikroelektroniko na ginagamit sa pagdidisenyo ng bagong mga teknolohiyang biyomedikal, elektroniko, pang-aeroespasyo, at pang-impormasyon. Ang mikroelektroniks ay isang subdibisyon ng elektroniks, subalit nakatuon sa pagdidisenyo ng maliliit na bahaging elektroniko, katulad ng mga semikonduktor, mga pisara ng sirkito at mga mikrotsip. Ang mga inhinyerong pangmikroelektoniks ang bumubuo ng mga prototipo ng bagong mga disenyo. Nagsasagawa rin sila ng mga natatanging pagsubok at nagtatala at umuunawa ng mga dato hinggil sa pagganap ng bagong mga modelo ng produkto.

## Tingnan din

* Inhinyeriyang pangsemikonduktor

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Inhenyeriya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Paralaks

Isang pinasimpleng ilustrasyon ng paralaks ng isang bagay.
Ang **parallax** (maaring baybayin na "**paralaks**"; Espanyol: *paralaje*) ay isang pagbabago ng malawak na posisyon ng isang bagay na nakikita sa dalawang linya ng paningin, at nasusukat sa pamamagitan ng anggulo o semi-anggulo ng inklinasyon sa pagitan ng dalawang linya. Nagmula ang termino mula sa Griyegong παράλλαξις (*parallaxis*), na may kahulugang "alterasyon". May malaking paralaks ang mga malalapit na bagay kaysa sa mga malalayong bagay kapag tiningnan sa magkaibang posisyon, kaya nagagamit ang paralak sa pagalam sa layo ng isang bagay.

Ginagamit ng mga Astronomer ang prinsipyo ng paralak para malaman ang layo ng mga bagay sa kalawakan kasama na ang Buwan, ang Araw, at ang mga bituin na nasa labas na ng Sistemang Solar. Halimbawa, ang satelayt ng Hipparcos ay kumukuha ng mga sukatan sa humigit kumulang 100,000 malalapit na bituin. Nagbibigay ito ng batayan para sa iba pang malalayong sukatan sa astronomiya, ang hagdanan ng layo sa kalawakan. Dito, ang terminong "paralaks" ay isang anggulo o semi-anggulo ng inklinasyon sa pagitan ng dalawang bahagyang linya papunta sa bituin.

Naaapektuhan rin ng paralaks ang ilang instrumentong pangmata tulad na lamang ng teleskopyo ng riple, largabista, mikroskopyo, at iba pa na tinitignan ang mga bagay sa bahagyang ibang anggulo. Mayroong dalawang mata ang maraming hayop, tulad ng mga tao, na may magkasanob na nakikitang parang na gumagamit ng paralaks para makakuha ng lalalimang persepsiyon; kilala ang prosesong ito bilang stereopsis. Sa paningin ng kompyuter, ginagamit ang epektong ito sa esteryong paningin ng kompyuter, at mayroong gamit na tinatawag na *parallax rangefinder* na ginagamit para mahanap ang ranggo, at ang ilang baryasyon tulad ng altitud sa puntirya.

## Talababa

* Hirshfeld, Alan w. (2001). *Parallax: The Race to Measure the Cosmos*. New York: W. H. Freeman. ISBN 0-7167-3711-6. `{{cite book}}`: Invalid `|ref=harv` ()
* Whipple, Fred L. (2007). *Earth Moon and Planets*. Read Books. ISBN 1-4067-6413-2. `{{cite book}}`: Invalid `|ref=harv` ().
* Zeilik, Michael A.; Gregory, Stephan A. (1998). *Introductory Astronomy & Astrophysics* (ika-4th (na) labas). Saunders College Publishing. ISBN 0-03-006228-4. `{{cite book}}`: Invalid `|ref=harv` ().

## Mga kawing panlabas

* Instructions for having background images on a web page use parallax effects Naka-arkibo 2010-11-23 sa Wayback Machine.
* Actual parallax project measuring the distance to the moon within 2.3%
* BBC's Sky at Night programme: Patrick Moore demonstrates Parallax using Cricket. (Requires RealPlayer)
* Berkely Center for Cosmological Physics Parallax Naka-arkibo 2012-03-03 sa Wayback Machine.
* Parallax on an educational website, including a quick estimate of distance based on parallax using eyes and a thumb only
* "Sun, Parallax of the" . *Collier's New Encyclopedia*. 1921.