Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Protista

| ProtistaTemporal range: Paleoproterozoic – Present
Had'n

Archean

Proterozoic

Pha.

 |
| --- |
|  |
| Scientific classification |
| Dominyo: | Eukaryota |
| Supergroups and typical phyla |
| * **Amoebozoa **Apusomonadida **Archaeplastida** (in part)
	+ Glaucophyta
	+ Rhodelphidia
	+ Rhodophyta (red algae)
	+ Picozoa
* **Breviatea **Discoba**
	+ Jakobea
	+ Tsukubea
	+ Euglenozoa
	+ Percolozoa
* **CRuMs**
	+ Collodictyonidae
	+ Rigifilida
	+ Mantamonadida
* **Cryptista **Haptista **Hemimastigophora **Malawimonada **Metamonada Meteora sporadica **Opisthokonta** (in part)
	+ Choanoflagellata
	+ Ichthyosporea
	+ Filasterea
	+ Nucleariae
	+ Pluriformea
* **Provora **SAR**
	+ **Alveolata**
		- Apicomplexa
		- Ciliophora
		- Dinoflagellata
	+ **Rhizaria**
		- Cercozoa
		- Endomyxa
		- Retaria
	+ **Stramenopiles**
		- Gyrista (diatoms, oomycetes, brown algae...)
		- Bigyra
		- Platysulcea
 |
| Cladistically included but traditionally excluded taxa |
| * Animalia (Metazoa)
* Fungi (Zoosporia)
* Plantae (Viridiplantae)
 |

Ang **protista** (Ingles: *protist* IPA: /ˈproʊtɨst/), ay pangkat ng magkakaibang mga eukaryotikong mikroorganismo. Sa kasaysayan, tinuturing ang mga protista bilang kasapi ng kahariang **Protista** subalit hindi na ito kinikilala sa makabagong taksonomiya. Walang masyadong pagkakatulad ang mga protista maliban sa isang medyo payak na organisasyon - na maaaring sanselula sila o multiselula sila na walang natatanging mga tisyu. Naiiba ang payak na pagkakaayos ng selular sa ibang eukaryote, katulad ng mga halamang singaw, hayop at halaman.

Unang ginamit ang katawagang *protista* ni Ernst Haeckel noong 1866. Tradisyunal na nahahati ang mga protista sa ilang mga pangkat na nakabatay sa pagkakatulad ng "mas mataas" na mga kaharian: ang isahang-sihay na mala-hayop na protosowa, ang mala-halaman na protopayta (karamihang isahang-sihay na lumot), at mala-halamang-singaw na mga myxomycota. Dahil kadalasang nagsasanib ang mga pangkat nito, pinalitan sila ng pilohenetikang batayan sa pag-uuri. Bagaman, magagamit din sila sa hindi pormal na mga pangalan para sa paglalarawan ng morpolohiya at ekolohiya ng mga protista.

Nabubuhay ang mga protista sa kahit anumang kapaligiran na may likidong tubig. Maraming mga protista, katulad ng lumot, ay potositetiko at mahalagang pangunahing mangagagawa sa ekosistema, partikular sa karagatan bilang bahagi ng plankton. May ibang mga protista, katulad ng nga Kinetoplastid at Apicomplexa ang responsable sa ilang mga seryosong sakit sa tao, katulad ng malaria at sakit sa pagtulog.

## Talababa

## Mga sanggunian
# Actinobacteria

| Actinobacteria |
| --- |
|  |
| Scanning electron micrograph ng *Actinomyces israelii*. |
| Pag-uuring siyentipiko |
| Dominyo: | Bacteria |
| Pilo: | **Actinobacteria** Margulis |
| Klase: | **Actinobacteria** |
| Subklase/Orden |
| * Acidimicrobidae
	+ AcidimicrobialesNilalaman ang sari *Acidimicrobium*
* Actinobacteridae
	+ Actinomycetales
	+ Bifidobacteriales
* Coriobacteridae
	+ CoriobacteralesNilalaman ang pamilya *Coriobacteriaceae*
* Rubrobacteridae
	+ RubrobacteralesNilalaman ang sari *Rubrobacter*
* Sphaerobacteridae
	+ SphaerobacteralesNilalaman ang sari *Sphaerobacter*
 |

Ang **Actinobacteria** ay isang phylum ng bakterya sa kahariang Protista. Ito ay Gram Positive Bacteria.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Bakterya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Asidong nukleyiko

Isang paghahambing ng dalawang pangunahing mga asidong nukleyiko: ang RNA(kaliwa) na nagpapakita ng mga heliks at nukleyobase na ginagamit ng bawat isa.
Ang mga **asidong nukleyiko** ay mga molekulang biolohiko na mahalaga para sa mga alam na anyo ng buhay sa daigdig. Ang mga ito ay kinabibilangan ng DNA(asidong deoksiribonukleyiko) at RNA(asidong ribonukleyiko). Kasama ng mga protina, ang mga asidong nukleyiko ang pinaka-mahalagang mga makromolekulang biolohiko. Ang bawat isa ay matatagpuan sa kasaganaan sa lahat ng mga nabubuhay na bagay kung saan ang mga ito ay gumaganap sa pagkokodigo, paghahatid, at paghahayag ng impormasyong henetiko. Ang mga asidong nukleyiko ay natuklasan ni Friedrich Miescher noong 1869. Ang mga pag-aaral pang-eksperimento ng mga asidong nukleyiko ay bumubuo ng isang pangunahing bahagi sa modernong pagsasaliksik na biolohikal at medikal at bumubuo sa pundasyon ng agham porensiko at genome gayundin sa mga industriyang bioteknolohiya at parmasyutikal.

## Mga sanggunian
# Ernst Haeckel

| Ernst Haeckel |
| --- |
|  |
| Kapanganakan | 16 Pebrero 1834(1834-02-16) Potsdam |
| Kamatayan | 9 Agosto 1919(1919-08-09) (85 taong gulang)  Jena |
| Nasyonalidad | German |
| **Karera sa agham** |
| Author abbrev. (soolohiya) | Haeckel |
|  |

Ernst Haeckel
Sea anemones from **Ernst Haeckel'sKunstformen der Natur* (Art forms of Nature) of 1904
**Ernst Haeckel**: Christmas of 1860 (age 26)
Haeckel (left) with Nicholai Miklukho-Maklai, his assistant, in the Canaries, 1866
Si **Ernst Heinrich Philipp August Haeckel** (Pebrero 16, 1834 – Agosto 9, 1919), ay isang biologong Aleman, naturalista, pilosopo, doktor na medikal, propesor at artist na nakatuklas, naglarawan at nagpangalan ng mga libo libong species at nagmapa ng isang punong henealohikal na naguugnay sa lahat ng mga anyo ng buhay. Kanya ring inimbento ang maraming mga salita sa biyolohiya kabilang ang *anthropogeny*, *ecology*, *phylum*, *phylogeny*, *stem cell* at *Protista.* Kanya ring itinaguyod at pinasikat ang mga akda ni Charles Darwin sa Alemanya. Kanyang binuo ang kontrobersiyal na teoriyang rekapitulasyon ("ontogeny recapitulates phylogeny") na ang pag-unlad na biyolohika ng indibidwal na organismo o ontoheniya ay tumutugma at nagbubuod sa pag-unlad na ebolusyonaryo nito o piloheniya.

## Mga sanggunian
# Prokaryote

Istrakturang selula ng isang bakteryum na isa sa dalawang mga sakop ng buhay prokaryotiko.
Ang mga **prokaryote** ( /proʊˈkæri.oʊts/ o  /proʊˈkæriəts/) ay isang pangkat ng mga organismo na ang mga selula ay walang nukleyus ng selula(karyon) o anumang nakatali sa membranong mga organelo. Ang mga organismong ang selula na may nukleyus ay tinatawag na mga eukaryote. Ang karamihan ng mga prokayorte ay mga uniselular(may isang selula) na organismo bagaman ang ilan gaya ng mga myxobakterya ay may mga yugtong multiselular(maraming selula) sa mga siklo nito. o lumilikha ng isang malaking kolonya tulad ng cyabobakterya. Ang salitang prokaryote ay mula sa Griyegong *πρό- (pro-)* "bago" + *καρυόν (karyon)* "mani o buto". Ang mga prokaryote ay walang nukleyus ng selula o anumang nakatali sa membranong mga organelo. Sa ibang salita, ang lahat ng mga intraselular na matutunaw ng tubig na mga bahagi nito(mga protina,DNA at metabolita) ay matatagpuang magkakasama sa parehong lugar na sinasarhan o pinapabaliputan ng isang membrano ng selula kesa sa hiwalay na mga iba't ibang kompartmento ng selula.

## Mga sanggunian
# Protozoa

Sa mga sistema ng biological classification ng ika-21 siglo, ang **Protozoa** ay tinukoy bilang isang magkakaibang pangkat ng mga unicellular eukaryotic organismo. Sa kasaysayan, ang protozoa ay tinukoy bilang mga single-celled na mga hayop o mga organismo na may mga pag-uugali tulad ng hayop, tulad ng likha at predasyon.
Ang mga terminong protozoa at protozoa ay ginagamit na ngayon sa impormal na paraan upang italaga ang mga single-celled, non-photosynthetic protist, tulad ng mga ciliate, amoebae at flagellates.

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Likas na kasaysayan

Ang **likas na kasaysayan** o **kasaysayang pangkalikasan** (Ingles: *natural history*, mula sa Latin na: *naturalis historia* o "kasaysay ng kalikasan") ay ang makaagham na pananaliksik ng mga halaman at mga hayop, na mas nakakiling patungo sa mga paraan ng pag-aaral na pang-obserbasyon sa halip na pang-eksperimento, at mas sumasaklaw sa mga pananaliksik na nalathala sa mga magasin kaysa sa mga diyaryong pang-akademya. Ipinangkat sa piling ng mga likas na agham, ang likas na kasaysayan ay isang masistemang pag-aaral ng anumang kategorya ng likas na mga bagay o mga organismo. Iyan ay isang napakalawak na kapangalanan o designasyon sa loob ng isang mundo puno ng maraming mga disiplinang may kakitiran ang pagtutuon. Kung kaya't habang ang modernong likas na kasaysayan ay maipepetsang pangkasaysayan na nagmula sa mga pag-aaral sa sinang mundong Greko-Romano at midyibal na mundong Arabo hanggang sa nagkalat ngunit magkakalayo at magkakabukod na mga siyentipiko noong panahon ng Renasimyento sa Europa, ang larangan sa kasalukuyan ay mas isang pangunahing disiplinang nagtatawiran ng maraming mga agham na pang-espesyalidad. Halimbawa na, ang heobiyolohiya ay may isang malakas at likas na katangiang multidisiplinaryo na nagsasama-sama ng mga siyentipiko at kaalamang pang-agham ng maraming mga agham na pang-espesyalidad. Ang isang taong nag-aaral ng likas na kasaysayan ay tinatawag na **naturalista** (literal na makakalikasan) o **pangkalikasang manunulat ng kasaysayan** ("natural na historyador").

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Agham** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Buhay

| Buhay Temporal range: Huling panahon ng Hadean - Kasalukuyan |
| --- |
|  |
| Buhay sa isang mabatong tuktok |
| Pag-uuring siyentipiko |
| (unranked): | **Buhay (*Biota*)** |
| Mga dominyo at kaharian |
| * Buhay sa Daigdig (*Gaeabionta*)
	+ Nanobes ?
	+ Acytota \*\*?
	+ Cytota
		- Bacteria \*
		- Neomura
			* Archaea
			* Eukaryota
				+ Bikonta
					- Apusozoa
					- Rhizaria
					- Excavata
					- Archaeplastida
						* Rhodophyta
						* Glaucophyta
						* **Plantae**
					- Heterokontophyta
					- Haptophyta
					- Cryptophyta
					- Alveolata
				+ Unikonta
					- Amoebozoa
					- Opisthokonta
						* Choanozoa
						* Fungi
						* **Animalia Buhay sa labas ng Daigdig o *Extraterrestrial life* (*hypothetical*)
 |

Ang **buhay** ay katangian at kaurian na nagbubukod sa mga butang na may mga haynaying saayos, tulad ng sihaying pagsasatanda at mga sinariling-pananatiling saayos na, mula sa wala ng mga katangian na ito, at tumutukoy sa kakayahang tumubo, pagtugon sa ganyak, kapbisa, paghalinyó ng kusóg, at pagbalisuplingan. Mayroong maraming anyo ng buhay, tulad ng mga halaman, hayop, buót, protista, archaea, at bacteria. Ang haynayan ay ang agham sa pag-aaral ng buhay.

Ang kamana ang sahin ng kamanahan, habang ang sihay ang pangkayarian at panungkuling sahin ng buhay. May dalawang uri ng sihay, dipabutod o *prokaryotik*, at butibutod o *eukaryotik*, parehong binubuo ng silidkaphay kalakip na napapalibutan ng lamad ng sihay at naglalaman ng mga haymulatil tulad ng protina at buturing asido. Nagbabalisupling at nagpaparami ang sihay sa pamamaraan ng sihaying paghati, kung saan magulang sihay ay hinahati ang sarili sa dalawa o higit pa na supling sihay, at sinasalin ang kamana nito sa bagong salinlahi, na minsan nagbibigay ng kamanang kaaligan.

## Kahulugan

Walang tunay na napatunayan na kahulugan ang salitang *buhay*; maraming kahulugan ang mga siyentipiko para sa salitang ito dahil nakakalito para sa mga siyentipiko kung bibigyan ito ng tahasang kahulugan.

## Buhay sa labas ng mundo

Ang Daigdig ang nag-iisang planetang may buhay sa Kalawakan. Pero, sa Teoriyang Drake, nagkaroon ng pagtataya sa kung paano magkakaroon ng buhay sa ibang planeta; ang mga siyentipiko ay tutol dito subalit ang teoriyang ito ay ginawa upang malaman ang probabilidad ng buhay sa ibang planeta. Ang teoriya-ekwasyon ni Drake ay nagsasabing ang *buhay ay tumataas ng madalas o madalang*. Si Drake mismo ang nagtaya kung gaano karami ang mga sibilisasyon sa ating galaksiya, at kung paanong maaaring makipag-ugnayan ang mga tao sa mga ito.

## Tingnan din

* Kamatayan

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Agham** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*

* Diyos ang Pinagmulan ng Buhay ng Tao” Naka-arkibo 2018-07-28 sa Wayback Machine.
# Pikolohiya

Ang **algolohiya** (Ingles: *algology*), **pikolohiya** (Ingles: *phycology*) o **dalublumutan** ay isang bahagi ng botanikang nag-aaral ng mga alga o lumot, mga maliliit na halamang natatagpuan sa tubig o sa dagat. Mahalaga ang mga lumot sa mga halamang nasa mga ekosistemang akwatiko. Karamihan sa mga lumot ang organismong eukaryotiko at potosintetiko na nabubuhay sa mga kapaligirang basa. Naiiba sila sa mas matataas na uri mga halaman dahil sa kakulangan ng normal na mga ugat, mga tangkay o mga sanga, at mga dahon. Maraming mga uri ang may iisang selula at napakaliliit o mikroskopiko (kasama ang mga pitoplankton at mga mikroalga). Marami pang iba na multiselular o may maraming mga selula, ilan sa mga nilalang na ito ang napakalalaki, katulad ng mga gulamanng kelp at *Sargassum*. Pinakakahulugan din ang pikolohiya bilang pag-aaral ng mga prokaryotikong mga uri ng lumot na kilala bilang mga lumot na kulay bughaw-lunti o mga siyanobakterya (*cyanobacteria*). Ilan sa mga mikroskopikong lumot ang nasa mga liken (mga *lichen*, o pagsasanib ng mga lumot at mga halamang-singaw). Tinatawag na **pikologo** o **pikolohista** ang isang taong nag-aaral ng pikolohiya.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Botanika** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Mikolohiya

Mikolohiya
Ang mikolohiya (Ingles: *mycology*) ay ang pag-aaral ng mga halamang-singaw o fungus. Kabilang dito ang kanilang henetika, mga katangiang biyokimikal (ang mga prosesong kimikal sa loob nila), ang kanilang klasipikasyon, ang kanilang gamit para sa mga tao, at ang kanilang panganib na dulot (nakalalason o pagiging nakakahawa). Ang halamang-singaw ay ang pinagkukunan ng pampalatang (pamparikit ng apoy, o lulog; madaling magliyab na materyal upang makagawa ng apoy), ng mga gamot, mga pagkain, at mga enteoheno (isang sustansiyang sikoaktibo). Tinatawag na **mikologo** o **mikolohista** ang isang biyologong nag-aaral ng mikolohiya.

Malapit ang kaugnayan ng mikolohiya sa pitopatolohiya (ang pag-aaral ng mga karamdaman ng mga halaman) dahil karamihan sa mga sakit ng mga halaman ay sanhi ng mga halamang-singaw. Kaugnay ng kasaysayan, ang mikolohiya ay isang sangay ng botaniya (biyolohiyang panghalaman). Sa kasalukuyan, ang halamang-singaw ay mas may kaugnayan sa mga hayop kaysa sa mga halaman. Mahalaga ang halamang-singaw para sa buhay sa mundo: sila ay mga simbiyonte (isang organismong namumuhay sa loob ng isang ugnayang may pagbibigayan at pakikinabang na kasama ang isang ibang organismo mula sa ibang uri), mayroon silang bisa sa pagtunaw ng masalimuot na mga biyomolekulang organiko, at mayroon silang gampanin sa pangglobong siklo ng karbon.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Biyolohiya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Botanika

Ang palay ay isa sa mga halaman na pinagaaralan sa Botanika.
Ang **botanika** o **botaniya** ay ang sangay ng biyolohiya ukol sa mga halaman, kasama ang pag-aaral sa istruktura, katangian, at ang mga biyokimikal (*biochemical*) na proseso ng halaman, pati na rin ang klasipikasyon, sakit ng halaman, at ang pakikisalamuha ng mga halaman sa kanilang kapaligiran.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Biyolohiya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Elephas maximus

| Asian elephant |
| --- |
|  |
|  |
| Katayuan ng pagpapanatili |
|  Nanganganib  (IUCN 2.3) |
| Pag-uuring siyentipiko |
| Kaharian: | Animalia |
| Pilo: | Chordata |
| Klase: | Mammalia |
| Orden: | Proboscidea |
| Pamilya: | Elephantidae |
| Henero: | *Elephas* |
| Espesye: | E. maximus |
| Pangalang dalawahan |
| Elephas maximus Linnaeus, 1758 |
|  |
| Asian Elephant range |

Ang Elephas maximus (Ingles: *Asian* o *Asiatic Elephant*, *Indian elephant*, ang ?) ay isa sa tatlong nabubuhay na mga espesye ng mga elepante. Natatagpuan ang mga ito sa Bangladesh,India, Sri Lanka, Indochina at Indonesia. Nabibilang ang mga ito sa mga nanganganib na mawala na sa mundo, sapagkat nasa pagitan lang ng 25,600 at 32,750 ang kanilang bilang. Mas maliit ang mga elephas maximus kung ihahambing sa mga kamag-anak nilang nasa Aprika.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Agham** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Database

Ang **database** (literal na "base o 'kuta' ng mga dato") o **talaan** ay **kalipunan ng mga dato** o datos (*data*) na nakaayos upang madaling makuha, masuri at madagdagan. Depende sa uri ng database ang uri ng dato na kaya nitong iimbak.

## Sistema ng pamamahala ng kalipunan ng dato

Ang software na ginagamit sa pamamahala ng database ay tinatawag na *Database management system* (DBMS) o "sistema ng pamamahala ng kalipunan ng dato". Ang ilan sa mga kilalang database ay ang mga sumusunod: Microsoft Access, MySQL, Oracle, PostgreSQL, Sybase, Microsoft SQL Server, DB2, Firebird, IBM Cloudscape, Apache Derby. Ang MySQL, PostgreSQL, Firebird, at Apache Derby ay malalayang mga software.

## Mga uri

### Relasyonal na sistema ng database

Isang uri ng database kung saan ang mga data ay iniayos sa isang tabla. Ang mga tabla ay naglalaman ng mga data na magkakaugnay. Ang isang tabla ay binubuo ng mga tuple(row) at mga *field* o hanay (*column*). Ang isang tabla ay maaaring kumakatawan sa isang kalipunan (*collection*) ng mga estudyante ng isang paaralan gaya ng makikita sa ibaba:

| ID | Pangalan | Tirahan |
| --- | --- | --- |
| 102 | Juan dela Cruz | 222 Maligaya St. Lungsod Quezon |
| 202 | Jose Santos | 333 Masagana St. Tondo |
| 104 | Michael Reyes | 444 Mahusay St. Paranaque |
| 152 | Lisa Aquino | 555 Masinop St. Makati |

Ang *tuple* (*row*) ay kumakatawan sa data ng bawat estudyante kung saan ito ay binubuo ng mga *field* (*column*) tulad ng pangalan, ID ng estudyante, at tirahan. Ang dalawang tablang magkaugnay ay inuugnay sa pamamagitan ng mga susi(key). Ang pangunahing susi (*primary key*) ang pagkakakilanlang walang katulad (*unique identifier*) sa isang *tuple* (*row*). Ang pangunahing susi ay inuugnay sa dayuhang susi (*foreign key*) ng iba pang tabla.

Dalawang tabla ng relasyonal na sistema ng database na magkaugnay. Ang Pangunahing Susi na ID ng Tablang *EMPLOYEE* ay iniiugnay sa dayuhang susi na *EMP\_ID* ng tablang *EMP\_DATA*.
Ang normalisasyon ay isang proseso ng pagsasaayos ng mga data upang maiwasan ang mga paulit ulit na impormasyon.

### Obhektong orientadong database

Isang uri ng database kung saan ang mga data ay inilararawan ng mga *object* o "bagay" na gaya ng ginagamit sa pagpoprogramang obhektong orientado.

Halimbawa ng kalipunan ng dato na nakatuon sa bagay o *object*
## SQL

Ang SQL (*Structured Query Language* o "Wika ng may Kayariang Pangsiyasat) ay isang wikang pamprograma na ginagamit sa pamamahala ng data sa isang relasyonal na sistema ng database. Ang pamamahala sa dato ay kinabibilangan ng pagpasok ng dato (*insert*), tanong o pagsiyasat (*query*) o pagtingin sa dato, pagbabago ng dato (*update'), pagbura ng dato (*delete*), paglikha ng mga tabla at iskema at pagbibigay ng karapatan sa mga manggagamit ng database at iba pa.*

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Agham** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Pandaigdigang Pamantayang Bilang ng mga Publikasyong Seryal

International Standard Serial Number (Pandaigdigang Pamantayang Bilang ng mga Publikasyong Seryal)| isang ISSN, 2049-3630, na kinakatawan ng isang kodigong baras na EAN-13. |
| Akronima | ISSN-615-682536 |
| Organisasyon | ISSN International Centre |
| Ipinakilala | 1976 (1976) |
| Blg. na inilathala | > 2,000,000 |
| Blg. ng mga tambilang | 8 |
| Check digit | Tinimbang na kabuuan |
| Halimbawa | 2049-3630 |
| Pook-sapot | issn.org |

ISSN na naka-encode sa kodigong baras na EAN-13 na may baryenteng pagkakasunod-sunod na 0 at numero ng isyu na 615-682536;
Ang **Pandaigdigang Pamantayang Bilang ng mga Publikasyong Seryal** o **ISSN** ay isang walong-tambilang na numerong seryal na ginagamit bilang natatanging tagatukoy sa isang publikasyong seryal tulad ng magasin. Ang ISSN ay lalong nakakatulong sa pagkilala sa pagitan ng mga seryal na may parehong pamagat. Ang mga ISSN ay ginagamit sa pagbili, pagkakatalogo, mga pagpapahiram sa pagitan ng mga aklatan, at iba pang mga kasanayan na may kaugnayan sa panitikang seryal.

Ang sistemang ISSN ay unang binalangkas bilang isang pandaigdigang pamantayan ng Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan (ISO) noong taong 1971 at inilathala bilang ISO 3297 noong 1975. Ang *subcommittee* ng ISO na TC 46/SC 9 ay inaatasan na panatilihin ang pamantayan.

Kapag ang isang seryal na may kaparehong nilalaman ay nailathala sa mahigit sa isang uri ng media, ibang ISSN ang nakatalaga sa bawat uri ng media. Isang halimbawa nito ay ang paglathala ng maraming seryal sa bersyong nakalimbag at elektronikong media. Ang sistemang ISSN ay tumutukoy sa mga uri na ito bilang **print ISSN** (**p-ISSN**) at **electronic ISSN** (elektronikong ISSN o **e-ISSN**). Dahil dito, gaya ng tinukoy sa ISO 3297:2007, ang bawat seryal sa sistemang ISSN ay nakatalaga ng **linking ISSN** (nag-uugnay na ISSN o **ISSN-L**) na karaniwan ay kapareho ng ISSN na itinalaga sa seryal sa una nitong nailathala na midyum, na nag-uugnay sa lahat ng ISSN na nakatalaga sa seryal sa bawat midyum.

## Mga sanggunian