Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Amerikang Latino

Ang kinalalagyan ng Amerikang Latino *(kulay kayumanggi)* sa mapa ng ating daigdig.
Ang **Amerikang Latino** o **Amerikang Latina** (Ingles: *Latin America*; Portuges: *América Latina*; Kastila: *Latinoamérica* o *América Latina*; Pranses: *Amérique latine*) ay ang rehiyon sa Kaamerikahan na ang mga wikang Portuges at Kastila ang mga pangunahing salita. Sumibol ang mga wikang ito mula sa mga wikang Romansa, o mga hinango mula sa Latin. Sa ibang salita, tipikal na sumasalungat ang katawagang "Latino Amerika" mula sa Anglo-Amerika kung saan Ingles, isang wikang Hermaniko, ang namamayaning mga salita.

## Terminolohiya

Mayroong dalawang dahilan kung bakit ginagamit ang terminong *Latin America*:

* Unang ginamit ang terminong "*Latin America*" [Ingles] noong ika-19 dantaon. Inihiwalay ng katawagang ito ang mga bansang nasa Kontinente ng Amerika na *may* mga simulaing Ingles o mula sa hilagang Europa. Dahil sa kadahilanang ito, minsang hindi ibinibilang sa terminong ito ang mga lupaing pag-aari ng Estados Unidos, Gran Britanya, Pransiya, at Olanda na nasa Amerika.

* Isa pang dahilan sa paggamit ng terminong *Latin America* ang muling pagbuhay ng mga bansang nasa Amerikang Latino sa mga isinaunang ideya ng kalayaan ng republikang Latin ng mga antigong republikang Romano. Nagsilbing inspirasyon para sa mga Amerikanong Latino ang mga gawi ng republikang Latin, partikular na ang mga batas, organisasyon ng republika at arkitekturang pampamahalaan. Batay sa mga batas ng mga Romano at Kodigong Napoléon ang sistemang legal ng mga republika sa Amerikang Latino, hindi mula sa pamamaraang legal ng Britanya.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Heograpiya** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Illinois

| Illinois |
| --- |
| Estado |
|

|  |
| --- |
|  Watawat |

 |
| Bansa | Estados Unidos |
| Sumali sa Unyon | Disyembre 3, 1818 (21st) |
| Kabisera | Springfield |
| Pinakamalaking lungsod | Chicago |
| Pinakamalaking kalakhan at urbanong lugar | Chicagoland |
| Pamahalaan |
|  • Gobernador | Pat Quinnh (D) |
|  • Gobernador Tinyente | Sheila Simon (D) |
|  • Mataas na kapulungan | {{{Upperhouse}}} |
|  • [Mababang kapulungan | {{{Lowerhouse}}} |
| Mga senador ng Estados Unidos | Richard Durbin (D) Barack Obama (D) |
| Populasyon |
|  • Kabuuan | 12,831,970 |
|  • Kapal | 223.4/milya kuwadrado (86.27/km2) |
|  • Panggitnang kita ng sambahayanan | $45,787 |
|  • Ranggo ng kita | 18 |
| Wika |
|  • Opisyal na wika | English |
| Latitud | 36° 58′ N to 42° 30′ N |
| Longhitud | 87° 30′ W to 91° 31′ W |

Ang **Estado ng Illinois** /i·li·noy/ ay isang estado ng Estados Unidos.

## Sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Estados Unidos** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Abril 1

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Abril** | >> |
| Lu | Ma | Mi | Hu | Bi | Sa | Li |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |  |  |  |
| 2026 |

Ang **Abril 1** ay ang ika-91 na araw sa kalendaryong Gregoryano (ika-92 kung bisyestong taon) na may natitira pang 276 na araw.

## Pangyayari

* 1887 - Naitatag ang Mumbai Fire Brigade.

## Kapanganakan

* 1815 - Otto von Bismarck, Alemang estadista

## Kamatayan

* 2003 - Leslie Cheung (ipinanganak 1956)

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Araw** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Populasyon

Pamamahagi ng Populasyon ng Daigdig noong 1984.
**Populasyon**, o **tipon** ang tawag sa bilang ng mga bagay na may buhay sa isang lugar. Ang populasyon ng isang lungsod ay ang bilang ng mga tao na nakatira sa lungsod na iyon. Sa sosyolohiya, ito ay ang katipunan ng mga tao. Ang pag-aaral ng estatistika ng populasyon ng tao ay nagaganap sa loob ng disiplina ng demograpiya. Ang artikulong ito ay tumutukoy sa populasyon ng tao.

Ang **densidad ng populasyon** o **kapal ng populasyon** ang tawag sa pamantungang bilang ng tao sa isang lugar. Maraming tao sa isang lugar kung ito ay may mataas na densidad ng populasyon. Mayroong mababang densidad ng populasyon naman kung maliit ang populasyon.

Ang **laki ng populasyon** ay ang dami ng mga taong naninirahan sa isang pook sa isang tanging panahon.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Palakasan

Ang *track* at *field* ay isang uri ng palakasan na kinabibilangan ng mga manalalaro ng atletika.
Ang **palakasan** o **isports** (Ingles: *sport*, Kastila: *deporte*) ay binubuo ng isang pangkaraniwang pisikal na gawain o kasanayan na nagbuhat sa ilalim ng napagkasunduan na mga patakarang hayag, at kasama ang iba't-ibang layuning rekreasyonal kagaya ng pakikipagpaligsahan, sariling kasiyahan, pagkamtan ng premyo, paghirang ng kampeon, pagsulong ng isang kasanayan, o kombinasyon ng mga ito. Ang pagkakaiba ng layuin ang nabibigay ng katangian sa palakasan, pinag-isa kasama ang palagay ng indibidwal (o koponan) na kasanayan o natatanging tapang. Ito rin ay maaring libangan at bahagi ng mga paksang pinag-aaralan sa paaralan.

Ang isport ay nauukol sa anumang anyo ng mapagkumpitensyang pisikal na aktibidad o laro na ang layunin ay para gamitin, mapanatili o mapabuti ang pisikal na abilidad at kasanayan habang nagbibigay ng kasiyahan sa mga kalahok at sa ibang pagkakataon, kasiyahan sa mga manonood. Sa pamamagitan ng kaswal o organisadong pakikilahok, ang isports ay nagpapabuti ng pisikal na kalusugan ng mga kalahok. Daan-daang laro ang umiiral, mula sa mga solong manlalahok hanggang sa mga daan-daang manlalahok, alinman sa mga koponan o nakikipagkumpitensya bilang indibidwal.

Sa ilang mga isports tulad ng karera, maraming manlalahok ang maaaring makipagkompetensya, sabay-sabay o magkasunod na may isang nagwagi. Sa iba, ang paligsahan ay nasa pagitan ng dalawang panig, bawat isa ay nagtatangkang lumampas sa isa.

Ang ilang mga isports ay nagpapahintulot ng hindi lang isang panalo, ang iba naman ay nagbibigay ng ibang paraan upang matiyak na may isang panalo at isang talo. Ang ilang mga paligsahan ay maaaring ayusing sa isang paligsahan kung saan may tinatanghal na kampeon. Maraming isports liga ang gumagawa ng taunang kampeon sa pamamagitan ng pag-aayos ng mga laro sa isang regular na panahon ng palakasan.

## Talaan ng mga palakasan

* Ahedres
* Amerikanong sipaang bola
* Atletika
* Badminton
* Basketbol
* Beysbol
* Bilyar
* Bisikleta
* Boksing
* Buno
* Eskrima
* Go
* Golp
* Haki
* Judo
* Karate
* Karera ng mga sasakyang de-motor
* Kayak
* Kriket
* Paghuhubog ng katawan
* Pagsisid sa ilalim ng dagat|
* Pamamana
* Pingpong
* Polong pantubig
* Rugbi
* Sining panlaban
* Sipaang bola
* Taekwondo
* Tenis

## Tingnan din

* Laro
* Laruan

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Palakasan** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Altitud

Ang **altitud** (mula sa Ingles: *altitude* o Espanyol: *altitud*) ay ang taas ng isang bagay mula sa lupa o "pantay ng dagat".

## Sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Heograpiya** at **Sukat** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Australian Broadcasting Corporation

Australian Broadcasting Corporation|  |
| ABC Headquarters sa Ultimo |
| Kilala dati | Australian Broadcasting Commission (1932–1983) |
| Uri | Statutory corporation |
| Industriya | Mass media |
| Ninuno | Australian Broadcasting Company |
| Itinatag | 1 Hulyo 1932 (1932-07-01) |
| Tagapagtatag | Lyons government |
| Punong-tanggapan | 700 Harris St, Ultimo, Sydney, Australia |
| Pinaglilingkuran | Australia and worldwide |
| Pangunahing tauhan | Kim Williams (Chair) Hugh Marks (managing director) |
| Kita | 1,060,000,000 Dolyar ng Australya (2019)  |
| May-ari | Australian government |
| Dami ng empleyado | 3,730 (2019)  |
| Dibisyon | * ABC News
* ABC Radio
* ABC Television
* ABC Sport
* ABC Music
 |
| Websayt | abc.net.au |

Ang **Australian Broadcasting Corporation** (**ABC**) ay ang pambansang tagapagtatag ng Australia na itinatag noong 1932. Kasalukuyang kasalukuyang pinondohan ito ng mga direktang gawad mula sa pamahalaan ng Australia, ngunit malinaw na independiyente ng Gobyerno at pulitika. Nagtatampok ang ABC ng isang nangungunang papel sa *journalistic independence* at pangunahing sa kasaysayan ng pagsasahimpapawid sa Australia.

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Partido Republikano (Estados Unidos)

| Republican Party |
| --- |
|  |
| Tagapangulo | Ronna Romney McDaniel (MI) |
| Lider sa Kapulungan | Lider ng Minorya Kevin McCarthy (CA) |
| Lider sa Senado | Lider ng Minorya Mitch McConnell (KY) |
| Itinatag | 20 Marso 1854 (1854-03-20) |
| Humalili sa | Whig Party Free Soil Party |
| Punong-tanggapan | 310 First Street SE Washington, D.C. 20003 |
| Pangkat mag-aaral | College Republicans |
| Pangkabataang Bagwis | Young Republicans Teen Age Republicans |
| Women's wing | National Federation of Republican Women |
| Overseas wing | Republicans Overseas |
| Ideolohiya | *Mayorya*: Konserbatismo Liberalismong pang-ekonomika Konserbatismong piskal Panlipunang konserbatismo Pederalismo *Mga paksyon*: Maka-kanang populismo Maka-kanang libertaryanismo Neoconservatism |
| Kasapaing Pandaigdig | Pandaigdigang Unyon ng mga Demokratiko |
| Kasapiang Europeo | Alyansa ng mga Konserbatibo at Repormista sa Europa (regional partner) |
| Regional affiliation | Asia Pacific Democratic Union |
| Opisyal na kulay |      Pula |
| Logo |
|  |
| Website |
| gop.com |

Ang **Partido Republikano** o **Republican Party**, kilala sa daglat na **GOP** (nangangahulugang Grand Old Party), ay isa sa mga dalawang malalaking partido politikal sa Estados Unidos ng Amerika. Katapat ito ng Partido Demokratiko (*Democratic Party*). Ang partidong ito ay pinangalanan sa republikanismo, isang dominanteng paniniwala noong Rebolusyong Amerika.

Nagkaroon na 19 pangulong na galing sa partido, ang una'y si Abraham Lincoln na naging pangulo mula 1861 hanggang 1865. Ang pinakahuli sa kasalukuyan ay si Donald Trump, na naging ika-19 na pangulong republikano noong 20 Enero 2017.

## Mga Sanggunian

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# James Franck

| James Franck |
| --- |
|  |
| Kapanganakan | 26 Agosto 1882(1882-08-26) Hamburg, German Empire |
| Kamatayan | 21 Mayo 1964(1964-05-21) (81 taong gulang)  Göttingen, West Germany |
| Nasyonalidad | German |
| Nagtapos | University of Heidelberg University of Berlin |
| Kilala sa | Franck–Condon principle Franck–Hertz experiment |
| Parangal | Nobel Prize for Physics (1925) |
| **Karera sa agham** |
| Larangan | Physics |
| Institusyon | University of Berlin University of Göttingen Johns Hopkins University University of Chicago |
| Doctoral advisor | Emil Gabriel Warburg |
| Doctoral student | Wilhelm Hanle Arthur R. von Hippel Theodore T. Puck |
|  |

Si **James Franck** (26 Agosto 1882 – 21 Mayo 1964) ay isang pisikong Aleman na nagwagi ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1925 para sa kanyang paggawa noong 1912-1914 na kinabibilangan ng eksperimentong Franck-Hertz na isang mahalagang kompirmasyon ng modelong Borh ng atomo.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Teoryang quantum field

Ang **Teoriyang quantum field** (Ingles: **Quantum field theory** o **QFT**) ay nagbibigay ng teoretikal na balangkas sa pagtatayo ng mga modelong mekanikang quantum ng mga sistemang na klasikong pinarameterisa(parameterized/represented) ng walang hangganang bilang mga dinamikal na digri ng kalayaan na mga field at (sa kontekstong kondensadang materya) maraming-katawang mga sistema. Ito ay isang natural at kwantitatibong wika ng pisikang partikulo at pisikang kondensadang materya. Ang karamihan sa mga teoriya sa modernong pisikang partikulo kabilang ang Pamantayang Modelo ng mga elementaryong partikulo at mga interaksiyon nito are pinopormula bilang relatibistikong mga teoriyang quantum field. Ang mga teoriyang quantum field ay ginagamit sa maraming mga konsteksto at lalong mahalaga sa elementaryong pisikang partikulo kung saan ang bilang ng partikulo ay maaaring magbago sa paglipas ng isang reaksiyon. Ang mga ito ay ginagamit rin sa paglalarawan ng mahalagang phenomena ng transisyong yugtong quantum gaya ng teoriyang BCS ng superkonduktibidad.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Pisika** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*