# Pagkain

Joachim Beuckelaer, 1560-1565
Ang **pagkain** ay anumang masustansiya na karaniwang kinakain o iniinom ng mga may buhay na organismo. Kabilang sa katagang *pagkain* ang mga likido na inumin. Isa sa mga pangunahing pinagkukunan ng enerhiya at ng nutrisyon para sa mga hayop, at karaniwan galing ito sa mga ibang hayop o halaman. Agham ng pagkain ang tawag sa pag-aaral ng pagkain. Ang *World Food Day* (Pandaigdigang Araw ng Pagkain) ay ipinagdiriwang taon-taon tuwing Oktubre 16.

Kadalasang nagmula ang pagkain sa halaman, hayop, o halamang-singaw, at naglalaman ng mahalagang sustansya tulad ng karbohidrata, taba, protina, bitamina, o mineral. Ang sustansya ay kinakain ng isang organismo at nagiging bahagi ng mga selula ng organismo upang magbigay ng enerhiya, mapanatili ang buhay, o pasiglahin ang paglago. May iba't ibang kaugalian sa pagkain ang iba't ibang mga espesye ng hayop na mapawi ang mga pangangailangan ng kanilang mga metabolismo at nag-ebolusyon upang punan ang partikular na kaangkupang pang-ekolohiya sa loob ng partikular na mga kontekstong pang-heograpiya.

Ang mga taong omniboro ay napakadaling bumagay at nagkaroon ng adapsyon na makukuha ng pagkain sa maraming iba't ibang mga ekosistema. Pangkalahatang ginagamit ng mga tao ang pagluluto upang ihanda ang pagkain para kainin. Tinutustusan ng karamihan ng enerhiya ng pagkain sa pamamagitan ng industriya ng pagkain, na gumagawa ng pagkain sa pamamagitan ng masinsinang agrikultura at ipinapamahagi ito sa pamamagitan ng komplikadong pagproseso ng pagkain at mga sistema ng pamamahagi ng pagkain. Mabigat na umaasa ang sistemang ito ng nakasanayang agrikultura sa mga panggatong na posil, na nangangahulugang na ang pagkain at mga sistemang pang-agrikultura ay isa sa pangkalahatang tagapag-ambag sa pagbabago ng klima, na bumibilang sa kasing dami ng 37% ng kabuuang total mga emisyon ng gas na *greenhouse* o pasibulan.

May mahalagang epekto ang sistema ng pagkain sa malawak na lawak ng mga isyung panlipunan at pampolitika, kabilang ang likas-kaya, pagkakaiba-ibang pambiyolohiya, ekonomika, paglago ng populasyon, panustos ng tubig, at seguridad sa pagkain. Minomonitor ang kaligtasan at seguridad sa pagkain ng mga ahensiyang pandaigdigan tulad ng *International Association for Food Protection* (Internasyunal na Asosasyon para sa Proteksyon ng Pagkain), ang *World Resources Institute* (Instituto ng mga Mapagkukunan sa Mundo), ang *World Food Programme* (Programa ng Pagkain sa Mundo), ang *Food and Agriculture Organization* (Organisasyon sa Pagkain at Agrikultura), at ang *International Food Information Council* (Pandaigdigang Konseho sa Impormasyon ng Pagkain).

## Kahulugan

Ang pagkain ay kahit anumang sustansya na kinakain upang magbigay ng suportang nutrisyon at magbigay ng enerhiya sa organismo. Maaari itong hilaw, prinoseso, o pinormularyo, at kinakain sa bibig ng mga hayop para paglago, kalusugan, o kasiyahan. Pangunahin binubuo ang pagkain ng tubig, lipido, protina, at karbohidrata. Matatagpuan din ang mineral (hal., mga asin) at mga sustansyang organiko (hal., bitamina) sa pagkain. Ginagamit ng mga halaman, lumot, at ilang mikroorganismo ang potosintesis upang makagawa ng sarili nilang sustansya. Matatagpuan ang tubig sa maraming pagkain at binibigyan kahulugan din ito bilang pagkain mismo. May mababang densidad ng enerhiya o kaloriya ang tubig at pibra o *fiber*, habang pinakamataas na densidad ng enerhiya ang bahaging taba. Mahalaga din ang ilang elementong inorganiko (di-pagkain) para sa paggana ng halaman at hayop.

## Palingkurang pampagkain

Ang **palingkurang pampagkain** o **industriya ng pagtutustos ng pagkain** (Ingles: *foodservice*; sa Ingles ng Estados Unidos; *catering industry*) ay nagbibigay ng kahulugan sa mga negosyo, mga institusyon, at mga kompanyang nangangasiwa ng anumang pagkain na inihahanda at inihahain na nasa labas ng tahanan. Ang industriyang ito ay kinabibilangan ng mga restawran, mga kapiterya ng mga paaralan at mga ospital, mga operasyon ng pagkekeyter o pagtutustos ng pagkain, at marami pang ibang anyo.

## Oras ng pagkain

### Agahan

Ang tapsilog, isa sa mga tradisyonal na pagkaing agahan sa Pilipinas.
Ang **agahan** o **almusal** (Kastila: *almuerzo*; Inggles: *breakfast*) ang unang kainan makatapos bumangon sa pagtulog, na isinasagawa bago ang trabaho o gawain ng araw.

### Tanghalian

Ang **tanghalian** (Kastila: *comida*; Inggles: *lunch*) ang kainan pagkatanghali.

### Hapunan

Ang **hapunan** (Kastila: *cena*; Inggles: *dinner*) ang pagkain sa gabi.

### Merienda

Ang **merienda** o **minandal** ay isang kaputol ng pagkain na kadalasang mas maliit kaysa sa isang karaniwang pagkain, na pangkalahatang kinakain sa pagitan ng pangunahing mga oras ng pagkain (halimbawa, sa pagitan ng agahan at ng pananghalian; at maging sa pagitan ng tanghalian at ng hapunan).

## Mga sanggunian