Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# UTC

Kasalukuyang mga sona ng oras
Ang **UTC** (Ingles: *Coordinated Universal Time*, lit. na '**Pangkalahatang Tugmang Oras**') ay ang pangunahing pamantayang oras na kung saan inaayos ng mundo ang mga orasan at oras. Nasa loob ito ng isang segundo ng gitnang oras ng solar (tulad ng UT1) sa 0° longhitud (sa Reperensyang Meridiyanong IERS bilang kasalukuyang ginagamit na punong meridyano) at hindi inakma para sa *daylight saving time* (o oras na nakapagtitipid ng liwanag ng araw). Ito ang epektibong kahalili sa *Greenwich Mean Time* (GMT) o Gitnang Oras ng Greenwich.

Nagsimula noong Enero 1, 1960 ang koordinasyon ng oras at prekuwensya ng mga transmisyon sa mundo. Unang opisyal na pinagtibay ang UTC bilang Rekomendasyong CCIR 374, *Standard-Frequency and Time-Signal Emissions*, noong 1963, subalit ang opisyal na pagdadaglat ng UTC at ang opisyal na pangalang Ingles (kasama ang katumbas sa Pranses) ay hindi pinagtibay hanggang noong 1967.

Binago ng ilang beses ang sistema, kabilang ang maikling panahon na ang koordinasyong-oras ng mga sensyas ng radyo ay sinamhimpapawid sa parehong UTC at "*Stepped Atomic Time* (SAT)" bago naipatupad ang bagong UTC noong 1970 at naipatupad noong 1972. Pinagtibay din ng pagbabagong ito ang segundong bisyesto upang simplehan ang mga pag-aakma sa hinaharap. Pinagtibay ng Pangkalahatang Pagpupulong sa mga Bigat at Sukat ang isang resolusyon na baguhin ang UTC sa isang bagong sistema na tatanggalin ang segundong bisyesto sa 2035.

## Mga sanggunian
# Musikal

Ang **musikal** (Ingles: *musical*) ay isang uri ng pelikula kung saan ang mga bidang lalake at babae ay nagsisipag-awitan. Ang isang *musikal* na pelikula ay matatawag din kung ang mga bida ay nagsisipagsayawan sa makaklasikong kaugalian man o makabagong panahon sa tunog at indak ng musika.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Pelikula** at **Musika** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Sistemang koordinadong pangheograpiya

Ipinapakita sa mapa ng Daigdig ang mga guhit latitud (pahalang) at longitud (patayo), Panudlaing Eckert VI
Ang **sistemang koordinadong pangheograpiya** (Ingles: *geographic coordinate system* o GCS) ay isang sistemang koordinado na heodesiko o pabilog para sa pagsukat at pakikipagtalastas ng mga posisyong direkta sa Daigdig bilang latitud at longhitud. Ito ang pinakasimple, pinakamatanda, at pinakamalawak na ginagamit sa iba't ibang mga sistemang reperensyang pang-espasyo, at binbuo ang batayan para sa iba pa. Bagaman binubuo ng latitud at longhitud ang isang koordinadong tupla, tulad ng isang sistemang koordinadong kartesiyano, ang sistemang koordinadong pangheograpiya ay hindi kartesiyano dahil mga anggulo ang mga sukat at hindi nasa ibabaw na patag.

Kinabibilangan din ng isnag buong espesikipikasyong GCS, tulad ng yaong mga nakatala sa mga pamantayang EPSG at ISO 19111, ng isang piniling datum heodesiko (kabilang ang elipsoydeng Daigdig), bilang ibang mga datum na magbibigay ng ibang halaga ng latitud at longhitud sa kaparehong lokasyon.

## Latitud at longhitud

Ang **latitud** (Ingles:Latitude) ay ang isang koordinado na tinutukoy ang posisyong hilaga-timog ng isang punto sa ibabaw ng Daigdig o iba pang bahaging selestiyal. Binibigay ang latitud bilang isang anggulong mula −90° sa timog polo hanggang 90° sa hilagang polo, na may 0° sa Ekwador. Tumatakbo ang mga linya ng mga di-nagbabagong latitud, o *mga paralelo*, ng silangan-kanluran bilang mga bilog na kahilera ng ekwador. Kadalasang sinisimbolo ang anggulong latitud ng maliit na titik na Griyego na phi (*ϕ* o *φ*).

Samantala, ang **longhitud** (Ingles: *longitude*), na kadalasang inihahayag bilang digri dahil isa itong sukat pang-anggulo at sinisimbolo ng Griyegong titik na lambda (λ), ay ang heograpikong koordinado na ang karaniwang ginagamit sa kartograpiya at ang pandaigdigang paglalayag para sa pagtukoy ng silangan-kanlurang posisyon ng Daigdig, o iba pang bahaging selestyal. Ang mga meridiyano ay mga linyang imahinaryong semisirkular na tumatakbo mula polo hangang polo na kinakabit ang mga punto sa parehong longhitud. Nabibigayan kahulugan ang punong meridiyano bilang 0° longhitud; sa kumbensyon, dumadaan ang Internasyunal na Meridiyanong Reperensya (*International Reference Meridian*) para sa Daigdig sa Obserbatoryong Real sa Greenwich, timog-silangang Londres sa pulo ng Gran Britanya. Nasa silangan ng punong meridiyano ang positibong longhitud, at negatibo naman ang nasa kanluran.

Magkasamang ginagamit ang latitud at longhitud bilang koordinadong pares upang tukuyin ang isang lokasyon sa ibabaw ng Daigdig na hindi kinukunsidera ang altitud o lalim.

## Mga sanggunian

## Mga panlabas na link

* Mathematics Topics-Coordinate Systems Naka-arkibo 2010-03-24 sa Wayback Machine. (sa Ingles)
* Geographic coordinates of countries (CIA World Factbook) Naka-arkibo 2008-08-12 sa Wayback Machine. (sa Ingles)
* FCC coordinates conversion tool (DD to DMS/DMS to DD) Naka-arkibo 2011-02-11 sa Wayback Machine. (sa Ingles)
* Coordinate converter, formats: DD, DMS, DM (sa Ingles)
* Latitude and Longitude (sa Ingles)
# Bansa

Mapa sa taóng 2019 na nagpapakita ng mga kinikilalang mga bansa, at mga iilang mga bansang di-kasapi ng mga Nagkakaisang mga Bansa, at iba pang mga teritoryo.
Sa heograpiyang politikal at pandaigdigang politika, ang isang **bansa** (mula sa Sanskrito: *वंश* [vanśa]) ay isang pagkakahating pampolitika ng isang entidad pang-heograpiya, isang soberanyang sakop, na mas karaniwang kumakabit sa mga kaisipang estado o nasyon at pamahalaan. Ang pormal na pagkikilala bilang estado ay nangangailangan ng pagganap ng teoriyang konstitutibo ng pagka-estado, na nangangilangan ng isang estado ng pagkilala mula sa ibang mga estado na, mula sa iyon, ay kinikilala rin ng ibang mga lehitimong estado, upang maging isang estado.

## Pinagmulan ng Salita at mga Gamit

Nagmula ang salitang **bansâ** sa Sanskrito: *वंश* /ʋɐ̃.ɕɐ́/ o /vaṃśá/ na ang ibig-sabihin ay lahi, saling-lahi, kaangkanan.

Sa karaniwang paggamit, ang salitang bansa ay malawak na ginagamit sa diwa ng pagiging nasyon at estado, na may iba't ibang kahulugan. Sa ilang mga kaso tumutukoy ito sa mga estado at sa ibang mga pampolitikang entidad, ngunit sa ilang mga panahon tumutukoy lamang ito sa mga estado Itinuturing na karaniwan para sa mga lathalaing tungkol sa pangkalahatang impormasyon o estadistika na angkinin ang mas malawak na kahulugan para sa layong maglarawan o maghambing.

Maraming mga entidad na nagbubuo ng isang heograpiking entidad na may kohesyon, kung saan ilan ay dating estado, ngunit sa ngayon ay hindi estadong suberano (tulad ng Inglatera, Eskosya at Gales), ay karaniwang tinutukoy bilang mga bansa. Ang antas ng pagsasarili ng gayung mga bansa ay malawak na nag-iiba. May ilang sinasakupan ng mga estado, sapagka't maraming mga estado ay may mga teritoryong umaasa (tulad ng Kapuluang Birhen ng Britanya, ang Netherlands Antilles at Samoang Amerikano), na may teritoryo at mamamayang magkaiba sa kanilang mga sarili. Ang ganoong mga teritoryong umaasa ay minsang nakatala kasabay ng mga malalayang estado sa tala ng mga bansa.

## Tingnan din

* Talaan ng mga bansa.
* Talaan ng mga kabansaan.
* Talaan ng mga bansa ayon sa kapal ng populasyon.
* Tala ng mga bansa ayon sa populasyon .
* Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita.
* Pagkamakabansa.
* Pagkamakabayan.

## Mga sanggunian
# Partido Demokrata (Estados Unidos)

| Democratic Party |
| --- |
|  |
| Tagapangulo | Jaime Harrison (SC) |
| U.S. President | Joe Biden (DE) |
| U.S. Vice President | Kamala Harris (CA) |
| Senate Majority Leader | Chuck Schumer (NY) |
| Speaker of the House | Nancy Pelosi (CA) |
| House Majority Leader | Steny Hoyer (MD) |
| Itinatag | 8 Enero 1828 (1828-01-08) Baltimore, Maryland, U.S. |
| Humalili sa | Democratic-Republican Party |
| Punong-tanggapan | 430 South Capitol St. SE, Washington, D.C., U.S. |
| Pangkat mag-aaral | * High School Democrats of America
* College Democrats of America
 |
| Pangkabataang Bagwis | Young Democrats of America |
| Overseas wing | Democrats Abroad |
| Pagkakasapi  (2021) |  47,019,985 |
| Ideolohiya | * **Majority: • Modern liberalism
* **Factions: • Centrism
* • Progressivism
* • Social democracy
 |
| Opisyal na kulay |      Blue |
| Seats in the Senate | 48 / 100 |
| Seats in the House of Representatives | 220 / 435 |
| State governorships | 22 / 50 |
| Seats in state upper chambers | 861 / 1,972 |
| Seats in state lower chambers | 2,432 / 5,411 |
| Territorial governorships | 3 / 5 |
| Seats in territorial upper chambers | 31 / 97 |
| Seats in territorial lower chambers | 8 / 91 |
| Simbolong panghalalan |
|  |
| Logo |
|  |
| Website |
| democrats.org |

Ang **Partido Demokrata** (Ingles: *Democratic Party*) ay isa sa dalawang pangunahing kontemporaneong partidong pampolitika sa Estados Unidos. Itinatag noong 1828, kalakhan itong itinatag ni Martin Van Buren, na nagtipon ng malawak na kadre ng mga politiko sa bawat estado sa likod ng bayani ng digmaan na si Andrew Jackson, na ginagawa itong pinakamatandang aktibong partidong pampolitika sa mundo. Ang pangunahing karibal nito sa politika ay ang Partido Republikano mula noong 1850s. Ang partido ay kilala bilang isang malaking tolda, na may sentrista, konserbatibo, liberal, at progresibong mga paksiyon sa ideolohiya. Ang partido ay tradisyonal na hindi gaanong pare-pareho sa ideolohiya kaysa sa Partidong Republikano (na may mga pangunahing indibidwal sa loob nito na madalas na may malawak na magkakaibang pananaw sa politika) dahil sa mas malawak na talaan ng mga natatanging bloke ng pagboto na bumubuo nito.

Ang makasaysayang hinalinhan ng Partido Demokrata ay itinuturing na partido Demokrata-Republikano. Bago ang 1860, sinuportahan ng Partido Demokrata ang makapangyarihang ehekutibong pamamahala, ang kapangyarihang aalipin, agraryanismo, ekspansiyonismo, at Manifiesto ng Kapalaran. Matindi nitong tinutulan ang pagtatatag ng isang pambansang bangko, proteksyonismo, at ang mga pananaw ng kanilang mga katunggali sa partido Pambansang Republikano at partido Whig, na kabaligtaran ay pumabor sa mga konserbatibong prinsipyo, pangingibabaw ng kongreso sa paggawa ng batas, at malakas na proteksiyon laban sa mayoritaryanismo.

## Mga sanggunian

 *Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*

Maling banggit (May `<ref>` tag na ang grupong "lower-alpha", pero walang nakitang `<references group="lower-alpha"/>` tag para rito); $2
# Ngalang panlipi

Ang **ngalang panlipi** na tinatawag din sa salitang **demonym** ( /ˈdɛmənɪm/; mula sa Griyego: δῆμος, *dêmos*, "tao, angkan" at όνομα, *ónoma*, "pangalan")
o **hentilisiyo**/**gentilic** (mula sa Latin: *gentilis*, "ng isang angkan o pangkat ng mga tao na may magkaparehong pinagmulan") ay isang salita na tumutukoy sa isang pangkat ng tao (naninirahan, residente o katutubo) na may kaugnayan sa isang partikular na lugar. Ang *ngalang panlipi* ay kadalasang hinango mula sa pangalan ng lugar (barangay, linang, nayon, bayan, lungsod, rehiyon, lalawigan, estado, bansa, kontinente, at iba pa) o ng isang pangkat-etniko. Bilang isang larangang nasa ilalim ng antropolohiya, tinatawag ang pag-aaral ng mga demonim bilang *demonymy* o *demonymics*. Kabilang sa mga halimbawa ng mga demonym ang *Cochabambino*, na nangangahulugang ang isang indibiduwal na nagmula sa lungsod ng Cochabamba; ang *Amerikano* na isang tao na mula sa bansa na tinatawag na Estados Unidos (o mas malakawak na kahulugan ay ang tao na mula sa mga lupalop ng Hilagang Amerika at Timog Amerika); *Pasigueño*, na tumutukoy sa mga tao na mula sa lungsod ng Pasig; at ang *Swahili*, na isang tao sa baybayin ng Swahili.

## Mga sanggunian
# Daylight saving time

Bagaman hindi ginagamit sa karamihan ng mga bansa, karaniwan ang *daylight saving time* sa hilagang latitud ng Panghilagang Hemispero.
  Ginagamit ang DST
  Hindi na ginagamit ang DST
  Hindi kailanman ginamit ang DST
Ang pariralang Ingles na daylight saving time (**DST**; tinatawag din na summer time sa Ingles ng Britanya; literal na salin sa Tagalog: **oras na nakapagtitipid ng liwanag ng araw**) ay ang kasanayan ng panandaliang pagpapasulong ng mga orasan para ang mga hapon ay maging mas mahaba ang pagkakaroon ng liwanag kaysa sa mga umaga na may mas maiikling liwanag. Ito ang lokal o katutubong oras na inaangkin o ginagamit ng maraming mga bansa tuwing tag-init o tag-araw. Sa pangkaraniwan, binabago ang mga orasan sa pamamagitan ng pagpapasulong ng oras ng isang oras tuwing hulihan ng taglamig o maagang tagsibol. Kapag nagwawakas ito tuwing taglagas, ibinabalik ang mga orasan sa kanilang normal na oras.

Ipinakilala ang DST sa maraming bansa upang magamit ang makukuhang ekstra, labis, o sobrang liwanag tuwing tag-araw. Nakakatulong ito sa mga tindahan nagbebenta sa mga tao pagkaraan nilang manggaling mula sa hanapbuhay, subalit may hindi mabuting apekto sa mga magsasaka at iba pa na ang mga oras ay itinatakda ng araw. Binabawasan nito ang mga antas ng mga aksidente sa trapiko ng mga sasakyan. Kung minsan, nakakabawas ito ng mga halaga ng enerhiya, subalit nakapagpapataas din ng mga ito.

May DST ang Estados Unidos, Australya (hindi ang Queensland) o Kanlurang Australya), Nagkakaisang Kaharian, Canada, at marami pang ibang mga bansa. Sa Europa, tinatawag na *summer time* o **oras ng tag-init** (**oras ng tag-araw**) ang DST. Tanging ang Islanda o Lupang-yelo lamang ang bansa sa Europa na walang DST.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Oras** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Kentucky

| Kentucky |
| --- |
| Estado |
| Bansa | Estados Unidos |
| Sumali sa Unyon | Hunyo 1, 1792 (15th) |
| Kabisera | Frankfort |
| Pinakamalaking lungsod | Louisville |
| Pinakamalaking kalakhan at urbanong lugar | Louisville |
| Pamahalaan |
|  • Gobernador | Andy Beshear (D) |
|  • Gobernador Tinyente | Jenean Hampton (R) |
|  • Mataas na kapulungan | {{{Upperhouse}}} |
|  • [Mababang kapulungan | {{{Lowerhouse}}} |
| Mga senador ng Estados Unidos | Mitch McConnell (R) Rand Paul (R) |
| Populasyon |
|  • Kabuuan | 4,041,769 |
|  • Kapal | 101.7/milya kuwadrado (39.28/km2) |
| Wika |
|  • Opisyal na wika | English |
| Latitud | 36° 30′ N to 39° 09′ N |
| Longhitud | 81° 58′ W to 89° 34′ W |

Ang **Komonwelt ng Kentucky** o **Estado ng Kentucky** ay isang estado ng Estados Unidos.

## Sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Estados Unidos** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Columbus, Ohio

Ang **Columbus** ay isang lungsod at kabisera ng Ohio na matatagpuan sa Estados Unidos. Ito rin ang pinakamataong lungsod sa estado, na may 787,033 katao ayon sa senso noong 2010. Matatagpuan ito sa gitnang bahagi ng estado.

Nakuha ni Columbus ang pangalan nito mula sa explorer na si Christopher Columbus.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Estados Unidos** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Cleveland, Ohio

Cleveland
Ang **Cleveland** ay ang pangalawang pinakamataong lungsod ng Ohio, Estados Unidos. Matatagpuan ito sa baybayin ng Lawa ng Erie sa hilaga-silangang bahagi ng estado. Isa itong pangunahing daungan at sentro ng industriya ng bakal. Ayon sa senso noong 2010, ang populasyon nito ay 396,815 katao na mas-mababa sa populasyon nito noong 1950 na 914,808 katao.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Estados Unidos** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Industriyalisasyon

Ang **industriyalisasyon** ay ang panahon ng panlipunan at pang-ekonomiyang pagbabago na humuhulma sa isang samahan ng mga tao mula sa magsasakang lipunan patungo sa isang lipunang industriyal, kabilang ang malawakang reorganisasyon ng isang ekonomiya para sa pagmamanupaktura.

Habang tumataas ang mga kita ng mga manggawang industriyal, ang merkado at iba't ibang klaseng mga serbisyo ay maaring lumawig at magbigay ng karagdagang *stimulus* sa pang-industriyang pamumuhunan at pag-unlad ng ekonomiya.

## Sanligan

Ang unang pagbabago ng isang industriyal na ekonomiya mula sa pagsasaka, kilala bilang Rebolusyong Industriyal, ay naganap noong kalagitnaan ng ikalabingwalo at mga unang taon ng ikalabingsiyam na siglo sa ilang lugar sa Europa at Hilagang Amerika; mula Britanya na sinundan ng Belhika, Alemanya at Pransya. Hindi nagtagal, ang mga komentarista ay tinawag ito bilang ang unang Rebolusyong Industriyal.

## Tingnan din

* Rebolusyong Industriyal
# National Football League

National Football League| **Most recent season or competition:Panahong NFL 2023* |
| Dating | American Professional Football Conference (1920) American Professional Football Association (1920–1921) |
| Isport | Amerikanong putbol |
| Itinatag | 17 Setyembre 1920 (1920-09-17) Canton, Ohio, U.S. |
| Panimulang season | 1920 |
| Komisyoner | Roger Goodell |
| Mga Koponan | 32 |
| Bansa | Estados Unidos |
| Punong-tanggapan | 345 Park Avenue New York City, New York, U.S. |
| Pinakabagong (mga) kampeon | Kansas City Chiefs (4th title) |
| Pinakamaraming titulo | Green Bay Packers (13 titles) |
| Brodkaster | * **United States: CBS
* Fox
* NBC
* ESPN/ABC/ESPN2
* NFL Network
* TUDN
* Telemundo Deportes
* ESPN Deportes
* **International: See list
 |
| Mga kasosyo sa Streaming | * **United States: Paramount+/Vix
* Tubi
* Peacock
* ESPN+/Hulu/Disney+
* Amazon Prime Video/Twitch
* Netflix
* YouTube TV
* **International: DAZN
 |
| Opisyal na websayt | www.nfl.com |

Ang **National Football League (NFL)** ay isang propesyonal na liga ng Amerikanong putbol sa Estados Unidos. Binubuo ng 32 mga koponan, ito ay nahahati nang pantay sa pagitan ng American Football Conference (AFC) at ng National Football Conference (NFC). Ang NFL ay isa sa mga pangunahing propesyonal na liga ng sports sa Estados Unidos at Canada at ang pinakamataas na antas ng propesyonal ng American football sa mundo. Ang bawat NFL season ay nagsisimula taun-taon na may tatlong linggong preseason sa Agosto, na sinusundan ng 18-linggong regular na season, na tumatakbo mula sa unang bahagi ng Setyembre hanggang unang bahagi ng Enero, kung saan ang bawat koponan ay naglalaro ng 17 laro at may isang bye week. Pitong koponan mula sa bawat kumperensya, kabilang ang apat na dibisyon na nagwagi at tatlong wild card na koponan, pagkatapos ay sumulong sa playoffs, isang single-elimination tournament, na nagtatapos sa Super Bowl, na nilaro noong unang bahagi ng Pebrero sa pagitan ng mga nanalo sa AFC at NFC championship games. Ang NFL ay headquartered sa Lungsod New York.

## Mga Koponan

Padron:Map na may label na NFL

## Mga sanggunian

## Mga Kawing Panlabas

May kaugnay na midya ang Wikimedia Commons tungkol sa artikulong:
National Football League Opisyal na website
* Pro Football Reference – historical stats of teams, players and coaches in the NFL
* Jared Dubin (April 28, 2015), "NFL ends tax exempt status after 73 years: 3 things to know", CBS Sports

Padron:NFL

‏‎

Maling banggit (May `<ref>` tag na ang grupong "upper-alpha", pero walang nakitang `<references group="upper-alpha"/>` tag para rito); $2
# Missouri

| Missouri |
| --- |
| Estado |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Watawat |  Sagisag |

 |
| Bansa | Estados Unidos |
| Bago naging estado | Missouri Territory |
| Sumali sa Unyon | Agosto 10, 1821 (24th) |
| Kabisera | Jefferson City |
| Pinakamalaking lungsod | Kansas City |
| Pinakamalaking kalakhan at urbanong lugar | Greater St Louis Area |
| Lehislatura | General Assembly |
|  • Mataas na kapulungan | Senate |
|  • [Mababang kapulungan | House of Representatives |
| Mga senador ng Estados Unidos | {{{Senators}}} |
| Delegasyon sa Kamara ng Estados Unidos | 6 Republicans, 3 Democrats |
| Populasyon |
|  • Kabuuan | (2,010) 5,988,927 |
|  • Kapal | 87.1/milya kuwadrado (33.62/km2) |
|  • Panggitnang kita ng sambahayanan | $46,867 |
|  • Ranggo ng kita | 35th |
| Wika |
|  • Opisyal na wika | English |
| Latitud | 36° N to 40° 37′ N |
| Longhitud | 89° 6′ W to 95° 46′ W |

Ang **Estado ng Missouri** /mi·su·ri/ ay isang estado ng Estados Unidos. Nasa ika-21 na ranggo sa lupain, napapahangganan ito ng walong estado (pinakamarami ay sa Tennessee): Iowa sa hilaga, Illinois, Kentucky at Tennessee sa silangan, Arkansas sa timog at Oklahoma, Kansas, at Nebraska sa kanluran. Sa timog ay ang Ozarks, isang kagubatan na kabundukan, na nagbibigay ng troso, mineral, at libangan. Ang Ilog ng Missouri, kung saan pinangalanan ang estado, ay dumadaloy sa gitna at patungo sa Ilog ng Mississippi, na bumubuo sa silangang hangganan. Sa mahigit anim na milyong residente, ito ang ika-19 na pinakamataong estado ng bansa. Ang pinakamalaking urban area ay St. Louis, Lungsod ng Kansas, Springfield, at Columbia; ang kabisera ay Lungsod ng Jefferson.

Ang mga tao ay nanirahan sa ngayon ay Missouri nang hindi bababa sa 12,000 taon. Ang kultura ng Mississippi, na umusbong sa ikasiyam na siglo man lang, ay nagtayo ng mga lungsod at bunton bago bumagsak noong ika-14 na siglo. Nang dumating ang mga Europeong manlalakbay noong ika-17 siglo, nakatagpo nila ang mga bansang Osage at Missouri. Isinasama ng mga Pranses ang teritoryo sa Louisiana, na nagtatag ng Ste. Genevieve noong 1735 at St.Louis noong 1764. Pagkatapos ng maikling panahon ng pamamahala ng Espanyol, nakuha ng Estados Unidos ang Missouri bilang bahagi ng Pagbili ng Louisiana (*Louisiana Purchase*) noong 1803. Ang mga Amerikano mula sa Upland South ay sumugod sa bagong teritoryo ng Missouri. Ang Missouri ay tinanggap bilang isang estado ng alipin bilang bahagi ng Missouri Compromise noong 1820. Marami mula sa Virginia, Kentucky, at Tennessee ay nanirahan sa lugar ng Boonslick ng Gitnang Missouri. Di-nagtagal, nabuo ng mabigat na imigrasyong Aleman ang Missouri Rhineland.

## Sanggunian

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Estados Unidos** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Toledo, Ohio

Panoramang urbano ng Toledo sa gabi.
Ang **Toledo** ay ang pang-apat na pinakamataong lungsod ng Ohio, Estados Unidos. Matatagpuan ito sa bunganga ng Ilog Maumee sa Lawa ng Erie, sa hilaga-kanlurang bahagi ng estado. Ang populasyon nito ay 287,208 katao, ayon sa senso noong 2010.

 *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Estados Unidos** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*
# Trambiya

Trambiya sa lungsod ng Maynila noong dekada 1900
Isang makabagong trambiya sa Amsterdam, Olanda
Ang **trambiya** o **trambya** (Kastila: *tranvía*) ay isang sasakyang panriles na - sa bahagi man o buong ruta nito - gumagamit ng riles na nasa gitna ng daan. Ang mga trambiya ay nilikha para magdala ng mga pasahero, hindi kalakal. Ang mga sinaunang trambiya ay hinihila ng kabayo; sa mga sumunod na panahon ang mga ito ay pina-tatakbo sa pamamagitan ng singaw, kable, kuryente at ng gasolina.

Sa Maynila, ang mga trambiya na laganap noong simula ng ika-20 siglo ay napalitan na ngayon ng mga dyipni, bus at ng makabagong sistema ng magaan na riles (hindi tunay na trambiya dahil hiwalay sa daan ang mga riles nito).

## Talababa

## Mga sanggunian

## Tignan din

* Sistemang mabilisan *Ang lathalaing ito na tungkol sa **Transportasyon** ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.*