Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Telekeçilik

**Telekeçilik** ( *telekeçilik işi , bu biznesdir* ) özbaşdak eýeçilik etmek, haryt satmakdan, iş ýerine ýetirmekden ýa-da hyzmatlary etmekden, öz töwekgelçiligiňiz bilen amala aşyrylýan garaşsyz girdejidir. Işewürlik bilen meşgullanýan adamlar, kanunda başgaça göz öňünde tutulmadyk bolsa, kanunda bellenilen tertipde hasaba alynmalydyr.

Haryt satmak, iş ýerine ýetirmek ýa-da ulgamda girdeji getirmeýän hyzmatlary bermek ýaly aýratyn ýagdaýlaryň telekeçilik hasaplanmaýandygy düşnüklidir.

Bir iş alyp barmak üçin telekeçiniň özüne çekýän emläk, maddy däl aktiwleri we zähmet çeşmelerini ulanmak zerur. Sarp edilen serişdeleriň öwezini doljakdygyna we önümiň girdeji bilen satyljakdygyna kepillik ýok. Bu emlägiň hemmesini ýa-da bir bölegini ýitirmek töwekgelçiligi bilen baglanyşyklydyr.

Mosturtlaryň köpüsinde işe başlamak üçin elmydama resmi hasaba alynmak talap edilýär, ýöne ölçegler we şertler ep-esli üýtgäp biler. Russiýa Federasiýasynyň kanunçylygyna laýyklykda telekeçilik kanuny şahs tarapyndan ýa-da kanuna laýyklykda hasaba alnandan soň gönüden-göni şahsy (şahsy telekeçi) tarapyndan amala aşyrylyp bilner.
# Şamanizm

**Şamaniz** —Tutemiz, Animizm we Naturizm elementlerini öz içine alýan ynanç hem däplerdir. Gadymy türkmenleriň uly bir ýeke taňra ynananlygy dogrusynda kesgitleýji maglumat ýok. Hytaý çeşmelerine görä Orta-Azýada döwlet guran ugruglaryň barysynda gök taňry ynanjyna gabat gelýäris. Göktürkmen ýazgylarynda 6-njy we 7-nji asyrlarda gök taňrysyna bolan ynanjyň ösen nusgasyny görýäris we taňry adynyň başga taňrylary goşmadan ýekelikde ulanylandygyna gabat gelýäris. Şol bir wagtyň özünde gök türkmenler hem-de ilkinji uýgur hakanlarynyň döwründe heniz maddi barlyk bolan gök bilen onuň eýesi hasaplanýan ruhy barlyk biri-birinden aýrylmadyk bolsa gerek.

Kaşgarly Mahmyt «taňry »sözüniň düşündirişinde şeýle ýazýar: “Kapyrlar göge «taňry» diýýärler. Şonuň ýaly-da olar beýik bir dag ýa-da uly bir agaç ýaly gözlerine uly görünen her bir zada-da «taňry» diýýärler. Bu sözler irki türkmenlerde Taňry sözüniň görünýän Asman hem-de ;uly barlyk; manysynda gelmegi, maddy barlyk bolan asman bilen uly bir güýjüň (gudratyň) birleşmegini görkezýär. Şu günki şamanist türkmenler-de taňry sözüni irki türkmenlerdäki manysynda ýagny asman sözüniň ýerine ulanýarlar. Gün, aý, ýyldyz, ýyldyrym we ýel bilen bagly ynançlar hem gök taňry bilen gatnaşykdadyr.

Altaýly şamanistler güne and içýärler. Olaryň düşünjesine görä gün ene we aý atadyr. Şamanistleriň ynanjyna görä aý-gün tutulmagynyň sebäbi, günüň hem aýyň erbet ruhlara garşy söweşe girmekleri we kä ýagdaýlarda olaryň bu ruhlaryň tarapyndan tutulup garaňky dünýälere sürgün edilmegidir. Bütin türki dillerinde bu hadysany tutulmak sözi bilen beýan edilmegi, olaryň köne dinleriniň yzyny görkezýär.

Şamanistler aý-gün tutulan wagty, olary erbet ruhlaryň elinden gutarmak ücin uly gykylyk turzup deprek kakýardylar. Şeýle däp hem-de belli munasybet
bilen, ertir irden turup üç gezek güne salam bermek däbi ýaňy ýakynlara çenli türkmenlerde-de saklanyp gelýärdi
# Demirgazyk Afrika

Demirgazyk Afrika degişli ýurtlar
**Demirgazyk Afrika** (arap. شمال أفريقيا‎‎) - Afrika kontinentiniň bir bölegi, onuň uly bölegini Sahara çöli eýeleýär. Bu ýerde territoriýasy boýunça Afrikanyň iň iri döwletleri ýerleşýär:

* Alžir
* Müsür
* Liwiýa
* Mawritaniýa
* Marokko
* Sudan
* Tunis
* Günbatar Sahara
# Zehin synagy

Zehin synagy ýerine ýetiriş şekili, şekilde görnüşü ýaly ortaça bir ynsanýñ zehini **ZS(100 bal)**
Bütindünýä Saglyk Guramasy(BSG)nyñ **(WHO)** hödürledigi zehin klaslandyryş tablissasy.

|  |  |
| --- | --- |
| **ZS** (Zehin synagy) | **ZK** (Zehin klaslandyryş) |
| 0-20 bal | Çuňňur zehin ýetmezligi / Zehin ýetmezçiligi bolan |
| 21-35 bal | Agyr dereje zehin ýetmezligi / Zehin ýetmezçiligi bolan |
| 36-50 bal | Ortaça dereje zehin ýetmezligi / Zehin ýetmezçiligi bolan |
| 51-70 bal | Ýeňil dereje zehin ýetmezligi / Zehin ýetmezçiligi bolan |
| 71-79 bal | Araçäkde zehin |
| 80-89 bal | Kütek zehin |
| 90-109 bal | Ortaça zehin |
| 110-119 bal | Ýagty zehin |
| 120-129 bal | Beýik zehin |
| 130 we üstünde bal | Gaty beýik zehin ýada geniý ýaly |
| 140 we üstünde bal | Geniý |

**Zehin synagyna degişli bir mysal**
### Adamyn isine gora ballary

* **Alym,alfa esger,küştçü,aktoyr,wş — 125 bal we üstünde **Doktor,inžener,stomatolog,wş — 114-125 bal **Bankir,hukukçy,syýasatçy,mugallym,ilçi,din alymy,wş — 105—110 bal **Söwdegär,edara we ofis işgärleri,wş-100-105 bal **Çeper we ökde(mantiýor,mehanik,wş)-95 bal **Traktorist,zawod işgärleri,wş-90-95 bal **Ferma işgärleri,wş-92 bal **Ýönekeý işgär-87 bal **Hiç hili ökdelik gerekli bolmaýan işler-40-70 bal**

## Geniý adamlar

* **Albert Eýnşteýniñ ZS baly 160 hasaplanýar. **Garri Kasparowyñ ZS baly 190 hasaplanýar. **Karl Fredrih Gaussyñ ZS baly 195 hasaplanýar.**

## Daşarky çykgytlar

Iñlisçe **ZS** testler:

* Bergman’s free IQ test. Archived 2021-05-19 at the Wayback Machine
* IQ test free visual on line
* Free IQ test Archived 2013-01-17 at the Wayback Machine
* The Mega Society
* Бесплатный тест IQ общества Mensa — тест Равена подвижного интеллекта. Один из наиболее качественных бесплатных тестов Archived 2013-01-17 at the Wayback Machine (iňlis dilinde)
* Глобальная сеть интеллекта
* Bсе общества высокого интеллекта
* Тесты интеллекта в «Энциклопедии психодиагностики»
* Ошибки в тесте Айзенка Archived 2012-11-16 at the Wayback Machine
* Габумба тест центр Archived 2013-05-08 at the Wayback Machine (iňlis dilinde)
* Бесплатный визуальный тест IQ (iňlis dilinde)
* Дигитальный тест интеллекта
* Общество Мега (iňlis dilinde)
* Давыдов А. А. Коэффициет интеллектуальности (IQ) и инновационное развитие
# Iswiç

**Şwesiýa Karollygy**Sverige|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Baýdagy | Gerbi |

 |
|  |
|  |

**Şwesiýa karollygy** (şwed. *Konungariket Sverige*) — Demirgazyk Ýewropada Skandinaw ýarymadasynda ýerleşýän döwlet. Dolandyryş formasy — Konstitusion monarhiýa. Ýurduň ady skandinaw dilindäki *svear-rige* — "Sweýleriň döwleti" diýen sözden gelip çykypdyr. Paýtagty — Stokgolm.

Meýdany boýunça (449 964 km²) Şwesiýa Günbatar Ýewropa ýurtlarynyň arasynda üçünji, tutuş Ýewropa ýurtlarynyň arasynda bolsa, bäşinji orny eýeleýär.

Korol Gustaw Wasa
# Reddit

**Reddit** - sosial ulgamyň we hasaba alnan ulanyjylaryň internetde halaýan maglumatlaryna baglanyşyk goýup we ara alyp maslahatlaşyp bilýän forumyny özünde jemleýän sahypa. Beýleki şuňa meňzeş saýtlaryň köpüsi ýaly, Reddit halanýan ýazgylar üçin ses bermek ulgamyny goldaýar - iň meşhurlary sahypanyň baş sahypasynda durýar.

Dünýäde iň meşhur web sahypalarynyň biri - “Alexa Internet” -iň habaryna görä iň köp girilýän 19-njy sahypa. Saýtda iOS we Android ykjam enjamlary üçin programma bar.

Döredijiler "Reddit" adyny iňlis dilindäki "I read it on Reddit" sözleriň oýny bilen düşündirýärler.

## Jemgyýet

Sahypa ulanyjylarynyň 54%-i erkeklerden ybarat, 54%-i ABŞ-da ýaşaýar. 2013-nji ýyla çenli ýagdaý boýunça ABŞ-da uly ýaşly internet ulanyjylarynyň 6% -i Reddit ulanyjylarydy, şol sanda sahypany ulanýanlaryň köpüsi 18-29 ýaş toparyna degişli edilýärdi.

## Bellikler