Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 30 iýun

|  |
| --- |
| ← **iýun** → |
| Du | Si | Ça | Pe | An | Şe | Ýe |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 |
# Panama

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Panama baýdagy | Panama tugrasy |

 |
|  |
| **Paýtagt** | Panama |
| Iň uly şäheri | Panama |
| **Prezident** | Laurentino Cortizo |
| **Dil** | Ispan dili |
| **Gimn** | *Himno Istmeño* |
| **Meýdany** | 75.417 km² |
| **Ilat** – ilat/km² | 4.379.039
 56/km² (122.) |
| **Garaşsyzlyk** | 3 fewral 1903 |
| **Pul** | Balbola (PAB) we Dollar ($, USD) |
| **Wagt** | UTC -5 |
| **Telefon kod** | +507 |
| **Internet TLD** | .pa |

**Panama** (Ispan dili: *Panamá*), resmi ady **Panama Respublikasy** — Merkezi Amerikaynda döwlet. Demirgazykda Karib deňzi, ol gündogarda Kolumbiýa, günortada Ýuwaş okean, günbatarda Kosta-Rika bilen serhetleşýär.
# Ýitip gitmegiň öňýanyndaky görnüşler

## Planetalar

* Ýer — Земля
* Ýupiter — Юпитер
* Mars — Марс
* Merkuriý — Меркурий
* Neptun — Нептун
* Saturn — Сатурн
* Uran (planeta) — Уран
* Wenera — Венера

**Ýitip gitmegiň öňýanyndaky görnüşler** (**ýiti howp astyndaky** görnüşler) (iňl. *Critically Endangered (CR)*) — janly tebigatda bar bolan görnüşler üçin Tebigaty goramagyň halkara bileleşiginiň (IUCN) iň ýokary kategoriýasy. Görnüşleriň bu kategoriýa degişli edilmegi olaryň sanynyň azalandygyny ýa-da üç nesiliň dowamynda 80% azaljakdygyny aňladýar. TGHB giň gerimli ýöite barlaglar geçirilýänçä, ol görnüşleri şu wagta çenli ýitip giden görnüşleriň kategoriýasyna degişli etmeýär. Şol sebäpli hem, eýýäm ýitip giden bolmagy ähtimal görnüşler **ýiti howp astynda** diýen kategoriýa degişli edilýärler.

TGHB-niň kategoriýalary

## Çykgytlar

* The IUCN Red List of Threatened Species

## Şuňa-da serediň

* Gyzyl kitap
# 1988

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 19-njy asyr - **20-nji asyr** - 21-nji asyr |
| Onýyllyklar: |  1950ýý  1960ýý  1970ýý  - 1980ýý -  1990ýý  2000ýý  2010ýý  |
| Ýyllar: | 1985 1986 1987 - **1988** - 1989 1990 1991 |

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

## Dünýä inenler

## Aradan çykanlar

* Towşan Esenowa
* Hydyr Derýaýew
* Kerim Gurbannepesow
# 23 ýanwar

|  |
| --- |
| ← **ýanwar** → |
| Du | Si | Ça | Pe | An | Şe | Ýe |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026 |
# 1960

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 19-njy asyr - **20-nji asyr** - 21-nji asyr |
| Onýyllyklar: |  1930ýý  1940ýý  1950ýý  - 1960ýý -  1970ýý  1980ýý  1990ýý  |
| Ýyllar: | 1957 1958 1959 - **1960** - 1961 1962 1963 |

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

## Dünýä inenler

## Aradan çykanlar
# Mariana çukury

Mariana çukury, Ýuwaş okeanyň günbataryndaky Mariana adalarynyň iň ulusy bolan we iň günortasyndaky adasy bolup bilinýän Guam adasynyň günorta günbatarynda, Ýaponiýa we Indoneziýanyň ortasynda ýerleşýär. Dünýä ýüzündäki iň çuň nokatdyr. Bilim adamlary tarapyndan geçirilen barlaglar netijesinde iň çuň nokadynyň 10.994 metr bolandygy bellenipdir we uzynlygynyň 2542 kilometr bolandygy ýüze çykarylandyr. Çukuryň giňişligi 69 kilometrdir.

Bu çukuryň nähili emele gelendigini aýtsak: käbir wagtda ýergabygyny emele getiren plakalardan käbirleri bir-birlerine ýakynlaşyp çaknyşyrlar. Bu çaknyşma netijesinde bir plaka beýlekisiniň aşagyna girer. Netijede bu ýerlerde güýçli ýer titremeler emele gelýär we bularyň emele getirýän çuňluklary 700 kilometri alyp bilýär. Bu çukura ilkinji bolup inenler Amerikaly esger Tegmen Donald Walş we Şwesariýaly bilim adamy Jacques Piccardyr.

bilgiustam.com Ýazan: Kaan Gündüz. Terjime eden: Allanur Hudaÿnazarow. Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersiteti.
# 23 iýun

|  |
| --- |
| ← **iýun** → |
| Du | Si | Ça | Pe | An | Şe | Ýe |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 |
# Boliwiýa

**Boliwiýa**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Boliwiýanyň baýdagy | Boliwiýanyň gerbi |

 |
|  |
| **Paýtagty** | Sukre |
| **Resmi diller** | Ispan dili, Keçua dili, Aýmara dili, Guarani dili we ýene 33 diller |
| **Prezident** | Ewo Morales |
| **Wiţe prezident** | Alwaro Garsiýa Linera |
| **Gimni** | Bolivianos, el hado propicio |
| **Puly** | Boliwiano |
| **Telefon kody** | +591 |
| **Internet TLD** | .bo |

**Boliwiýa** (isp. *Bolivia*, keç. Buliwya, aým. Wuliwya, guar. Volívia), resmi ady — **Köpmilletli Boliwiýa Döwleti** (isp. *Estado Plurinacional de Bolivia* [esˈtaðo pluɾinasjoˈnal de βoˈliβja]) — Günorta Amerikada döwlet.

Uyuni
# 20 iýun

|  |
| --- |
| ← **iýun** → |
| Du | Si | Ça | Pe | An | Şe | Ýe |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 |
# 2026

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 3-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 20-nji asyr - **21-nji asyr** - 22-nji asyr |
| Onýyllyklar: |  1990ýý  2000ýý  2010ýý  - 2020ýý -  2030ýý  2040ýý  2050ýý  |
| Ýyllar: | 2023 2024 2025 - **2026** - 2027 2028 2029 |

## Wakalar

### Sebitler boýunça

```
  B b
```

## Dünýä inenler

## Aradan çykanlar
# Oksford uniwersiteti

11-njy asyryň ahyrynda esaslandyrylan **Oksford uniwersiteti** Beýik Britaniýada ýerleşýär, Ýewropanyň iň gadymy ýokary okuw mekdepleriň biri hasaplanýar. Häzirki wagtda uniwersitetiň talyplarynyň dörtden biri daşary ýurtlydyr. Oksford uniwersiteti beýleki ýokary okuw mekdepleriň arasynda durnukly öňdeligini saklap, reýtingde Kembrij uniwersiteti we Garward uniwersitetleri bilen çekeleşikli bäsleşikdedir.Oksford maý baýramçylygyny, Kraýs Çerj kollejini, Garri potter filmniň surata düşürilen ýerleri görmek üçin bu ýere ýylda millionlarça jahankeşdeler gelýär.

Meşhur uçurymlary:

Oksforduň mugallymlarynyň hem-de uçurymlarynyň 40-sy nobel baýragynyň eýeleridir. Birleşen şalygyň premýer ministrleriniň 25- si, şalarynyň 6- sy, ruhanylarynyň 12- si 50- ä golaý olimpiada ýeňijileri,şonuň ýaly hem dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň ýolbaşçylarynyň 20- ä golaýy, syýasatçylaryň,alymlaryň müňlerçesi şu ýokary okuw mekdebiniň uçurymlarydyr.Oksfordda okuw oktýabr aýynda başlaýar we 3 tapgyrda geçirilýar.
# 1893

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 18-nji asyr - **19-njy asyr** - 20-nji asyr |
| Onýyllyklar: |  1860ýý  1870ýý  1880ýý  - 1890ýý -  1900ýý  1910ýý  1920ýý  |
| Ýyllar: | 1890 1891 1892 - **1893** - 1894 1895 1896 |

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

## Dünýä inenler

## Aradan çykanlar
# 1905

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 19-njy asyr - **20-nji asyr** - 21-nji asyr |
| Onýyllyklar: |  1870ýý  1880ýý  1890ýý  - 1900ýý -  1910ýý  1920ýý  1930ýý  |
| Ýyllar: | 1902 1903 1904 - **1905** - 1906 1907 1908 |

## Wakalar

* 15 Ýanwar - Sevilla FT döredildi.
* 22 Ýanwar - Rus Gozgalaňy (1905) başlady.
* 14 Mart - Chelsea FT guruldy.

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

## Dünýä inenler

* Hydyr Derýaýew

## Aradan çykanlar
# 1908

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 19-njy asyr - **20-nji asyr** - 21-nji asyr |
| Onýyllyklar: |  1870ýý  1880ýý  1890ýý  - 1900ýý -  1910ýý  1920ýý  1930ýý  |
| Ýyllar: | 1905 1906 1907 - **1908** - 1909 1910 1911 |

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

## Dünýä inenler

## Aradan çykanlar
# 1934

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 19-njy asyr - **20-nji asyr** - 21-nji asyr |
| Onýyllyklar: |  1900ýý  1910ýý  1920ýý  - 1930ýý -  1940ýý  1950ýý  1960ýý  |
| Ýyllar: | 1931 1932 1933 - **1934** - 1935 1936 1937 |

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

## Dünýä inenler

## Aradan çykanlar

* Bagrisskiý Eduard Georgiewiç - rus sowet şahyry
# 29 iýun

|  |
| --- |
| ← **iýun** → |
| Du | Si | Ça | Pe | An | Şe | Ýe |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 |
# 1 iýul

|  |
| --- |
| ← **iýul** → |
| Du | Si | Ça | Pe | An | Şe | Ýe |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |
| 2026 |
# Serb dili

| Serbçe/Syrpça
српски језик  |
| --- |
| **Aýdylyş:** | [sr̩̂pskiː]  |
| Gürlenilýär: | Serbiýa Bosniýa we Hersegowina Montenegro |
|  |  |
| Jemi gürleýän sany: | — |
| Dil maşgalasy: | Hind-Ýewropa dilleri  Slaw dilleri  Günorta slaw dilleri    **Serbçe/Syrpça**  |
| Ýazylyş düzgüni: | Kiril elipbiýi (Serb Kiril elipbiýi) Latin (Horwat elipbiýi) |
| Dil kod |
| ISO 639-1: | sr |
| ISO 639-2: | srp |
| ISO 639-3: | srp  |
| Serbça diliniň gürleşilýän ýerleri. |
|

**Serb/Syrp dili** (*српски језик*) — Serbiýanyň resmi dili.

## Serb/Syrp Elipbiýi

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Б б | В в | Г г | Д д | Ђ ђ | Е е |
| Ж ж | З з | И и | Ј ј | К к | Л л | Љ љ |
| М м | Н н | Њ њ | О о | П п | Р р | С с |
| Т т | Ћ ћ | У у | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч |
| Џ џ | Ш ш |  |  |  |  |  |
# Demirgazyk Makedoniýa

**Demirgazyk Makedoniýa**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baýdag) | (Gerb) |

 |
|  |
|  |

**Demirgazyk Makedoniýa Respublikasy** (maked. Република Северна Македонија [rɛˈpublika ˈsɛvɛrna makɛˈdɔnija]) — Ýewropanyň günorta-gündogarynda, Balkan ýarymadasynda ýerleşýän döwlet. Demirgazykda Kosowo we Serbiýa, günbatarda — Albaniýa, günortada — Ýunanystan, gündogarda — Bolgariýa bilen serhetleşýär.

Solunska belentligi