Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Roždestwo

**Roždestwo** ( latyn *nativitasyndan*, "dogluş") Pasha we Pentikost baýramlary bilen birlikde hristiançylygyň iň möhüm baýramçylyklaryndan biridir. Isa Mesihiň Beýtullahamda dünýä inmegini ýada salýan bu dabara 25-nji dekabrda katolik buthanasynda, Anglikan buthanasynda, käbir protestant jemgyýetlerinde we prawoslaw kilisesleriniň köpüsinde bellenilýär.

Beýleki tarapdan, 6-njy ýanwarda ýa-da 7-nji ýanwarda rus prawoslaw kilisesi ýa-da Iýerusalim prawoslaw kilisesi (6-njy ýanwar) ýa-da Ukrainanyň prawoslaw kilisesi (7-nji ýanwar) ýaly beýleki prawoslaw kiliseslerinde bellenilýär. Gregorian diýlip atlandyrylýan senenama geçmek üçin Julian senenamasyna girizildi, onuň reformaçysy Rim papasy Gregori XIII . 25-nji dekabr dünýädäki millionlarça adam tarapyndan, şeýle hem hristian dälleriň köpüsi tarapyndan bellenilýän köp ýurtda baýramçylykdyr.

Roždestwo, Rebbiň çokundyrylmagy bilen gutarýan Roždestwo wagty diýilýän liturgiki wagt başlaýar. Söz bilen aýdylanda, Roždestwo bilen başlap, Rebbiň Epipany bilen tamamlanýan döwür *Pasha* diýilýär.

Roždestwo baýramynyň 25-nji dekabrda nädip bellenilendigi barada birnäçe teoriýa bar, käbir anyk maglumatlara görä Isanyň haýsy senede doguljakdygy belli.
# Uniwersitet

## Türkmenistandaky uniwersitetler.

* + Magtymguly adyndaky Türkmen Döwlet Uniwersiteti.
	+ Medisina uniwersiteti
	+ Halkara Türkmen-Türk Uniwersiteti
	+ Oba hojalyk uniwersiteti

## Türkiýedäki uniwersitetler.

* + Hacettepe Uniwersiteti
	+ Bogaziçi
	+ ODTU
	+ Stambul tehniki uniwersiteti
	+ Kastamonu Uniwersiteti
	+ Marmara
	+ Istanbul
	+ Ankara
	+ Seljuk uniwersiteti
	+ Gazi
	+ Kocaeli Uniwersiteti

## Belarusdäki uniwersitetler.

* + Belarus döwlet uniwersiteti
	+ Belarus Döwlet informatika we radioelektronika uniwersiteti
# Anna

Köne ady *Annagün*.

| Wagt |
| --- |
| Şu Wagt aýyň — 20 iýun 2026, Sagat 06:31 (UTC+0) |
| Seniň sagadyňdan 5 sagat yzda (London Time Archived 2020-04-23 at the Wayback Machine). |

Wagty elden berme!
Bu gün gusul (doly suwa düşmek, hemme agzalaryňy doly arassalamak) almak sünnetdir. Erkek adamlar ýakymly ysly atyr sepinip, metjide ir bilen barýarlar. Zenanlar atyr sepinmeýär. Gelşikli, arassa (ak) eşikler (suratsyz) geýilýär.
# Alžir

| *الجمهورية الجَزائرية الديمقراطية الشعبية* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Şygar:"من الشعب و للشعب"* |
| **Gimn:Qassaman* |
| Location of Algeria  |
| **Paýtagt** (we iň iri şäher)
 | Äljäzair
  |
| Resmi diller | Arap dili, Berber dili |
| Government |
|  -  | Prezident | Abdelmejid Tebbun |
| Meýdan |
|  -  | Umumy |  112,622 km2 (101-nji) 43,484 in mil  |
| Ilat |
|  -  | 2016 takmynan | 40,400,000 (33) |
|  -  | Gürlük | 13.8/km2  37,9/sq mi |
| **JIÖ** (SaUP) | 2014 takmynan |
|  -  | Jemi | $302.476 billion  |
|  -  | Adam başyna | $7,816  |
| **JIÖ** (nominal) | 2014 takmynan |
|  -  | Jemi | $219.453 billion  |
|  -  | Adam başyna | $5,670  |
| Pul birligi | Algerian dinar (`DZD`)  |
| Sagat guşaklygy | CET  |
| Internet domeni | .dz |
| Telefon kody | 213 |

Äljäzairiň relýefi
**Äljäzair** (arap. الجزائر‎‎ *el-Jezair*), resmi ady — **Äljäzair Halk Demokratik Respublikasy** (arap. الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية‎‎) — Demirgazyk Afrikada, Ortaýer deňziniň basseýniniň günbatar böleginde döwlet. Äljäzair günbatarda Marokko, günorta-günbatarda — Mawritaniýa we Mali, günorta-gündogarda Niger, gündogarda — Liwiýa hem-de Tunis bilen serhetleşýär. Äljäzair ululygy boýunça ikinji afrika döwletidir, onuň meýdanynyň uly bölegi Sahara çölünde ýerleşýär. Paýtagty — Äljäzair şäheri.
# Portugaliýa

**Portugaliýa**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baýdag) | (Gerb) |

 |
|  |
|  |

**Portugaliýa** (port. *Portugal*), doly resmi ady **Portugaliýa Respublikasy** (port. *República Portuguesa*) — Ýewropanyň iň günbataryndaky kontinental döwlet. Pireneý ýarymadasynyň günorta-günbatar böleginde ýerleşýär. Demirgazykda we gündogarda Ispaniýa bilen serhetleşýär, kenarlaryny günortada we günbatarda Atlantik okean ýuwýar. Ýurduň ady paýtagt Portu (lat. *Portus Cale* — "ýyly port") şäherinden gelip çykýar.
# Belgiýa

**Belgiýa**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Flag) | (Coat of Arms) |

 |
|  |
|  |

**Belgiýa** (niderl. België, HFE: [ˈbɛlɣijə]; fr. *Belgique*, nem. *Belgien*), **Belgýä**, **Belgiýa korollygy** (niderl. Koninkrijk België, fr. *Royaume de Belgique*, nem. *Königreich Belgien*) — Demirgazyk-Günbatar Ýewropada ýerleşýän döwlet, ÝB-niň, BMG-nyň we NATO-nyň agzasy. Meýdany — 30 528 km², ilat sany — 11,25 mln adam (2016). Ýurduň ady kelt taýpasy bolan belgleriň etnonimiden gelip çykýar. Paýtagty — Brýussel.

Demirgazykda Niderlandlar, gündogarda Almaniýa, günorta-gündogarda Lýuksemburg, günortada we günbatarda bolsa, Fransiýa bilen araçäkleşýär. Demirgazyk-günbatarda kenarýakasyny Demirgazyk deňzi ýuwýar.

Häkimiýet formasy — Konstitusion parlament monarhiýasy, administratiw-territorial gurluşynyň formasy — federasiýa. (federasiýa)

Kartasy
# 24 iýun

|  |
| --- |
| ← **iýun** → |
| Du | Si | Ça | Pe | An | Şe | Ýe |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 |
# 1918

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 19-njy asyr - **20-nji asyr** - 21-nji asyr |
| Onýyllyklar: |  1880ýý  1890ýý  1900ýý  - 1910ýý -  1920ýý  1930ýý  1940ýý  |
| Ýyllar: | 1915 1916 1917 - **1918** - 1919 1920 1921 |

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

## Dünýä inenler

## Aradan çykanlar
# Kongo Respublikasy

**Kongo Respublikasy**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baýdag) | (Gerb) |

 |
|  |
|  |

**Kongo Respublikasy** (fr. *République du Congo*, kongo Repubilika ya Kongo, lingala Republíki ya Kongó) — Afrikada ýerleşýän döwlet. Fransiýanyň ozalky kolonial ýeri.

Paýtagty — Brazzawil şäheri.
# Reformasiýa

Augsburg reýhstagy
**Reformasiýa** (lat. *reformatio* — düzediş, dikeldiş) — katolik hristiançylygy Injile laýyklykda reformirlemäge gönükdirilen, 16-njy asyrda we 17-nji asyryň başlarynda Günbatar we Merkezi Ýewropada bolup geçen köpçülikleýin dini we jemgyýetçilik-syýasy hereket.
# Angola

**Angola**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baýdag) | (Gerb) |

 |
|  |
|  |

**Angola** (port. *Angola*, resmi ady — **Angola Respublikasy** (port. *República de Angola* ʁɛˈpublikɐ dɨ ɐ̃ˈɡɔlɐ) — günorta-günbatar Afrikada ýerleşýän döwlet. Günortada Namibiýa, demirgazyk-gündogarda we demirgazykda Kongo Demokratik Respublikasy, gündogarda Zambiýa, şeýle hem Kongo Respublikasy (Kabinda anklawy) bilen serhetleşýär. Günbatar kenarýakasyny Atlantik okean ýuwýar. Ozalky portugal koloniýasy. 1976-njy ýylyň 1-nji dekabryndan bäri BMG-nyň agzasy.
# Rejep Taýýyp Erdogan

**Rejep Taýýyp Erdogan** (türk. Recep Tayyip Erdoğan
) 1954-nji ýylyň fewral aýynyň 26-na Ystanbul şäheriniň Beýogly etrabynyň Kasympaşa diýen ýerinde eneden bolýar. Şu wagt Erdogan, Türkiýe Respublikasynyň 12-nji Prezidentidir. 2003-2014 ýyllar arasynda Türkiýäniň baş bakany wezipesinde işleýär. Taýýyp Erdogan 1994-98 ýyllary arasynda Ystanbul şäheriniň häkimi wezipesinde işleýär. 2001-de ýüze çykan syýasy krizisden soňra gurulan Adalat we Galkynyş Partiýasynyň başlygy wezipesini 2014-nji ýylyň awgust aýynda Prezidentlige saýlanýança dowam edýär. Adalat we Galkynyş Partiýasy Erdogan liderliginde 2002,2007 we 2011 Respubilika saýlawlarynda 1-nji partiýa bolup çykýar we ministirler kabineti gurýandyrlar.

* Syýasy geçmişi

Erdogan 1970-nji ýyllarda Türkiýede bar bolan "Yslamçy" partiýa bolan Milli Gutylyş Partiýasynda (türk. Millî Selamet Partisi
) (1972-1981) syýasy durmyşyna başlaýar. Bu partiýa 1980-nji ýyldaky harby rewelusiýada ýapylanyndan soňra 1983-1998 ýyllar arasynda Refah Partiýasynda, bu partiýa gadagan edileninden soňra, 1998-2001 ýyllar arasynda bolsa Fazilýet Partiýasynda syýasata dowam edýär.

2021-nji ýylyň 27-nji Noyabrynda Türkmenistanda syýahat etdi

Aýaly Emine Erdogan we 4 çagasy bardyr
# 1757

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 17-nji asyr - **18-nji asyr** - 19-njy asyr |
| Onýyllyklar: |  1720ýý  1730ýý  1740ýý  - 1750ýý -  1760ýý  1770ýý  1780ýý  |
| Ýyllar: | 1754 1755 1756 - **1757** - 1758 1759 1760 |

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

## Dünýä inenler

## Aradan çykanlar
# 1853

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 18-nji asyr - **19-njy asyr** - 20-nji asyr |
| Onýyllyklar: |  1820ýý  1830ýý  1840ýý  - 1850ýý -  1860ýý  1870ýý  1880ýý  |
| Ýyllar: | 1850 1851 1852 - **1853** - 1854 1855 1856 |

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

## Dünýä inenler

## Aradan çykanlar
# Korona wirusy (2019-2020)

**SARS-CoV-2** diýip gysgaldylan täze korona, koronawirus 2-iň agyr we duýdansyz dem alyş sindromyny aňladýar we koronawirus 2019 ýa-da covid-19 (19-COVID) sebäp bolýar. Geçmişde şeýle wiruslara 2019-ncov-yň umumy (we wagtlaýyn) ady dakylýar.

|  |
| --- |
| Korona wirusy (2019-2020) |
|  |

Hytaýyň Hubeý welaýatynyň Wuhan şäherinde ilkinji gezek hiç hili sebäpsiz pnewmoniýa keseli bolan adamlardan soň täze koronawirus ýüze çykaryldy we bar bolan sanjymlar we bejergiler täsirli bolmady.Koronawirusdan ejir çekenleriň sanynyň 1000-den geçendigini göz öňünde tutup, Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy bu keseliň resmi adyny - "korona", "wirus" diýilýän Covid 19 (19-COVID) saýlady. ), "Kesel" we 2019. Şu wagta çenli 110,000-den gowrak adam öldi we 300,000-den gowrak adam sagaldy.

Wuhan 23-nji ýanwarda karantin edildi we Wuhanyň içindäki we daşyndaky ähli jemgyýetçilik ulaglary togtadyldy. Şondan bäri Hubeý welaýatynyň azyndan 15 şäherinde transport saklandy.Täze ýyl çäreleriniň köpüsi, şol sanda Pekindäki Gadagan edilen şäher, adaty ybadathana ýarmarkalary we beýleki dabaralar başga birine geçirilmeginden gorkup ýapyldy. Gonkong ýokanç kesellere garşy göreş derejesini iň ýokary derejä çykardy, adatdan daşary ýagdaý yglan etdi, fewral aýynyň ortalaryna mekdeplerini ýapdy we Täze ýyl baýramçylygyny ýatyrdy.

Hytaýly alymlar täze koronawirusyň tohumyny tiz kesgitläp we islendik adamda ýokaşmagy tassyklap biljek PCR synaglaryny özbaşdak ösdürmek üçin dünýädäki barlaghanalara genetiki yzygiderliligi üpjün edip bildiler.

Polimeraza zynjyryň gyssagly reaksiýasy we wirusa ýokaşandygy tassyklanan däli yzygiderlilik bilen tassyklanan ilkinji 41 adamyň üçden iki böleginiň diri haýwanlary satýan ýaş deňiz önümleriniň lomaý bazary bilen baglanyşyklydygy anyklandy.

BSG 2023-nji ýylyň 5-nji maýynda COVID-19-yň global saglyk adatdan daşary ýagdaýdygyny yglan etmegini bes etdi, ýöne oňa pandemiýa diýip ýüzlenmegini dowam etdirdi. Ondan öň käbir ýurtlar jemgyýetçilik saglyk çemeleşmesini COVID-19 endemiki kesel hökmünde kabul edipdiler.

## Salgylanmalar