Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wayback Machine

WayBack Machine

“WayBack Machine” 1996-njy ýyldan bäri botlary bilen internet dünýäsindäki web sahypalaryna girýär we daşky görnüşini ýadynda saklaýar. Bir gezek skanerden geçirýän web sahypalaryna girýär, soň belli ýygylyklar bilen, hepdelik / aýlyk ýaly bölekleri wagtal-wagtal öz ýadynda saklaýar we internet ulanyjylaryna hödürleýär.

Meşhur ynanjyň tersine, WayBack Machine diňe güýmenje maksatly ulanyp boljak web guraly däl. Köne web sahypasynyň mazmunyna girmek isleseňiz, ýöne asyl mazmundan şol mazmuna girip bilmeseňiz, şol senä gaýdyp gelip, WayBack Machine-yň kömegi bilen mazmuna keş arkaly girip bilersiňiz.

Web ulanyjylaryna şuňa meňzeş başga-da köp artykmaçlygy hödürleýän “WayBack Machine”, web sahypalarynyň ussatlaryna köne web sahypalaryna girip pikirlenmek we ylham almak üçin örän peýdaly kömekçi bolup biler.
# Duşenbe

Köne ady *Başgün*dir.

| Wagt |
| --- |
| **Şu wagt** aýyň - 12 iýun 2026, sagat 07:56 (UTC+0) | Seniň sagadyňdan 5 sagat yzda (London Time Archived 2020-04-23 at the Wayback Machine). |

Wagty elden berme!
Bu gün agyz beklemek sünnetdir.
Ol saglygyň baş girewidir.
# Penşenbe

Köne ady *Sogapgün*.

| Wagt |
| --- |
| **Şu wagt** aýyň - 12 iýun 2026, sagat 10:49 (UTC+0) | Seniň sagadyňdan 5 sagat yzda (London Time Archived 2020-04-23 at the Wayback Machine). |

Wagty elden berme!
Bu gün agyz beklemek sünnetdir.
Ol saglygyň baş girewidir. Bu gün ölenlere sadaka, doga we dileg edilýär. Çünki olara sogap barar ýaly.
# Anna

Köne ady *Annagün*.

| Wagt |
| --- |
| Şu Wagt aýyň — 12 iýun 2026, Sagat 09:00 (UTC+0) |
| Seniň sagadyňdan 5 sagat yzda (London Time Archived 2020-04-23 at the Wayback Machine). |

Wagty elden berme!
Bu gün gusul (doly suwa düşmek, hemme agzalaryňy doly arassalamak) almak sünnetdir. Erkek adamlar ýakymly ysly atyr sepinip, metjide ir bilen barýarlar. Zenanlar atyr sepinmeýär. Gelşikli, arassa (ak) eşikler (suratsyz) geýilýär.
# Agşam

**Agşam** – Gündiziň gutaryp, öz ornuny ýaňy gijä beren, heniz ýagtylygyň doly tümlüge geçip ýetişmedik wagtyna agşam diýilýär. Ol reňki bildirýän ak diýen türki we şam diýen pars sözleriniň birikmeginden emele gelipdir. Ak (a:k) we şam (şa:m) sözlerindäki uzyn a soňra gysgalypdyr.

## Salgylanmalar
# Ýaşaýyş

**Ýaşaýyş** — materiýanyň işjeň barlyk formasy, ol birnäçe babatda materiýanyň fiziki we himiki barlyk formalaryndan ýokarda durýar; ol öýjükde madda çalşygyny we onuň bölünmegini amala aşyrmaga mümkinçilik berýän, öýjükde bolup geçýän fiziki we himiki prosesleriň jemidir (öýjügiň daşynda ýaşaýyş ýokdur, wiruslarda diňe öýjüge genetiki material geçensoň janly materiýanyň häsiýetleri peýda bolýar). Daşky gurşawa uýgunlaşmak bilen, janly öýjük *janly organizmleriň* ähli köpdürlüligini emele getirýär.
Janly materiýanyň esasy atributy — replikasiýa üçin ulanylýan genetiki maglumat bolup durýar.

## Salgylanmalar

* Что такое жизнь с точки зрения физики? Archived 2015-02-16 at the Wayback Machine
* Биология в вопросах и ответах Archived 2015-02-16 at the Wayback Machine
* Проблемы эволюции Archived 2012-05-08 at the Wayback Machine

## Bellikler
# Astronomiýa

**Astronomiýa** (grekçe *astron* (ἄστρον), "ýyldyz" we *nomos* (νόμος), "kanun" sözlerinden) asman jisimlerini, meselem ýyldyzlary, planetalary, kometalary hem-de galaktikalary öwrenýän ylymdyr. Ol ewolýusiýa, fizika, himiýa, meteorologiýa hem-de asman jisimleriniň hereketleri bilen gyzyklanýar.

Astronomiýa iň bir gadymy ylymlaryň biri bolup durýar. Irki siwilizasiýalaryň astronomlary gijeki asmanyň metodik gözegçiliklerini amala aşyrypdyrlar. Teleskopyň oýlanyp tapylmagyndan soňra astronomiýa häzirkizaman ylym derejesine ösüp ýetipdir. Taryhy nukdaýnazardan, astronomiýa astrometriýa, gözegçilik astronomiýasy, kalendar düzmek, hatda astrologiýa ýaly dürli ugurlary öz içine alan bolsa, häzirki döwürde professional astronomiýa astrofizika ylmy bilen manydaş hasap edilýär.

Astronomiýa häzirki wagtda älemiň gurluşuny we onuň geçmişi we geljegini öwrenýär.Astronomiýanyň wajyplygy şu ýerde bilinýär.Adamzadyň geljegi....
# Kompýuter

Kompýuter
**Kompýuter** — informasiýany awtomatiki usulda hasapalaýan elektronika gural.

## Çykgytlar

* Kompýuter barada düşünje
* Kompỳuter ulanmak
* Kompýuter wideo