Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ylym

**Ylym** — hakykat baradaky obýektiw bilimleriň işlenilip düzülmegine we teoretiki taýdan ulgamlaşdyrylmagyna gönükdirilen adamzat işiniň sferasy. Ol işiň esasy düýbi faktlary ýygnamak, olary hemişe täzeläp we ulgamlaşdyryp durmak, tankydy nukdaýnazardan analiz etmek we şol esasda, diňe bir gözegçilik edilýän tebigy ýa-da jemgyýetçilik hadysalaryny beýan etmän, eýsem çaklamagyň ahyr maksady bilen sebäp-netije baglanyşygyny gurmaga hem mümkinçilik berýän täze bilimleri ýa-da gelnen netijeleri sintez etmek bolup durýar. Faktlar ýa-da tejribeler bilen tassyklanylýan teoriýalar we gipotezalar tebigat ýa-da jemgyýet kanuny görnüşinde formulirlenýär.

## Şeýle hem

* **Amaly ylymlar **Inženerlik**

## Bellikler
# Organizm

**Organizm** (giç.lat. organismus giç.lat. organizo — guraýaryn, yzygiderli görnüşi habar berýärin, gad.-grek. ὄργανον — abzal, serişde) — özüni jansyz materiýadan tapawutlandyrýan aýratynlyklar toplumyna eýe bolan janly beden.

Aýratyn jyns hökmünde organizm görnüşleriň we populýasiýanyň düzümine girýär hem-de ýaşaýyş derejesiniň populýasion-görnüşleýin gurluş birligi bolup durýar.

Organizmler — biologiýanyň öwrenýän iň esasy predmetleriniň biridir. Ele almaga has amatly bolmagy üçin, ähli organizmler dürli toparlara we kategoriýalara bölünýär, ol bolsa, olaryň klassifikasiýasynyň biologik ulgamyny emele getirýär. Olary bölmegiň is giň ýaýran görnüşi: ýadrolylar we ýadrosyzlar. Organizmi düzýän öýjükleriň sany taýdan olar ulgamdan daşary biröýjükliler we köpöýjükliler kategoriýalaryna bölünýärler. Biröýjüklileriň koloniýalary olaryň arasynda aýratyn orun eýeleýär.

## Şeýle hem

* Biont
* Ýaşaýyş
* Pelagik organizm
* Kibernetik organizm
* Iň iri organizmler

## Bellikler

## Edebiýat

* *Беклемишев В. Н.* Методология систематики (раздел «Понятие индивидуальности и его относительность»). — М.: КМК SCIENTIFIC PRESS LTD., 1994.
* *Панов Е. Н.* Бегство от одиночества: индивидуальное и коллективное в природе и в человеческом обществе. — М.: Лазурь, 2001. — 640 с. — ISBN 978-5-382-01270-4.
# Geografiýa

**Geografiýa** (gad.-grek. γεωγραφία "ýeriň beýany" (γῆ — Ýer we γράφειν — yazmak, beýan etmek)) — Ýeriň geografik gabygyny öwrenýän we giňişlik-wagt kanunalaýyklyklarynyň ýüze çykyşyny nygtaýan bitewi bir ylymlar kompleksi. Geografik ylymlaryň öwrenýän esasy obýektleri geosferalar (biosfera, atmosfera, litosfera, gidrosfera we toprak örtügi) hem-de geoulgamlar (landşaftlar, tebigy zonalar, biogeosenozlar…) bolup durýar.

Dünýäniň fiziki kartasy (Ortaça) (Uly - 2 MB)
# Areal

**Areal** (lat. *area*: sebit, meýdan, giňişlik) — bir taksonyň, meselem görnüşiň ýaýran sebiti, ýaýrawy. Ol organizmleriň geografik ýaýraýşyny öwrenýän biologik ugurlar bolan ösümlik geografiýasy bilen zoogeografiýanyň esasy düşünjeleriniň biridir.
# Gadymy Gresiýa

Parfenon
**Gadymy Gresiýa**  (**Ellada**; grek. Αρχαία Ελλάδα) — Balkan ýarymadasynyň günortasynda, Egeý deňziniň adalarynda, Frakiýanyň kenarýakasynda we Kiçi Aziýanyň günbatar kenar zolagynda b.e. öň III—I müňýyllyklarda ýaşan irki synpy jemgyýete istoriografiýada berilýän at.