Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1880

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 18-nji asyr - **19-njy asyr** - 20-nji asyr |
| Onýyllyklar: |  1850ýý  1860ýý  1870ýý  - 1880ýý -  1890ýý  1900ýý  1910ýý  |
| Ýyllar: | 1877 1878 1879 - **1880** - 1881 1882 1883 |

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

## Dünýä inenler

## Aradan çykanlar

* 8 maý: Gustaw Flober, Fransuz ýazyjysy. (d. 1821)
# Nýu-Ýork

Nýu-Ýork
**Nýu-Ýork** (türkm. *Täze Ýork*
, iňl. *New York City*) — Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Nýu-Ýork ştatynda şäher, ABŞ-nyň iň iri şäheri.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ilatly nokat
 iňl. *New York*

|  |  |
| --- | --- |
| Baýdak | Tugra |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Ýurt |
Amerikanyň Birleşen ŞtatlaryСША |
| Koordinatlar | 40°42′46″ dg. g. 74°00′22″ gb. u.﻿ / ﻿40.71278° dg. g. 74.00611° gb. u.﻿ / 40.71278; -74.00611    |
| Häkim | Zohran Mamdani |
| Düýbi tutuldy | 1624 |
| Meýdan | 1213,369839 km² |
| Resmi dil | Iňlis dili |
| Ilat | 8 804 190 |
| Sagat guşaklygy | Eastern Time Zone, UTC−05:00 и UTC−04:00 |
| Telefon kody |
212, 347, 646, 718, 917, 929 |
| Poçta indeksleri | 10000–10499, 11004–11005, 11100–11499 и 11600–11699 |
| Resmi saýt | nyc.gov/main |

Karta

Nýu-Ýork **Audio, foto we wideo**  на Викискладе |

## Çeşmeler
# 27 ýanwar

1992 - Türkmenistanda “Watan goragçylarynyň” güni

|  |
| --- |
| ← **ýanwar** → |
| Du | Si | Ça | Pe | An | Şe | Ýe |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026 |

1924 - Aşgabadyñ merkezinde Lenin heýkeli dikildi.

1952 - Eýran hökümeti ekerançylyk ýerlere reforma geçirjek diýip jar etdi, ondan maksat daýhanlardan baslyp alnan ýerleri gaýtadan olaryñ özlerine satmakdy. Şol esasda ýerler 20 ýyl möhlet bilen 5, 10 hektarlara bölünüp satlyp başlandy.
# Marokko

**Marokko**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Baýdag) | (Gerb) |

 |
|  |
|  |

**Marokko** (arap. المغرب‎‎ *el-Magrib* — "günbatar", şeýle hem *Magrib el-Aksa* — "uzak günbatar", berb. ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ *Lmaɣrib*, doly resmi ady — **Marokko Korollygy** (arap. المملكة المغربية‎‎ *el-Memleket el-Magribiýe*, berb. ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ *Tagldit n Lmaɣrib*) — Afrikanyň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän döwlet.
# Ýasama akyl

Honda-nin adama menzes roboti
**Ýasama akyl** (Iňlisçe: artificial intelligence, Türkçe: yapay zekâ) - kompýuter ylymynyň bir bölegi bolup, awtomatlara akylly şekilde pikirlenmegi we özüni alyp barmagy öwretmek isleýän ylymdyr. Diller arasy terjime, ses tanamak, ýüz tanamak, el ýazgylary tanamak ýaly işler mysal bolup biler. Widýo oýunlarynda hem giňden ulanylýar, meselem küşt programmalary ýada meňzeşleri.

## Taryhy

## ÝA Filosofiyasy

## Turing synagy

Awtomatlaryň akyllylygyny ölçemek üçin Turing synagy atly eksperiment geçirilýär. Bir otagda kompýuteriň başynda adam oturýar we 2 kişi bilen diňe ýazgy arkaly gürleşip bilýär. Olaryň biri adam, biri bolsa awtomat, ýöne haýsynyň haýsydygyny bilenok. Ol adam olaryň ikisinede sorag soraýar we jogaplaryny gözden geçirýär. Islän soragyny soramaga haky bar we ahyrynda, kimiň-kimdigini biljek bolmaly.

Egerde söhbetdeşlik dowamynda awtomat özüniň adamdan tapawudyny görkezmese, ol awtomadyň synagdan geçdigi bolýar, ýagny adamyňky derejede ýeterlik akyly bar.

## Notlar
# Aristotel

**Aristotel** (b.e. öň 384-322) — Saloniki şäheriniň ýakynynda Stagirada dünýä inipdir. Öňden bäri köp sanly lukmanyň kemala gelen maşgalasyndan gelip çykandygy sebäpli, filosofa tejribe, synlama, balag geçirme babatynda nusga bolupdyr. Kakasy Nikomah hem Makedoniýa korolynyň maşgala lukmany bolup işläpdir.

1.Aristotel (b.e. öň 384-322)
Platonyň akdemiýasynda kemala gelipdir. Aleksandra halypalyk edipdir. Ýaşlygynda halypasynyň ideýalar nazaryýeti we ruhuň ölümsizligine ynanypdyr. Halypasynyň ölüminden soňra özüniň sistemasyny kämilleşdirmäge başlapdyr.

## Edebiýat

## Çeşme

Aristotel Platonyň okuwçysy bolupdyr. Elbetde bu Aristotele uly itergi beripdir. Platon hem Sokratyň okuwçysy bolupdyr.Aristotel fizikanyň düýbüni tutupdyr.
# 14-nji asyr

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 13-nji asyr · 14-nji asyr · 15-nji asyr |
| Onýyllyklar: | 1300ýý 1310ýý 1320ýý 1330ýý 1340ýý 1350ýý 1360ýý 1370ýý 1380ýý 1390ýý |
| Kategoriýalar: | Dünýä inenler – Aradan çykanlar Gurlan döwletler – Synan döwletler |

## Wakalar we ykdysadyýet

## Möhüm şahsyýetler

## Oýlap tapyşlar, açyşlar, täzelikler
# Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy

GDA
**Garaşsyz Döwletler Arkalaşygy (GDA)Garaşsyz Döwletler Arkalaşygy** (**GDA**), - öň Sowet Soýuzynyň düzüminde bolan döwletleriň syýasy we söwda aragatnaşyklaryny sazlamak maksatly döredilen sebitara halkara gurama (halkara aňlaşma). GDA-nyň agza döwletlere agalyk etme hukugy ýokdyr, agzalar meýletin özara gatnaşyklary sazlaýandyrlar.

Belarus Sowet Respublikasy, Orsýet we Ukraina ýurt baştutanlarynyň 1991-nji ýylyň 8-nji dekabrynda Belarussiýada GDA gurmak baradaky sözleşmä gol çekmekleri bilen düýbi tutulan halkara guramadyr.
2012-2019ý Türkmenistan GDA başlyklyk etdi
2012ý Mary şäheri GDA-nyñ medeni paýtagty boldy
2016ý Daşoguz şäheri GDA-nyň medeni paýtagty boldy
# 1735

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 17-nji asyr - **18-nji asyr** - 19-njy asyr |
| Onýyllyklar: |  1700ýý  1710ýý  1720ýý  - 1730ýý -  1740ýý  1750ýý  1760ýý  |
| Ýyllar: | 1732 1733 1734 - **1735** - 1736 1737 1738 |

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

## Dünýä inenler

## Aradan çykanlar
# 1648

|  |  |
| --- | --- |
| Müňýyllyk: | 2-nji müňýyllyk |
| Asyrlar: | 16-njy asyr - **17-nji asyr** - 18-nji asyr |
| Onýyllyklar: |  1610ýý  1620ýý  1630ýý  - 1640ýý -  1650ýý  1660ýý  1670ýý  |
| Ýyllar: | 1645 1646 1647 - **1648** - 1649 1650 1651 |

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

## Dünýä inenler

## Aradan çykanlar