Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# คตินิยมนักวิชาการ

**คตินิยมนักวิชาการ** หรือ **เทคโนแครต** (อังกฤษ: *technocracy*) เป็นระบอบการปกครองซึ่งวิทยาศาสตร์จะมีอยู่ในการควบคุมการตัดสินใจทั้งหมด นักวิทยาศาสตร์ วิศวกรและนักเทคโนโลยีผู้มีความรู้ ความชำนาญหรือทักษะจะก่อตัวเป็นองค์การปกครอง แทนนักการเมือง นักธุรกิจและนักเศรษฐศาสตร์ ในคตินิยมนักวิชาการ ผู้ตัดสินใจจะถูกเลือกโดยดูจากความรู้และทักษะที่พวกเขามีในสาขาของตน

## ความหมาย

technocracy แปลในระบบของราชบัณฑิตยสถานว่า *คตินิยมนักวิชาการ* จะแตกต่างจากนักวิชาการ ในความหมายภาษาอังกฤษคือ scholar

## นิยาม

คำว่า "คตินิยมนักวิชาการ" นี้ เดิมทีใช้เรียกการใช้ระเบียบวิธีทางวิทยาศาสตร์ในการแก้ไขปัญหาสังคม ซึ่งต่างไปจากการแก้ไขปัญหาด้วยวิธีทางเศรษฐกิจ การเมืองหรือปรัชญาแบบเก่า ตามผู้เสนอมโนทัศน์นี้ บทบาทของเงินและคุณค่าทางเศรษฐกิจ ความเห็นทางการเมืองและกลไกการควบคุมซึ่งยึดมั่นในศีลธรรมจะถูกตัดทิ้งไปทั้งหมด หากเมื่อรูปแบบการควบคุมทางสังคมนี้ได้ถูกนำไปใช้ในพื้นที่แห่งทวีป ซึ่งมีทรัพยากรธรรมชาติเพียงพอ บุคลากรซึ่งถูกฝึกทางเทคนิค และสินค้าอุตสาหกรรมที่ติดตั้งแล้ว เพื่อที่จะเปิดให้การผลิตและการแจกจ่ายสินค้าและบริการทางภายภาพแก่พลเมืองแห่งทวีปทั้งหมดในปริมาณที่เกินความสามารถทางกายของปัจเจกบุคคลจะบริโภคได้ ในการจัดเตรียมเช่นนัน ความกังวลจะเป็นเรื่องความยั่งยืนภายในฐานทรัพยากร แทนที่จะเป็นการได้ประโยชน์ทางการเงิน เพื่อที่จะรับประกันให้หน้าที่ทางสังคม-อุตสาหกรรมทั้งหมดดำเนินต่อไปในอนาคตอย่างไม่มีที่สิ้นสุด ทักษะทางเทคนิคและความเป็นผู้นำจะถูกเลือกบนพื้นฐานของความรู้และสมรรถนะทางวิชาการ มากกว่าการเลือกตั้งแบบประชาธิปไตย โดยผู้ไม่มีความรู้หรือทักษะเช่นนั้นซึ่งถือว่าเป็นสิ่งจำเป็น

บางคนใช้คำว่า คตินิยมนักวิชาการ หมายถึงรูปแบบหนึ่งของคุณธรรมนิยม (meritocracy) ซึ่งเป็นระบบที่ "ผู้มีคุณวุฒิสูงสุด" และผู้ซึ่งตัดสินความสมบูรณ์ของคุณสมบัตินั้นคือคน ๆ เดียวกัน การนำไปใช้อื่นได้ถูกอธิบายว่าไม่เป็นกลุ่มผู้ควบคุมที่เป็นมนุษย์แบบคณาธิปไตย (oligarchy) แต่เป็นเหมือนการบริหารจัดการโดยวิทยาศาสตร์เฉพาะสาขา อย่างเห็นได้ชัดโดยปราศจากอิทธิพลของกลุ่มผลประโยชน์พิเศษ ปัจจุบัน ความหมายของคำว่า คตินิยมนักวิชาการ ได้ขยายไปบ่งชี้การจัดการหรือการบริหารทุกประเภทโดยผู้เชี่ยวชาญทางวิชาการ ("นักวิชาการ") ในสาขาใด ๆ ไม่เพียงแต่วิทยาศาสตร์กายภาพเท่านั้น และมีการใช้อธิบายรัฐบาลที่รวมผู้เชี่ยวชาญที่ไม่ได้ถูกเลือกตั้งขึ้นที่ระดับรัฐมนตรี

## อ้างอิง
# Hexapoda

| Hexapods ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่:  |
| --- |
|  |
| แมลงวันเนื้อ, *Sarcophaga* sp. |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์  |
| อาณาจักร: | สัตว์ Animalia |
| ไฟลัม: | สัตว์ขาปล้อง Arthropod |
| *เคลด*: | Pancrustacea |
| *เคลด*: | Allotriocarida |
| ไฟลัมย่อย: | **Hexapoda** Latreille, ค.ศ. 1825 |
| ชั้น |
| * เคลด Elliplura
	+ ชั้น Collembola (สปริงเทล)
	+ อันดับ Protura (โคนเฮด)
* เคลด Cercophora
	+ อันดับ Diplura (ทูพรองค์บริตเทลเทล)
	+ ชั้น แมลง (แมลง)
 |

ไฟลัมย่อย **Hexapoda** (จากภาษากรีก หมายถึง 'หกขา') หรือ **hexapods** ประกอบด้วยเคลดที่ใหญ่ที่สุดของสัตว์ขาปล้อง และรวมถึงสปีชีส์สัตว์ขาปล้องที่ยังมีชีวิตอยู่ส่วนใหญ่ ซึ่งประกอบด้วย กลุ่มยอดชั้นแมลง (แมลงแท้) รวมถึงกลุ่มเล็ก ๆ ที่เรียกว่า Entognatha ซึ่งประกอบด้วยสามชั้นของสัตว์ขาปล้องที่ไม่มีปีกซึ่งเคยถูกพิจารณาว่าเป็นแมลง ได้แก่ Collembola (สปริงเทล), Protura (โคนเฮด) และ Diplura (ทูพรองค์บริตเทลเทล) แมลงและสปริงเทลเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความอุดมสมบูรณ์สูงและเป็นหนึ่งในผู้นำการผสมเกสรที่สำคัญที่สุด, ผู้บริโภคขั้นต้น (ในห่วงโซ่อาหาร), ซากสัตว์/สัตว์กินซาก และไมโครพรีเดเตอร์ในระบบนิเวศทางบก

Hexapoda มีชื่อจากลักษณะเด่นที่แตกต่างที่สุดของพวกมัน ได้แก่ แผนร่างกายสามส่วนคือ ท้อง และขาสามคู่ สัตว์ขามีปล้องส่วนใหญ่มีขามากกว่าสามคู่ การศึกษาล่าสุดส่วนใหญ่พบว่า Hexapoda เป็นกลุ่มย่อยของสัตว์พวกกุ้งกั้งปู

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Hexapoda ที่วิกิสปีชีส์
* Dichotomous key to the Hexapoda ที่วิกิตำรา
* "Hexapoda. Insects, springtails, diplurans, and proturans". Tree of Life Web Project.
# ดานิเอล ออร์เตกา

| ดานิเอล ออร์เตกา |
| --- |
| Daniel Ortega |
| ออร์เตกา ใน ค.ศ. 2025 |
|  |
| ประธานาธิบดีนิการากัว |
| **อยู่ในวาระ** |
| **เริ่มดำรงตำแหน่ง**  10 มกราคม 2550 |
| รองประธานาธิบดี | ไฮเม โมราเลส การาโซ (2550–2555) มอยเซส โอมาร์ ฮาเลสเลเบนส์ (2555–2560) โรซาริโอ มูริโย (2560–ปัจจุบัน) |
| ก่อนหน้า | เอนริเก โบลัญโญส |
| **ดำรงตำแหน่ง** 10 มกราคม 2528 – 25 เมษายน 2533 |
| รองประธานาธิบดี | เซร์ฮิโอ รามิเรซ เมร์กาโด (2528–2533) |
| ก่อนหน้า | *ตนเอง* (ผู้ประสานงานคณะรัฐบาลเพื่อการบูรณะชาติ) |
| ถัดไป | บิโอเลตา ชามอร์โร |
| ผู้ประสานงานคณะรัฐบาลเพื่อการบูรณะชาติ |
| **ดำรงตำแหน่ง** 18 กรกฎาคม 2522 – 10 มกราคม 2528 |
| ก่อนหน้า | ฟรันซิสโก อูร์กูโย (รักษาการประธานาธิบดี) |
| ถัดไป | *ตนเอง* (ประธานาธิบดี) |
|  |
| ข้อมูลส่วนบุคคล |
| เกิด | โฮเซ ดานิเอล ออร์เตกา ซาอาเบดรา 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2488 ลาลิเบร์ตัด, ชอนตาเลส, นิการากัว |
| พรรคการเมือง | แนวหน้าปลดปล่อยแห่งชาติซันดินิสตา |
| คู่สมรส | โรซาริโอ มูริโย (2548–ปัจจุบัน) |
| บุตร | 8 คน |
| ลายมือชื่อ |  |
|  |

**โฮเซ ดานิเอล ออร์เตกา ซาอาเบดรา** (สเปน: *José Daniel Ortega Saavedra*; เกิดวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2488) เป็นนักการเมืองที่ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีนิการากัวตั้งแต่ พ.ศ. 2550 ก่อนหน้านี้เขาเคยเป็นผู้นำนิการากัวระหว่าง พ.ศ. 2522–2533 ช่วงแรกในฐานะผู้ประสานงานคณะรัฐบาลเพื่อการบูรณะชาติ (พ.ศ. 2522–2528) และจากนั้นในฐานะประธานาธิบดี (พ.ศ. 2528–2533) ผู้นำคนหนึ่งของแนวหน้าปลดปล่อยแห่งชาติซันดินิสตา (*Frente Sandinista de Liberación Nacional*) นโยบายสำคัญของเขาในรัฐบาลได้แก่การนำการปฏิรูปฝ่ายซ้ายไปใช้ทั่วประเทศ

ณ วันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2561 แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล และคณะกรรมาธิการระหว่างชาติอเมริกาว่าด้วยสิทธิมนุษยชนขององค์การรัฐอเมริการะบุว่า ออร์เตกามีส่วนเกี่ยวข้องกับการปราบปรามผู้ชุมนุมประท้วงอย่างรุนแรง ในขณะที่เจ้าหน้าที่และสื่อของรัฐบาลปฏิเสธการกระทำดังกล่าว

## อ้างอิง
# คริสต์ศตวรรษที่ 7

|  |  |
| --- | --- |
| **คริสต์สหัสวรรษ:** | 1 |
| **คริสต์ศตวรรษ:** | * 6
* คริสต์ศตวรรษที่ 7
* 8
 |
| **คริสต์ทศวรรษ:** | * 600
* 610
* 620
* 630
* 640
* 650
* 660
* 670
* 680
* 690
 |

**คริสต์ศตวรรษที่ 7** อยู่ระหว่างปี ค.ศ. 601 ถึง ค.ศ. 700

## ทศวรรษและปีคริสต์ศักราช

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **590** | 590 | 591 | 592 | 593 | 594 | 595 | 596 | 597 | 598 | 599 |
| **600** | 600 | 601 | 602 | 603 | 604 | 605 | 606 | 607 | 608 | 609 |
| **610** | 610 | 611 | 612 | 613 | 614 | 615 | 616 | 617 | 618 | 619 |
| **620** | 620 | 621 | 622 | 623 | 624 | 625 | 626 | 627 | 628 | 629 |
| **630** | 630 | 631 | 632 | 633 | 634 | 635 | 636 | 637 | 638 | 639 |
| **640** | 640 | 641 | 642 | 643 | 644 | 645 | 646 | 647 | 648 | 649 |
| **650** | 650 | 651 | 652 | 653 | 654 | 655 | 656 | 657 | 658 | 659 |
| **660** | 660 | 661 | 662 | 663 | 664 | 665 | 666 | 667 | 668 | 669 |
| **670** | 670 | 671 | 672 | 673 | 674 | 675 | 676 | 677 | 678 | 679 |
| **680** | 680 | 681 | 682 | 683 | 684 | 685 | 686 | 687 | 688 | 689 |
| **690** | 690 | 691 | 692 | 693 | 694 | 695 | 696 | 697 | 698 | 699 |
| **700** | 700 | 701 | 702 | 703 | 704 | 705 | 706 | 707 | 708 | 709 |
# ธารน้ำ

ลำธารน้ำตก
**ลำธาร** เป็นแหล่งน้ำประเภทหนึ่ง ที่เป็นทางน้ำที่จัดได้ว่าเป็นแหล่งกำเนิดของน้ำ ลำธารจะเป็นแหล่งน้ำที่ตาน้ำผุดน้ำไหลมาบนผิวดินหรือซึมออกจากดินให้ระบายลงสู่ลำน้ำและไหลไปเรื่อย ๆ จนกลายเป็นทางน้ำที่ใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ เช่น คลอง ไปจนถึงเป็นแม่น้ำ

โดยมากแล้ว ลำธารมักจะอยู่บนภูเขาในพื้นที่ ๆ เป็นป่าดิบชื้นหรือไหลลงมาจากน้ำตก โดยคุณภาพของน้ำในลำธารจะใส มีอุณหภูมิที่เย็น และมีปริมาณออกซิเจนละลายอยู่ในน้ำในอัตราที่สูง

ในประเทศไทย พื้นที่เป็นที่ลำธารเหนือลุ่มแม่น้ำปิงมีพื้นที่รวมประมาณ 26,390 ตารางกิโลเมตร เมื่อมีฝนตกภายในพื้นที่ลุ่มน้ำดังกล่าว น้ำที่ไหลอยู่บนผิวดินรวมกับน้ำที่ไหลซึมออกจากดินก็จะไหลลงลำธาร และไหลลงสู่แม่น้ำปิงไปยังอ่างเก็บน้ำของเขื่อนภูมิพล เป็นต้น

## ดูเพิ่ม

* ระบบลำธาร

## อ้างอิง
# กบฏ

**กบฏ** หรือ **ขบถ** อาจหมายถึง

* การกบฏ (rebellion) - การประทุษร้ายต่อทางอาณาจักร, ทรยศ
* ผู้เป็นกบฏ (rebel) - ผู้ประทุษร้ายต่อทางอาณาจักร
* ความผิดฐานเป็นกบฏ (treason-felony) - ชื่อความผิดอาญาในระบบคอมมอนลอว์
* การกบฏต่อแผ่นดิน (high treason) - ความผิดอาญาฐานทรยศประเทศของตนเอง
# ยุทธการที่ยี่สู (ค.ศ. 213)

| ยุทธการที่ยี่สู |
| --- |
| ส่วนหนึ่งของ สงครามในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่น |
|

|  |  |
| --- | --- |
| วันที่ | ค.ศ. 213 |
| สถานที่ | อำเภอยี่สู มณฑลยังจิ๋ว ฝั่งตะวันออกของทะเลสาบเจาอ๋อ (*เฉาหู*) มณฑลอานฮุยในปัจจุบัน |
| ผล |
ซุนกวนได้รับชัยชนะในภาพรวม โจโฉล่าถอย |

 |
| คู่สงคราม |
|
โจโฉ |
ซุนกวน |
| ผู้บังคับบัญชาและผู้นำ |
|
โจโฉ ซุนก้วน **†**? |
ซุนกวน ลิบอง |
| กำลัง |
|
400,000 |
70,000 |

| ยุทธการที่ยี่สู |
| --- |
|  |
| จีนตัวเต็ม | 濡須之戰 |
| จีนตัวย่อ | 濡须之战 |
|

| การถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Rúxū Zhī Zhàn |

 |
| ยุทธการที่ปากน้ำยี่สู (*หรูซฺวีโขฺ่ว*) |
| จีนตัวเต็ม | 濡須口之戰 |
| จีนตัวย่อ | 濡须口之战 |
|

| การถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Rúxūkǒu Zhī Zhàn |

 |
|  |

**ยุทธการที่ยี่สู** (จีน: 濡須之戰) เป็นการศึกระหว่างขุนศึกโจโฉและซุนกวนในปี ค.ศ. 213 ในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออกของจีน ยุทธการประกอบด้วยการโจมตีหลายครั้งโดยโจโฉ แต่ทุกครั้งกองกำลังซุนกวนสามารถต้านไว้ได้

## ภูมิหลัง

## ยุทธการ

## ผลสืบเนื่อง

## บุคคลในยุทธการ

|  |  |
| --- | --- |
| ทัพโจโฉ
* โจโฉ เป็นผู้บัญชาการ
	+ ซุนก้วน **†** อาจเข้าโจมตีเนวหน้าและได้รับบาดเจ็บจากอาวุธโดยชีเซ่ง เสียชีวิตในเวลาไม่นานหลังกลับมาที่ค่ายหลักของโจโฉ
	+ จูก๋ง เจ้าเมืองอ้วนเซีย ถูกกำเหลงจับตัวในภายหลัง
 | ทัพซุนกวน
* ซุนกวน เป็นผู้บัญชาการ
	+ ลิบอง ช่วยเหลือซุนกวนบัญชาการทัพ เสนอแผนในการใช้ท่าเทียบเรือให้เป็นประโยชน์
		- เล่งทอง ช่วยเหลือลิบองร่วมกับกำเหลงในการยึดอ้วนเซียและโลกั๋ง
		- กำเหลง ช่วยเหลือลิบองร่วมกับเล่งทองในการยึดอ้วนเซียและโลกั๋ง
	+ จิวท่าย ช่วยรักษาแนวป้องกันของซุนกวน
		- ชีเซ่ง ช่วยเหลือจิวท่าย เป็นผู้ทำให้ซุนก้วนได้รับบาดเจ็บ
		- จูเหียน ช่วยเหลือจิวท่าย
	+ ตังสิด อาจจะร่วมในยุทธการและเสียชีวิตในที่รบ

  |

## อ้างอิง

* ตันซิ่ว (ศตวรรษที่ 3). *จดหมายเหตุสามก๊ก*, เล่มที่ 17, 54, 55.
# ฉินเอ้อร์ชื่อ

| ฉินเอ้อร์ชื่อ |
| --- |
| จักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฉิน |
| ครองราชย์ | ตุลาคม 210 ปีก่อนคริสตกาล – ตุลาคม 207 ปีก่อนคริสตกาล |
| ก่อนหน้า | จิ๋นซีฮ่องเต้ |
| ถัดไป | จื่ออิง |
|  |
| ประสูติ | 230 ปีก่อนคริสตกาล |
| สวรรคต | ตุลาคม 207 ปีก่อนคริสตกาล (ราว 21–22 พรรษา) |
|

| พระนามเต็ม |
| --- |
| * ชื่อสกุล: อิ๋ง (嬴)
 |

 |
| พระราชบิดา | จิ๋นซีฮ่องเต้ |
| ช่วงเวลา |  |

**ฉินเอ้อร์ชื่อ** (จีน: 秦二世; 230–207 ปีก่อนคริสตกาล) เป็นจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิจีน โดยเป็นจักรพรรดิพระองค์ที่สองของราชวงศ์ฉิน เสวยราชย์ช่วง 210–207 ปีก่อนคริสตกาล พระองค์เป็นพระโอรสของจิ๋นซีฮ่องเต้ จักรพรรดิพระองค์แรกของราชวงศ์ฉิน พระองค์มีพระนามเดิมว่า **หูไห่** (胡亥) ทรงขึ้นครองราชย์จากการสนับสนุนของเสนาบดีหลี่ ซือ (李斯) และจ้าว เกา (趙高) โดยข้ามฝูซู (扶蘇) พระเชษฐาของพระองค์ซึ่งเป็นรัชทายาท เมื่อพระองค์ทรงขึ้นครองราชย์แล้ว ทั้งเจ้าชายฝูซู และขุนศึกเหมิง เถียน (蒙恬) ถูกประหารตามคำสั่งของหลี่ ซือ กับจ้าว เกา แต่บทบาทของพระองค์ในเรื่องนี้ยังไม่แน่ชัดและเป็นที่ถกเถียง พระองค์เป็นผู้ปกครองที่อ่อนแอ ทำให้ทั้งรัชกาลอยู่ภายใต้ความครอบงำของจ้าว เกา ผู้ซึ่งสุดท้ายแล้วได้บีบให้พระองค์ปลงพระชนม์พระองค์เอง ในเวลาสวรรคตนั้น อำนาจของราชวงศ์ฉินเสื่อมถอยมากถึงขนาดที่จื่ออิง (子嬰) ผู้สืบราชสมบัติต่อ มีสถานะเพียง *หวัง* (王) มิใช่ *หฺวังตี้* (皇帝)

## อ้างอิง

## บรรณานุกรม

* Loewe, Michael (2000). *A Biographical Dictionary of the Qin, Former Han and Xin Periods (221 BC - AD 24)*. Leiden: Brill Publishers. ISBN 978-90-04-10364-1.
* Loewe, Michael (2004). *The Men Who Governed Han China: Companion to a Biographical Dictionary of the Qin, Former Han and Xin Periods*. Leiden: Brill Publishers. ISBN 978-90-04-13845-2.
* Xiong, Victor Cunrui; Hammond, Kenneth J. (2019). *Routledge Handbook of Imperial Chinese History*. London: Routledge. ISBN 978-0-367-58051-3.
# ศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล

ศตวรรษ : ศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล - **ศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล** - ศตวรรษที่ 1 ก่อนคริสตกาล

ทศวรรษ : 190 180 170 160 150 140 130 120 110 100
ก่อนคริสตกาล

**ศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล** อยู่ระหว่าง 200 ปีก่อนคริสตกาล ถึง 101 ปีก่อนคริสตกาล

## ทศวรรษและปีคริสต์ศักราช

BC = ก่อนคริสตกาล

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 200s BC | 209 | 208 | 207 | 206 | 205 | 204 | 203 | 202 | 201 | 200 |
| 190s BC | 199 | 198 | 197 | 196 | 195 | 194 | 193 | 192 | 191 | 190 |
| 180s BC | 189 | 188 | 187 | 186 | 185 | 184 | 183 | 182 | 181 | 180 |
| 170s BC | 179 | 178 | 177 | 176 | 175 | 174 | 173 | 172 | 171 | 170 |
| 160s BC | 169 | 168 | 167 | 166 | 165 | 164 | 163 | 162 | 161 | 160 |
| 150s BC | 159 | 158 | 157 | 156 | 155 | 154 | 153 | 152 | 151 | 150 |
| 140s BC | 149 | 148 | 147 | 146 | 145 | 144 | 143 | 142 | 141 | 140 |
| 130s BC | 139 | 138 | 137 | 136 | 135 | 134 | 133 | 132 | 131 | 130 |
| 120s BC | 129 | 128 | 127 | 126 | 125 | 124 | 123 | 122 | 121 | 120 |
| 110s BC | 119 | 118 | 117 | 116 | 115 | 114 | 113 | 112 | 111 | 110 |
| 100s BC | 109 | 108 | 107 | 106 | 105 | 104 | 103 | 102 | 101 | 100 |    |
| 90s BC | 99 | 98 | 97 | 96 | 95 | 94 | 93 | 92 | 91 | 90 |
# กองซุนจ้าน

| กองซุนจ้าน (กงซุน จ้าน) |
| --- |
| 公孫瓚 |
| ภาพวาดกองซุนจ้านในยุคราชวงศ์ชิง (清) |
|  |
| ข้าหลวงมณฑลอิวจิ๋ว (幽州刺史 *โยวโจวชื่อฉื่อ*) (แต่งตั้งตนเอง) |
| **ดำรงตำแหน่ง** ค.ศ. 193 (193) – มีนาคม ค.ศ. 199 |
| กษัตริย์ | พระเจ้าเหี้ยนเต้ |
| ขุนพลหน้า (前將軍 *เฉียนเจียงจฺวิ้น*) |
| **ดำรงตำแหน่ง** ค.ศ. 192 (192) – มีนาคม ค.ศ. 199 |
| กษัตริย์ | พระเจ้าเหี้ยนเต้ |
| ขุนพลสำแดงยุทธ (奮武將軍 *เฟิ่นอู่เจียงจฺวิน*) |
| **ดำรงตำแหน่ง** ค.ศ. 189 (189) – ค.ศ. 192 (192) |
| กษัตริย์ | พระเจ้าเหี้ยนเต้ |
|  |
| ข้อมูลส่วนบุคคล |
| เกิด | ก่อน ค.ศ. 161 นครเชียนอาน มณฑลเหอเป่ย์ |
| เสียชีวิต | เมษายนหรือพฤษภาคม ค.ศ. 199 อำเภออี้ มณฑลเหอเป่ย์ |
| คู่สมรส | บุตรสาวของเจ้าเมืองเลียวไสที่มีชื่อสกุลเฮา (侯 *โหว*) |
| บุตร | กงซุน ซฺวี่ (公孫續) |
| ความสัมพันธ์ | * กองซุนอวด (公孫越 *กงซุน เยฺว่*) (ลูกพี่ลูกน้อง)
* กงซุน ฟ่าน (公孫範) (ลูกพี่ลูกน้อง)
 |
| อาชีพ | ขุนพล, ขุนนาง, ขุนศึก |
| ชื่อรอง | ปั๋วกุย (伯珪 / 伯圭) |
| บรรดาศักดิ์ | เฮาแห่งอี้ (易侯 *อี้โหว*) |
|  |
|  |
| ชื่อภาษาจีน |
| จีนตัวเต็ม | 公孫瓚 |
| จีนตัวย่อ | 公孙瓒 |
|

| การถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Gōngsūn Zàn |
| เวด-ไจลส์ | Kung1-sun1 Tsan4 |
| จีนสมัยกลาง |
| จีนสมัยกลาง | kuŋ-suən d͡zɑnX |
| จีนเก่า |
| เจิ้งจาง | \*kloːŋ suːn zaːnʔ |

 |
| ปั๋วกุย (ชื่อรอง) |
| จีน | 伯珪 / 伯圭 |
|

| การถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Bóguī |
| เวด-ไจลส์ | Po-kui |

 |
|  |
|  |
|  |

**กองซุนจ้าน** (ก่อน ค.ศ. 161 - เมษายนหรือพฤษภาคม ค.ศ. 199) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **กงซุน จ้าน** (จีน: 公孫瓚; พินอิน: *Gōngsūn Zàn*; ) ชื่อรอง **ปั๋วกุย** (จีน: 伯珪 หรือ 伯圭; พินอิน: *Bóguī*) เป็นขุนพล ขุนนาง และขุนศึกชาวจีนในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (東漢 *ตงฮั่น*)

## ประวัติช่วงต้นและการศึกกับชนเผ่าต่างถิ่น

กองซุนจ้านเป็นชาวอำเภอลิ่งจือ (令支縣 *ลิ่งจือเซี่ยน*) เมืองเลียวไส (遼西郡 *เหลียวซีจฺวิ้น*) ซึ่งปัจจุบันคือนครเชียนอาน (遷安市 *เชียนอานชื่อ*) มณฑลเหอเป่ย์ (河北) กองซุนจ้านรับราชการในตำแหน่งผู้ช่วยอาลักษณ์ (書佐 ชูจั่ว) ประจำที่ว่าการเมืองเลียวไส กองซุนจ้านมีรูปลักษณ์สง่างามและมีเสียงดังกังวาน และยังพรสวรรค์ในการพูด ในระหว่างการสนทนาใด ๆ กองซุนจ้านจะไม่เสียชีวิตไปกับการพูดเรื่องยิบย่อย แต่มุ่งไปพูดเรื่องสำคัญด้วยความจำดีเยี่ยมและโต้แย้งอย่างตรงประเด็น เจ้าเมือง (太守 *ไท่โฉ่ว*) ของเมืองเลียวไสที่มีชื่อสกุลว่าเฮา (侯 *โหว*) ประทับใจกองซุนจ้านเป็นอย่างมากและมอบบุตรสาวให้สมรสกับกองซุนจ้าน เจ้าเมืองเลียวไสยังส่งกองซุนจ้านไปเรียนหนังสือกับโลติด (盧植 *หลู จื๋อ*) กองซุนจ้านได้ผูกมิตรกับเล่าปี่ (劉備 *หลิว เป้ย์*) ซึ่งเป็นเพื่อนร่วมอาจารย์คนหนึ่ง เนื่องจากกองซุนจ้านมีอายุมากกว่าเล่าปี่ เล่าปี่จึงปฏิบัติต่อกองซุนจ้านเหมือนเป็นพี่ชาย

## รับใช้เล่าหงี (ค.ศ. 189-191)

## ความขัดแย้งกับอ้วนเสี้ยว (ค.ศ. 191–193)

## ต่อต้านเล่าหงี (ค.ศ. 193)

## การรบในภาคเหนือ (ค.ศ. 193–199)

## ครอบครัว

## ทัพธรรมม้าขาว

## ในนวนิยาย *สามก๊ก*

## ในวัฒนธรรมประชานิยม

## ดูเพิ่ม

* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

## หมายเหตุ

## อ้างอิง
# ม้าต้าย

| ม้าต้าย (หม่า ต้าย) |
| --- |
| 馬岱 |
| ภาพวาดม้าต้ายสมัยราชวงศ์ชิง |
|  |
| ขุนพลสงบภาคเหนือ (平北將軍 *ผิงเป่ย์เจียงจฺวิน*) |
| **ดำรงตำแหน่ง** ค.ศ. ? (?) – ค.ศ. ? (?) |
| กษัตริย์ | เล่าเสี้ยน |
|  |
| ข้อมูลส่วนบุคคล |
| เกิด | ไม่ทราบ |
| เสียชีวิต | ไม่ทราบ |
| ความสัมพันธ์ | ม้าเท้ง (ลุง) ม้าเฉียว (ลูกพี่ลูกน้อง) |
| อาชีพ | ขุนพล |
| ตำแหน่ง | เฉินชางโหว (陳倉侯) |
|  |

**ม้าต้าย** (ราว ค.ศ. 222 - 235) เป็นขุนพลแห่งจ๊กก๊กในยุคสามก๊กของประเทศจีน ม้าต้ายเคยรับใช้ม้าเท้งผู้เป็นลุงซึ่งเป็นขุนศึกในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของจีนในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก หลังจากการม้าเท้งถูกประหาร ม้าต้ายติดตามม้าเฉียว (ลูกชายคนโตของม้าเท้ง) ไปรับใช้เตียวฬ่อในฮั่นจงเป็นระยะเวลาสั้น ๆ หลังจากนั้น ม้าเฉียวแปรพักตร์ไปยังฝ่ายเล่าปี่ซึ่งม้าต้ายได้ติดตามไปด้วย

เรื่องราวของม้าต้ายไม่ได้ถูกบันทึกมากนักในประวัติศาสตร์ ในปี 234 ม้าต้ายเข้าร่วมการบุกขึ้นเหนือครั้งที่ 5 ของขงเบ้ง ทั้งนี้ มีการระบุว่าม้าต้ายสังหารอุยเอี๋ยน ผู้ซึ่งถูกกล่าวหาว่าจะแปรพักตร์หลังการเสียชีวิตของขงเบ้ง

## ชีวิต

ม้าต้ายเป็นญาติที่อายุน้อยกว่าของม้าเฉียว ม้าต้ายไม่มีชีวประวัติในจดหมายเหตุสามก๊ก แต่ก็ถูกกล่าวถึงในชีวประวัติของคนอื่นอย่างม้าเฉียวและอุยเอี๋ยน ม้าต้ายถูกกล่าวถึงครั้งแรกในชีวประวัติของม้าเฉียวในจดหมายที่ม้าเฉียวเขียนถึงเล่าปี่ก่อนม้าเฉียวจะเสียชีวิต ม้าเฉียวเขียนว่า "ครอบครัว 200 กว่าคนของข้าถูกโจโฉประหาร ข้ามีเพียงม้าต้ายผู้เป็นญาติเท่านั้นที่ยังเหลืออยู่ เขาจะเป็นคนที่สืบทอดตระกูลของข้า ข้าขอฝากฝังให้ท่านช่วยดูแล ข้าต้องการบอกเพียงเท่านี้" ม้าต้ายรับใช้จ๊กก๊กในฐานะนายพลทหาร ตำแหน่งสูงสุดที่เคยได้คือ "ขุนพลสงบภาคเหนือ" (平北將軍 *ผิงเป่ย์เจียงจฺวิน*) บรรดาศักดิ์ที่ได้คือ "เฉินชางโหว" (陳倉侯)

ม้าต้ายถูกกล่าวถึงในชีวประวัติของอุยเอี๋ยน ในปี 234 หลังการขงเบ้งเสียชีวิต ความขัดแย้งระหว่างเอียวหงีและอุยเอี๋ยนปะทุขึ้น เอียวหงีสั่งให้ม้าต้ายโจมตีอุยเอี๋ยน ม้าต้ายตามอุยเอี๋ยนทันขณะที่อุยเอี๋ยนกำลังหนีไปฮั่นจง ม้าต้ายตัดศีรษะอุยเอี๋ยนและนำศีรษะไปโยนต่อหน้าเอียวหงี

ม้าเฉียวถูกกล่าวถึงเล็กน้อยในชีวประวัติของสุมาอี้ใน *จิ้นชู* ในปี 235 ม้าต้ายนำทัพบุกวุยก๊กแต่ถูกงิวขิ้มตีแตกพ่าย ม้าต้ายเสียกำลังพลราว ๆ 1,000 นาย

## ใน*นิยายสามก๊ก*

ในนิยาย ม้าต้ายติดตามม้าเท้งไปเมืองหลวงหลังถูกโจโฉเรียกตัว ม้าต้ายเอาชีวิตรอดมาได้หลังม้าเท้งและลูกชายถูกลอบสังหาร ม้าต้ายเข้าร่วมกับม้าเฉียวและสู้กับโจโฉในศึกตงก๋วน หลังพ่ายแพ้ ม้าต้ายติดตามม้าเฉียวไปหาเตียวฬ่อ ม้าต้ายติดตามม้าเฉียวไปรับใช้เล่าปี่ในช่วงที่เล่าปี่บุกยึดมณฑลเอ๊กจิ๋ว ม้าต้ายเข้าร่วมการบุกลงใต้และการบุกขึ้นเหนือของขงเบ้ง หลังขงเบ้งเสียชีวิต อุยเอี๋ยนก่อกบฏ โดยม้าต้ายแสร้งทำเป็นสนับสนุนอุยเอี๋ยนก่อนจะลอบฆ่าในภายหลัง

## ในวัฒนธรรมร่วมสมัย

บางครั้งม้าต้ายถูกบูชาเป็นเทพเจ้าประตูในวัดจีนและวัดลัทธิเต๋าในมณฑลเหอเป่ย์ โดยปกติจะคู่กับม้าเฉียว

ม้าต้ายปรากฏตัวเป็นตัวละครเล่นได้ครั้งแรกในเกม *Dynasty Warriors* ภาค 7 ของค่าย Koei

## ดูเพิ่ม

* รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* ตันซิ่ว (ศตวรรษที่ 3). *จดหมายเหตุสามก๊ก* (*ซานกั๋วจื้อ*).
* ฝาง เสฺวียนหลิง (648). *จดหมายเหตุราชวงศ์จิ้น* (*จิ้นชู*).
* ล่อกวนตง (ศตวรรษที่ 14). *สามก๊ก* (*ซันกั๋วเหยี่ยนอี้*).
* de Crespigny, Rafe (2007). *A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms 23-220 AD*. Leiden: Brill. ISBN 9789004156050.
# เตียนห้อง

| เตียนห้อง |
| --- |
| ตายเพราะรับใช้พาล |
| ที่ปรึกษาของอ้วนเสี้ยว |
| ถึงแก่กรรม | พ.ศ. 743 |
|  |
|  |
| ชื่อภาษาจีน |
| จีนตัวเต็ม | 田豐 |
| จีนตัวย่อ | 田丰 |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| หมิ่นใต้ |
| ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี | เตียนห้อง |

 |
|  |
|  |
| ยุคในประวัติศาสตร์ | ยุคสามก๊ก |

**เตียนห้อง** (อักษรโรมัน: Tian Feng; จีนตัวย่อ: 田丰; จีนตัวเต็ม: 田豐) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก เสนาธิการของอ้วนเสี้ยว มีความคิดความอ่านดี แต่เลือกนายผิด ในช่วงที่โจโฉยกทัพกำลังมาตีเล่าปี่ที่ชีจิ๋ว เล่าปี่ส่งจดหมายถึงอ้วนเสี้ยวให้ช่วยตีฮูโต๋เพื่อทำให้โจโฉห่วงหน้าพะวงหลัง แต่อ้วนเสี้ยวอ้างว่าอ้วนซงบุตรคนเล็กของตนป่วยไม่มีจิตใจจะทำสงคราม เตียนห้องพยายามชี้ข้อดีของการบุกตี แต่อ้วนเสี้ยวไม่ฟัง

ต่อมา อ้วนเสี้ยวคิดยกทัพตีโจโฉ เตียนห้องมาห้ามแล้วว่าครั้งก่อนที่ฮูโต๋ว่างเปล่ากลับไม่เข้าตี มาตีเมื่อโจโฉมีกำลังพร้อมสรรพต้องพ่ายแพ้อย่างแน่นอน อ้วนเสี้ยวโกรธกล่าวหาว่าเตียนห้องพูดทำลายขวัญกองทัพ แล้วให้นำตัวไปขัง ต่อมา อ้วนเสี้ยวพ่ายแพ้โจโฉราบคาบในศึกกัวต๋อสมดังคาดของเตียนห้อง อ้วนเสี้ยวคิดถ้าปล่อยเตียนห้องออกจากห้องขัง เตียนห้องต้องเยาะเย้ยตนแน่ จึงส่งคนไปสังหารเตียนห้อง แต่เตียนห้องรู้ชะตาตนเองดี จึงได้ปลิดชีวิตตนเองไปก่อนหน้านี้แล้ว

## ดูเพิ่ม

* ตัวละครในสามก๊ก
* อ้วนเสี้ยว
# ซัวเอี๋ยม

| ซัวเอี๋ยม (ไช่ เหยี่ยน) |
| --- |
| 蔡琰 |
| ภาพวาดซัวเอี๋ยมในภาพวาดชุด *ร้อยเรียงมณีสะคราญ* (畫麗珠萃秀 *ฮฺว่าลี่จูชุ่ยซิ่ว*) |
| เกิด | ป. ค.ศ. 170 หรือ ค.ศ. 178 อำเภอฉี่ นครไคเฟิง มณฑลเหอหนาน |
| เสียชีวิต | ป. ค.ศ. 215 หรือ ค.ศ. 249 |
| ชื่ออื่น | * เหวินจี (文姬)
* เจาจี (昭姫)
 |
| อาชีพ | คีตกวี, กวี, นักเขียน |
| คู่สมรส | * เว่ย์ จ้งเต้า (衛仲道)
* โจเอียนอ้อง (左賢王 *จั่วเสียนหวาง*)
* ตังกี๋ (董祀 *ต่ง ซื่อ*)
 |
| บุตร | *บุตรชายอย่างน้อย 2 คน* |
| บุพการี | * ซัวหยง (蔡邕 *ไช่ ยง*) (บิดา)
 |
| ญาติ | * *พี่สาวหรือน้องสาวอย่างน้อย 1 คน*
* *พี่ชายหรือน้องชายอย่างน้อย 1 คน*
* เอียวเก๋า (羊祜 *หยาง ฮู่*) (หลานชาย)
* หยาง ฮุย-ยฺหวี (羊徽瑜) (หลานสาว)
 |

| ซัวเอี๋ยม |
| --- |
|  |
| จีนตัวเต็ม | 蔡琰 |
| จีนตัวย่อ | 蔡琰 |
|  |
| พินอิน | Cài Yǎn |
|  |
|

| การถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Cài Yǎn |
| เวด-ไจลส์ | Ts'ai Yen |

 |
|  |

**ซัวเอี๋ยม** (ป. ค.ศ. 178 – หลัง ค.ศ. 206; หรือ ป. ค.ศ. 170–215; หรือเสียชีวิต ป. ค.ศ. 249) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า **ไช่ เหยี่ยน** (จีน: 蔡琰; พินอิน: *Cài Yǎn*) ชื่อรอง **เหวินจี** (文姬) เป็นที่รู้จักในชื่อ **ไช่ เหวินจี** (蔡文姬) เป็นกวีและคีตกวีหญิงชาวจีนซึ่งมีชีวิตอยู่ในปลายสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออก เป็นธิดาของซัวหยง (蔡邕 *ไช่ ยง*)

เดิมนางมีชื่อรองว่า **เจาจี** (昭姫) แต่เปลี่ยนเป็น เหวินจี ในช่วงราชวงศ์จิ้น เพราะอักษร "เจา" พ้องกับชื่อของซือหม่า เจาหรือสุมาเจียว (司馬昭) บิดาของสุมาเอี๋ยน (司馬炎 *ซือหม่า เหยียน*) ปฐมกษัตริย์ราชวงศ์จิ้น

ในช่วงหนึ่งของชีวิต นางถูกชาวซฺยงหนูจับเป็นเชลย และอยู่กับชนเหล่านั้นจนกระทั่ง ค.ศ. 207 เมื่อโจโฉ (曹操 *เฉา เชา*) อัครมหาเสนาบดีแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ใช้เงินมหาศาลไถ่นางคืนมาตุภูมิ

## ประวัติ

ซัวหยง บิดาของซัวเอี๋ยม เป็นบัณฑิตจากอำเภอยฺหวี่ (圉縣) แห่งแคว้นเฉินหลิว (陳留郡) ปัจจุบันคืออำเภอฉี่ (杞县) แห่งนครไคเฟิง (开封市)

ซัวเอี๋ยม สมรสกับชายชื่อ เว่ย์ จ้งเต้า (衛仲道) ใน ค.ศ. 192 แต่ชายผู้นั้นสิ้นชีวิตไปในไม่ช้าหลังแต่งงาน ยังไม่ทันมีบุตรด้วยกันแม้แต่คนเดียว

ราว ค.ศ. 194–195 ประเทศจีนมีราชวงศ์ฮั่นตะวันออกปกครอง ชาวซฺยงหนูเข้ารุกราน และจับได้ซัวเอี๋ยมกลับไป ระหว่างเป็นเชลยอยู่นั้น ซัวเอี๋ยมสมรสกับหลิว เป้า (劉豹) ประมุขชาวซฺยงหนู ทั้งคู่มีบุตรชายด้วยกันสองคน

สิบสองปีให้หลัง โจโฉ อัครมหาเสนาบดีฮั่น ใช้เงินจำนวนมากไถ่ซัวเอี๋ยมกลับคืนมาแทนซัวหยงผู้เป็นบิดา ซัวเอี๋ยมจึงได้กลับบ้านเกิดเมืองนอน แต่ให้บุตรชายทั้งสองอยู่ยังแดนซฺยงหนูต่อไป เหตุที่โจโฉไถ่นางกลับมานั้น เพราะต้องการหาคนแซ่ซัวมาไหว้สรวงผีสกุลซัว และนางเป็นคนเดียวในสกุลนี้ที่ยังมีชีวิตอยู่

เมื่อกลับมาตุภูมิแล้ว ซัวเอี๋ยมสมรสเป็นครั้งที่สาม ครานี้กับชายชื่อตังกี๋ (董祀 *ต่ง ซื่อ*) เป็นข้าราชการที่เมืองบ้านเกิดของนาง แต่ภายหลังตังกี๋กระทำความผิดฉกรรจ์ ซัวเอี๋ยมจึงขอร้องให้โจโฉช่วยสามี หรือไม่ก็หาสามีใหม่ให้นาง เวลานั้นโจโฉกำลังเลี้ยงโต๊ะ ท่าทีและคำร้องขอของนางทำให้แขกเหรื่อของโจโฉแตกตื่น โจโฉจึงยอมออกคำสั่งอภัยโทษให้ตังกี๋

มรณกรรมของซัวเอี๋ยมไม่มีบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์ มีแต่ร้อยกรองสองเรื่องที่นางประพันธ์ขึ้นในบั้นปลายชีวิตเพื่อพรรณนาความระส่ำระสายที่นางต้องเผชิญในช่วงนั้น

## หมายเหตุ

## อ้างอิง
# ทิศเหนือ

วงกลมแสดงทิศ (Compass rose ) ระบุทิศหลักและทิศรองไว้มากมาย โดยทิศเหนือ (N) อยู่ด้านบน
**ทิศเหนือ** หรือ **ทิศอุดร** เป็นหนึ่งในทิศหลักทั้งสี่ โดยมากทิศเหนือจะกำหนดอยู่ด้านบนของแผนที่ อาจเขียนย่อด้วยอักษร น หรืออักษร N

## นิยาม

ทิศเหนือ อาจหมายถึง:

1. ทิศเหนือจริง คือทิศทางตามพื้นผิวโลก ที่มุ่งไปยังขั้วโลกด้านหนึ่ง เป็นขั้วที่อยู่ด้านซ้ายของเรา หากเรายืนที่เส้นศูนย์สูตร และหันหน้าไปหาทิศที่พระอาทิตย์ขึ้น
2. ทิศเหนือแม่เหล็ก คือทิศทางตามพิ้นผิวโลก ที่ที่ความเข้มของสนามแม่เหล็กในแนวระนาบมีค่าเป็นบวกมากที่สุด

## ดูเพิ่ม

* ทิศใต้
* ขั้วโลกเหนือ
* ดาวเหนือ

## อ้างอิง