# ดัชนีการพัฒนามนุษย์

แผนที่โลกแสดงดัชนีการพัฒนามนุษย์ (ข้อมูลใน พ.ศ. 2564 ซึ่งเผยแพร่เมื่อ 8 กันยายน พ.ศ. 2565)

|  |  |
| --- | --- |
|   0.800–1.000 (สูงมาก)
  0.700–0.799 (สูง)
  0.550–0.699 (กลาง) |   0.350–0.549 (ต่ำ)
  ไม่มีข้อมูล |

**ดัชนีการพัฒนามนุษย์** (อังกฤษ: *Human Development Index*) หรือ **เอชดีไอ** (*HDI*) คือดัชนีทางสถิติแบบองค์รวมที่รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับการคาดหมายคงชีพ การศึกษา และรายได้เฉลี่ยต่อหัว ซึ่งใช้จัดลำดับการพัฒนามนุษย์ในแต่ละประเทศเป็น 4 กลุ่ม ยิ่งประเทศใดมีระดับการคาดหมายคงชีพ การศึกษา และรายได้เฉลี่ยต่อหัวมาก ก็จะยิ่งส่งผลให้ระดับการพัฒนามนุษย์มากตามไปด้วย ทั้งนี้ดัชนีดังกล่าวได้รับการพัฒนาโดยนักเศรษฐศาสตร์ชาวปากีสถาน มาห์บับ อุล ฮัก ร่วมกับนักเศรษฐศาสตร์ชาวอินเดีย อมรรตยะ เสน ซึ่งได้วางกรอบการศึกษาไว้ว่าผู้คนสามารถที่จะ "เป็น" หรือ "กระทำ" สิ่งที่ตนปรารถนาในชีวิตได้หรือไม่ และเผยแพร่รายงานการศึกษาโดยโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ

ใน พ.ศ. 2553 รายงานการพัฒนามนุษย์ได้ริเริ่มดัชนีการพัฒนามนุษย์ปรับปรุงด้วยความไม่เท่าเทียมหรือ "ไอเอชดีไอ" (Inequality-adjusted Human Development Index; IHDI) ในขณะที่ดัชนีแบบเดิมยังถือว่ามีข้อมูลที่เป็นประโยชน์อยู่ โดยกล่าวว่า "ไอเอชดีไอคือดัชนีที่สะท้อนระดับการพัฒนามนุษย์ที่แท้จริง (เนื่องจากพิจารณาความไม่เท่าเทียมในสังคมด้วย)" และ "อาจมองได้ว่าดัชนีการพัฒนามนุษย์แบบเดิมคือศักยภาพในการพัฒนามนุษย์ (ดัชนีไอเอชดีไอสูงสุดที่เป็นได้ เนื่องจากเป็นกรณีที่สังคมมีความเท่าเทียมกันโดยสมบูรณ์)"

ดัชนีการพัฒนามนุษย์วัดความสำเร็จโดยเฉลี่ยของแต่ละประเทศในการพัฒนามนุษย์สามด้านหลัก ๆ ได้แก่

* การมีชีวิตที่ยืนยาวและมีสุขภาพดี - วัดจากอายุขัย
* ความรู้ - วัดจากการรู้หนังสือ (มีน้ำหนักเป็นสองในสามส่วน) และอัตราส่วนการเข้าเรียนสุทธิที่รวมกันทั้งระดับประถม มัธยม และอุดมศึกษา (มีน้ำหนักเป็นหนึ่งในสามส่วน)
* มาตรฐานคุณภาพชีวิต - วัดจากผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (Gross Domestic Product - GDP) ต่อหัวและความเท่าเทียมกันของอำนาจซื้อ (purchasing power parity - PPP)

ในแต่ละปี รัฐสมาชิกองค์การสหประชาชาติจะได้รับการจัดอันดับตามดัชนีนี้ ประเทศที่ได้รับการจัดอยู่ในอันดับต้น ๆ มักจะโฆษณาผลการจัดอันดับดังกล่าว (เช่น กรณีของนายฌอง เครเตียง อดีตนายกรัฐมนตรีของแคนาดา) เพื่อที่จะดึงดูดให้บุคลากรที่มีความสามารถอพยพเข้ามาในประเทศของตนมากขึ้น (เพื่อเป็นทรัพยากรมนุษย์ในทางเศรษฐกิจ) หรือเพื่อที่จะลดแรงจูงใจในการอพยพย้ายออก อย่างไรก็ดี องค์การสหประชาชาติยังมีวิธีการวัดความยากจนในแต่ละประเทศอีกด้วย โดยการใช้ดัชนีความยากจนมนุษย์ (Human Poverty Index)

ในปัจจุบันประเทศไทยได้รับการจัดเป็นประเทศที่มีดัชนีการพัฒนามนุษย์สูงมาก จากข้อมูลใน พ.ศ. 2564 ซึ่งเผยแพร่รายงานในวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2565 โดยโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ

## ดัชนีการพัฒนามนุษย์ พ.ศ. 2564

โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติได้เผยแพร่รายงานการพัฒนามนุษย์ พ.ศ. 2565 ในวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2565 และได้คำนวณคะแนนสำหรับดัชนีการพัฒนามนุษย์จากประมาณการข้อมูลสำหรับ พ.ศ. 2564 ตารางด้านล่างต่อไปนี้คือกลุ่มประเทศที่มีระดับการพัฒนามนุษย์ "สูงมาก" จำนวน 66 ลำดับ

* = สูงขึ้น
* = คงเดิม
* = ต่ำลง
* ตัวเลขด้านข้างเครื่องหมายแสดงถึงอันดับที่เปลี่ยนแปลงไปจากปีก่อนหน้า

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| อันดับ | ประเทศ | HDI |
| --- | --- | --- |
| การประเมิน 2565 ในปี 2564 | การเปลี่ยนแปลง เมื่อเทียบกับ 2563 | การประเมิน 2565 ในปี 2564 | การเปลี่ยนแปลง เมื่อเทียบกับ 2563 |
| 1 |  (2) |   สวิตเซอร์แลนด์ | 0.962 |  0.006 |
| 2 |  (1) |  นอร์เวย์ | 0.961 |  0.002 |
| 3 |  (1) |  ไอซ์แลนด์ | 0.959 |  0.002 |
| 4 |  |  ฮ่องกง | 0.952 |  0.003 |
| 5 |  |  ออสเตรเลีย | 0.951 |  0.004 |
| 6 |  (1) |  เดนมาร์ก | 0.948 |  0.001 |
| 7 |  (2) |  สวีเดน | 0.947 |  0.005 |
| 8 |  |  ไอร์แลนด์ | 0.945 |  0.002 |
| 9 |  (2) |  เยอรมนี | 0.942 |  0.002 |
| 10 |  |  เนเธอร์แลนด์ | 0.941 |  0.002 |
| 11 |  (1) |  ฟินแลนด์ | 0.940 |  0.002 |
| 12 |  (2) |  สิงคโปร์ | 0.939 |  |
| 13 |  (3) |  เบลเยียม | 0.937 |  0.009 |
| 13 |  |  นิวซีแลนด์ | 0.937 |  0.001 |
| 15 |  |  แคนาดา | 0.936 |  0.005 |
| 16 |  (2) |  ลีชเทินชไตน์ | 0.935 |  0.002 |
| 17 |  |  ลักเซมเบิร์ก | 0.930 |  0.006 |
| 18 |  (1) |  สหราชอาณาจักร | 0.929 |  0.005 |
| 19 |  |  ญี่ปุ่น | 0.925 |  0.002 |
| 19 |  (1) |  เกาหลีใต้ | 0.925 |  0.003 |
| 21 |  |  สหรัฐ | 0.921 |  0.001 |
| 22 |  |  อิสราเอล | 0.919 |  0.002 |
| 23 |  (3) |  มอลตา | 0.918 |  0.007 |
| 23 |  |  สโลวีเนีย | 0.918 |  0.005 |
| 25 |  (2) |  ออสเตรีย | 0.916 |  0.003 |
| 26 |  (1) |  สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ | 0.911 |  0.001 |
| 27 |  |  สเปน | 0.905 |  0.006 |
| 28 |  |  ฝรั่งเศส | 0.903 |  0.005 |
| 29 |  |  ไซปรัส | 0.896 |  0.002 |
| 30 |  (2) |  อิตาลี | 0.895 |  0.006 |
| 31 |  (1) |  เอสโตเนีย | 0.890 |  0.002 |
| 32 |  (2) |  เช็กเกีย | 0.889 |  0.003 |
| 33 |  |  กรีซ | 0.887 |  0.001 |

 |

| อันดับ | ประเทศ | HDI |
| --- | --- | --- |
| การประเมิน 2565 ในปี 2564 | การเปลี่ยนแปลง เมื่อเทียบกับ 2563 | การประเมิน 2565 ในปี 2564 | การเปลี่ยนแปลง เมื่อเทียบกับ 2563 |
| 34 |  (2) |  โปแลนด์ | 0.876 |  |
| 35 |  |  บาห์เรน | 0.875 |  0.002 |
| 35 |  (1) |  ลิทัวเนีย | 0.875 |  0.004 |
| 35 |  (3) |  ซาอุดีอาระเบีย | 0.875 |  0.005 |
| 38 |  (1) |  โปรตุเกส | 0.866 |  0.003 |
| 39 |  (2) |  ลัตเวีย | 0.863 |  0.008 |
| 40 |  (5) |  อันดอร์รา | 0.858 |  0.010 |
| 40 |  (1) |  โครเอเชีย | 0.858 |  0.003 |
| 42 |  (1) |  ชิลี | 0.855 |  0.003 |
| 42 |  |  กาตาร์ | 0.855 |  0.001 |
| 44 |  (2) |  ซานมารีโน | 0.853 |  0.008 |
| 45 |  (5) |  สโลวาเกีย | 0.848 |  0.009 |
| 46 |  (2) |  ฮังการี | 0.846 |  0.003 |
| 47 |  |  อาร์เจนตินา | 0.842 |  0.002 |
| 48 |  |  ตุรกี | 0.838 |  0.005 |
| 49 |  (3) |  มอนเตเนโกร | 0.832 |  0.006 |
| 50 |  (4) |  คูเวต | 0.831 |  0.009 |
| 51 |  (2) |  บรูไน | 0.829 |  0.001 |
| 52 |  (3) |  รัสเซีย | 0.822 |  0.008 |
| 53 |  |  โรมาเนีย | 0.821 |  0.003 |
| 54 |  (3) |  โอมาน | 0.816 |  0.011 |
| 55 |  (3) |  บาฮามาส | 0.812 |  0.003 |
| 56 |  (3) |  คาซัคสถาน | 0.811 |  0.003 |
| 57 |  (1) |  ตรินิแดดและโตเบโก | 0.810 |  0.008 |
| 58 |  (1) |  คอสตาริกา | 0.809 |  0.007 |
| 58 |  (3) |  อุรุกวัย | 0.809 |  0.012 |
| 60 |  |  เบลารุส | 0.808 |  0.001 |
| 61 |  (6) |  ปานามา | 0.805 |  0.004 |
| 62 |  (1) |  มาเลเซีย | 0.803 |  0.003 |
| 63 |  (1) |  จอร์เจีย | 0.802 |  |
| 63 |  (1) |  มอริเชียส | 0.802 |  0.002 |
| 63 |  (1) |  เซอร์เบีย | 0.802 |  0.002 |
| 66 |  (2) |  ไทย | 0.800 |  0.002 |

  |

## ประเทศไทย

ประเทศไทยได้รับการจัดอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีการพัฒนามนุษย์ในระดับ "สูงมาก" ซึ่งสถิติคะแนนย้อนหลัง (สำหรับการประเมินใน พ.ศ. 2564) เป็นดังต่อไปนี้

| ประเทศ | อันดับล่าสุด (พ.ศ. 2567) | เปลี่ยนแปลงจากปีก่อน | คะแนน |
| --- | --- | --- | --- |
| 2567 | 2565 | 2564 | 2561 | 2560 | 2559 | 2558 | 2557 | 2556 | 2555 | 2554 | 2553 | 2548 | 2543 | 2538 | 2533 |
|  ไทย | 47 | 🔺 8 | 0.857 | 0.083 | 0.723 | 0.795 | 0.790 | 0.785 | 0.781 | 0.778 | 0.747 | 0.746 | 0.743 | 0.737 | 0.706 | 0.653 | 0.619 | 0.576 |

## อ้างอิง