# เล่าจื๊อ

เล่าจื๊อ, จาก *ไมท์แอนด์ลีเจนส์ออฟไชน่า*, ค.ศ. 1922 โดย อี.ที.ซี. เวอร์เนอร์
**เล่าจื๊อ** (พินอิน: *Lǎo zǐ*; อังกฤษ: Lao Zi หรือ Lao Tzu) นักปรัชญาชาวจีนที่มีชื่อเสียงที่สุดท่านหนึ่ง เชื่อกันว่ามีชีวิตอยู่ในช่วงศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสต์ศักราช ในช่วงของสงครามปรัชญา และสงครามการเมืองยุคชุนชิว เล่าจื๊อได้เขียนตำราอันเป็นแบบแผนในทางเต๋า นั่นคือ "เต้าเต๋อจิง" (道德經) ซึ่งเป็นวรรณกรรมทางศาสนาเต๋าที่ยังคงตกทอดมาถึงยุคปัจจุบันนี้ เล่าจื๊อเป็นนักปราชญ์ที่เชี่ยวชาญทางเต๋า ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ดาราศาสตร์

## ประวัติ

ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ เรารู้จักเล่าจื๊อ (เหลาจื่อ) น้อยมาก แต่มีพงศาวดารจีนหลายชิ้นที่กล่าวถึงเล่าจื๊อ ในฐานะที่เป็นผู้แต่งคัมภีร์ *เต๋าเต็กเก็ง หรือ เต้าเต๋อจิง* ซึ่งเนื้อหาในคัมภีร์นี้ มีความสำคัญกับวัฒนธรรมจีนในรุ่นต่อ ๆ มาอย่างมาก ถือได้ว่าเทียบเท่าได้กับ ขงจื๊อ ตามพงศาวดารระบุไว้ว่า เล่าจื๊อ เกิดในแคว้นขู่ (苦縣 Kǔ Xiàn) ซึ่งในปัจจุบันคือบริเวณ อำเภอลู่อี้ (鹿邑) ของมณฑลเหอหนาน บางตำนานกล่าวไว้ว่าเล่าจื๊อเมื่อเกิดมามีผมสีขาว และอยู่ในครรภ์มารดานานถึง 8 ทศวรรษ หรือ 80 ปี ชื่อของเล่าจื๊อแปลโดยนัยได้ 2 แบบว่า "อาจารย์ผู้อาวุโส" หรือ "เด็กผู้อาวุโส" เกิดที่หมู่บ้านชีเหยินลี อำเภอขู่เสี้ยน แคว้นฉู่ เมื่อวันที่ 15 เดือนยี่ ก่อน ค.ศ.ราว 576 ปี (ก่อน พ.ศ. 33 ปี)

จากพงศาวดารของซือหม่า เชียน กล่าวว่า เล่าจื๊อมีอายุมากกว่าขงจื๊อ แต่อยู่ในยุคสมัยเดียวกัน และเคยได้พบปะเสวนากัน เล่าจื๊อได้ทำงานในราชวงศ์โจว ขงจื๊อและเล่าจื๊อได้มาพบเจอโดยบังเอิญกันในแคว้นโจว (ปัจจุบันคือแถบเมืองลั่วหยาง) โดยขงจื๊อได้มาค้นหาตำราในห้องสมุด จากเรื่องเล่านี้ ทั้งสองได้แลกเปลี่ยนทรรศนะคติความเห็นในหลาย ๆ ด้าน เป็นเวลาหลายเดือน หลังจากการเสวนาในครั้งนี้ ขงจื๊อกล่าวว่า "การได้เสวนากับท่านเล่าจื๊อ ถือว่าเป็นการศึกษาที่ล้ำลึก และดีเยี่ยมกว่าหนังสือในห้องสมุดเสียอีก"

## ผลงาน

ผลงานที่สำคัญที่สุดของเล่าจื๊อคือ "คัมภีร์เต๋าเต็กเก็ง หรือ เต้าเต๋อจิง" เป็นคัมภีร์ที่มีอักษรจีน 5,000 อักษร ซึ่งมีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมของประเทศจีนอย่างมาก โดยภายในคัมภีร์นั้น มีเนื้อหาในด้านปรัชญาบุคคล ความกลมกลืนต่อการใช้ชีวิตกับธรรมชาติ จนไปถึงปรัชญาการเมือง

จากการตีความ คำว่า "เต๋า" ในคัมภีร์ มักจะหมายถึง *มรรค* หรือ หนทาง (The way) หรือ ธรรม ซึ่งมีความหมายกว้าง ๆ และมักตีความหมายในแนวเป็นไปตามธรรมชาติ การกระทำที่สอดคล้องกับวิถีแห่งเต๋าใด ๆ จะสามารถบรรลุมรรคผลได้โดยง่าย เล่าจื๊อเชื่อว่า ควรหลีกเลี่ยงความรุนแรงต่าง ๆ เท่าที่จะเป็นไปได้ ส่วนคำว่า "เต็ก หรือ เต๋อ" นั้นหมายถึง "คุณธรรม" คัมภีร์นี้แบ่งออกเป็น 81 บทด้วยกัน

ถึงแม้ว่าเล่าจื๊อจะไม่ได้ปลูกฝังวัฒนธรรมหยั่งลึกได้เทียบเท่ากับ ขงจื๊อ ในอารยธรรมจีน แต่ท่านก็ยังเป็นที่เคารพนับถือโดยทั่วไป แม้แต่ขงจื๊อยังเรียกท่านว่าอาจารย์ทั้งแนวความคิดและการปฏิบัติตามหนทางแห่งเต๋า

## อิทธิพลต่อปัญญาชนรุ่นหลัง

ผู้ติดตามเล่าจื้อที่มีชื่อเสียงที่สุดคือจวงจื๊อ (Zhuang Zi) ได้เขียนตำราที่มีอิทธิพลต่อวงการวรรณกรรมของจีนมาก โดยให้ข้อคิดเกี่ยวกับ ปัจเจกนิยม, วิมุตติ และ ความปราศจากกังวล

## อ้างอิง

* Ariel, Yoav, and Gil Raz. “Anaphors or Cataphors? A Discussion of the Two qi 其 Graphs in the First Chapter of the Daodejing.” PEW 60.3 (2010): 391–421.
* Bellamy, James A.B. *Some Proposed Emendations to the Text of the Koran,* The Journal of the American Oriental Society 113.4 (1993), citing work by Aad Vervoorn
* Boaz, David (1998). *The libertarian reader: classic and contemporary readings from Lao-tzu to Milton Friedman*. New York: Free Press. ISBN 0-684-84767-1.
* Creel, Herrlee G. (1982). *What Is Taoism?: and Other Studies in Chinese Cultural History*. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-12047-3.
* Dumoulin, Heinrich (2005). *Zen Buddhism: A History* (Volume 1: India and China ed.). Bloomington, IN: World Wisdom. ISBN 0941532895.
* Dorn, James A. (2008). Hamowy, Ronald (บ.ก.). *The Encyclopedia of Libertarianism*. SAGE. p. 282. ISBN 1412965802. สืบค้นเมื่อ May 12, 2010.
* Drompp, Michael Robert (2004). *Tang China And The Collapse Of The Uighur Empire: A Documentary History*. Brill Academic Publishers. ISBN 9004140964.
* Fowler, Jeaneane (2005). *An Introduction To The Philosophy And Religion Of Taoism: Pathways To Immortality*. Brighton: Sussex Academic Press. ISBN 1-84519-085-8.
* Kohn, Livia (2000). *Daoism Handbook (Handbook of Oriental Studies / Handbuch der Orientalisk — Part 4: China, 14)*. Boston: Brill Academic Publishers. ISBN 90-04-11208-1.
* Kohn, Livia & Lafargue, Michael, editors (1998). *Lao-Tzu and the Tao-Te-Ching*. Albany: State University of New York Press. ISBN 0791435997. `{{cite book}}`: `|author=` มีชื่อเรียกทั่วไป (help)CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
* Komjathy, Louis. *Handbooks for Daoist Practice*. 10 vols. Hong Kong: Yuen Yuen Institute, 2008.
* Kramer, Kenneth (1986). *World scriptures: an introduction to comparative religions*. New York, NY: Paulist Press. ISBN 0-8091-2781-4.
* Long, Roderick T. *Austro-Libertarian Themes in Early Confucianism*, The Journal of Libertarian Studies Vol XVII No 3 (Summer 2003), pp. 35–62. PDF (129 KiB)
* Luo, Jing (2004). *Over a cup of tea: an introduction to Chinese life and culture*. Washington, D.C: University Press of America. ISBN 0-7618-2937-7.
* Maspero, Henri (1981). *Taoism and Chinese religion*. Amherst: University of Massachusetts Press. ISBN 0-87023-308-4.
* Morgan, Diane (2001). *The Best Guide to Eastern Philosophy and Religion*. New York: St. Martin's Griffin. ISBN 1-58063-197-5.
* Porter, Bill (Red Pine) (2009). *Lao-Tzu's Taoteching*. Port Townsend, WA: Copper Canyon Press. ISBN 978-1-55659-290-4.
* Renard, John (2002). *101 Questions and answers on Confucianism, Daoism, and Shinto*. New York, NY: Paulist Press. ISBN 0-8091-4091-8.
* Roberts, Moss (2004). *Dao De Jing: The Book of the Way*. Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-24221-1.
* Robinet, Isabelle (1997). *Taoism: Growth of a Religion*. Stanford University Press. ISBN 0804728399.
* Rothbard, Murray N. *The Ancient Chinese Libertarian Tradition*, Ludwig von Mises Institute (2005). เก็บถาวร 2009-07-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Rothbard, Murray N. *Concepts in the Role of Intellectuals in Social Change Towards Laissez Faire*, The Journal of Libertarian Studies Vol IX No 2 (Fall 1990), pp. 43–67.PDF (1.20 MiB)
* Simpkins, Annellen M.; Simpkins, C. Alexander (1999). *Taoism: a guide to living in the balance*. Boston: Tuttle Pub. ISBN 0-8048-3173-4.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
* Van Norden, Bryan W.; Ivanhoe, Philip J. (2005). *Readings in Classical Chinese Philosophy*. Indianapolis, Ind: Hackett Publishing Company. ISBN 0-87220-780-3.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
* Watson, Burton (1968). *Complete Works of Chuang Tzu*. New York: Columbia Univ. Press (UNESCO Collection of Representative Works: Chinese Series). p. 408. ISBN 0-231-03147-5.
* Watts, Alan with Huan, Al Chung-liang (1975). *Tao: The Watercourse Way*. New York: Pantheon Books. p. 134. ISBN 0-394-73311-8.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)

## แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิคำคม มีคำคมภาษาอังกฤษ ที่กล่าวโดยหรือเกี่ยวกับ: **Laozi Works by Lao Zi at Project Gutenberg
* Stanford Encyclopedia of Philosophy: Laozi
* Internet Encyclopedia of Philosophy: Laozi
* Lǎozǐ Dàodéjīng Chinese + English + German, verbatim + analogous
* China Spirituality of Seeraa: The Biography of Lao Zi เก็บถาวร 2013-04-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน