# การเล่นแร่แปรธาตุ

ภาพ *อูโรโบรอส* จากตำราเล่นแร่แปรธาตุ *รุ่งอรุณที่กำลังขึ้น* (ช่วงศตวรรษที่ 15), หอสมุดกลางซือริช, สวิตเซอร์แลนด์
ภาพ *นักเล่นแร่แปรธาตุแสวงศิลานักปราชญ์* โดยโจเซฟ ไรต์ ปี 1771
**การเล่นแร่แปรธาตุ** หรือ **รสายนเวท** (อังกฤษ: *alchemy*; อาหรับ: *al-kīmiyā*) เป็นศาสตร์โบราณแขนงหนึ่งที่ผสมผสานปรัชญาธรรมชาติ ปรัชญา และแนวคิดทางศาสตร์ก่อนวิทยาศาสตร์ (protoscience) เข้าไว้ด้วยกัน มีการปฏิบัติกันมาอย่างยาวนานในดินแดนจีน อินเดีย โลกมุสลิม และยุโรป หลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดของการเล่นแร่แปรธาตุในฝั่งตะวันตก พบได้จากงานเขียนปลอมแปลงหลายชิ้นที่แต่งขึ้นในอียิปต์สมัยโรมันช่วงคริสต์ศตวรรษแรก ๆ วัตถุประสงค์ซึ่งนิยามการเล่นแร่แปรธาตุนั้นมีมากมาย แต่มักได้แก่ การสร้างศิลานักปราชญ์ การเปลี่ยนโลหะฐานเป็นโลหะมีสกุล หรือการพัฒนาน้ำอมฤต ซึ่งจะมอบความเยาว์และอายุยืนยาว

นักเล่นแร่แปรธาตุ พยายามที่จะกลั่น บ่มเพาะ และปรับปรุงสสารบางชนิดให้บริสุทธิ์ สมบูรณ์ยิ่งขึ้น เป้าหมายร่วมกันของพวกเขาเหล่านี้ ได้แก่ การเปลี่ยนธาตุ (chrysopoeia) โดยเฉพาะอย่างยิ่งการแปรธาตุโลหะพื้นฐาน (เช่น ตะกั่ว) ให้กลายเป็นโลหะมีสกุล (โดยเฉพาะทองคำ) การสร้างน้ำอมฤต และการสร้างยาแก้สรรพโรค เชื่อกันว่าการทำให้ร่างกายและวิญญาณของมนุษย์สมบูรณ์แบบนั้น เกิดขึ้นได้จาก *มหากิจ* (magnum opus) ของการเล่นแร่แปรธาตุ แนวคิดในการสร้างศิลานักปราชญ์ ก็มีความเชื่อมโยงกับโครงการเหล่านี้ทั้งหมดด้วยเช่นกัน

นักเล่นแร่แปรธาตุจากดินแดนอิสลามและยุโรป ร่วมกันพัฒนาพื้นฐานสำคัญของเทคนิคห้องปฏิบัติการ ทฤษฎีและศัพท์เฉพาะบางส่วนยังคงมีการใช้มาจนถึงปัจจุบัน พวกเขายังคงยึดมั่นในแนวคิดปรัชญากรีกโบราณที่ว่าทุกสิ่งประกอบด้วยธาตุทั้งสี่ นอกจากนี้ พวกเขามักเก็บรักษาความลับในงานของตนเอง โดยใช้รหัสลับและสัญลักษณ์ ในการบันทึก ในยุโรป การแปลตำราวิทยาศาสตร์ยุคกลางของอิสลามเป็นภาษาละตินในศตวรรษที่ 12 และการกลับมาค้นพบปรัชญาของอาริสโตเติล นำไปสู่การเฟื่องฟูของการเล่นแร่แปรธาตุในภาษาละติน ต่อมา ประเพณีการเล่นแร่แปรธาตุในยุคปลายยุคกลางนี้มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาของวิทยาศาสตร์ยุคเริ่มต้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เคมี และการแพทย์

การพูดถึงการเล่นแร่แปรธาตุในยุคปัจจุบัน มักแบ่งออกเป็น 2 แนวทางหลัก ได้แก่ การประยุกต์ใช้ในทางปฏิบัติและความเชื่อทางจิตวิญญาณ แม้ว่านักวิชาการบางท่าน อาทิ *เอริค เจ. โฮล์มยาร์ด (Eric J. Holmyard)* และ *มารี-หลุยส์ ฟ็อน ฟรานซ์ (Marie-Louise von Franz)* จะโต้แย้งว่าทั้งสองแนวทางนี้มีความสัมพันธ์กัน การประยุกต์ใช้ในทางปฏิบัติ ศึกษาโดยนักประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์กายภาพ โดยมุ่งเน้นที่ความสัมพันธ์กับเคมีวิทยา การแพทย์ และการหลอกลวงในยุคแรก ๆ รวมถึงบริบททางปรัชญา และศาสนา ที่เกี่ยวข้อง ความเชื่อทางจิตวิญญาณ ดึงดูดความสนใจจากนักประวัติศาสตร์ลัทธิความลับ นักจิตวิทยา นักปรัชญาบางกลุ่ม และนักจิตวิญญาณ (spiritualists) นอกจากนี้ แนวคิดเรื่องการเล่นแร่แปรธาตุยังคงส่งผลต่อ วรรณกรรม (literature) และศิลปะ (arts) ด้วย

## ศัพทมูลวิทยา

คำศัพท์ภาษาอังกฤษ *alchemy* มีต้นกำเนิดมาจากภาษาฝรั่งเศสโบราณ *alquemie* หรือ *alkimie* ซึ่งต่อมาถูกนำไปใช้ในภาษาละตินยุคกลางในรูปของคำว่า *alchymia* คำศัพท์นี้เองก็มาจากคำภาษาอาหรับ *al-kīmiyā* (الكيمياء) โดย *al-* ในภาษาอาหรับนั้นทำหน้าที่เป็นคำนามเฉพาะเจาะจง ที่มีความหมายว่า "the" เมื่อรวมความหมายทั้งหมดแล้ว *al-kīmiyā* สามารถแปลความได้ว่า กระบวนการแปรธาตุ ซึ่งหมายถึงการหลอมรวมหรือกลับคืนสู่สภาวะดั้งเดิมอันศักดิ์สิทธิ์

สำหรับคำว่า *al-kīmiyā* ในภาษาอาหรับนั้น มีการสันนิษฐานถึงที่มาของคำศัพท์ในภาษากรีกโบราณหลายทฤษฎี โดยความหมายแรกถูกเสนอโดย โซสิมอสแห่งพาโนโปลิส (Zosimos of Panopolis) ในช่วงศตวรรษที่ 3-4 ซึ่งเชื่อว่ามีที่มาจากชื่อหนังสือเล่มหนึ่งคือ *Khemeu* ส่วนเฮอร์มันน์ ดีลส์ (Hermann Diels) เสนอความเห็นในปี 1914 ว่า คำนี้น่าจะมาจากคำว่า "χύμα" (khýma) ซึ่งใช้เรียกวัตถุโลหะที่ได้จากการหล่อโลหะ

อีกทฤษฎีหนึ่งชี้ว่ารากศัพท์มาจากภาษาอียิปต์ **kēme** (สัญลักษณ์อียิปต์โบราณ 𓆎𓅓𓏏𓊖 - **khmi**) ซึ่งมีความหมายว่า "ดินดำ" อันหมายถึงดินที่อุดมสมบูรณ์และมีทองคำ อยู่ในบริเวณลุ่มแม่น้ำไนล์ ซึ่งตรงกันข้ามกับทรายแดงของทะเลทราย วอลลิส บัดจ์ (Wallis Budge) นักอียิปต์วิทยา กล่าวว่า คำว่า "*al-kīmiya*ʾ" ในภาษาอาหรับ จริง ๆ แล้วมีความหมายว่า "[วิทยาศาสตร์]แห่งอียิปต์" โดยยืมมาจากคำในภาษาคอปติก ซึ่งใช้เรียกประเทศอียิปต์ว่า **kēme** (หรือคำที่เทียบเท่าในภาษาถิ่นโบแฮร์ริกคอปติกยุคกลางว่า **khēme**) โดยคำภาษาคอปติกนี้สืบมาจากภาษาเดโมติกว่า **kmt** ซึ่งสืบมาจากภาษาอียิปต์โบราณ **kmt** อีกที คำศัพท์ดั้งเดิมของอียิปต์โบราณนี้มีความหมายครอบคลุมทั้งคำว่า "ประเทศ" และสี "ดำ" (อียิปต์เป็น "ดินแดนดำ" เทียบกับ "ดินแดนแดง" ซึ่งหมายถึงทะเลทรายโดยรอบ)

## ดูเพิ่ม

* สัญลักษณ์การเล่นแร่แปรธาตุ
* โกร็องแต็ง หลุยส์ เคอร์ฟราน
* คัพเปลเลชัน
* ลัทธิประวัติศาสตร์
* ประวัติความเป็นมาของเคมีวิทยา
* รายชื่อนักเล่นแร่แปรธาตุ
* รายชื่อสารเล่นแร่แปรธาตุ
* เคมี
* การแปรนิวเคลียส
* โครงร่างการเล่นแร่แปรธาตุ
* ปอร์ตาอัลเคมิก้า
* เวทย์มนตร์ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา
* สปากี้
* ทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ที่ถูกแทนที่
* การสังเคราะห์โลหะมีค่า
* ลัทธิลี้ลับตะวันตก

## เพิ่มเติม

## อ้างอิง

### การอ้างอิง

### แหล่งข้อมูลที่ใช้

* Calian, George (2010). *Alkimia Operativa and Alkimia Speculativa. Some Modern Controversies on the Historiography of Alchemy*. Annual of Medieval Studies at CEU.
* Eliade, Mircea (1994). *The Forge and the Crucible*. State University of New York Press.
* Forshaw, Peter J. "Chemistry, That Starry Science – Early Modern Conjunctions of Astrology and Alchemy". เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 14 January 2022. สืบค้นเมื่อ 7 September 2014.
* Forshaw, Peter J (2013). "Cabala Chymica or Chemica Cabalistica – Early Modern Alchemists and Cabala". *Ambix*. **60** (4): 361–389. doi:10.1179/0002698013Z.00000000039. S2CID 170459930. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 14 April 2022. สืบค้นเมื่อ 7 September 2014.
* Holmyard, Eric John (1931). *Makers of Chemistry*. Oxford: Clarendon Press.
* Holmyard, Eric John (1957). *Alchemy*. Courier Dover Publications. ISBN 978-0-486-26298-7.
* Linden, Stanton J. (1996). *Darke Hierogliphicks: Alchemy in English literature from Chaucer to the Restoration*. University Press of Kentucky. ISBN 978-0-8131-5017-8.
* Linden, Stanton J. (2003). *The Alchemy Reader: from Hermes Trismegistus to Isaac Newton*. Cambridge University Press.
* Newman, William R.; Principe, Lawrence M. (2002). *Alchemy Tried in the Fire*. University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-57702-9.
* von Franz, Marie Louise (1997). *Alchemical Active Imagination*. Boston: Shambhala Publications. ISBN 978-0-87773-589-2.
* Kripal, Jeffrey John; Shuck, Glenn W. (July 2005). *On the Edge of the Future*. Indiana University Press. ISBN 978-0-253-34556-1. สืบค้นเมื่อ 17 December 2011.
* Principe, Lawrence M. (2013). *The secrets of alchemy*. Chicago &London: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-68295-2.
* Principe, Lawrence M.; Newman, William R. (2001). "Some Problems with the Historiography of Alchemy". ใน Newman, William R.; Grafton, Anthony (บ.ก.). *Secrets of Nature, Astrology and Alchemy in Modern Europe*. MIT Press. pp. 385–432. ISBN 978-0-262-14075-1.
* Rutkin, H. Darrel (2001). "Celestial Offerings: Astrological Motifs in the Dedicatory Letters of Kepler's *Astronomia Nova* and Galileo's *Sidereus Nuncius*". ใน Newman, William R.; Grafton, Anthony (บ.ก.). *Secrets of Nature, Astrology and Alchemy in Modern Europe*. MIT Press. pp. 133–172. ISBN 978-0-262-14075-1.
* Speziale, Fabrizio (2019). "Rasāyana and Rasaśāstra in the Persian Medical Culture of South Asia". *History of Science in South Asia*. **7**: 1–41. doi:10.18732/hssa.v7i0.40. S2CID 166469086.

## บรรณานุกรม

### บทนำและตำรา

* Beretta, Marco, บ.ก. (2022). *A Cultural History Of Chemistry in Antiquity*. London: Bloomsbury. doi:10.5040/9781474203746. ISBN 978-1-4742-9453-9. (focus on technical aspects)
* Burnett, Charles; Moureau, Sébastien, บ.ก. (2022). *A Cultural History Of Chemistry in the Middle Ages*. London: Bloomsbury. ISBN 978-1-4742-9454-6. (focus on technical aspects)
* Halleux, Robert (1979). *Les textes alchimiques*. Turnhout: Brepols. ISBN 978-2-503-36032-4.
* Joly, Bernard (2013). *Histoire de l'alchimie*. Paris: Vuibert-Adapt. ISBN 978-2-311-01248-4. (general overview)
* Martelli, Matteo (2019). *L'alchimista antico: Dall'Egitto greco-romano a Bisanzio*. Milano: Editrice Bibliografica. ISBN 978-88-7075-979-2. (Greek and Byzantine alchemy)
* Moran, Bruce, บ.ก. (2022). *A Cultural History Of Chemistry in the Early Modern Age*. London: Bloomsbury. ISBN 978-1-4742-9459-1. (focus on technical aspects)
* Multhauf, Robert P. (1966). *The Origins of Chemistry*. London: Oldbourne. OCLC 977570829.
* Nicolaïdis, Efthymios, บ.ก. (2018). *Greek Alchemy from Late Antiquity to Early Modernity*. De Diversis Artibus. Vol. 104. Turnhout: Brepols. doi:10.1484/M.DDA-EB.5.116173. ISBN 978-2-503-58191-0. (Greek and Byzantine alchemy)
* Partington, James R. (1970) [1961]. *A History of Chemistry. Volume 1, Part I*. London: Macmillan. ISBN 978-0-333-03490-3. (the second part of volume 1 was never published; the other volumes deal with the modern period and are not relevant for alchemy)
* Pereira, Michela (2001). *Arcana Sapienza: Storia dell'alchimia occidentale dalle origini a Jung*. Rome: Carocci. ISBN 978-88-430-9647-3. (general overview, focus on esoteric aspects)
* Principe, Lawrence M. (2013). *The Secrets of Alchemy*. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-10379-2. (general overview, written in a highly accessible style)
* Rampling, Jennifer M. (2020). *The Experimental Fire: Inventing English Alchemy, 1300–1700*. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-82654-7.
* Viano, Cristina, บ.ก. (2005). *L'alchimie et ses racines philosophiques. La tradition grecque et la tradition arabe*. Paris: Vrin. ISBN 978-2-7116-1754-8.

### การเล่นแร่แปรธาตุของกรีก-อียิปต์

#### ตำรา

* Marcellin Berthelot and Charles-Émile Ruelle (eds.), *Collection des anciens alchimistes grecs* (CAAG), 3 vols., 1887–1888, Vol 1:  Vol 2:  Vol. 3:
* André-Jean Festugière, *La Révélation d'Hermès Trismégiste*, Paris, Les Belles Lettres, 2014 (ISBN 978-2-251-32674-0, OCLC 897235256).
* Robert Halleux and Henri-Dominique Saffrey (eds.), *Les alchimistes grecs, t. 1 : Papyrus de Leyde – Papyrus de Stockholm – Recettes,* Paris, Les Belles Lettres, 1981.
* Otto Lagercrantz (ed), *Papyrus Graecus Holmiensis*, Uppsala, A.B. Akademiska Bokhandeln, 1913, Papyrus graecus holmiensis (P. holm.); Recepte für Silber, Steine und Purpur, bearb. von Otto Lagercrantz. Hrsg. mit Unterstützung des Vilh. Ekman'schen Universitätsfonds.
* Michèle Mertens and Henri-Dominique Saffrey (ed.), *Les alchimistes grecs, t. 4.1 : Zosime de Panopolis. Mémoires authentiques,* Paris, Les Belles Lettres, 1995.
* Andrée Collinet and Henri-Dominique Saffrey (ed.), *Les alchimistes grecs, t. 10 : L'Anonyme de Zuretti ou l'Art sacré and divin de la chrysopée par un anonyme*, Paris, Les Belles Lettres, 2000.
* Andrée Collinet (ed), *Les alchimistes grecs*, *t. 11 : Recettes alchimiques (Par. Gr. 2419; Holkhamicus 109) – Cosmas le Hiéromoine – Chrysopée*, Paris, Les Belles Lettres, 2000.
* Matteo Martelli (ed), *The Four Books of Pseudo-Democritus*, Maney Publishing, 2014.

#### งานวิจัย

* Dylan M. Burns, " μίξεώς τινι τέχνῃ κρείττονι : Alchemical Metaphor in the *Paraphrase of Shem* (NHC VII,1) ", *Aries* 15 (2015), p. 79–106.
* Alberto Camplani, " Procedimenti magico-alchemici e discorso filosofico ermetico " in Giuliana Lanata (ed.), *Il Tardoantico alle soglie del Duemila*, ETS, 2000, p. 73–98.
* Alberto Camplani and Marco Zambon, " Il sacrificio come problema in alcune correnti filosofice di età imperiale ", *Annali di storia dell'esegesi* 19 (2002), p. 59–99.
* Régine Charron and Louis Painchaud, " 'God is a Dyer,' The Background and Significance of a Puzzling Motif in the Coptic *Gospel According to Philip (CG II, 3)*, *Le Muséon* 114 (2001), p. 41-50.
* Régine Charron, " The Apocryphon of John (NHC II,1) and the Greco-Egyptian Alchemical Literature ", *Vigiliae Christinae* 59 (2005), p. 438-456.
* Philippe Derchain, "L'Atelier des Orfèvres à Dendara et les origines de l'alchimie," *Chronique d'Égypte*, vol. 65, no 130, 1990, p. 219–242.
* Korshi Dosoo, " A History of the Theban Magical Library ", *Bulletin of the American Society of Papyrologists* 53 (2016), p. 251–274.
* Olivier Dufault, *Early Greek Alchemy, Patronage and Innovation in Late Antiquity*, California Classical Studies, 2019, Early Greek Alchemy, Patronage and Innovation in Late Antiquity.
* Sergio Knipe, " Sacrifice and self-transformation in the alchemical writings of Zosimus of Panopolis ", in Christopher Kelly, Richard Flower, Michael Stuart Williams (eds.), *Unclassical Traditions. Volume II: Perspectives from East and West in Late Antiquity,* Cambridge University Press, 2011, p. 59–69.
* André-Jean Festugière, *La Révélation d'Hermès Trismégiste*, Paris, Les Belles Lettres, 2014 ISBN 978-2-251-32674-0, OCLC 897235256.
* Kyle A. Fraser, " Zosimos of Panopolis and the Book of Enoch: Alchemy as Forbidden Knowledge ", *Aries* 4.2 (2004), p. 125–147.
* Kyle A. Fraser, " Baptized in Gnosis: The Spiritual Alchemy of Zosimos of Panopolis ", *Dionysius* 25 (2007), p. 33–54.
* Kyle A. Fraser, " Distilling Nature's Secrets: The Sacred Art of Alchemy ", in John Scarborough and Paul Keyser (eds.), *Oxford Handbook of Science and Medicine in the Classical World,* Oxford University Press, 2018, p. 721–742. 2018. .
* Shannon Grimes, *Becoming Gold: Zosimos of Panopolis and the Alchemical Arts in Roman Egypt*, Auckland, Rubedo Press, 2018, ISBN 978-0-473-40775-9
* Paul T. Keyser, " Greco-Roman Alchemy and Coins of Imitation Silver ", *American Journal of Numismatics* 7–8 (1995–1996), p. 209–234.
* Paul Keyser, " The Longue Durée of Alchemy ", in John Scarborough and Paul Keyser (eds.), *Oxford Handbook of Science and Medicine in the Classical World,* Oxford University Press, 2018, p. 409–430.
* Jean Letrouit, "Chronologie des alchimistes grecs," in Didier Kahn and Sylvain Matton, *Alchimie: art, histoire et mythes*, SEHA-Archè, 1995, p. 11–93.
* Lindsay, Jack. *The Origins of Alchemy in Greco-Roman Egypt*. Barnes & Noble, 1970.
* Paul Magdalino and Maria Mavroudi (eds.), *The Occult Sciences in Byzantium*, La Pomme d'or, 2006.
* Martelli, Matteo (2014). "The Alchemical Art of Dyeing: The Fourfold Division of Alchemy and the Enochian Tradition". *Laboratories of Art*. Archimedes. Vol. 37. Cham: Springer International Publishing. pp. 1–22. doi:10.1007/978-3-319-05065-2\_1. ISBN 978-3-319-05064-5.
* Matteo Martelli, " Alchemy, Medicine and Religion: Zosimus of Panopolis and the Egyptian Priests ", *Religion in the Roman Empire* 3.2 (2017), p. 202–220.
* Merianos, Gerasimos (23 November 2017). "Alchemy". *The Cambridge Intellectual History of Byzantium*. Cambridge University Press. pp. 234–251. doi:10.1017/9781107300859.015. ISBN 978-1-107-30085-9.
* *Greek Alchemy from Late Antiquity to Early Modernity*. De Diversis Artibus. Vol. 104. Turnhout: Brepols Publishers. 2018. doi:10.1484/m.dda-eb.5.116173. ISBN 978-2-503-58191-0.
* Daniel Stolzenberg, " Unpropitious Tinctures: Alchemy, Astrology & Gnosis According to Zosimos of Panopolis ", *Archives internationales d'histoire des sciences* 49 (1999), p. 3–31.
* Cristina Viano, " Byzantine Alchemy, or the Era of Systematization ", in John Scarborough and Paul Keyser (eds.), *Oxford Handbook of Science and Medicine in the Classical World,* Oxford University Press, 2018, p. 943–964.
* Vlachou, C.; McDonnell, J.G.; Janaway, R.C. (2002). "Experimental investigation of silvering in late Roman coinage". *MRS Proceedings*. **712**. doi:10.1557/PROC-712-II9.2. ISSN 0272-9172.

### ช่วงต้นสมัยใหม่

* Principe, Lawrence and William Newman. *Alchemy Tried in the Fire: Starkey, Boyle, and the Fate of Helmontian Chymistry*. University of Chicago Press, 2002.

## แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิพจนานุกรมภาษาอังกฤษ (English) มีความหมายของคำว่า:
**Alchemy**

 อังกฤษ วิกิคำคมภาษาอังกฤษ (English) มีคำคมที่กล่าวโดย หรือเกี่ยวกับ:
**Alchemy**

Wikisource
วิกิซอร์ซภาษาอังกฤษ (English) มีข้อมูลต้นฉบับเกี่ยวกับ:
**Alchemy**

วิกิตำราภาษาอังกฤษ (English) มีคู่มือ ตำรา หรือวิธีการเกี่ยวกับ:
**Alchemy**