# ไตรพิสุทธิ์

| ไตรพิสุทธิ์ |
| --- |
|  |
| ไตรพิสุทธิ์ |
| จีน | 三清 |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Sānqīng |
| กวางตุ้งมาตรฐาน |
| ยฺหวิดเพ็ง | Saam1 Cing1 |

 |
|  |

**ไตรพิสุทธิ์** หรือ **ซันชิง** (三清) หรือที่เรียกว่า **มรรคาจารย์ (道祖)** เป็นสามมหาเทพ (天尊) ผู้ปกครองสูงสุดแห่งสากลจักรวาล ตามความเชื่อของศาสนาเต๋า ได้แก่

* หยกพิสุทธิ์ หรืออฺวี้ชิง (玉清) คือ มหาเทพหยวนสื่อ
* อัครพิสุทธิ์ หรือซั่งชิง (上清) คือ มหาเทพหลิงเป่า
* บรมพิสุทธิ์ หรือไท่ชิง (太清) คือ มหาเทพเต้าเต๋อ

เดิมหมายถึงสามพิภพเซียนที่เรียกว่า**"ไตรพิสุทธิ์ภูมิ" (三清境)** คือ

* หยกพิสุทธิ์ภูมิ หรือแดนอฺวี้ชิง (玉清境) อยู่ที่สวรรค์ชิงเว่ย หรือพิสุทธิ์เอียดฟ้า (清微天)
* อัครพิสุทธิ์ภูมิ หรือแดนซั่งชิง (上清境) อยู่ที่สวรรค์อฺวี่อฺวี๋ หรือบัญญัติเปี่ยมฟ้า (禹餘天)
* บรมพิสุทธิ์ภูมิ หรือแดนไท่ชิง (太清境) อยู่ที่สวรรค์ต้าชื่อ หรือมหาชาดฟ้า (大赤天)

ตามความเชื่อจักรวาลของเต๋า ไตรพิสุทธิ์ภูมิเป็นแดนเซียนสามชั้นฟ้าตั้งอยู่เหนือชั้นสวรรค์ที่เรียกว่าจงหมินเทียน หรือหน่อมนุษย์ฟ้า (种民天) ซึ่งเป็นชั้นหนึ่งของสวรรค์ในลำดับการปกครองสวรรค์ ต่อมาคำว่าไตรพิสุทธิ์ (ซันชิง) ได้ใช้เรียกมหาเทพสามองค์ ได้แก่:

* หยกพิสุทธิ์อฺวี้ชิง คือ มหาเทพหยวนสื่อเทียนจุน (元始天尊)
* อัครพิสุทธิ์ซั่งชิง คือ มหาเทพหลิงเป่าเทียนจุน (灵宝天尊)
* บรมพิสุทธิ์ไท่ชิง คือ มหาเทพมหาเทพเต้าเต๋อ (道德天尊)

ตามตำนานเทพของเต๋า จอมเทพทั้งสามองค์จุติขึ้นตั้งแต่แรกเริ่มเมื่อฟ้าดินก่อกำเนิด ดังนั้นจึงถูกยกย่องว่า **ไตรพิสุทธิ์มรรคาจารย์** หรือ **ซันชิงเต้าจู่** (三清道祖)

ไตรพิสุทธิ์ถือเป็นสภาวะดั้งเดิมของเอกาปราณ (一炁) ซึ่งเป็นอีกนามหนึ่งของเต๋า

มีวาทะอันโด่งดังของเต๋าที่กล่าวว่า

>
> "หนึ่งปราณแปรไตรพิสุทธิ์ (一炁化三清)"
>
>
>

คำกล่าวนี้อ้างถึงฉากเริ่มต้นของตำนานการสร้างโลกตามความเชื่อของศาสนาเต๋า ซึ่งหมายความว่า จุดเริ่มต้นของจักรวาลนั้นไม่มีสิ่งใดเลยนอกจากเต๋า หรือที่เรียกว่าเอกาปราณ ต่อมาพลังนี้ได้แปรเปลี่ยนอุบัติออกมาเป็นเทพเจ้าสูงสุดสามพระองค์ ผู้ทรงเป็นปฐมเทพแห่งความบริสุทธิ์ทั้งสาม หรือที่รู้จักกันในนาม **ไตรพิสุทธิ์**

นอกจากนี้ วาทะดังกล่าวยังสามารถอ้างถึงระดับการบำเพ็ญตบะขั้นสูงของเต๋า ซึ่งมีการอธิบายไว้ว่า:

>
> "เบญจธาตุหลอมรวมหนึ่งปราณ หนึ่งปราณจำแลงไตรพิสุทธิ์ (五行合爲一炁，一炁化作三清)"
>
>
>

ประโยคนี้หมายถึงระยะสำคัญของการบำเพ็ญเพียรภายในของลัทธิเต๋า ซึ่งกล่าวไว้ว่า เมื่อพลังทั้งห้าสาย (เบญจธาตุ) ถูกหลอมรวมผสมผสานกันอย่างสมบูรณ์จนกลายเป็นหนึ่งปราณแล้ว ลมปราณจะสำแดงออกมาเป็นไตรพิสุทธิ์ในที่สุด

คำกล่าวนี้มีความหมายแฝงสองนัย เนื่องจากตามหลักจักรวาลวิทยาของเต๋านั้น ร่างกายของมนุษย์คือจักรวาลจำลองขนาดเล็ก ในขณะที่จักรวาลก็คือร่างกายมนุษย์ขนาดมหึมา ดังนั้น สิ่งใดก็ตามที่เกิดขึ้นในช่วงการสร้างจักรวาล ก็สามารถเกิดขึ้นภายในร่างกายของทุกคนได้เช่นกัน

ไตรพิสุทธิ์ถือเป็นต้นกำเนิดของสรรพสิ่งทั้งปวงในสากลจักรวาล และเชื่อกันว่าพระองค์ทรงมีอำนาจเหนือกาลเวลา นอกจากนี้ บางมุมมองยังเข้าใจกันว่าทั้งสามพระองค์เป็นตัวแทนของ อดีต ปัจจุบัน และอนาคต

|  |
| --- |
| **ไตรพิสุทธิ์มรรคาจารย์** |
|  |  |  |
| **บรมพิสุทธิ์** | **หยกพิสุทธิ์** | **อัครพิสุทธิ์** |
| ไท่ซ่างเหล่าจวิน (มหาเทพแห่งมรคาธรรม) | หยวนสื่อเทียนจุน (มหาเทพแห่งปฐมบรรพกาล) | หลิงเป่าเทียนจุน (มหาเทพแห่งทิพยรัตนมณี) |
| **ปรมาพฤฒาจารย์** | **วิมรรคามหาราช** | **มหามรรคาบดี** |
| มักปรากฏพระวรกาลในลักษณะทรงถือพัชนี บางครั้งทรงถือของมงคลอื่น ๆ และประทับอยู่บนพระแท่นบัลลังก์ สื่อถึงการปัดเป่าทุกข์และการสั่งสอนธรรม | ทรงถือไข่มุกที่หลอมกลั่นจากมวลรวมแห่งพลังชีวิต (ปราณต้นอันวุ่ยวาย) และประทับอยู่บนพระแท่นบัลลังก์ อันประดับด้วยรัตนชาติ สื่อถึงจุดกำเนิดจักรวาล | ทรงถือคทาสมปรารถนา (หรูอี้) และประทับอยู่บนพระแท่นบัลลังก์ สื่อถึงกฎเกณฑ์และการประทานพร |

## ลำดับชั้นฟ้า

ตามความเชื่อดั้งเดิมของจีน คำว่า **ฟ้า** หรือ **เทียน (天)** เดิมถูกแบ่งตามทิศทางเป็นส่วนต่าง ๆ ดังปรากฏในคัมภีร์ฮ่วยหนาน (淮南子) ได้แก่

| ทิศทาง | จีน | ทับศัพท์ | แปลไทย |
| --- | --- | --- | --- |
| กลาง | 钧天 | จวินเทียน | ดุลนภา |
| ตะวันออก | 苍天 | ชางเทียน | นีลนภา |
| ตะวันออกเฉียงเหนือ | 旻天 | หมินเทียน | สารทนภา |
| เหนือ | 玄天 | เสฺวียนเทียน | คุยหนภา |
| ตะวันตกเฉียงเหนือ | 幽天 | โยวเทียน | ดุษณีนภา |
| ตะวันตก | 颢天 | ฮ่าวเทียน | เศวตนภา |
| ตะวันตกเฉียงใต้ | 朱天 | จูเทียน | รัตนภา |
| ใต้ | 炎天 | เหยียนเทียน | เตโชนภา |
| ตะวันออกเฉียงใต้ | 阳天 | หยางเทียน | สุริยนภา |

แต่ภายหลังจากที่พระพุทธศาสนาเผยแผ่เข้าสู่จีน ทำให้รับอิทธิพลจากแนวคิดเรื่องจักรวาลของพระพุทธศาสนา และเริ่มมองว่าสวรรค์มีลำดับชั้นสูงต่ำแตกต่างกัน คติของเต๋าเชื่อว่าสรรพสิ่งใต้ฟ้าและดินล้วนเกิดจากพลัง **ปราณ** หรือ **ชี่ (炁)** โดยชี่ที่เบาบริสุทธิ์จะลอยขึ้นกลายเป็นฟ้า ส่วนชี่ที่หนักขุ่นจะจมลงกลายเป็นแผ่นดิน ดังนั้น สวรรค์ที่อยู่ในระดับชั้นยิ่งสูง ก็ยิ่งมีสถานะสูงส่งมากยิ่งขึ้น

ตำนานเทพปกรณัมของเต๋านั้นไม่ได้ถูกสร้างขึ้นโดยบุคคลเดียว หรือยุคสมัยเดียว จึงทำให้มีแนวคิดที่แตกต่างกันออกไป บ้างก็ว่าสวรรค์มี 3 ชั้น, 9 ชั้น, 32 ชั้น, 36 ชั้น ไปจนถึง 81 ชั้นฟ้า ทว่าชั้นสูงสุดล้วนตรงกันว่าคือสามพิภพเซียนบริสุทธิ์ หรือไตรพิสุทธิ์ภูมิ ได้แก่ หยกพิสุทธิ์ (อวี้ชิง) อัครพิสุทธิ์ (ซั่งชิง) และบรมพิสุทธิ์ (ไท่ชิง) คติเต๋าเชื่อว่าชั้นฟ้าที่กล่าวมาข้างต้นนั้นต่างมีผู้ปกครองดูแล คัมภีร์ส่วนใหญ่ของเต๋ากล่าวว่าผู้เป็นเจ้าแห่งดินแดนหยกพิสุทธิ์ คือมหาเทพหยวนสื่อ ส่วนผู้ปกครองดินแดนวิสุทธิ์อีกสองแห่งที่เหลือนั้น คัมภีร์แต่ละเล่มมีการระบุไว้แตกต่างกันออกไป ทว่าปัจจุบัน แนวคิดเต๋าถือว่ามหาเทพหลิงเป่า คือเจ้าแห่งดินแดนอัครพิสุทธิ์และมหาเทพเต้าเต๋อ คือเจ้าแห่งดินแดนบรมพิสุทธิ์

## กำเนิดเต๋า

จากซ้ายไปขวา：มหาเทพเต้าเต๋อ, มหาเทพหยวนซื่อ, มหาเทพหลิงเป่า
เต๋ายุคดั้งเดิม หรือเต๋าโบราณ ถือว่าเล่าจื๊อ เป็นผู้ก่อตั้งวางรากฐานของเต๋า จึงเรียกเล่าจื๊อว่าหุนหยวนพฤฒาจารย์ (混元老君)

ตามหนังสือฝอกวงเจียวเคอซู ซึ่งเขียนขึ้นโดยพระอาจารย์ซิงอวิ๋น ภิกษุในพระพุทธศาสนาฝ่ายจีน (ฮั่น) กล่าวว่าเต๋าเดิมมีนิกายจำนวนมากมาย แต่ละนิกายต่างมีเทพเซียนที่เคารพบูชาเป็นหลักของตน ต่อมาต้องการผสานแนวคิดของนิกายสำคัญต่าง ๆ ที่สืบทอดมา เต๋าจึงได้คัดเลือกเทพเจ้าที่มีอิทธิพลสูงสุดจากสามนิกายหลัก มาเป็นศูนย์รวมแห่งความศรัทธา เพื่อคลี่คลายความแตกต่างระหว่างนิกายต่าง ๆ เทพสามองค์ที่ถูกรวมกันนี้ก็คือ **ไตรพิสุทธิ์** แต่ความเป็นจริงเทพแต่ละนิกายที่เต๋าดั้งเดิมเคารพบูชานั้น มิได้มีเพียงสามองค์นี้เท่านั้น แต่ยังมีอีกหลายองค์

สมัยราชวงศ์จิ้น นักพรตเก๋อหงเขียนคัมภีร์เป้าผูได้กล่าวถึงแนวคิดที่ว่า เล่าจื๊อมีอาจารย์คือปฐมาจารย์ (หยวนจวิน) ต่อมาสมัยราชวงศ์เหลียงใต้ อัครมหาเสนาบดีซานจงได้เรียบเรียงหนังสือทำเนียมชั้นเทพเซียน จัดลำดับชั้นของเทพเซียน ยกให้มหาเทพหยวนสื่อมีสถานะสูงสุด และจัดให้อยู่เหนือเล่าจื๊อ ต่อมาราชวงศ์ถังได้เพิ่มไท่ซั่งอฺวี้เฉินเต้าจวิน (太上玉晨道君) เข้ามาจัดให้อยู่ร่วมกับมหาเทพหยวนสื่อ และไท่ซ่างเหล่าจวิน รวมเรียกว่า **ไตรพิสุทธิ์** ต่อมาไท่ซ่างอวี้เฉินเต้าจวินเปลี่ยนชื่อเป็นมหาเทพหลิงเป่า และไท่ซ่างเหล่าจวินก็เรียกอีกอย่างว่ามหาเทพเต้าเต๋อ นอกจากนี้เต๋ายังมีอีกแนวคิดหนึ่งว่า

* แดนอฺวี้ชิง (หยกพิสุทธิ์ภูมิ) คือสวรรค์ชิงเวย หรือพิสุทธิ์เอียดฟ้า (清微天) เป็นที่ประทับของเจ้าสมบัติฟ้า หรือเทียนเป่าจวิน (天宝君)
* แดนซั่งชิง (อัครพิสุทธิ์ภูมิ) คือสวรรค์อฺวี่อฺวี๋ หรือบัญญัติเปี่ยมฟ้า (禹余天) เป็นที่ประทับของเจ้าสมบัติญาณ หรือหลิงเป่าจวิน (灵宝君)
* แดนไท่ชิง (บรมพิสุทธิ์ภูมิ) คือสวรรค์ต้าฉื่อ หรือมหาชาดฟ้า (大赤天) เป็นที่ประทับของเจ้าสมบัติเทพ หรือเสินเป่าจวิน (神宝君)

และเหนือกว่าสามชั้นนี้ขึ้นไปคือสวรรค์ต้าหลัว หรือมหาข่ายฟ้า (大罗天) เป็นที่ประทับของเทวราชหยวนสื่อ (元始天王) ดังปรากฏในตำราหีบเมฆาสัตบรรพ (อฺวี๋จี๋ชีเชียน) บรรพ 3 ว่าด้วยต้นกำเนิดเต๋า

แนวคิดเต๋าสายนิกายตะวันออก ผู้ก่อตั้งคือลู่ซีซิงมีผลงานคือห้องสิน กล่าวว่าปรมาจารย์หงหยวน (หงหยวนเหล่าจู่) เป็นปฐมเทพถือกำเนิดขึ้นภายหลังปรมาจารย์หุนหยวนผานกู่ ซึ่งปรมาจารย์หงหยวน (鸿元老祖) เป็นอาจารย์ของบรมเทพไตรพิสุทธิ์ นอกจากนี้ยังมีเทพอีกองค์หนึ่งคือปรมาจารย์หงจวิน (หงจวินเหล่าจู่) กล่าวกันว่าถือกำเนิดจากพฤฒาจารย์หุนหยวนเหล่าจวิน (混元老君)

ช่วงปลายราชวงศ์ซ่งเหนือ นักพรตบางกลุ่มของนิกายเสินเซียวอ้างว่าเทพเจ้าที่มีสถานะสูงสุดคือมหาชั้นฟ้าฝูหลีหยวนสื่อ พระองค์เป็นเทพบิดร (พ่อ) ของมหาเทพหยวนสื่อและเจ้าดาวเทียนโซ่ว (หยกพิสุทธิ์สัจราช) อีกทั้งยังเป็นเทพอัยกา (ปู่) ของมหาเทพเต้าเต๋อ มหาเทวีของมหาเทพฝูหลีหยวนสื่อคือพระแม่เทวีอฺวี้ชิง (อฺวี้ชิงเสินหมู่หยวนจวิน) นอกจากนี้ ยังมีอีกความเชื่อหนึ่งอ้างว่าเทพปฐมคือหยวนสื่อมหาราช (หยวนสื่อซั่งตี้) และยกย่องว่าพระองค์เป็นบูรพาเทพของมหาพรหม

แต่ความเชื่อของประชาชนทั่วไปก็มิได้ยอมรับแนวคิดเรื่องไตรพิสุทธิ์มรรคาจารย์อย่างเคร่งครัด เพราะยังคงยกย่องจักรพรรดิหยกมหาราช (อฺวี้หวงซั่งตี้) ว่าเป็นจักรพรรดิเทพที่มีสถานะสูงสุดมาโดยตลอด

## หนึ่งปราณแปรไตรพิสุทธิ์

ไตรพิสุทธิ์ คือ สามบริสุทธิ์บรมเทพเป็นสัญลักษณ์ของหลักตรีเทวนิยม ที่คติเต๋าให้การยอมรับ โดยเต๋ามีคำกล่าวที่ว่า **"หนึ่งปราณแปรไตรพิสุทธิ์" (一炁化三清)** คัมภีร์เต้าเต๋อจิง บันทึกว่า

> เต๋าเกิดหนึ่ง หนึ่งเกิดสอง สองเกิดสาม สามเกิดหมื่นสรรพสิ่ง
>
>

 เนื่องจากแนวคิดเต๋าตีความความหมายนี้ว่า "มหามรรค" (มหาเต๋า) ได้จำแลงเป็น "หุนตุ้นหยวนชี่" (ปราณต้นอันวุ่นวาย) จากนั้นปราณต้นจึงจำแนกออกเป็นหยินหยาง (ปราณคู่) และจากปราณคู่หยินหยางแปรเปลี่ยนเป็นสามประสาน หรือซันไฉ (三才) อันได้แก่ ฟ้าดินและมนุษย์ จึงเป็นต้นกำเนิดของสรรพสิ่งทั้งปวงในโลก ด้วยเหตุที่ **หนึ่งแปรเป็นสาม สามรากจากหนึ่ง** ลัทธิเต๋าจึงถือว่าสามเทพสูงสุด (ไตรพิสุทธิ์) คือ เต๋าในรูปแบบองค์ภาคนิรมิต (บุคลาธิษฐาน)

## ความเห็นจากสำนักวิชาอื่น

### ขงจื๊อดั้งเดิม

ปรัชญาเมธีจูซี (ผู้เฒ่าหุบเขาเมฆา) เป็นนักปราชญ์ขงจื๊อซ่งหมิงผู้โด่งดัง ได้กล่าววิพากษ์ว่า แนวคิดเรื่องไตรพิสุทธิ์ของศาสนาเต๋านั้นเป็นการลอกเลียนแบบแนวคิดตรีกายของพระพุทธศาสนา แต่เป็นการลอกเลียนที่ไม่สมบูรณ์ จึงทำให้ดูประหลาดพิลึก ตัวอย่างของพระพุทธศาสนาถือว่าพระโคตมพุทธเจ้า ทรงมีพระกายทั้ง 3 คือธรรมกายหนึ่ง สัมโภคกายหนึ่ง และนิรมาณกายหนึ่ง ซึ่งทั้งสามคือหนึ่งเดียว แต่แนวคคิดเต๋าแม้จะยกย่องเล่าจื๊อเป็นหนึ่งในไตรพิสุทธิ์ กลับถือว่ามหาเทพหยวนสื่อ และไท่ซ่างเต้าจวิน (ปรมามรรคาบดี) ไม่ได้เป็นองค์เดียวกับเล่าจื๊อ สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่าเต๋าทำผิดพลาดในการพยายามเลียนแบบพระพุทธศาสนา นอกจากนี้ ปรัชญาเมธีจูซียังยืนยันว่าเล่าจื๊อเป็นเพียงปุถุชนธรรมดาเท่านั้น เมื่อเสียชีวิตลงก็ย่อมกลายเป็นเพียงดวงวิญญาณ (ผี) จึงไม่ควรยกย่องไท่ซ่างเหล่าจวินให้อยู่เหนือกว่ามหาชั้นฟ้าอฺวี้หวงพระผู้เป็นเจ้า ปรัชญาเมธีจูซีได้ตำหนิการกระทำของศาสนิกชนเต๋าในเรื่องนี้ด้วยความโกรธเคืองว่า **กำเริบเสิบสาน บังอาจถึงที่สุด!**
อย่างไรก็ตาม อาจารย์ซุนหนานได้โต้แย้งทัศนะนี้ไว้ในผลงานที่ชื่อหลิงเป่าหลิงเจี้ยวจี้ตู้จินซู (灵宝领教济度金书) ว่าหยกพิสุทธิ์มหาเทพหยวนสื่อ (อฺวี้ชิงหยวนสื่อเทียนจุน) เป็นเทพประมุขของไตรพิสุทธิ์ และจักรพรรดิหยกมหาราชเป็นเทพประมุขของเจ็ดเทพบดี ทั้งสองพระองค์ต่างมีสถานะอันศักดิ์สิทธิ์เป็นเอกเทศ และไม่ได้มีความเหลื่อมล้ำต่ำสูง หรือแบ่งแยกฐานะระหว่างกันแต่อย่างใด

ปรัชญาเมธีจูซีเคยแสดงความเห็นไว้ว่า เหตุผลที่จักรพรรดิสวรรค์ (พระเจ้าสูงสุด) ทรงมีสถานะเป็นฟ้าได้นั้น ก็เพราะมีบัญญัติฟ้า (天理) ที่กำหนดครรลองอยู่ หากปราศจากซึ่งบัญญัติฟ้าแล้วจักรพรรดิสวรรค์ก็ไม่อาจดำรงฐานะเป็นฟ้าได้ สิ่งนี้เปรียบได้กับพระมหากษัตริย์ที่จำเป็นต้องปกครองราษฎรด้วยหลักเมตตาธรรม แม้ว่าบัญญัติฟ้าจะเป็นผู้กำหนดชะตาที่แท้จริงของท้องนภาอันไพศาล แต่ในความเป็นจริงแล้ว หาได้เป็นไปตามที่เต๋ากล่าวอ้างไม่ ที่ว่ามีไตรพิสุทธิ์มหาเทพทรงฉลองพระองค์เสด็จประทับอยู่ ณ บนฟากฟ้าสุราลัย (ราวกับมีตัวตนจริง)

## ความเห็นจากศาสนาอื่น

### นิกายโปรเตสแตนต์

เหลียงฟาศิษยาภิบาลและมิชชันนารีนิกายโปรเตสแตนต์ ได้เขียนไว้ในผลงานของเขาที่ชื่อคติธรรมเตือนโลก ซึ่งวิพากษ์โจมตีการกราบไหว้บูชาไตรพิสุทธิ์มรรคาจารย์ และสามขุนมหาราช (เจ้าพ่อสามภพ) กล่าวว่า สถานะอันสูงส่งของเทพเจ้าเหล่านี้ถูกเปลี่ยนแปลงไปตามความพึงพอใจของพระเจ้าแผ่นดินแต่ละยุคสมัย พร้อมทั้งยืนยันว่า รูปเคารพของไตรพิสุทธิ์และตรีขุนนั้น เป็นเพียงรูปจำลองที่ปั้นจากดิน แกะสลักจากไม้ หรือวาดบนกระดาษไร้ซึ่งชีวิต ดังนั้นรูปเคารพเหล่านี้จึงย่อมไม่สามารถคุ้มครองเหล่าบนักพรตเต๋าที่กราบไหว้บูชาได้ และยิ่งไม่สามารถทำให้พวกเขาบรรลุเป็นเทพเซียนได้

นอกจากนี้ เหลียงฟายังกล่าวว่าผู้ที่ไม่ยอมเคารพต่อ พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงดำรงอยู่ด้วยพระองค์เอง แต่กลับไปบูชาเทพเจ้าปลอม ย่อมเป็นการลบหลู่พระเจ้าแท้จริงเพียงพระองค์เดียวผู้ทรงสร้างฟ้าดินและสรรพสิ่งทั้งปวง

## ด้านวรรณกรรม

### ห้องสิน

ห้องสินนิยายจีนแนวเทพปกรณัมอันโด่งดัง มีเนื้อเรื่องว่าไท่ซ่างเหล่าจวิน หยวนสื่อเทียนจุน และประมุขนิกายทงเทียน (ทงเทียนเจี้ยวจู่) ทั้งสามมรรคาจารย์ ต่างสังกัดอยู่ในสำนักเดียวกัน มีอาจารย์คือนักพรตหงจวิน (หงจวินเต้าเหริน) ตามเนื้อเรื่องมีตอนที่ไท่ซ่างเหล่าจวินได้ใช้เคล็ดวิชา **"หนึ่งปราณแปรไตรพิสุทธิ์" (一炁化三清)** เพื่อสร้างร่างแยกออกมาสามร่างในการเอาชนะทงเทียนเจี้ยวจู่ ต่อมานักพรตหงจวินได้ใช้อุบายบังคับให้ลูกศิษย์ทั้งสามหยุดการต่อสู้เข่นฆ่ากันเอง ซึ่งแผนการสถาปนาเทพ (เฟิงเสิน) ทั้งหมดนี้ ถูกมองว่าเป็นผลผลิตจากการตกลงแลกเปลี่ยนกันระหว่างจักรพรรดิสวรรค์ กับปรมาจารย์หงจวินผู้เป็นร่างอวตารของมรรคาฟ้า (เทียนเต้า) นอกจากนี้ โครงเรื่องเกี่ยวกับการต่อสู้ระหว่างสามมรรคาจารย์ ยังถูกวิเคราะห์ว่าเป็นการ **"ฉายภาพสะท้อน"** ถึงการต่อสู้แก่งแย่งชิงดีในโลกแห่งความเป็นจริงระหว่างสามนิกายหลักในประวัติศาสตร์ของเต๋า ได้แก่ นิกายซ่างชิง (上清派), นิกายหลิงเป่า (灵宝派) และนิกายเจิ้งอีเต้า (正一道)

ข้อที่ควรสังเกตคือวรรณกรรมเรื่องห้องสิน มีการบรรยายลักษณะของเทพเจ้าบางองค์ที่แตกต่างไปจากทัศนะของศาสนาเต๋าโดยสิ้นเชิง ตัวอย่างเช่น ในโลกแห่งความเป็นจริงตามหลักคำสอนของเต๋าหยวนสื่อเทียนจุน และเต้าเต๋อเทียนจุน เป็นเทพสูงสุดและเป็นสองในไตรพิสุทธิ์ แต่ในโลกของนวนิยาย ทั้งสององค์กลับถูกเขียนให้เป็นเพียงศิษย์ของหงจวินเหล่าจู่เท่านั้น นอกจากนี้ ฉบับนวนิยายยังไม่มีการปรากฏตัวของหลิงเป่าเทียนจุน แต่กลับปรากฏตัวละครที่ถูกเรียกว่าธรรมาจารย์หลิงเป่า (灵宝法师) ขึ้นมาแทน และนอกเหนือจากเต้าเต๋อเทียนจุนแล้ว ยังมีตัวละครที่เรียกว่าเต้าเต๋อเจินจวิน หรือสัจเซียนเต้าเต๋อ (道德真君) ปรากฏขึ้นมาอีกด้วย ส่วนสิ่งที่เรียกว่า **ไตรพิสุทธิ์** ของนวนิยายเรื่องนี้ แท้จริงแล้วคือร่างแยกที่ไท่ซ่างเหล่าจวิน (เล่าจื๊อ) ใช้พลังลมปราณ (ชี่) เนรมิตขึ้นมา ซึ่งถูกเรียกว่า **เซียนเต๋าซั่งชิง (ซั่งชิงเต้าเหริน) เซียนเต๋าอฺวี้ชิง (อฺวี้ชิงเต้าเหริน) และเซียนเต๋าไท่ชิง (ไท่ชิงเต้าเหริน)** ส่วนตัวละครอย่างหงจวินเหล่าจู่ ทงเทียนเจี้ยวจู่ และสัจเซียนจฺวี้หลิวซุน ไม่เคยถูกกล่าวถึงในหลักศาสนจักรเต๋าโลกแห่งความเป็นจริงเลย แต่เป็นตัวละครที่ผู้เขียนจินตนาการและสร้างสรรค์ขึ้นมาเองทั้งสิ้น

## อ้างอิง