# ซ็องบุน

|  |
| --- |
| ชุลชินซ็องบุน |
| แผนภาพระบบซ็องบุนตามที่ HRNK อธิบาย |
| *ชุลชินซ็องบุน* |
| ฮันกึล | 출신성분 |
| ฮันจา | 出身成分 |
| อาร์อาร์ | *chulsin seongbun* |
| เอ็มอาร์ | *ch'ulsin sŏngbun* |

ซ็องบุน (เกาหลี: 성분) เรียกอย่างเป็นทางการว่า **ชุลชิน-ซ็องบุน** (เกาหลี: 출신성분; มาจากคำว่า 出身 หมายถึง "ต้นกำเนิด" และ 成分 หมายถึง "ส่วนประกอบ" ในภาษาจีน-เกาหลี) คือระบบสถานภาพโดยกำเนิดที่ใช้ในประเทศเกาหลีเหนือ ข้อมูลจากคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนในเกาหลีเหนือของสหรัฐและสถาบันวิสาหกิจอเมริกันระบุว่าระบบนี้ตั้งอยู่บนพื้นฐานทางภูมิหลังทางการเมือง สังคม และเศรษฐกิจของบรรพบุรุษสายตรง ตลอดจนพฤติกรรมของญาติพี่น้อง ข้อมูลจากตำรวจลับเกาหลีเหนือระบุว่า*ซ็องบุน* ถูกใช้เพื่อจัดจำแนกพลเมืองเกาหลีเหนือออกเป็นสามวรรณะหลัก ได้แก่ แกนนำ ลังเล และปรปักษ์ นอกเหนือจากการจัดกลุ่มย่อยอีกประมาณห้าสิบกลุ่ม และใช้ตัดสินว่าบุคคลนั้นจะได้รับความไว้วางใจให้รับผิดชอบหน้าที่ ได้รับโอกาสภายในเกาหลีเหนือ หรือแม้กระทั่งได้รับอาหารที่เพียงพอหรือไม่ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนในเกาหลีเหนือของสหรัฐและสถาบันวิสาหกิจอเมริกันระบุว่า*ซ็องบุน* ส่งผลต่อการเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาและการจ้างงานและโดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นตัวกำหนดว่าบุคคลนั้นมีคุณสมบัติเหมาะสมที่จะเข้าร่วมพรรคแรงงานเกาหลี พรรครัฐบาลของเกาหลีเหนือหรือไม่ อย่างไรก็ตาม สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีประกาศว่าพลเมืองทุกคนมีความเท่าเทียมกันและปฏิเสธการเลือกปฏิบัติใด ๆ ที่มีพื้นฐานมาจากภูมิหลังของครอบครัว

## รายละเอียด

ข้อมูลจากคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนในเกาหลีเหนือของสหรัฐ ระบุว่าโดยที่มีพื้นฐานมาจากโครงการลงทะเบียนผู้อยู่อาศัย ค.ศ. 1967–1970 ระบบนี้มีการจัดจำแนกหลักสามประการและการจัดกลุ่มย่อยประมาณ 50 กลุ่ม ดั้งนี้:

1. ชั้นแกนนำ (핵심 계층 / 核心階層) – 12 ประเภท:

* เจ้าหน้าที่รัฐ
* ครู
* ชาวนาเช่าที่ดิน
* บุคลากรในกองทัพประชาชนเกาหลี ณ ค.ศ. 1953 และทายาท
* สมาชิกพรรคแรงงานเกาหลี ณ ค.ศ. 1953 และทายาท
* พนักงานออฟฟิศ
* สมาชิกครอบครัวนักปฏิวัติ ณ ค.ศ. 1953 และทายาท
* สมาชิกครอบครัววีรชนผู้รักชาติ ณ ค.ศ. 1953 และทายาท
* ครอบครัวของผู้ที่ถูกสังหาร (เหยื่อ) ณ ค.ศ. 1953 และทายาท
* ครอบครัวของทหารผ่านศึกที่เสียชีวิต ณ ค.ศ. 1953 และทายาท
* ครอบครัวของผู้ทำประโยชน์ในเขตหลังกองทัพ ณ ค.ศ. 1953 และทายาท
* อื่น ๆ (เพื่อให้ครบ 12 ประเภทตามที่ระบุในต้นฉบับ)

2. ชั้นลังเล (동요 계층 / 動搖階層) – 18 ประเภท:

* พ่อค้าขนาดกลางและเล็ก ณ ค.ศ. 1948
* ช่างฝีมือ ณ ค.ศ. 1948
* เกษตรกร ณ ค.ศ. 1948
* ผู้ใช้แรงงาน ณ ค.ศ. 1948
* เกษตรกรที่มั่งคั่ง ณ ค.ศ. 1948
* เจ้าที่ดินขนาดกลางและเล็ก ณ ค.ศ. 1953 และทายาท
* ชาวเกาหลีในญี่ปุ่นที่ย้ายกลับมา
* อื่น ๆ (เพื่อให้ครบ 18 ประเภทตามที่ระบุในต้นฉบับ)

3. ชั้นปรปักษ์ (적대 계층 / 敵對階層) – 21 ประเภท:

* เจ้าที่ดินรายใหญ่ ณ ค.ศ. 1948 และทายาท
* นายทุน ณ ค.ศ. 1948 และทายาท
* ผู้ให้ความร่วมมือกับญี่ปุ่น ณ ค.ศ. 1948 และทายาท
* ฝ่ายปฏิกิริยา ณ ค.ศ. 1948 และทายาท
* สมาชิกพรรคช็อนโดอิสต์ ณ ค.ศ. 1948 และทายาท
* ผู้ที่เดินทางเข้าสู่เกาหลีเหนือจากทางใต้
* ผู้นับถือศาสนาคริสต์นิกายโปรเตสแตนต์ พุทธ และคาทอลิก ณ ค.ศ. 1948 และทายาท
* ผู้แปรพักตร์จากพรรค
* นักปรัชญา ณ ค.ศ. 1948 และทายาท
* บุคคลที่เคยทำงานในองค์กรศัตรู
* ครอบครัวของผู้ถูกกักขังและนักโทษ
* บุคคลที่มีความเกี่ยวข้องกับสายลับ
* กลุ่มฝักฝ่ายต่อต้านพรรคและต่อต้านการปฏิวัติ
* ครอบครัวของผู้ที่ถูกประหารชีวิต
* นักโทษที่ได้รับการปล่อยตัว
* นักโทษการเมือง
* สมาชิกพรรคประชาธิปไตยเกาหลี
* อื่น ๆ (เพื่อให้ครบ 21 ประเภทตามที่ระบุในต้นฉบับ)

ข้อมูลจากเฮเลน-หลุยส์ ฮันเตอร์ อดีตนักวิเคราะห์ของซีไอเอ ระบุว่าบุคคลที่มีภูมิหลังเป็นเจ้าที่ดิน พ่อค้า ทนายความ หรือศิษยาภิบาลคริสเตียน จะได้รับสถานะที่ต่ำมาก สถานะสูงสุดจะมอบให้แก่ทายาทของผู้ที่มีส่วนร่วมในการต่อต้านการยึดครองของญี่ปุ่นในช่วงและก่อนสงครามโลกครั้งที่สองและผู้ที่เป็นคนงานโรงงาน ผู้ใช้แรงงาน หรือเกษตรกร ณ ค.ศ. 1950 ด้านบี. อาร์. ไมเยอส์ รองศาสตราจารย์ด้านนานาชาติศึกษาแห่งมหาวิทยาลัยทงซอ ปูซาน ประเทศเกาหลีใต้ สรุปว่าชั้นแกนนำ (แฮ็กชิม) ประกอบด้วย "เจ้าหน้าที่พรรคระดับสูงและครอบครัว" ชั้นลังเล (ทงโย) สงวนไว้สำหรับชาวเกาหลีเหนือทั่วไป ในขณะที่ชั้นศัตรู (ช็อกแท) ประกอบด้วยองค์ประกอบที่อาจบ่อนทำลายระบอบได้ (เช่น อดีตเจ้าของที่ดิน) ฮันเตอร์ระบุว่าคอมมิวนิสต์ประสบความสำเร็จอย่างสูงในการพลิกกลับโครงสร้างสังคมช่วงก่อนการปฏิวัติ และซ็องบุนเป็นสิ่งที่สะท้อนถึงเรื่องนั้น ในมุมมองของเธอ "ชั้นที่ได้รับสิทธิพิเศษ" ประกอบด้วยร้อยละ 30 ของประชากร "คนธรรมดา" คิดเป็นร้อยละ 40 และ "ที่ไม่พึงปรารถนา" คิดเป็นร้อยละ 30 ที่เหลือ

แฟ้มข้อมูลของชาวเกาหลีเหนือทุกคนจะถูกจัดเก็บโดยเจ้าหน้าที่ความมั่นคงและเจ้าหน้าที่พรรค ตั้งแต่อายุ 17 ปี และมีการปรับปรุงข้อมูลทุกสองปี โดยทั่วไปแล้ว ซ็องบุนเป็นสิ่งที่ปรับปรุงให้ดีขึ้นได้ยาก แต่สามารถถูกลดระดับลงได้ด้วยหลายเหตุผลหลาย เช่น การขาดความกระตือรือร้นทางการเมือง การแต่งงานกับผู้มีสถานะต่ำกว่า หรือการถูกตัดสินว่ามีความผิดในอาชญากรรม (หรือมีสมาชิกในครอบครัวถูกตัดสินความผิด) ไม่ว่าจะเป็นคดีทางการเมืองหรือคดีอื่น ๆ ก่อนปลายทศวรรษ 1960 การปกปิดว่ามีญาติที่มีซ็องบุนไม่ดีนั้นยังพอเป็นไปได้ อย่างไรก็ตาม บรรพบุรุษของพลเมืองทุกคนได้รับการตรวจสอบอย่างละเอียดถี่ถ้วนโดยเริ่มจากการทำสำมะโนใน ค.ศ. 1966 มีการเสนอว่าการตรวจสอบเหล่านี้เป็นการตอบโต้ต่อการปฏิวัติวัฒนธรรมในจีนซึ่งเริ่มขึ้นใน ค.ศ. 1966 คิม อิล-ซ็องเกรงว่าปักกิ่งจะเข้ามาแทรกแซงประเทศของเขา ไม่ว่าจะโดยการรุกรานหรือการสนับสนุนรัฐประหาร (ก่อนหน้านี้ทหารจีนเคยถูกส่งเข้ามา "รุกรานเพื่อยั่วยุ" ในเกาหลี) จึงตั้งเป้าที่จะเพิ่มความมั่นคงภายในด้วยการจัดจำแนกพลเมืองของตน การตรวจสอบเหล่านี้ถูกทำซ้ำหลายครั้งในปีต่อ ๆ มา ด้วยเหตุผลที่หลากหลาย ตั้งแต่ความสงสัยเรื่องการทุจริตในการตรวจสอบครั้งก่อนไปจนถึงการกำจัดกลุ่มต่อต้านที่อาจเกิดขึ้น

บาร์บารา เดมิก นักข่าวชาวอเมริกัน บรรยายว่า "โครงสร้างชนชั้น" นี้เป็นการปรับปรุงรูปแบบของ "ระบบวรรณะ" ทางสายเลือด โดยผสมผสานลัทธิขงจื๊อเข้ากับลัทธิสตาลิน เธออ้างว่าภูมิหลังครอบครัวที่ไม่ดีจะถูกเรียกว่า "เลือดมีมลทิน" และตามกฎหมายแล้ว "เลือดมีมลทิน" นี้จะสืบทอดต่อไปถึงสามชั่วอายุคน อย่างไรก็ตาม เธอยืนยันว่าชาวเกาหลีเหนือไม่ได้รับแจ้งถึงการจัดลำดับสถานะของตน และเด็ก ๆ สามารถเติบโตขึ้นมาได้โดยไม่ทราบถึงสถานะครอบครัวของตนเอง ในทำนองเดียวกัน ฮันเตอร์บรรยายว่าซ็องบุนคือ "ภูมิหลังทางชนชั้น" และกล่าวว่าสิ่งนี้ไม่ได้ถูกเผยแพร่อย่างเป็นทางการหรือมีการนิยามไว้อย่างชัดเจน

ในทางตรงกันข้าม รัฐบาลเกาหลีเหนือประกาศว่าพลเมืองทุกคนมีความเท่าเทียมกันและปฏิเสธการเลือกปฏิบัติใด ๆ ที่มีพื้นฐานมาจากภูมิหลังครอบครัว

## ความสำคัญ

ในสมัยคิม อิล-ซ็อง ซ็องบุนมีความสำคัญมากและเป็นตัวตัดสินทุกอย่าง แต่ในสมัยคิม จ็อง-อิล สิ่งต่าง ๆ ได้เปลี่ยนไป ภูมิหลังครอบครัวของคุณยังคงมีความสำคัญ แต่ในปัจจุบันเงินมีความสำคัญมากกว่าภูมิหลังทางสังคม
—คำบรรยายเกี่ยวกับซ็องบุนโดยผู้ลี้ภัยชาวเกาหลีเหนือที่เกิดในช่วงกลางทศวรรษ 1960

นับตั้งแต่การล่มสลายของกลุ่มตะวันออกในช่วงปลายทศวรรษ 1980 ถึงต้นทศวรรษ 1990 ความสำคัญของซ็องบุนได้ลดน้อยลง ก่อนการล่มสลายดังกล่าว เศรษฐกิจของเกาหลีเหนือได้รับการอุดหนุนอย่างหนักจากกลุ่มเหล่านี้ รัฐบาลสามารถจัดหาทรัพยากรวัตถุทุกอย่างได้ผ่านเงินทุนดังกล่าว ดังนั้นรายได้จึงเกิดขึ้นได้จากการทำงานในภาคอุตสาหกรรมหรือระบบรัฐการเท่านั้น ส่งผลให้ความสามารถของบุคคลในการได้รับสินค้าจากระบบปันส่วน สถานที่อยู่อาศัย อาชีพที่ประกอบ หรือความก้าวหน้าในสังคมขึ้นอยู่กับซ็องบุนเพียงอย่างเดียว ซึ่งทำให้ซ็องบุนเป็น "ปัจจัยสำคัญที่สุดเพียงหนึ่งเดียวที่กำหนดชีวิตชาวเกาหลีเหนือ" ก่อนที่ระบบรวมศูนย์จะล่มสลาย รัฐบาลมี "การควบคุมชีวิตส่วนบุคคลเกือบเบ็ดเสร็จ" ดังนั้น วิธีเดียวที่จะเพิ่มพูนสถานะหรือความมั่งคั่งของตนได้คือการเจริญก้าวหน้าผ่านระบบรัฐการ

ในช่วงทุพภิกขภัยในเกาหลีเหนือระหว่าง ค.ศ. 1994 ถึง 1998 ซึ่งมีผู้เสียชีวิตสูงถึง 2.5 ล้านคน ไบรอัน ฮุกระบุว่าระบบซ็องบุน "มักเป็นตัวกำหนดว่าใครจะได้กินและใครจะต้องอดอยาก"

เมื่อระบบรวมศูนย์ล่มสลาย ความสำคัญของซ็องบุนก็ลดลง เพื่อความอยู่รอด ระบบทุนนิยมจึงถูก "ค้นพบใหม่" และในปัจจุบันชาวเกาหลีเหนือทั่วไปได้รับรายได้ส่วนใหญ่ผ่านวิสาหกิจเอกชน เมื่อตลาดเอกชนเหล่านี้เริ่มต้นขึ้น การเป็นส่วนหนึ่งของชั้นปรปักษ์กลับกลายเป็นข้อได้เปรียบมากกว่า เนื่องจากพวกเขาไม่ได้พึ่งพารัฐบาลมากเท่ากับผู้ที่มีซ็องบุนดีกว่า การรับรัฐการทหารได้รับความนิยมน้อยลง ในอดีตหลังจากรับใช้ชาติเป็นเวลาเจ็ดถึงสิบปี ชายชาวเกาหลีเหนือสามารถตั้งความหวังที่จะเป็นข้ารัฐการระดับล่างได้ แต่ในปัจจุบันการประกอบวิสาหกิจเอกชนกลับสร้างกำไรได้มากกว่า ซ็องบุนยังคงมีความสำคัญต่อสมาชิกที่เป็นชนชั้นนำของรัฐบาล แต่สำหรับชาวเกาหลีเหนือส่วนใหญ่ ความมั่งคั่งกลายเป็นสิ่งที่มีความสำคัญมากกว่าซ็องบุนในการกำหนดสถานะของบุคคลในสังคม

ตัวอย่างที่โดดเด่นของเรื่องซ็องบุนเกี่ยวข้องกับโค ยง-ฮี มารดาของผู้นำคนปัจจุบัน คิม จ็อง-อึน โดยโคเกิดที่โอซากะ ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งทำให้เธอถูกจัดอยู่ในชั้นปรปักษ์เนื่องจากมีเชื้อสายเกาหลี-ญี่ปุ่น นอกจากนี้ ปู่ของเธอยังเคยทำงานในโรงงานเย็บผ้าให้กองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่นด้วย ก่อนที่จะมีการเผยแพร่ภาพยนตร์โฆษณาชวนเชื่อภายในประเทศภายหลังการขึ้นสู่ตำแหน่งของคิม จ็อง-อึน มีความพยายามถึงสามครั้งที่จะสร้างลัทธิบูชาบุคคลให้แก่โคในลักษณะที่คล้ายกับคัง พัน-ซ็อก มารดาของคิม อิล-ซ็อง และคิม จ็อง-ซุก มารดาของคิม จ็อง-อิล ภรรยาคนแรกของคิม อิล-ซ็อง ความพยายามในอดีตที่จะสร้างลัทธิบูชาบุคคลเหล่านี้ประสบความล้มเหลวและยุติลงหลังคิม จ็อง-อิลล้มป่วยด้วยโรคหลอดเลือดสมองใน ค.ศ. 2008 การสร้างลัทธิบูชาบุคคลรอบตัวโคนั้นเผชิญกับปัญหาเรื่องซ็องบุนที่ไม่ดีของเธอ เนื่องจากการเปิดเผยตัวตนที่แท้จริงจะส่งผลเสียต่อสายเลือดอันบริสุทธิ์ของราชวงศ์คิม ชื่อจริงของโคหรือรายละเอียดส่วนตัวอื่น ๆ ไม่ได้รับการเปิดเผยต่อสาธารณะ (แม้ที่มาของเธอสามารถสืบทราบได้เนื่องจากเธอเคยทำงานกับคณะศิลปะมันซูแดในเปียงยาง) ดังนั้นเธอจึงถูกเรียกว่า "มารดาแห่งเกาหลี" หรือ "มารดาผู้ยิ่งใหญ่" และภาพยนตร์โฆษณาชวนเชื่อล่าสุดได้เรียกตัวเอกว่า "ลี อึน-มี" ความซับซ้อนของซ็องบุนของโคนั้นรุนแรงถึงขั้นที่หลังคิม จ็อง-อิลถึงแก่อสัญกรรม ข้อมูลส่วนตัวของเธอรวมถึงชื่อได้กลายเป็นความลับของรัฐ แม้ตามปกติแล้วซ็องบุนจะสืบทอดมาจากทางบิดา แต่ภูมิหลังของโคนั้นถือเป็น "คุณลักษณะสถานะที่ต่ำต้อยที่สุดเท่าที่จะจินตนาการได้" สำหรับชาวเกาหลีเหนือ

## ดูเพิ่ม

* ฝ่ายย็อนอัน
* วรรณะทางสังคม
* ประชาชนใหม่ (กัมพูชา)
* ระบบคลพุม - ระบบสังคมของอาณาจักรชิลลาในเกาหลีโบราณที่แบ่งลำดับชั้นตามสายโลหิต

## อ้างอิง

## เชิงอรรถ

### อ้างอิง

### เอกสารอ้างอิง

* Demick, Barbara (2010). *Nothing to Envy: Love, Life and Death in North Korea*. London: Fourth Estate.
* Hunter, Helen-Louise (1999). *Kim Il-song's North Korea*. Westport, CT: Praeger. ISBN 0-275-96296-2.

## อ่านเพิ่ม

* "Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Democratic People's Republic of Korea, Marzuki Darusman" (PDF). United Nations Human Rights Council. – Annex E. Discrimination: Division of society into three different groups of allegiance to the regime (p. 23)
* "White Paper on Human Rights in North Korea 2011". Korean Institute for National Unification (KINU). – The Reality of Civil and Political Rights 4. The Right to Equality (p. 219 – 224)- DEAD LINK
* "World Report 2006: North Korea". Human Rights Watch. 3 January 2006. – Discrimination in Education, Jobs, and Health Care
* "Political Classification and Social Structure in North Korea". Kongdan Oh, Senate Committee on Foreign Relations, Subcommittee on East Asian and Pacific Affairs. 30 November 2001. – Testimony about the North Korean regime's political classification system
* Kirsch, Sarah E. "Effective Immobilization: Social Classification within North Korea in Comparison with Burakumin and the Untouchables". Sarah E. Kirsch. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-03-06. สืบค้นเมื่อ 2017-11-01. `{{cite journal}}`: Cite journal ต้องการ `|journal=` (help) – Songbun, North Korea's social classification system
* "North Korea's Concentration Camps for Political Prisoners". Hwang Jang-yop, Daily NK. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-07-06. – Who are the people in the concentration camps: Persons with bad security ratings (hostile class) and their families- DEAD LINK, RESULTS IN A 404
* "Robert Collins: Songbun enters into everything"
* "Marcus Noland: Fissures within even the core class"
* "Andrew Natsios: Songbun system causes death through malnourishment"
* "Short film about army life depicts North Korea's caste system" by Lee Hyunju and Mok Yong Jae for RFA Korean, *Radio Free Asia* (February 17, 2024)
* "Songbun: Social Class in a Socialist Paradise" by Sokeel J. Park, Research and Policy Analyst