# อักษรลี่ซู

| อักษรลี่ซู  |
| --- |
| *ศิลาจารึกแห่งวัดหัวซาน* เขียนด้วยอักษรลี่ซูจากสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออกตอนปลาย |
| ชนิด |  อักษรคำ
 |
| ช่วงยุค | จีนยุคสัมฤทธิ์, จีนยุคเหล็ก |
| ทิศทาง | บนลงล่าง  |
| ภาษาพูด | ภาษาจีนเก่า, ภาษาจีนฮั่นตะวันออก |
| อักษรที่เกี่ยวข้อง |
| ระบบแม่ | อักษรกระดูกเสี่ยงทาย* อักษรจ้วน
	+ อักษรลี่ซู
 |
| ระบบลูก | อักษรข่ายซู |
|

| อักษรลี่ซู |
| --- |
|  |
| อักษรจีนสำหรับ 'ลี่ซู' ในอักษรข่ายซู (ซ้าย) และอักษรลี่ซู (ขวา) |
| ชื่อภาษาจีน |
| จีนตัวเต็ม | 隸書 |
| จีนตัวย่อ | 隶书 |
| ความหมายตามตัวอักษร | อักษรเสมียน |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | lìshū |
| ปอพอมอฟอ | ㄌㄧˋ ㄕㄨ |
| เวด-ไจลส์ | li4-shu1 |
| กวางตุ้งมาตรฐาน |
| ยฺหวิดเพ็ง | dai6 syu1 |

 |
| ชื่อภาษาเกาหลี |
| ฮันกึล | 예서 |
| ฮันจา | 隸書 |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| อาร์อาร์ | yeseo |
| เอ็มอาร์ | yesŏ |

 |
| ชื่อภาษาญี่ปุ่น |
| คันจิ | 隷書体 |
| คานะ | れいしょたい |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| โรมาจิ | reishotai |

 |
|  |

**อักษรลี่ซู** (จีนตัวเต็ม: 隸書; จีนตัวย่อ: 隶书; พินอิน: *lìshū* ; อังกฤษ: *Clerical script*) **อักษรทาส** หรือบางครั้งเรียกว่า **อักษรราชสำนัก** (Chancery script) เป็นรูปแบบการเขียนภาษาจีนที่พัฒนามาจากปลายยุครณรัฐจนถึงสมัยราชวงศ์ฉิน อักษรชนิดนี้พัฒนาจนสมบูรณ์และกลายเป็นอักษรกระแสหลักในสมัยราชวงศ์ฮั่น และยังคงมีการใช้งานอย่างต่อเนื่องตลอดช่วงหกราชวงศ์ ในกระบวนการพัฒนา อักษรลี่ซูมีความแตกต่างจากอักษรรูปแบบก่อนหน้าอย่างมีนัยสำคัญในด้านโครงสร้างตัวอักษร (ซึ่งเรียกกระบวนการเปลี่ยนผ่านนี้ว่า *ลี่เปี้ยน* (*libian*)) และมีลักษณะเด่นคือความเป็นเส้นตรงและเหลี่ยมมุมมาก ซึ่งเป็นลักษณะที่ใช้ร่วมกับอักษรข่ายซู (Regular script) ในภายหลัง

แม้ว่าจะมีอักษรแบบอื่นมาแทนที่ รวมถึงอักษรข่ายซู แต่อักษรลี่ซูก็ยังคงได้รับการสืบทอดไว้ในฐานะศิลปะการเขียนพู่กันจีน คำว่า "ลี่ซู" มักจะหมายถึงรูปแบบเฉพาะที่เป็นเอกลักษณ์ของ *ฮั่นซู* (汉隶; 漢隸) หรือ *ปาเฟิน* (八分) ซึ่งมีลักษณะเด่นคือ รูปทรงตัวอักษรที่ดูกว้างและแบน และมีเส้นสายที่เป็นลอนคลื่น ซึ่งเกิดจากเส้นแนวนอนที่มีลักษณะหนา หนักแน่น และมีส่วนปลายที่ตวัดเชิดขึ้น

## ชื่อ

ที่มาของชื่อภาษาจีนสำหรับอักษรลี่ซู (隸書) นั้นไม่แน่ชัด มีการอธิบายว่า ลี่ (隸) มาจาก ลี่เหริน (徒隸) หมายถึง "นักโทษ" หรือ "เจ้าหน้าที่ระดับล่าง" นักวิชาการบางกลุ่มจึงสันนิษฐานว่าอักษรชนิดนี้ถูกใช้เพื่อบันทึกกิจการที่เกี่ยวข้องกับนักโทษเหล่านั้น ในขณะที่บางกลุ่มเชื่อว่ามันถูกนำมาใช้โดยนักโทษที่ถูกเกณฑ์มาทำหน้าที่เป็นเสมียนคัดลอกเอกสาร

อักษรลี่ซูยังมีชื่อเรียกอื่น ๆ อีก เช่น ลี่จื้อ (隸字; อักษรเสมียน), จั่วซู (佐書) (อักษรช่วยเขียน), สื่อซู (史書; อักษรอาลักษณ์) และ อักษรทางการ (Official script)

### ศัพท์เฉพาะทางประวัติศาสตร์

ตั้งแต่สมัยราชวงศ์เหนือและใต้จนถึงราชวงศ์ถัง บางครั้ง อักษรข่ายซูยังคงถูกเรียกว่าลี่ซู (隸書) แทนที่จะเป็นข่ายซู (楷書) เพื่อให้เห็นความแตกต่างจากอักษรลี่ซูฉบับมาตรฐานสมัยราชวงศ์ฮั่น จึงเรียกอักษรข่ายซูในยุคนั้นว่า จินลี่ (今隸) หรือ "อักษรลี่สมัยใหม่" กลับกัน อักษรลี่ซูของสมัยราชวงศ์ฮั่นจึงอาจถูกเรียกว่า "กู่ลี่" (古隸) หรือ "อักษรลี่โบราณ" ซึ่งในปัจจุบันชื่อนี้ยังถูกนำมาใช้เรียกรูปแบบอักษรลี่ซูในยุคแรกเริ่มก่อนที่จะพัฒนาไปสู่รูปแบบ*ปาเฟิน* ด้วย

## อ้างอิง

### เอกสารอ้างอิง

* Qiu Xigui (裘锡圭) (2000) [1988]. *Chinese Writing*. แปลโดย Mattos, Gilbert L.; Norman, Jerry. Berkeley: Society for the Study of Early China and The Institute of East Asian Studies, University of California. ISBN 978-1-55729-071-7.
* Fang Chuanxin (方传鑫) (2003). 隸書十講 [*Ten Courses on the Clerical Calligraphy*] (ภาษาจีน). Shanghai: 上海書畫出版社. pp. 1–6. ISBN 7-80672-700-0. OCLC 54470488.

แม่แบบ:Writing systems