Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# พ.ศ. 1131

|  |  |
| --- | --- |
| ศตวรรษ: | * 5
* **6 7
 |
| ปี: | * 1128
* 1129
* 1130
* **1131 1132
* 1133
* 1134
 |

588 ในปฏิทินอื่น| ปฏิทินสุริยคติไทย | 1130–1131 |
| ปฏิทินเกรกอรี | 588 *DLXXXVIII* |
| Ab urbe condita | 1341 |
| ปฏิทินอาร์มีเนีย | 37 ԹՎ ԼԷ |
| ปฏิทินอัสซีเรีย | 5338 |
| ปฏิทินศกบาหลี | 509–510 |
| ปฏิทินเบงกอล | −6 – −5 |
| ปฏิทินเบอร์เบอร์ | 1538 |
| พุทธศักราช | 1132 |
| ปฏิทินพม่า | −50 |
| ปฏิทินไบแซนไทน์ | 6096–6097 |
| ปฏิทินจีน | 丁未年 (มะแมธาตุไฟ) 3285 หรือ 3078     *— ถึง —* 戊申年 (วอกธาตุดิน) 3286 หรือ 3079 |
| ปฏิทินคอปติก | 304–305 |
| ปฏิทินดิสคอร์เดีย | 1754 |
| ปฏิทินเอธิโอเปีย | 580–581 |
| ปฏิทินฮีบรู | 4348–4349 |
| ปฏิทินฮินดู |  |
|  - *วิกรมสมวัต* | 644–645 |
|  - *ศกสมวัต* | 509–510 |
|  - *กลียุค* | 3688–3689 |
| ปฏิทินโฮโลซีน | 10588 |
| ปฏิทินอิหร่าน | 34 BP – 33 BP |
| ปฏิทินอิสลาม | 35 BH – 34 BH |
| ปฏิทินชวา | 477–478 |
| ปฏิทินจูเลียส | 588 *DLXXXVIII* |
| ปฏิทินเกาหลี | 2921 |
| ปฏิทินหมินกั๋ว | 1324 ก่อน ROC 民前1324年 |
| ปฏิทินนานักชาฮี | −880 |
| ซิลูซิดศักราช | 899/900 AG |
| ปฏิทินทิเบต | མེ་མོ་ལུག་ལོ་ (ธาตุไฟเพศเมีย-มะแม) 714 หรือ 333 หรือ −439     *— ถึง —* ས་ཕོ་སྤྲེ་ལོ་ (ธาตุดินเพศผู้-วอก) 715 หรือ 334 หรือ −438 |

**พุทธศักราช 1131** ใกล้เคียงกับ

* เมษายน ค.ศ. 588 - มีนาคม ค.ศ. 589
* มหาศักราช 510

## เหตุการณ์

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
# พ.ศ. 990

|  |  |
| --- | --- |
| ศตวรรษ: | * 4
* **5 6
 |
| ปี: | * 987
* 988
* 989
* **990 991
* 992
* 993
 |

447 ในปฏิทินอื่น| ปฏิทินสุริยคติไทย | 989–990 |
| ปฏิทินเกรกอรี | 447 *CDXLVII* |
| Ab urbe condita | 1200 |
| ปฏิทินอัสซีเรีย | 5197 |
| ปฏิทินศกบาหลี | 368–369 |
| ปฏิทินเบงกอล | −147 – −146 |
| ปฏิทินเบอร์เบอร์ | 1397 |
| พุทธศักราช | 991 |
| ปฏิทินพม่า | −191 |
| ปฏิทินไบแซนไทน์ | 5955–5956 |
| ปฏิทินจีน | 丙戌年 (จอธาตุไฟ) 3144 หรือ 2937     *— ถึง —* 丁亥年 (กุนธาตุไฟ) 3145 หรือ 2938 |
| ปฏิทินคอปติก | 163–164 |
| ปฏิทินดิสคอร์เดีย | 1613 |
| ปฏิทินเอธิโอเปีย | 439–440 |
| ปฏิทินฮีบรู | 4207–4208 |
| ปฏิทินฮินดู |  |
|  - *วิกรมสมวัต* | 503–504 |
|  - *ศกสมวัต* | 368–369 |
|  - *กลียุค* | 3547–3548 |
| ปฏิทินโฮโลซีน | 10447 |
| ปฏิทินอิหร่าน | 175 BP – 174 BP |
| ปฏิทินอิสลาม | 180 BH – 179 BH |
| ปฏิทินชวา | 331–333 |
| ปฏิทินจูเลียส | 447 *CDXLVII* |
| ปฏิทินเกาหลี | 2780 |
| ปฏิทินหมินกั๋ว | 1465 ก่อน ROC 民前1465年 |
| ปฏิทินนานักชาฮี | −1021 |
| ซิลูซิดศักราช | 758/759 AG |
| ปฏิทินทิเบต | མེ་ཕོ་ཁྱི་ལོ་ (ธาตุไฟเพศผู้-จอ) 573 หรือ 192 หรือ −580     *— ถึง —* མེ་མོ་ཕག་ལོ་ (ธาตุไฟเพศเมีย-กุน) 574 หรือ 193 หรือ −579 |

**พุทธศักราช 990** ตรงกับปี คริสต์ศักราช 447

## ผู้นำ

## เหตุการณ์

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
# พ.ศ. 1092

|  |  |
| --- | --- |
| ศตวรรษ: | * 5
* **6 7
 |
| ปี: | * 1089
* 1090
* 1091
* **1092 1093
* 1094
* 1095
 |

549 ในปฏิทินอื่น| ปฏิทินสุริยคติไทย | 1091–1092 |
| ปฏิทินเกรกอรี | 549 *DXLIX* |
| Ab urbe condita | 1302 |
| ปฏิทินอัสซีเรีย | 5299 |
| ปฏิทินศกบาหลี | 470–471 |
| ปฏิทินเบงกอล | −45 – −44 |
| ปฏิทินเบอร์เบอร์ | 1499 |
| พุทธศักราช | 1093 |
| ปฏิทินพม่า | −89 |
| ปฏิทินไบแซนไทน์ | 6057–6058 |
| ปฏิทินจีน | 戊辰年 (มะโรงธาตุดิน) 3246 หรือ 3039     *— ถึง —* 己巳年 (มะเส็งธาตุดิน) 3247 หรือ 3040 |
| ปฏิทินคอปติก | 265–266 |
| ปฏิทินดิสคอร์เดีย | 1715 |
| ปฏิทินเอธิโอเปีย | 541–542 |
| ปฏิทินฮีบรู | 4309–4310 |
| ปฏิทินฮินดู |  |
|  - *วิกรมสมวัต* | 605–606 |
|  - *ศกสมวัต* | 470–471 |
|  - *กลียุค* | 3649–3650 |
| ปฏิทินโฮโลซีน | 10549 |
| ปฏิทินอิหร่าน | 73 BP – 72 BP |
| ปฏิทินอิสลาม | 75 BH – 74 BH |
| ปฏิทินชวา | 437–438 |
| ปฏิทินจูเลียส | 549 *DXLIX* |
| ปฏิทินเกาหลี | 2882 |
| ปฏิทินหมินกั๋ว | 1363 ก่อน ROC 民前1363年 |
| ปฏิทินนานักชาฮี | −919 |
| ซิลูซิดศักราช | 860/861 AG |
| ปฏิทินทิเบต | ས་ཕོ་འབྲུག་ལོ་ (ธาตุดินเพศผู้-มะโรง) 675 หรือ 294 หรือ −478     *— ถึง —* ས་མོ་སྦྲུལ་ལོ་ (ธาตุดินเพศเมีย-มะเส็ง) 676 หรือ 295 หรือ −477 |

**พุทธศักราช 1092** ใกล้เคียงกับ

* เมษายน ค.ศ. 549 - มีนาคม ค.ศ. 550
* มหาศักราช 471

## เหตุการณ์

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
# ดินแดน

กรีนแลนด์ ดินแดนของเดนมาร์ก
**ดินแดน** (อังกฤษ: *territory*) คือเขตการปกครอง อาณานิคมหรืออาณาเขตที่ยังไม่ได้รับเอกราชของประเทศใดประเทศหนึ่ง หรืออาจจะยังไม่ได้รับการยอมรับจากนานาชาติก็ได้ ดินแดนในปัจจุบันบางดินแดนมีการเรียกร้องเอกราชกันบ้างแล้ว เช่น เวสเทิร์นสะฮาราของประเทศโมร็อกโก

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* รายชื่อประเทศและดินแดน
* ประเทศ
# จักรพรรดิเว่ย์เสี้ยวเหวิน

| จักรพรรดิเว่ย์เสี้ยวเหวิน 北魏孝文帝 |
| --- |
|  |
| จักรพรรดิแห่งราชวงศ์เว่ย์เหนือ |
| ครองราชย์ | 20 กันยายน ค.ศ. 471 – 26 เมษายน ค.ศ. 499 |
| ก่อนหน้า | จักรพรรดิเว่ย์เสียนเหวิน |
| ถัดไป | จักรพรรดิเว่ย์เสวียนอู่ |
| ผู้สำเร็จราชการ | จักรพรรดินีเฟิง 文成文明皇后 |
|  |
| ประสูติ | 13 ตุลาคม ค.ศ. 467 |
| สวรรคต | 26 เมษายน ค.ศ. 499 (พระชนมายุ 31 พรรษา) |
|

| พระนามเต็ม |
| --- |
| สกุล: เริ่มแรก ทั่วป๋า (拓拔, tuò bá) ต่อมา หยวน (元, yuán) (เปลี่ยน ค.ศ. 496) พระนาม: หง(宏, hóng) |
| พระสมัญญานาม |
| เสี้ยวเหวิน (孝文, xiào wén), แปลตามตัว "กตัญญูและวัฒนธรรม" |
| วัดประจำรัชกาล |
| เกาจู่ (高祖, gāo zǔ) |

 |
| พระราชบิดา | จักรพรรดิเว่ย์เสียนเหวิน |
| พระราชมารดา | จักรพรรดินีซื่อ |

**จักรพรรดิเว่ย์เสี้ยวเหวิน** ((北)魏孝文帝) (13 ตุลาคม ค.ศ. 467 – 26 เมษายน ค.ศ. 499), พระนามเดิม **ทั่วป๋า หง** (拓拔宏), ต่อมาคือ **หยวน หง** (元宏), หรือ **ทั่วป๋า หงที่ 2** เป็นจักรพรรดิแห่งราชวงศ์เว่ย์เหนือของจีนตั้งแต่วันที่ 20 กันยายน ค.ศ. 471 ถึงวันที่ 26 เมษายน ค.ศ. 499

จักรพรรดิเว่ย์เสี้ยวเหวินใช้นโยบายที่รุนแรงในการทำให้เกิดการขัดเกลาทางสังคม โดยมุ่งหมายที่จะรวมศูนย์อำนาจรัฐและทำให้กลายเป็นรัฐที่มีหลายเชื้อชาติซึ่งง่ายต่อการปกครอง นโยบายเหล่านี้รวมถึงการเปลี่ยนรูปแบบศิลปะที่สะท้อนให้เห็นถึงความเป็นจีน ตั้งค่านิยมและบังคับให้ประชากรพูดภาษาและสวมใส่เสื้อผ้าแบบจีน พระองค์บังคับชาวเซียนเป่ยของพระองค์และเผ่าอื่น ๆ ให้ใช้สกุลจีนและทรงเปลี่ยนสกุลของพระองค์จาก ทั่วป๋า เป็น หยวน นอกจากนี้พระองค์ยังสนับสนุนให้มีการแต่งงานระหว่างชาวเซียนเปย์กับชาวฮั่น

## อ้างอิง
# พ.ศ. 1043

|  |  |
| --- | --- |
| ศตวรรษ: | * 4
* **5 6
 |
| ปี: | * 1040
* 1041
* 1042
* **1043 1044
* 1045
* 1046
 |

500 ในปฏิทินอื่น| ปฏิทินสุริยคติไทย | 1042–1043 |
| ปฏิทินเกรกอรี | 500 *D* |
| Ab urbe condita | 1253 |
| ปฏิทินอัสซีเรีย | 5250 |
| ปฏิทินศกบาหลี | 421–422 |
| ปฏิทินเบงกอล | −94 – −93 |
| ปฏิทินเบอร์เบอร์ | 1450 |
| พุทธศักราช | 1044 |
| ปฏิทินพม่า | −138 |
| ปฏิทินไบแซนไทน์ | 6008–6009 |
| ปฏิทินจีน | 己卯年 (เถาะธาตุดิน) 3197 หรือ 2990     *— ถึง —* 庚辰年 (มะโรงธาตุโลหะ) 3198 หรือ 2991 |
| ปฏิทินคอปติก | 216–217 |
| ปฏิทินดิสคอร์เดีย | 1666 |
| ปฏิทินเอธิโอเปีย | 492–493 |
| ปฏิทินฮีบรู | 4260–4261 |
| ปฏิทินฮินดู |  |
|  - *วิกรมสมวัต* | 556–557 |
|  - *ศกสมวัต* | 421–422 |
|  - *กลียุค* | 3600–3601 |
| ปฏิทินโฮโลซีน | 10500 |
| ปฏิทินอิหร่าน | 122 BP – 121 BP |
| ปฏิทินอิสลาม | 126 BH – 125 BH |
| ปฏิทินชวา | 386–387 |
| ปฏิทินจูเลียส | 500 *D* |
| ปฏิทินเกาหลี | 2833 |
| ปฏิทินหมินกั๋ว | 1412 ก่อน ROC 民前1412年 |
| ปฏิทินนานักชาฮี | −968 |
| ซิลูซิดศักราช | 811/812 AG |
| ปฏิทินทิเบต | ས་མོ་ཡོས་ལོ་ (ธาตุดินเพศเมีย-เถาะ) 626 หรือ 245 หรือ −527     *— ถึง —* ལྕགས་ཕོ་འབྲུག་ལོ་ (ธาตุโลหะเพศผู้-มะโรง) 627 หรือ 246 หรือ −526 |

**พุทธศักราช 1043** ใกล้เคียงกับ

* เมษายน ค.ศ. 500 - มีนาคม ค.ศ. 501
* มหาศักราช 422

## เหตุการณ์

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
# จักรพรรดิเว่ย์เสี้ยวอู่

| จักรพรรดิเว่ยเสี้ยวอู่ 北魏孝武帝 |
| --- |
| ครองราชย์ | 13 มิถุนายน 532 – 3 กุมภาพันธ์ 535 |
| ก่อนหน้า | หยวน หลาง |
| ถัดไป | จักรพรรดิเว่ยเสี้ยวจิง (ตะวันออก) จักรพรรดิเว่ยเหวิน (ตะวันตก) |
| ผู้สำเร็จราชการ | เกา ฮวน (532–534) อวี่เหวิน ไท่ (534–535) |
| ประสูติ | 510 |
| สวรรคต | 3 กุมภาพันธ์ 535 |
| จักรพรรดินี | จักรพรรดินีเกา |
|

| พระนามเต็ม |
| --- |
| สกุล: หยวน (元, yuán) พระนาม: ซิว (脩 or 修, xīu) |
| พระสมัญญานาม |
| เสี้ยวอู่ (孝武, xiào wǔ), literary meaning: "filial and martial" |

 |
| พระราชบิดา | หยวน ไฮว่ |
| พระราชมารดา | พระชายาหลี่ |

**จักรพรรดิเว่ยเสี้ยวอู่** ((北)魏孝武帝) (510 – 3 กุมภาพันธ์ 535), พระนามเดิม **หยวน ซิว** (元脩 or 元修), พระนามจีน **เซียวเจ๋อ** (孝則), หรือรู้จักกันในพระนาม **จักพรรดิฉู่** เป็นจักรพรรดิแห่งราชวงศ์เว่ยเหนือของจีน หลังจากที่นายพลเกา ฮวนกบฏและเอาชนะตระกูลของนายพลเอ้อจู หรง ที่เสียชีวิตในปี ค.ศ. 532 เกา ฮวนสถาปนาจักรพรรดิเว่ยเสี้ยวอู่ขึ้นเป็นจักรพรรดิ แม้ว่าเกา ฮวนจะทำให้พระองค์ได้เป็นจักรพรรดิ แต่จักรพรรดิเว่ยเสี้ยวอู่พยายามอย่างมากที่จะปลดแอกตัวเองจากการควบคุมของเกา ฮวน และในปี 534 พระองค์ร่วมมือกับนายพลอวี่เหวิน ไท่ ได้ปลดเกา ฮวนอย่างเป็นทางการ ต่อมาเมื่อเกา ฮวนพยายามเข้ามาควบคุมจักรพรรดิอีกครั้ง จักรพรรดิเว่ยเสี้ยวอู่ได้หลบหนีไปยังอาณาเขตของอวี่เหวิน ไท่ นำไปสู่การแบ่งแยกเว่ยเหนือออกเป็นสองส่วน (ในขณะที่เกา ฮวน ได้ตั้งหยวน ซันเจียนเป็นทายาทของจักรพรรดิชิงเหอ (ในฐานะจักรพรรดิเว่ยเสี้ยวจิง) และก่อตั้งราชสำนักเว่ยทางทิศตะวันออก) อย่างไรก็ตามความสัมพันธ์ของจักรพรรดิเว่ยเสี้ยวอู่กับอวี่เหวิน ไท่ก็แย่ลง และในช่วงปีใหม่ 535 อวี่เหวิน ไท่วางยาพิษปลงพระชนม์พระองค์ ผู้สืบทอดของจักรพรรดิเว่ยเสี้ยวอู่ คือจักรพรรดิเว่ยเหวิน ซึ่งมักถูกมองว่าเป็นจักรพรรดิองค์แรกของราชวงศ์เว่ยตะวันตก ทำให้เกิดการแบ่งแยกของจักรวรรดิอย่างเป็นทางการ

## อ้างอิง
# พ.ศ. 1085

|  |  |
| --- | --- |
| ศตวรรษ: | * 5
* **6 7
 |
| ปี: | * 1082
* 1083
* 1084
* **1085 1086
* 1087
* 1088
 |

542 ในปฏิทินอื่น| ปฏิทินสุริยคติไทย | 1084–1085 |
| ปฏิทินเกรกอรี | 542 *DXLII* |
| Ab urbe condita | 1295 |
| ปฏิทินอัสซีเรีย | 5292 |
| ปฏิทินศกบาหลี | 463–464 |
| ปฏิทินเบงกอล | −52 – −51 |
| ปฏิทินเบอร์เบอร์ | 1492 |
| พุทธศักราช | 1086 |
| ปฏิทินพม่า | −96 |
| ปฏิทินไบแซนไทน์ | 6050–6051 |
| ปฏิทินจีน | 辛酉年 (ระกาธาตุโลหะ) 3239 หรือ 3032     *— ถึง —* 壬戌年 (จอธาตุน้ำ) 3240 หรือ 3033 |
| ปฏิทินคอปติก | 258–259 |
| ปฏิทินดิสคอร์เดีย | 1708 |
| ปฏิทินเอธิโอเปีย | 534–535 |
| ปฏิทินฮีบรู | 4302–4303 |
| ปฏิทินฮินดู |  |
|  - *วิกรมสมวัต* | 598–599 |
|  - *ศกสมวัต* | 463–464 |
|  - *กลียุค* | 3642–3643 |
| ปฏิทินโฮโลซีน | 10542 |
| ปฏิทินอิหร่าน | 80 BP – 79 BP |
| ปฏิทินอิสลาม | 83 BH – 81 BH |
| ปฏิทินชวา | 429–430 |
| ปฏิทินจูเลียส | 542 *DXLII* |
| ปฏิทินเกาหลี | 2875 |
| ปฏิทินหมินกั๋ว | 1370 ก่อน ROC 民前1370年 |
| ปฏิทินนานักชาฮี | −926 |
| ซิลูซิดศักราช | 853/854 AG |
| ปฏิทินทิเบต | ལྕགས་མོ་བྱ་ལོ་ (ธาตุโลหะเพศเมีย-ระกา) 668 หรือ 287 หรือ −485     *— ถึง —* ཆུ་ཕོ་ཁྱི་ལོ་ (ธาตุน้ำเพศผู้-จอ) 669 หรือ 288 หรือ −484 |

**พุทธศักราช 1085** ใกล้เคียงกับ

* เมษายน ค.ศ. 542 - มีนาคม ค.ศ. 543
* มหาศักราช 464

## เหตุการณ์

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
# พ.ศ. 1108

|  |  |
| --- | --- |
| ศตวรรษ: | * 5
* **6 7
 |
| ปี: | * 1105
* 1106
* 1107
* **1108 1109
* 1110
* 1111
 |

565 ในปฏิทินอื่น| ปฏิทินสุริยคติไทย | 1107–1108 |
| ปฏิทินเกรกอรี | 565 *DLXV* |
| Ab urbe condita | 1318 |
| ปฏิทินอาร์มีเนีย | 14 ԹՎ ԺԴ |
| ปฏิทินอัสซีเรีย | 5315 |
| ปฏิทินศกบาหลี | 486–487 |
| ปฏิทินเบงกอล | −29 – −28 |
| ปฏิทินเบอร์เบอร์ | 1515 |
| พุทธศักราช | 1109 |
| ปฏิทินพม่า | −73 |
| ปฏิทินไบแซนไทน์ | 6073–6074 |
| ปฏิทินจีน | 甲申年 (วอกธาตุไม้) 3262 หรือ 3055     *— ถึง —* 乙酉年 (ระกาธาตุไม้) 3263 หรือ 3056 |
| ปฏิทินคอปติก | 281–282 |
| ปฏิทินดิสคอร์เดีย | 1731 |
| ปฏิทินเอธิโอเปีย | 557–558 |
| ปฏิทินฮีบรู | 4325–4326 |
| ปฏิทินฮินดู |  |
|  - *วิกรมสมวัต* | 621–622 |
|  - *ศกสมวัต* | 486–487 |
|  - *กลียุค* | 3665–3666 |
| ปฏิทินโฮโลซีน | 10565 |
| ปฏิทินอิหร่าน | 57 BP – 56 BP |
| ปฏิทินอิสลาม | 59 BH – 58 BH |
| ปฏิทินชวา | 453–454 |
| ปฏิทินจูเลียส | 565 *DLXV* |
| ปฏิทินเกาหลี | 2898 |
| ปฏิทินหมินกั๋ว | 1347 ก่อน ROC 民前1347年 |
| ปฏิทินนานักชาฮี | −903 |
| ซิลูซิดศักราช | 876/877 AG |
| ปฏิทินทิเบต | ཤིང་ཕོ་སྤྲེ་ལོ་ (ธาตุไม้เพศผู้-วอก) 691 หรือ 310 หรือ −462     *— ถึง —* ཤིང་མོ་བྱ་ལོ་ (ธาตุไม้เพศเมีย-ระกา) 692 หรือ 311 หรือ −461 |

**พุทธศักราช 1108** ใกล้เคียงกับ

* เมษายน ค.ศ. 565 - มีนาคม ค.ศ. 566
* มหาศักราช 487

## เหตุการณ์

## วันเกิด

## วันถึงแก่กรรม
# หลี่ ชื่อจี้

| หลี่ ชื่อจี้ 李世勣 |
| --- |
| ภาพเหมือนของหลี่ ชื่อจี้ |
| เกิด | ค.ศ. 594 อำเภอตงหมิน มณฑลชานตง จีนราชวงศ์สุย |
| เสียชีวิต | 31 ธันวาคม ค.ศ. 669(669-12-31) (75 ปี) ซีอาน มณฑลฉ่านซี จีนราชวงศ์ถัง |
| ชื่ออื่น | * เม่ากง (懋功/茂功)
* สฺวี ชื่อจี้ (徐世勣)
* หลี่ จึ้ (李勣)
* อิงเจินอู่กง (英貞武公)
 |
| อาชีพ | ขุนพล, ขุนนาง |
| บุตร | * Li Zhen
* Li Siwen
* *บุตรสาว 2 คน*
 |
| บุพการี | * สฺวี ก้าย (บิดา)
 |
| ญาติ | * Li Bi (พี่/น้องชาย)
* Li Gan (พี่/น้องชาย)
* *พี่/น้องสาว 2 คน*
 |

**หลี่ ชื่อจี้** (ค.ศ. 594? – 31 ธันวาคม ค.ศ. 669) ชื่อรอง **เม่ากง** เมื่อสิ้นชีวิตได้รับบรรดาศักดิ์เป็น **อิงเจินอู่กงหวัง** เป็นขุนพลและขุนนางชาวจีนในช่วงต้นราชวงศ์ถัง แต่เดิมเขามีนามสกุลว่าสฺวี ภายหลังจักรพรรดิถังเกาจู่ ปฐมจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ถัง พระราชทานแซ่หลี่ อันเป็นนามราชสกุลของราชวงศ์ถัง ต่อมาในรัชสมัยจักรพรรดิถังเกาจง เขาเป็นที่รู้จักในนาม **หลี่ จี้** ("ชื่อ" ในชื่อของเขาถูกละไว้) เพื่อหลีกเลี่ยงข้อห้ามเรื่องการระบุชื่อ เนื่องจากพระนามส่วนพระองค์ของจักรพรรดิถังไท่จง (หลี่ ชื่อหมิน) มีอักษร "ชื่อ" ที่พ้องกัน บางครั้งผู้คนก็เรียกหลี่ ชื่อจี้ว่า **สฺวี เม่ากง** (ชื่อที่นำสกุลเดิมกับชื่อรองมารวมกัน) และ **สฺวี จี้** ในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ *ชัวถัง* และ *สุยถังเหยี่ยนอี้*

แต่เดิมหลี่ ชื่อจี้เป็นแม่ทัพของหลี่ มี่ หนึ่งในผู้นำกบฏในช่วงปลายราชวงศ์สุย และหลี่ ชื่อจี้ได้เกลี้ยกล่อมให้หลี่ มี่ยอมแพ้ต่อกองทัพถังจักรพรรดิเกาจู่จึงพระราชทานแซ่หลี่อันเป็นนามราชสกุลให้แก่เขา ภายหลังเขามีส่วนในการทำลายสฺวี ยฺเหวียนหลั่งและฝู่ กงฉือ สองคู่แข่งของจักรวรรดิถังในการทัพรวมจีนกลับมาเป็นหนึ่งอีกครั้ง ในรัชสมัยจักรพรรดิถังไท่จง หลี่ ชื่อจี้มีส่วนในการทัพที่ประสบความสำเร็จต่อพวก Göktürks และเซฺวเหยียนถัว ทำให้จักรวรรดิถังกลายเป็นมหาอำนาจในเอเชียตะวันออก และยังดำรงตำแหน่งอัครมหาเสนาบดีในรัชสมัยจักรพรรดิถังเกาจง เขาดำรงตำแหน่งอัครมหาเสนาบดีแฃะผู้บัญชาการทัพต่อโคกูรยอ ทำลายอาณาจักรนี้ใน ค.ศ. 668 เขาเสียชีวิตในปีถัดมา ตัวเขาและหลี่ จิ้งถือเป็น 2 ขุนพลที่มีชื่อเสียงที่สุดในราชวงศ์ถังตอนต้น

## ชีวิตช่วงต้น

หลี่ ชื่อจี้น่าจะเกิดใน ค.ศ. 594 ตระกูลของเขามีต้นกำเนิดจากเฉาโจว (曹州, บริเวณเหอเจ๋อ มณฑลชานตง) แต่ในสมัยราชวงศ์สุย ครอบครัวย้ายไปที่หฺวาโจว (滑州 บริเวณอานหยาง มณฑลเหอหนาน) สฺวี ก้าย (徐蓋) บิดาของเขา เป็นสมาชิกชนชั้นขุนนาง และทั้งเขาและสฺวี ชื่อจี้ต่างก็เป็นคนใจกว้าง โดยนำผลผลิตอาหารจากที่ดินของตนไปช่วยเหลือผู้อื่น โดยไม่คำนึงว่าคนเหล่านั้นจะเป็นญาติกับตนหรือไม่

## อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* *จิวถังชู*, เล่มที่ 67.
* *ซินถังชู*, เล่มที่ 93.
* *จือจื้อทงเจี้ยน*, เล่มที่ 183, 184, 185, 186, 187, 188, 189, 190, 191, 193, 196, 197, 198, 199, 200, 201.
# กองทัพเรือ

**กองทัพเรือ** หมายถึง กองกำลังทางทหารที่ปฏิบัติการทางน้ำ และมีหน้าที่ป้องกันประเทศทั้งในลำน้ำและในท้องทะเลหลวง กิจการของกองทัพเรือนั้นได้รวมเอาทั้งกิจการนาวิกโยธินซึ่งเป็นทหารเรือฝ่ายบก และกิจการการป้องกันชายฝั่งด้วย ในประเทศที่มีขนาดใหญ่มาก เช่น สหรัฐ จะแยกกิจการเหล่านี้เป็นเหล่าทัพย่อยต่างหากเพื่อให้เกิดความสะดวกในการบริหารจัดการองค์กร

## ดูเพิ่ม

* รายชื่อกองทัพเรือ
* กองทัพเรือไทย
* กองทัพเรือ (วันพีซ)
* ระฆังเรือ
* ทัพเรือ (Naval fleet)

## อ้างอิง
# เป๊งจิ๋ว

| เป๊งจิ๋ว (ปิงโจว) |
| --- |
|  |
| จีน | 并州 |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Bīngzhōu |

 |
|  |

**เป๊งจิ๋ว** ในภาษาจีนกลางเรียกว่า **ปิงโจว** (จีน: 并州) เป็นหนึ่งในเก้ามณฑลของจีนโบราณ ตามตำนาน เมื่อต้ายฺหวี่ (ป. 2200-2100 ปีก่อนคริสตกาล) แก้ปัญหาน้ำท่วม พระองค์ได้แบ่งดินแดนจีนออกเป็นเก้ามณฑล บันทึกประวัติศาสตร์ เช่น *โจวหลี่* และ *ฮั่นชู* หมวด "ศาสตรนิพนธ์ภูมิศาสตร์" (เล่มที่ 28) บันทึกว่าเป๊งจิ๋วเป็นหนึ่งในเก้ามณฑล มณฑลเป๊งจิ๋วมีพื้นที่ครอบคลุมนครเป่าติ้ง มณฑลเหอหนาน และนครไท่หยวนกับต้าถงในมณฑลชานซีในปัจจุบัน

## ประวัติศาสตร์

### ราชวงศ์ฮั่นและก่อนหน้า

แผนที่แสดงมณฑลช่วงก่อนยุคสามก๊ก
(ในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่น ค.ศ. 189)
### ยุคสามก๊ก

### ยุคสิบหกรัฐ

## อ้างอิง
# ประชาชน

ภาพวาดของเออแฌน เดอลาครัว แสดงให้เห็นถึงการลุกฮือของประชาชน และการต่อสู้เพื่อสิทธิของตนเองในเหตุการ การปฏิวัติเดือนกรกฎาคม
**ประชาชน** หรือ **ราษฎร** หมายถึงกลุ่มคนที่อาศัยอยู่ในเขตการปกครองของรัฐนั้น ๆ และอยู่ภายใต้กฎหมายหรืออำนาจรัฐนั้น ดังนั้นจึงมีแนวคิดของกฎหมายสิทธิมนุษยชน กฎหมายระหว่างประเทศและกฎหมายรัฐธรรมนูญ เพื่อใช้เพื่ออ้างสิทธิอธิปไตยของประชาชน ในทางกลับกันประชาชนหมายถึง กลุ่มคน ชุมชน หรือกลุ่มชาติพันธุ์ หรือชาติ นั้น ๆ บางครั้งอาจใช้เรียกผู้คน พลเมืองทั่วไปรวมว่า ประชาชน
# พหุศัพท์

**พหุศัพท์** (อังกฤษ: *polyphony*; /pəˈlɪfəni/ *pə-LIF-ə-nee*) ประเภทของเนื้อดนตรีที่ประกอบด้วยทำนองเพลงอิสระตั้งแต่สองแนวขึ้นไปบรรเลงหรือขับร้องพร้อมกัน แตกต่างจากเนื้อดนตรีที่มีเพียงเสียงเดียวหรือเอกศัพท์ (monophony) หรือเนื้อดนตรีที่มีเสียงหลักเพียงหนึ่งแนวพร้อมด้วยคอร์ดประกอบหรือสหศัพท์ (homophony)

ในบริบทของขนบดนตรีตะวันตก คำว่า **พหุศัพท์** มักใช้เพื่อกล่าวถึงดนตรีปลายยุคกลางและยุคเรอเนสซองส์ ส่วนรูปแบบดนตรียุคบาโรกเช่น ฟิวก์ (fugue) ซึ่งอาจจัดว่าเป็นพหุศัพท์เช่นกัน มักจะเรียกว่า *ทำนองสัมพันธ์* (counterpoint) แทน

## อ้างอิง
# ดันเต อาลีกีเอรี

| ดันเต อาลีกีเอรี |
| --- |
| รูปคนเหมือนซึ่งอ้างกันว่าเป็นรูปของดันเต ในโบสถ์น้อยของวังบาร์เจลโล (Bargello) เมืองฟลอเรนซ์ |
| ชื่อท้องถิ่น | Dante Alighieri |
| เกิด | ดูรันเต ดี อาลีกีเอโร เดกลี อาลีกีเอรี (Durante di Alighiero degli Alighieri) ป. พฤาภาคม ค.ศ. 1265 เมืองฟลอเรนซ์ |
| เสียชีวิต | 14 กันยายน พ.ศ. 1321 (ป. 56 ปี) เมืองราเวนนา รัฐสันตะปาปา |
| ที่ฝังศพ | หลุมศพดันเต เมืองราเวนนา |
| อาชีพ | * รัฐบุรุษ
* กวี
* นักทฤษฎีภาษา
* นักทฤษฎีการเมือง
 |
| ภาษา | * อิตาลี (ตอสกานา)
* ละติน
 |
| ช่วงเวลา | สมัยกลางตอนปลาย |
| แนวร่วมในทางวรรณคดี | ดอลเช-สติลโนโว |
| ผลงานที่สำคัญ | *บทเพลงแห่งพระเจ้า* |
| คู่สมรส | เจมมา โดนาตี |
| บุตร | 4 คน รวมถึงโจโกโป อาลีกีเอรี |
| ญาติ | อาลีกีเอโร ดี เบลลินชีโอเน (บิดา) |

**ดันเต อาลีกีเอรี** (อิตาลี: *Dante Alighieri*, อิตาลี: [ˈdante aliˈɡjɛːri]; อาจมีชื่อบัพติสมาว่า **ดูรันเต ดี อาลีกีเอโร เดกลี อาลีกีเอรี**; ป. พฤษภาคม ค.ศ. 1265 – 14 กันยายน ค.ศ. 1321) เป็นที่รู้จักแพร่หลายในชื่อเดี่ยวว่า **ดันเต** (อิตาลี: *Dante*) เป็นรัฐบุรุษ กวี และนักภาษาศาสตร์คนสำคัญของฟลอเรนซ์ในคริสต์ศตวรรษที่ 13 และ 14 ในยุคกลาง งานชิ้นที่สำคัญที่สุดคือ *บทเพลงแห่งพระเจ้า* หรือ *ดีวีนากอมเมเดีย* (*Divina Commedia*) ที่เดิมชื่อ “Commedia” แต่ต่อมาเรียก “Divina” โดยโจวันนี บอกกัชโช และในที่สุดก็กลายเป็น “Divina Commedia” ซึ่งถือว่าเป็นกวีนิพนธ์ชิ้นเอกของภาษาอิตาลีและของโลก

Dante Alighieri และ Beatrice อยู่ในสวน ผลงานชิ้นเอกสไตล์พรีราฟาเอลไลต์โดย Cesare Saccaggi da Tortona
ดันเตได้รับการขนานนามในอิตาลีว่า “il Sommo Poeta” หรือ “มหากวี” และได้ชื่อว่าเป็น “บิดาแห่งภาษาอิตาลี” ดานเต เปตราก และโจวันนี บอกกัชโช รู้จักรวมกันว่า “สามมงกุฎ” (the three fountains หรือ the three crowns) บอกกัชโชเป็นคนแรกที่เขียนชีวประวัติของดันเตใน “ศาสตรนิพนธ์ในการสรรเสริญดันเต” (Trattatello in laude di Dante)

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* เพทราค

## แหล่งข้อมูลอื่น

 วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ดันเต อาลีกีเอรี

* (ในภาษาอังกฤษ) LitWeb.net: Dante Alighieri ประวัติของดานเต อลิเกียริ เก็บถาวร 2008-10-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
# ชาวอเมริกัน

ชาวอเมริกัน| ธงชาติสหรัฐ |
| ประชากรทั้งหมด |
| ประมาณ 308 ล้านคน (ค.ศ. 2008) ประมาณ 329 ล้านคน (ค.ศ. 2020)
 |
| ภูมิภาคที่มีประชากรอย่างมีนัยสำคัญ |
|  สหรัฐ        355,695,000 |
|  เม็กซิโก | 1,000,000 |
|  แคนาดา | 688,000 |
|  สหราชอาณาจักร | 224,000 |
|  ไลบีเรีย | 159,697 |
|  ออสเตรเลีย | 118,003 |
|  ฟิลิปปินส์ | 105,000 |
|  บราซิล | ราว 25-50,000 |
|  คอสตาริกา | 40,000 |
|  สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ | 50,000 |
|  นิวซีแลนด์ | 17,751 |
|  รัสเซีย | 60,000 |
|  อินเดีย | 700,000 |
|  ฝรั่งเศส | 100,000 |
|  ญี่ปุ่น | 55,713 |
|  จีน | 110,000 |
|  อินโดนีเซีย | 88,950 |
|  ไทย | 162,090 |
|  เกาหลีใต้ | 158,000 |
|  สาธารณรัฐจีน (ไต้หวัน) | 10,649 |
|  ปากีสถาน | 52,486 |
|  ซาอุดีอาระเบีย | 49,000 |
|  ฮ่องกง | 90,000 |
|  เยอรมนี | 405,800 |
|  กาตาร์ | 15,000 |
|  คูเวต | 10,000 |
| ภาษา |
| ส่วนใหญ่อังกฤษอเมริกัน, สเปนอเมริกัน และอื่นๆ |
| ศาสนา |
| ส่วนใหญ่โปรเตสแตนต์, โรมันคาทอลิก และ ศาสนายูดาย |

**ชาวอเมริกัน** หรือ **ประชากรของสหรัฐ** (อังกฤษ: People of the United States หรือ U.S. Americans หรือ Americans หรือ American people) คือประชาชนของสหรัฐ ซึ่งเป็นประเทศที่ประกอบด้วยกลุ่มชนจากหลายชาติพันธุ์และเชื้อชาติ ซึ่งทำให้ชาวอเมริกันบางคนไม่ถือว่าอเมริกันเป็น "ชาติพันธุ์" (ethnicity) และจะบ่งตนเองโดยเชื้อชาติ (nationality) และชาติพันธุ์ดั้งเดิม (ancestral origin) เช่นชาวฮังการีอเมริกันเป็นต้น นอกไปจากชาวอเมริกันอินเดียนแล้ว ชาวอเมริกันเกือบทั้งหมดหรือบรรพบุรุษก็เป็นผู้ที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในช่วงระยะเวลาห้าร้อยปีที่ผ่านมา

การที่ชาวอเมริกันมาจากหลายชาติพันธุ์ทำให้เป็นชาติที่มีธรรมเนียม และคุณค่าที่แตกต่างกันออกไปเป็นอันมาก วัฒนธรรมที่เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปเรียกว่าวัฒนธรรมอเมริกันสายกลาง (mainstream American culture) วัฒนธรรมตะวันตกส่วนใหญ่มาจากขนบธรรมเนียมของวัฒนธรรมยุโรปตะวันตกของผู้อพยพที่เริ่มตั้งแต่การอพยพมาตั้งถิ่นฐานในสมัยแรกของชาวอังกฤษและชาวดัตช์ นอกจากนั้นวัฒนธรรมของชาวเยอรมัน, ชาวไอริช และชาวสกอตก็ยังมีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมอเมริกันสายกลางด้วย วัฒนธรรมของทาสชาวแมนดี และ ชาวโวลอฟจากแอฟริกาตะวันตกก็ได้รับการผสมผสานเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมอเมริกันสายกลาง วัฒนธรรมของชาวบันตุจากแอฟริกากลางซึ่งเป็นวัฒนธรรมที่เป็นพื้นฐานของวัฒนธรรมแอฟริกันอเมริกันก็มีอีกวัฒนธรรมหนึ่งที่มีบทบาทในวัฒนธรรมอเมริกันสายกลาง การขยายตัวไปทางตะวันตกทำให้ได้รับวัฒนธรรมของครีโอลและเคจันของลุยเซียนาเข้ามาด้วย และฮิสปานอสของตะวันตกเฉียงใต้ที่นำวัฒนธรรมเข้ามาติดต่อกับวัฒนธรรมเม็กซิโก การอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานครั้งใหญ่ในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 และต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 จากยุโรปใต้และยุโรปตะวันออกก็นำวัฒนธรรมใหม่เข้ามา และเมื่อไม่นานมานี้การเข้ามาตั้งถิ่นฐานของประชากรจากเอเชีย, แอฟริกา และโดยเฉพาะ ลาตินอเมริกาก็ยิ่งทำให้มีส่วนผสมใหม่เพิ่มมากขึ้น การอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานของประชากรจากส่วนต่างๆ ของโลกที่มีวัฒนธรรมอันแตกต่างกันทำให้สหรัฐกลายเป็นประเทศมีวัฒนธรรมที่เป็นหม้อหลอม (melting pot) หรือ วัฒนธรรมเกาเหลาอย่างแท้จริง หรือ วัฒนธรรมสลัด (salad bowl culture)

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* การอพยพของมนุษย์
# ภาษาโรมานี

| ภาษาโรมานี |
| --- |
| * Romany
* Romanes
* Roma
 |
| **rromani ćhib** |
| ชาติพันธุ์ | ชาวโรมานี |
| ผู้พูด | 4,8 ล้านคน (2015) |
| ตระกูลภาษา | อินโด-ยูโรเปียน
* อินโด-อิเรเนียน
	+ อินโด-อารยัน
		- ตะวันตก
			* **ภาษาโรมานี**
 |
| ภาษาถิ่น | * Balkan Romani
* Baltic Romani
* Carpathian Romani
* Finnish Kalo
* Zargari Romani
* Sinte Romani
* Vlax Romani
* Welsh Romani
 |
| สถานภาพทางการ |
| ภาษาชนกลุ่มน้อย ที่รับรองใน | * ออสเตรีย
* บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา
* โคลอมเบีย
* ฟินแลนด์
* เยอรมนี
* ฮังการี
* คอซอวอ
* มอนเตเนโกร
* มาซิโดเนียเหนือ
* นอร์เวย์
* โปแลนด์
* เดนมาร์ก
* โรมาเนีย
* เซอร์เบีย
* สโลวาเกีย
* สวีเดน
 |
| รหัสภาษา |
| ISO 639-2 | `rom` |
| ISO 639-3 | `rom` – รหัสรวม รหัสเอกเทศ: `rmn` – Balkan Romani `rml` – Baltic Romani `rmc` – Carpathian Romani `rmf` – Finnish Kalo `rmo` – Sinte Romani `rmy` – Vlax Romani `rmw` – Welsh Romani |
| *Glottolog* | `roma1329` |
| ทางยูเนสโกจัดให้ภาษาโรมานีเป็นภาษาที่มีความเสี่ยงแน่นอนตามแผนที่ชุดภาษาใกล้สูญของโลก (2010) |
|

**ภาษาโรมานี** (โรมานี: *rromani ćhib*) เป็นหลาย ๆ ภาษาของชาวโรมานี อยู่ในสาขากลุ่มภาษาอินโด-อารยันของตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน ตาม Ethnologue มีภาษาโรมานีอยู่เจ็ดภาษาที่แตกต่างกันมากพอที่จะได้รับการพิจารณาเป็นภาษาของตัวเอง ภาษาที่มีผู้พูดมากที่สุดได้แก่ Vlax Romani (ประมาณ 500,000 คน) Balkan Romani (600,000), และ Sinte Romani (300,000). ความแตกต่างของภาษาเหล่านี้ในบางทีอาจใหญ่จนเทียบได้กับความแตกต่างระหว่างภาษาสลาวิกแต่ละภาษา

## อ้างอิง

### ข้อมูล

* Hübschmannová, Milena (1993). *Šaj pes dokaveras - Můžeme se domluvit* [*Shaj pes dovakeras - We can make an agreement*] (ภาษาเช็ก). Olomouc: Pedagogická fakulta UP Olomouc. ISBN 80-7067-355-9.

## แหล่งข้อมูลอื่น