# ชฺวี ยฺเหวียน

| ชฺวี ยฺเหวียน |
| --- |
| ภาพของชฺวี ยฺเหวียน โดยเฉิน หงโช่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 17) |
| เกิด | ประมาณ 340 ปีก่อนคริสตกาล รัฐฉู่, ปัจจุบันคือมณฑลหูเป่ย์, จีน |
| เสียชีวิต | 6 มิถุนายน 278 ปีก่อนคริสตกาล แม่น้ำมี่หลัว |
| อาชีพ | กวี, นักการเมือง |
|  |
|  |
| ชื่อจีน |
| จีน | 屈原 |
|

| การถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Qū Yuán |
| เวด-ไจลส์ | Ch'ü1 Yüan2 |
| IPA | [tɕʰý ɥɛ̌n] |
| อู๋ |
| Suzhounese | Chiueh Nyœ́ |
| กวางตุ้งมาตรฐาน |
| การถอดเป็นอักษรโรมันแบบเยล | Wāt Yùhn |
| ยฺหวิดเพ็ง | Wat1 Jyun4 |
| IPA | [wɐ́t̚ jy̏ːn] |
| หมิ่นใต้ |
| ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี | Khut Goân |
| Tâi-lô | Khut Guân |
| จีนเก่า |
| Baxter–Sagart (2014) | \*kʰut N-ɢʷar |

 |
|  |
|  |

**ชฺวี ยฺเหวียน** (จีน: 屈原; พินอิน: *Qū Yuán*; ราว 340–278 ปีก่อนคริสตกาล) เป็นเสนาบดีและกวีชาวจีนในยุครณรัฐของจีนโบราณ มีชื่อเสียงเพราะความรักชาติและผลงานด้านร้อยกรอง โดยเฉพาะประชุมกวีนิพนธ์เรื่อง *ฉู่ฉือ* (楚辭) ซึ่งเชื่อกันมาแต่ดั้งเดิมว่า เป็นผลงานของเขา และถือกันว่า เป็นหนึ่งในสองประชุมร้อยกรองที่ยิ่งใหญ่ที่สุดแห่งจีนโบราณ อีกเรื่อง คือ *ชือจิง* (詩經) นอกจากนี้ ยังเชื่อกันว่า เขาเป็นต้นกำเนิดเทศกาลเรือมังกร (龍船節) อย่างไรก็ดี ปัจจุบันมีผู้โต้แย้งเรื่องเขาเป็นผู้แต่ง *ฉู่ฉือ* จริงหรือไม่ แต่ก็เป็นที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวางว่า เขาเป็นผู้แต่ง *หลีเซา* (離騷) บทประพันธ์ที่เลื่องชื่อที่สุดในกลุ่มร้อยกรอง *ฉู่ฉือ*

ข้อมูลทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับเขามีอยู่ไม่มาก เอกสารเก่าแก่ที่สุดที่เอ่ยถึงเขา คือ ร้อยกรองบทหนึ่งซึ่งเจี่ย อี้ (賈誼) ข้าราชการซึ่งถูกให้ร้ายและอัปเปหิไปยังฉางชา (长沙) ประพันธ์ขึ้นเมื่อ 174 ปีก่อนคริสตกาล ระหว่างเดินทางไปฉางชา โดยพรรณนาว่า ตนเองมีชะตากรรมคล้ายชฺวี ยฺเหวียน ในสมัยก่อน แปดปีให้หลัง ซือหม่า เชียน (司馬遷) จึงเขียนประวัติของชฺวี ยฺเหวียน ขึ้นอย่างเป็นทางการครั้งแรก โดยรวมอยู่ในหนังสือชุด *ฉื่อจี้* (史記) แต่มีผู้เห็นว่า ข้อมูลที่ซือหม่า เชียน เขียนไว้นั้นย้อนแย้งหลายจุด

## ชีวิต

*ฉื่อจี้* ของซือหม่า เชียน เป็นแหล่งข้อมูลหลักแหล่งเดียวเกี่ยวกับชีวิตของชฺวี ยฺเหวียน เอกสารนี้ระบุว่า ชฺวี ยฺเหวียน เป็นสมาชิกราชสกุลหมี่ (芈) แห่งรัฐฉู่ (楚国) และรับราชการในรัชสมัยพระเจ้าฉู่หฺวาย (楚懷王) ซึ่งครองราชย์ช่วง 328–299 ปีก่อนคริสตกาล

ต้นรัชกาลพระเจ้าฉู่หฺวาย ชฺวี ยฺเหวียน ดำรงตำแหน่งเสนาซ้าย (左徒) ต่อมา เขาถูกให้ร้ายจนพระเจ้าฉู่หฺวายเนรเทศเขาไปยังดินแดนทางเหนือแถบแม่น้ำฮั่น (漢江) ภายหลัง พระเจ้าฉู่หฺวายเรียกเขากลับมาเป็นทูตไปรัฐฉี (齐国) เพื่อฟื้นความสัมพันธ์ระหว่างรัฐฉู่กับรัฐฉี

เมื่อพระเจ้าฉู่หฺวายสิ้นพระชนม์แล้ว พระโอรสสืบราชย์ต่อเป็นพระเจ้าฉู่ฉิ่งเซียง (楚頃襄王) ชฺวี ยฺเหวียน ถูกให้ร้ายอีกครั้ง ครั้งนี้ เขาถูกขับไล่ไปยังดินแดนทางใต้แถบแม่น้ำฉาง (长江) ว่ากันว่า ชฺวี ยฺเหวียน แวะบ้านเกิดเป็นอันดับแรก และระหว่างถูกเนรเทศนั้น เขาใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการรวบรวมและเรียบเรียงตำนานพื้นบ้านต่าง ๆ ที่รับรู้มาจากการท่องชนบท ทั้งยังประพันธ์ร้อยกรองหลายบท แต่ก็แสดงความห่วงใยในบ้านเมืองอยู่ไม่วาย เขากังวลเกี่ยวกับแผ่นดินของตนจนสุขภาพย่ำแย่ และในช่วงเวลาที่หดหู่ ก็มักเดินทอดน่องไปแถวบ่อน้ำแห่งหนึ่ง แล้วจ้องดูเงาสะท้อนในน้ำอยู่นาน

ใน 278 ปีก่อนคริสตกาล เมื่อทราบว่า อิ่ง (郢) เมืองหลวงของรัฐฉู่ ถูกขุนพลไป๋ ฉี่ (白起) แห่งรัฐฉิน (秦国) ตีแตก ชฺวี ยฺเหวียน ก็เขียนเพลงยาวชื่อ *อายอิ่ง* (哀郢; "อิ่งโศก") แล้วแบกก้อนหินเดินลุยแม่น้ำมี่หลัว (汨羅江) ลงไปจนจมน้ำตาย

เหตุผลที่เขาฆ่าตัวตายเป็นที่ถกเถียงมาแต่โบราณ ปรัชญาเมธีจู ซี (朱熹) แห่งราชวงศ์ซ่ง เสนอว่า เป็นเพราะทุกข์ตรมเกี่ยวกับบ้านเมือง แต่เอกสาร *อฺวี๋ฟู่* (漁父) กล่าวว่า การฆ่าตัวตายของเขาเป็นหนทางสุดท้ายที่เขาจะปกป้องความบริสุทธิ์ใจและหลักการดำรงชีวิตของตนเอง

## เทศกาลเรือมังกร

ตำนานเล่าว่า ชาวบ้านใกล้เรือนเคียงเห็นชฺวี ยฺเหวียน ลงแม่น้ำมี่หลัวไปลับ ๆ ก็พากันตามหาเขา แต่ไม่ทันกาล เพราะชฺวี ยฺเหวียน ถึงแก่ชีวิตไปแล้ว ชาวบ้านจึงเอาก้อนข้าวเหนียวโยนลงน้ำเพื่อให้ปลากินแทนศพเขา ข้าวเหนียวดังกล่าวเป็นที่มาของบ๊ะจ่าง และการที่ชาวบ้านแล่นเรือตามหาเขาก็เป็นที่มาของเทศกาลเรือมังกรซึ่งมีการแข่งเรือและกินบ๊ะจ่าง

## เชิงอรรถ

### อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* "Qu Yuan", *China: Five Thousand Years of History and Civilization*, Kowloon: City University of Hong Kong Press, 2007, pp. 205–6, ISBN 9789629371401
* Davis, Albert Richard, บ.ก. (1970), *The Penguin Book of Chinese Verse*, London: Penguin Books.
* Guo Moruo (1952), 《屈原》 [*Qu Yuan*], Beijing: Renmin Wenxue Chubanshe. (ในภาษาจีน)
* Hartman, Charles (1986). "Ch'ü Yüan 屈原". *The Indiana Companion to Traditional Chinese Literature, Volume 1*. Bloomington: Indiana University Press. p. 352. ISBN 0-253-32983-3.
* Hawkes, David (1959), *Ch'u Tz'u: The Songs of the South, an Ancient Chinese Anthology*, Oxford: Clarendon Press.
* Hawkes, David (1974), "The Quest of the Goddess", *Studies in Chinese Literary Genres*, Berkeley: University of California Press, pp. 42–68, ISBN 0-520-02037-5.
* Hinton, David (2008), *Classical Chinese Poetry: An Anthology*, New York: Farrar, Straus, & Giroux, ISBN 978-0-374-10536-5.
* Kern, Martin (2010). "Early Chinese literature, Beginnings through Western Han". *The Cambridge History of Chinese Literature, Volume 1: To 1375*. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 1–115. ISBN 978-0-521-11677-0.
* Knechtges, David R. (2010). "Qu Yuan 屈原". *Ancient and Early Medieval Chinese Literature: A Reference Guide, Part One*. Leiden: Brill. pp. 745–749. ISBN 978-90-04-19127-3.
* Wen Yiduo (1956), "人民的詩人一屈原 [*Rénmín de Shīrén—Qū Yuán, Qu Yuan: The People's Poet*]", 《神話與詩》 [*Shénhuà yú Shī, Mythology & Poetry*], Guji Chubanshe. (ในภาษาจีน)
* Yip Wai-lim (1997), *Chinese Poetry: An Anthology of Major Modes and Genres*, Durham: Duke University Press, ISBN 0-8223-1946-2.
* Zhang Zongyi (1957), 《屈原舆楚辭》 [*Qū Yuán yú Chǔcí, Qu Yuan and the Songs of Chu*], Changchun: Jilin Renmin Chubanshe. (ในภาษาจีน)

## แหล่งข้อมูลอื่น

* "Qu Yuan (Chu Yuan), the great poet"
* "This article has photos of Qu Yuan's hometown before it was submerged by the dams project"
* "The Dragon Boat Festival" (article reproduced from Volume 1, number 2 of the newsletter of Families with Children from China of the San Francisco Bay Area)