# หน้าไม้กล

| หน้าไม้กล |
| --- |
|  |
| หน้าไม้กลที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังหลงเหลืออยู่ เป็นหน้าไม้กลยิงติดต่อกันได้ 2 ดอกที่ขุดพบจากสุสานของรัฐฉู่ที่มีอายุย้อนไปเมื่อศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล |
| จีนตัวเต็ม | 諸葛弩 |
| จีนตัวย่อ | 诸葛弩 |
| ความหมายตามตัวอักษร | "หน้าไม้จูกัด [เหลียง]" |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Zhūgě nǔ |
| เวด-ไจลส์ | Chu1-ko2 nu3 |
| IPA | [ʈʂúkɤ̌ nù] |
| กวางตุ้งมาตรฐาน |
| การถอดเป็นอักษรโรมันแบบเยล | Jyū-got nóuh |
| ยฺหวิดเพ็ง | Zyu1-got3 nou5 |
| หมิ่นใต้ |
| ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี | Chu-kat ló͘ |
| Tâi-lô | Tsu-kat lóo |

 |
|  |

**หน้าไม้กล** หรือ **เหลียนหนู่** (จีน: 連弩; พินอิน: *Lián Nǔ*) เป็นที่รู้จักในอีกคำเรียกว่า **หน้าไม้จูกัด** หรือ **จูเก๋อหนู่** (จีน: 諸葛弩; พินอิน: *Zhūgě nǔ*, ถอดเป็นอักษรโรมันได้อีกแบบว่า Chu-ko-nu) เนื่องจากมีความเกี่ยวข้องกับจูกัดเหลียง (ค.ศ. 181-234) นักยุทธศาสตร์ในยุคสามก๊ก เป็นหน้าไม้ที่ประดิษฐ์ในช่วงยุครณรัฐในประวัติศาสตร์จีนโดยการการรวมการเหนี่ยวธนู การบรรจุลูกธนู และการยิงธนูเข้าด้วยกันในกระบวนการเดียว

หลักฐานทางโบราณคดีที่เก่าแก่ที่สุดของหน้าไม้กลถูกพบในรัฐฉู่ แต่ใช้ด้ามจับที่แตกต่างจากการออกแบบของราชวงศ์หมิงในภายหลังและเป็นที่รู้จักกันทั่วไปมากกว่า

แม้ว่าหน้าไม้กลจะถูกใช้ตามช่วงเวลาส่วนใหญ่ของประวัติศาสตร์จีนจนถึงปลายยุคราชวงศ์ชิง แต่โดยทั่วไปหน้าไม้ถือว่าเป็นอาวุธที่ไม่ใช่ทางการทหาร เป็นอาวุธที่เหมาะสำหรับผู้หญิง ใช้ในการปกป้องครัวเรือนจากโจร และยังใช้ในการล่าสัตว์

## ประวัติ

หน้าไม้กลยุครัฐฉู่
หน้าไม้กลที่ยังไม่โค้งกลับ จะโค้งกลับเมื่อใช้ในสงคราม
ม้วนหนังสือยุทธนาวีแสดงภาพทหารหมิงใช้หน้าไม้กลระหว่างสงครามอิมจิน (การบุกครองเกาหลีของญี่ปุ่น)

> หน้าไม้จูกัด (จูเก๋อหนู่) เป็นอาวุธขนาดกะทัดรัดที่แม้แต่บัณฑิตลัทธิขงจื๊อและหญิงในวังก็สามารถใช้ป้องกันตนได้... พลังการยิงต่ำจึงต้องอาบปลายลูกดอกด้วยยาพิษ เมื่อลูกดอกอาบปลายด้วย "ยาพิษฆ่าเสือ" ก็จะสามารถยิงไปที่ม้าหรือคนได้ และถ้ายิงแล้วได้แผล ศัตรูก็จะตายทันที ข้อด้อยของอาวุธนี้คือมีระยะยิงที่จำกัดมาก
>
>

— *กู่จินถูชูจี๋เฉิง* (古今图书集成; "รวมตำราจีนโบราณฉบับสมบูรณ์")

ตามที่บันทึกใน*อู๋เยฺว่ชุนชิว* (吳越春秋; ประวัติศาสตร์สงครามรัฐอู๋-รัฐเยฺว่) ที่เขียนในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก หน้าไม้กลถูกประดิษฐ์ขึ้นในยุครณรัฐโดยคนตระกูลฉิน (琴氏 *ฉินชื่อ*) จากรัฐฉู่ เรื่องนี้ได้รับการยืนยันโดยหลักฐานทางโบราณคดีที่เก่าแก่ที่สุดของหน้าไม้กลซึ่งขุดค้นจากหลุมฝังศพรัฐฉู่ที่สุสาน 47 ที่ฉินเจียจุ่ย (秦家嘴) มณฑลหูเป่ย์ และมีอายุย้อนไปถึงศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาลในยุครณรัฐ (475 - 220 ปีก่อนคริสตกาล) หน้าไม้กลที่ค้นพบนี้มีความแตกต่างจากหน้าไม้กลในสมัยหลัง โดยหน้าไม้กลโบราณที่ยิงติดต่อกันได้ 2 ดอกมีการใช้ด้ามจับและกลไกดึงไปด้านหลังสำหรับติดตั้ง หน้าไม้ของราชวงศ์หมิงใช้การกลไกการติดตั้งที่ผู้ใช้ต้องดันคันโยกด้านหลังขึ้นและลงกลับไปมา แม้ว่าหน้าไม้กลแบบใช้มือถือโดยทั่วไปมีพลังการยิงน้อยและต้องใช้ยาพิษเพิ่มเติมซึ่งอาจจะเป็นสารอะโคนิทีนที่ให้พิษถึงตาย แต่ก็มีหน้าไม้กลแบบที่มีขนาดใหญ่ขึ้นมากปรากฏในยุคราชวงศ์หมิง

ในปี ค.ศ. 180 หยาง เสฺวียน (楊琁) ใช้หน้าไม้กลรูปแบบหนึ่งที่ขับเคลื่อนโดยการเคลื่อนที่ของล้อ:

> ...ราวปี ค.ศ. 180 หยาง เสฺวียนเจ้าเมืองหลิงหลิง (零陵) พยายามปราบปรามกบฏที่ก่อการอย่างหนัก โดยที่กำลังทหารของหยาง เสฺวียนไม่เพียงพอ วิธีแก้ปัญหาของหยาง เสฺวียนก็คือการบรรทุกกระสอบปูนขาวบนรถหลายสิบคันและติดตั้งหน้าไม้อัตโนมัติบนรถคันอื่น ๆ จากนั้นจึงจัดรถเป็นกระบวนรบ หยาง เสฺวียนใช้ประโยชน์จากลมในการพัดกลุ่มฝุ่นปูนขาวเข้าปกคลุมข้าศึกทำให้ข้าศึกมองไม่เห็น ก่อนที่หยาง เสฺวียนจะติดเศษผ้าที่หางม้าใช้ดึงรถไร้คนขับติดตั้งอาวุธเหล่านี้ลงไป มุ่งตรงไปยังกระบวนทัพของข้าศึกที่ถูกกลุ่มฝุ่นปกคลุมหนาแน่น หน้าไม้กลของรถเหล่านั้น (ที่ขับเคลื่อนโดยการเชื่อมโยงกับล้อ) ยิงออกไปซ้ำ ๆ ไปในทิศทางแบบสุ่ม ทำให้เกิดการบาดเจ็บล้มตายเป็นอย่างมาก ท่ามกลางความสับสนวุ่นวายอย่างหนัก พวกกบฏก็ยิงเกาทัณฑ์ตอบโต้อย่างดุเดือดเพื่อป้องกันตนเอง กลายเป็นการฆ่าฟันกันเองก่อนที่ทัพของหยาง เสฺวียนจะเข้ามาปราบปรามสังหารได้เป็นจำนวนมาก
>
>

— ราล์ฟ ซอว์เยอร์ (Ralph Sawyer)

การประดิษฐ์หน้าไม้กลมักถูกยกให้เป็นผลงานของจูกัดเหลียง แต่ความเป็นจริงแล้วจูกัดเหลียงไม่ได้เป็นผู้ประดิษฐ์ ความเข้าใจผิดนี้มีพื้นฐานมาจากบันทึกที่ระบุว่าจูกัดเหลียงได้ปรับปรุงหน้าไม้กลยิงหลายดอก

ในยุคราชวงศ์หมิง มีการใช้หน้าไม้กลบนเรือ

แม้ว่าหน้าไม้กลจะถูกนำมาใช้ตลอดประวัติศาสตร์จีนและมีการยืนยันถึงการใช้อย่างช้าที่สุดเมื่อราชวงศ์ชิงในศตวรรษที่ 19 ในยุทธการที่รบกับชาวญี่ปุ่น แต่โดยทั่วไปหน้าไม้กลไม่ถือว่าเป็นอาวุธทางการทหารที่สำคัญ ตำรา*อู่เป้ย์จื้อ* (武備志) ที่เขียนในศตวรรษที่ 17 ระบุว่าหน้ากลไม้เป็นที่นิยมโดยผู้คนในภาคตะวันออกเฉียงใต้ แต่ขาดอานุภาพ และลูกดอกแทบจะไม่ทำร้ายใครเลย การใช้งานหน้าไม้กลที่ระบุในตำราโดยหลักแล้วเป็นการใช้งานที่ไม่ใช่ทางการทหาร เช่น การล่าเสือ การป้องกันบ้านที่มีป้อมปราการ และใช้โดยชายและหญิงที่ขี้กลัว ในตำรา*เทียนกงไคอู้* (天工開物) ซึ่งเขียนในช่วงศตวรรษที่ 17 เช่นกันระบุว่าหน้าไม้กลมีประโยชน์ในการป้องกันโจรเท่านั้น

## อ้างอิง

* Liang, Jieming (2006), *Chinese Siege Warfare: Mechanical Artillery & Siege Weapons of Antiquity*, Singapore, Republic of Singapore: Leong Kit Meng, ISBN 981-05-5380-3
* Needham, Joseph (1994), *Science and Civilization in China Volume 5 Part 6*, Cambridge University Press

## บรรณานุกรม

* Adle, Chahryar (2003), *History of Civilizations of Central Asia: Development in Contrast: from the Sixteenth to the Mid-Nineteenth Century*
* Ágoston, Gábor (2005), *Guns for the Sultan: Military Power and the Weapons Industry in the Ottoman Empire*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-60391-9
* Agrawal, Jai Prakash (2010), *High Energy Materials: Propellants, Explosives and Pyrotechnics*, Wiley-VCH
* Andrade, Tonio (2016), *The Gunpowder Age: China, Military Innovation, and the Rise of the West in World History*, Princeton University Press, ISBN 978-0-691-13597-7.
* Arnold, Thomas (2001), *The Renaissance at War*, Cassell & Co, ISBN 0-304-35270-5
* Benton, Captain James G. (1862). *A Course of Instruction in Ordnance and Gunnery* (2 ed.). West Point, New York: Thomas Publications. ISBN 1-57747-079-6.
* Brown, G. I. (1998), *The Big Bang: A History of Explosives*, Sutton Publishing, ISBN 0-7509-1878-0.
* Buchanan, Brenda J., บ.ก. (2006), "Gunpowder, Explosives and the State: A Technological History", *Technology and Culture*, Aldershot: Ashgate, **49** (3): 785–786, ISBN 0-7546-5259-9
* Chase, Kenneth (2003), *Firearms: A Global History to 1700*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-82274-2.
* Cocroft, Wayne (2000), *Dangerous Energy: The archaeology of gunpowder and military explosives manufacture*, Swindon: English Heritage, ISBN 1-85074-718-0
* Cook, Haruko Taya (2000), *Japan At War: An Oral History*, Phoenix Press
* Cowley, Robert (1993), *Experience of War*, Laurel.
* Cressy, David (2013), *Saltpeter: The Mother of Gunpowder*, Oxford University Press
* Crosby, Alfred W. (2002), *Throwing Fire: Projectile Technology Through History*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-79158-8.
* Curtis, W. S. (2014), *Long Range Shooting: A Historical Perspective*, WeldenOwen.
* Earl, Brian (1978), *Cornish Explosives*, Cornwall: The Trevithick Society, ISBN 0-904040-13-5.
* Easton, S. C. (1952), *Roger Bacon and His Search for a Universal Science: A Reconsideration of the Life and Work of Roger Bacon in the Light of His Own Stated Purposes*, Basil Blackwell
* Ebrey, Patricia B. (1999), *The Cambridge Illustrated History of China*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-43519-6
* Grant, R.G. (2011), *Battle at Sea: 3,000 Years of Naval Warfare*, DK Publishing.
* Hadden, R. Lee. 2005. "Confederate Boys and Peter Monkeys." Armchair General. January 2005. Adapted from a talk given to the Geological Society of America on March 25, 2004.
* Harding, Richard (1999), *Seapower and Naval Warfare, 1650-1830*, UCL Press Limited
* al-Hassan, Ahmad Y. (2001), "Potassium Nitrate in Arabic and Latin Sources", *History of Science and Technology in Islam*, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-05-20, สืบค้นเมื่อ 23 July 2007.
* Hobson, John M. (2004), *The Eastern Origins of Western Civilisation*, Cambridge University Press.
* Johnson, Norman Gardner. "explosive". *Encyclopædia Britannica*. Chicago: Encyclopædia Britannica Online.
* Kelly, Jack (2004), *Gunpowder: Alchemy, Bombards, & Pyrotechnics: The History of the Explosive that Changed the World*, Basic Books, ISBN 0-465-03718-6.
* Khan, Iqtidar Alam (1996), "Coming of Gunpowder to the Islamic World and North India: Spotlight on the Role of the Mongols", *Journal of Asian History*, **30**: 41–5.
* Khan, Iqtidar Alam (2004), *Gunpowder and Firearms: Warfare in Medieval India*, Oxford University Press
* Khan, Iqtidar Alam (2008), *Historical Dictionary of Medieval India*, The Scarecrow Press, Inc., ISBN 978-0-8108-5503-8
* Kinard, Jeff (2007), *Artillery An Illustrated History of its Impact*
* Konstam, Angus (2002), *Renaissance War Galley 1470-1590*, Osprey Publisher Ltd..
* Lidin, Olaf G. (2002), *Tanegashima – The Arrival of Europe in Japan*, Nordic Inst of Asian Studies, ISBN 8791114128
* Loades, Mike (2018), *The Crossbow*, Osprey
* Lorge, Peter A. (2008), *The Asian Military Revolution: from Gunpowder to the Bomb*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-60954-8
* Lu, Gwei-Djen (1988), "The Oldest Representation of a Bombard", *Technology and Culture*, **29** (3): 594–605, doi:10.2307/3105275, JSTOR 3105275, S2CID 112733319
* May, Timothy (2012), *The Mongol Conquests in World History*, Reaktion Books
* McLahlan, Sean (2010), *Medieval Handgonnes*
* McNeill, William Hardy (1992), *The Rise of the West: A History of the Human Community*, University of Chicago Press.
* Morillo, Stephen (2008), *War in World History: Society, Technology, and War from Ancient Times to the Present, Volume 1, To 1500*, McGraw-Hill, ISBN 978-0-07-052584-9
* Needham, Joseph (1971), *Science and Civilization in China Volume 4 Part 3*, Cambridge At The University Press
* Needham, Joseph (1980), *Science & Civilisation in China*, vol. 5 pt. 4, Cambridge University Press, ISBN 0-521-08573-X
* Needham, Joseph (1986), *Science & Civilisation in China*, vol. V:7: *The Gunpowder Epic*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-30358-3.
* Nicolle, David (1990), *The Mongol Warlords: Genghis Khan, Kublai Khan, Hulegu, Tamerlane*
* Nolan, Cathal J. (2006), *The Age of Wars of Religion, 1000–1650: an Encyclopedia of Global Warfare and Civilization, Vol 1, A-K*, vol. 1, Westport & London: Greenwood Press, ISBN 0-313-33733-0
* Norris, John (2003), *Early Gunpowder Artillery: 1300–1600*, Marlborough: The Crowood Press.
* Partington, J. R. (1960), *A History of Greek Fire and Gunpowder*, Cambridge, UK: W. Heffer & Sons.
* Partington, J. R. (1999), *A History of Greek Fire and Gunpowder*, Baltimore: Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-5954-9
* Patrick, John Merton (1961), *Artillery and warfare during the thirteenth and fourteenth centuries*, Utah State University Press.
* Pauly, Roger (2004), *Firearms: The Life Story of a Technology*, Greenwood Publishing Group.
* Perrin, Noel (1979), *Giving up the Gun, Japan's reversion to the Sword, 1543–1879*, Boston: David R. Godine, ISBN 0-87923-773-2
* Petzal, David E. (2014), *The Total Gun Manual (Canadian edition)*, WeldonOwen.
* Phillips, Henry Prataps (2016), *The History and Chronology of Gunpowder and Gunpowder Weapons (c.1000 to 1850)*, Notion Press
* Purton, Peter (2010), *A History of the Late Medieval Siege, 1200–1500*, Boydell Press, ISBN 978-1-84383-449-6
* Robins, Benjamin (1742), *New Principles of Gunnery*
* Rose, Susan (2002), *Medieval Naval Warfare 1000-1500*, Routledge
* Roy, Kaushik (2015), *Warfare in Pre-British India*, Routledge
* Schmidtchen, Volker (1977a), "Riesengeschütze des 15. Jahrhunderts. Technische Höchstleistungen ihrer Zeit", *Technikgeschichte* **44** (2): 153–173 (153–157)
* Schmidtchen, Volker (1977b), "Riesengeschütze des 15. Jahrhunderts. Technische Höchstleistungen ihrer Zeit", *Technikgeschichte* **44** (3): 213–237 (226–228)
* Tran, Nhung Tuyet (2006), *Viêt Nam Borderless Histories*, University of Wisconsin Press.
* Turnbull, Stephen (2001), *Siege Weapons of the Far East (1) AD 612-1300*, Osprey Publishing
* Turnbull, Stephen (2002), *Siege Weapons of the Far East (2) AD 960-1644*, Osprey Publishing
* Turnbull, Stephen (2003), *Fighting Ships Far East (2: Japan and Korea Ad 612-1639*, Osprey Publishing, ISBN 1-84176-478-7
* Urbanski, Tadeusz (1967), *Chemistry and Technology of Explosives*, vol. III, New York: Pergamon Press.
* Villalon, L. J. Andrew (2008), *The Hundred Years War (part II): Different Vistas*, Brill Academic Pub, ISBN 978-90-04-16821-3
* Wagner, John A. (2006), *The Encyclopedia of the Hundred Years War*, Westport & London: Greenwood Press, ISBN 0-313-32736-X
* Watson, Peter (2006), *Ideas: A History of Thought and Invention, from Fire to Freud*, Harper Perennial (2006), ISBN 0-06-093564-2
* Wilkinson, Philip (9 September 1997), *Castles*, Dorling Kindersley, ISBN 978-0-7894-2047-3
* Wilkinson-Latham, Robert (1975), *Napoleon's Artillery*, France: Osprey Publishing, ISBN 0-85045-247-3
* Willbanks, James H. (2004), *Machine guns: an illustrated history of their impact*, ABC-CLIO, Inc.
* Williams, Anthony G. (2000), *Rapid Fire*, Shrewsbury: Airlife Publishing Ltd., ISBN 1-84037-435-7

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Build a Wooden Crossbow Popular Mechanics Plans