# เทียนไถ

วัดกั๋วชิงบนเขาเทียนไถ สร้างขึ้นในปี 598 ในสมัยราชวงศ์สุย และได้รับการบูรณะในรัชสมัยจักรพรรดิยงเจิ้งในราชวงศ์ชิง (ค.ศ. 1722–35)

| เทียนไถ |
| --- |
|  |
| ชื่อภาษาจีน |
| จีน | 天台 |
|  |
| พินอิน | จีนกลางมาตรฐาน สป.จีน: Tiāntāi จีนกลางมาตรฐานสาธารณรัฐจีน: Tiāntái |
|  |
| ความหมายตามตัวอักษร | มาจาก "เขาเทียนไถ" (หอคอยสวรรค์) |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | จีนกลางมาตรฐาน สป.จีน: Tiāntāi จีนกลางมาตรฐานสาธารณรัฐจีน: Tiāntái |
| ปอพอมอฟอ | PRC: ㄊㄧㄢ   ㄊㄞ ROC: ㄊㄧㄢ   ㄊㄞˊ |
| Gwoyeu Romatzyh | PRC: Tiantai ROC: Tiantair |
| เวด-ไจลส์ | PRC: T‘ien1-t‘ai1 ROC: T‘ien1-t‘ai2 |
| ทงย่งพินอิน | PRC: Tiantai ROC: Tiantái |
| การถอดเป็นอักษรโรมันแบบเยล | PRC: Tyāntāi ROC: Tyāntái |
| MPS2 | PRC: Tiāntāi ROC: Tiāntái |
| IPA | PRC: [tʰjɛ́n.tʰái] ROC: [tʰjɛ́n.tʰǎi] |
| อู๋ |
| Suzhounese | Thi-dé |
| กวางตุ้งมาตรฐาน |
| การถอดเป็นอักษรโรมันแบบเยล | Tīn-tòih |

 |
| ชื่อภาษาเวียดนาม |
| เวียดนาม | *Thiên Thai* |
| ฮ้าน-โนม | 天台 |
| ชื่อภาษาเกาหลี |
| ฮันกึล | 천태 |
| ฮันจา | 天台 |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| อาร์อาร์ | Cheontae |

 |
| ชื่อภาษาญี่ปุ่น |
| คันจิ | 天台 |
|

| ขยายการถอดเสียง |
| --- |
| โรมาจิ | Tendai |

 |
|  |

**เทียนไถ** (จีน: 天台; พินอิน: *จีนกลางมาตรฐาน สป.จีน: Tiāntāi, จีนกลางมาตรฐานสาธารณรัฐจีน: Tiāntái, ภาษาอู๋สำเนียงไทโจว (ภาษาพื้นเมืองเทียนไถ): Thiethei*) เป็นนิกายในศาสนาพุทธฝ่ายมหายานในประเทศจีน ญี่ปุ่น เกาหลี และเวียดนาม เป็นนิกายที่นับถือสัทธรรมปุณฑรีกสูตรว่าเป็นคำสอนสูงสุดของพุทธศาสนา ในญี่ปุ่นนิกายนี้เรียกว่าเท็นได, ในเกาหลีเรียกว่าชอนแท, และในเวียดนามเรียกว่าเทียนไท

ชื่อนิกายมาจากการที่ท่านจื้ออี้ (538–597 CE) บูรพาจารย์ลำดับที่ 4 ของนิกายอาศัยอยู่บนเขาเทียนไถ จื้ออี้ได้รับการยกย่องเช่นกันในฐานะที่เป็นบุคคลสำคัญคนแรก ที่แยกสำนักนิกายจากขนบพุทธศาสนาแบบอินเดีย แล้วสร้างขนบพุทธศาสนาแบบจีน นิกายเทียนไถบางครั้งก็เรียกว่า "นิกายสัทธรรมปุณฑรีก" เพราะสัทธรรมปุณฑรีกสูตรมีบทบาทสำคัญมากในคำสอน

ในช่วงราชวงศ์สุย นิกายเทียนไถกลายเป็นหนึ่งในนิกายชั้นนำของศาสนาพุทธแบบจีน มีวัดขนาดใหญ่จำนวนมากที่ได้รับการสนับสนุนจากจักรพรรดิและผู้อุปถัมภ์ที่ร่ำรวย อิทธิพลของนิกายจางหายไปและฟื้นขึ้นมาอีกครั้งเมื่อถึงราชวงศ์ถัง และได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอีกครั้งในช่วงราชวงศ์ซ่ง หลักคำสอนและการปฏิบัติของนิกายนี้มีอิทธิพลต่อนิกายสำคัญอื่นในจีน เช่น ฉาน และ สุขาวดี

## ประวัติ

ไม่เหมือนนิกายก่อนหน้านี้ของพุทธศาสนาแบบจีน นิกายเทียนไถนั้นมีต้นกำเนิดมาจากจีนทั้งกระบิ นิกายของศาสนาพุทธที่มีอยู่ในประเทศจีนก่อนที่จะเกิดขึ้นของนิกายเทียนไถนั้น โดยทั่วไปเชื่อว่าจะเป็นแทนของนิกายที่ได้รับการถ่ายโดยตรงจากอินเดีย โดยมีการปรับเปลี่ยนคำสอนและวิธีการขั้นพื้นฐานด้านการปฏิบัติเล็กน้อย อย่างไรก็ตาม เทียนไถเติบโตและเจริญรุ่งเรืองในฐานะนิกายพุทธแบบจีนพื้นเมืองแท้ ๆ ในสมัยจื้ออี้ปรมาจารย์ที่ 4 ผู้พัฒนาระบบหลักคำสอนและการปฏิบัติแบบชาวพุทธชาวจีนอย่างกว้างขวางโดยเขียนตำราและอรรถกถามากมาย

เมื่อเวลาผ่านไป นิกายเทียนไถกลายมีหลักคำสอนที่กว้างขวางสามารถดูดซับแนวคิดจากนิกายอื่น ๆ แม้ว่าจะไม่มีโครงสร้างที่เป็นทางการใด ๆ นิกายนี้เน้นทั้งการศึกษาพระคัมภีร์และการฝึกสมาธิและสอนว่าการรู้แจ้งสำเร็จได้ด้วยการพิจารณาจิต

คำสอนของนิกายนี้ ส่วนใหญ่อิงกับคำสอนของจื้ออี้, จ้านหราน และจือหลี่ ซึ่งอยู่ระหว่างศตวรรษที่ 6 และ 11 คณาจารย์เหล่านี้ใช้วิธีการที่เรียกว่า "การจำแนกประเภทของคำสอน" โดยความพยายามที่จะประสานคำสอนทางพุทธศาสนาจำนวนมากที่มีแนวคิดขัดแย้งกัน ซึ่งถูกนำเข้ามาในจีน นี่คือความสำเร็จผ่านการตีความอิงกับสัทธรรมปุณฑรีกสูตร

## หลักคำสอน

หนาน ไหวจิ่น ผู้เชี่ยวชาญด้านพุทธศาสนานิกายยฉานในศตวรรษที่ 20 สรุปการสอนหลักของนิกายเทียนไถดังต่อไปนี้:

* มียานเดียว คือ เอกยาน
* ยานแห่งการบรรลุสัมมาสัมพุทธะ เป็นหลักการสำคัญ;
* สมาธิสามรูปแบบ คือ สมถะ — วิปัสสนา มีความสัมพันธ์กับการทำสมาธิโดยพิจารณาสุญญตา
* มีมรรคเป็นแนวทางการปฏิบัติเพื่อความรู้แจ้ง

## การแบ่งคำสอนในพุทธศาสนา

นิกายนี้จัดแบ่งคำสอนของพระพุทธเจ้าเป็นห้าช่วงคือ

* แสดงอวตังสกสูตร มีใจความว่าจักรวาลทั้งหมดเป็นเพียงการปรากฏของจิตที่ยิ่งใหญ่ที่สุด
* แสดงธรรมแบบหีนยาน ประกอบด้วยอริยสัจ 4 และมรรคมีองค์แปด
* แสดงวิมลเกียรตินิทเทศสูตร ซึ่งให้ความสำคัญแก่อุดมคติของพระโพธิสัตว์
* แสดงวัชรปรัชญาปารมิตาสูตร มีใจความว่าสิ่งสูงสุดเป็นสุญตาคือความว่าง
* แสดงสัทธรรมปุณฑริกสูตร มีใจความว่าสรรพสัตว์ทั้งหลายมีความเป็นพุทธะอยู่ในตัว เมื่อกำจัดอวิชชาได้สิ้นเชิง พุทธภาวะจะแสดงออกมา

นิกายนี้แบ่งคำสอนของพระพุทธเจ้าตามวิธีการสอนและลักษณะคำสอนดังนี้

* วิธีการสอน 4 อย่าง
	+ วิธีฉับพลัน ใช้กับผู้มีปัญญาและความสามารถสูง
	+ วิธีค่อยป็นค่อยไป ใช้กับบุคคลทั่วไป
	+ วิธีลับเฉพาะตน ใช้กับคนใดคนหนึ่งโดยเฉพาะ
	+ วิธีอันไม่เจาะจง ใช้กับคนหมู่มาก

* ลักษณะคำสอน 4 อย่าง
	+ คำสอนในพระไตรปิฎก แสดงแก่พระสาวกและพระปัจเจกพุทธเจ้า
	+ คำสอนสามัญ เป็นลักษณะร่วมของหีนยานและมหายาน แสดงแก่พระสาวก พระปัจเจกพุทธเจ้า และพระโพธิสัตว์
	+ คำสอนพิเศษ แสดงแก่พระโพธิสัตว์โดยเฉพาะ
	+ คำสอนสมบูรณ์ แสดงหลักทางสายกลางและความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของคัมภีร์ทั้งหลาย

## นิกายเท็นได

ก่อตั้งโดยไซโช ซึ่งเป็นที่รู้จักหลังมรณภาพว่าเดนเกียว ไดชิ ได้รับอิทธิพลจากนิกายเทียนไท้ของจีน โดยนับถือสัทธรรมปุณฑริกสูตรเป็นคัมภีร์หลัก แนวความคิดพื้นฐานของนิกายนี้คือ “อิชิจิสุ” สัจจะมีเพียงหนึ่ง เน้นการปฏิบัติทางสมาธิภาวนา ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นหลักปฏิบัติของนิกายเซนด้วย

หลักอิชิจิสุทำให้นิกายนี้มีลักษณะประนีประนอมต่อนิกายอื่นและต่อศาสนาชินโตด้วย ไซโชได้สร้างวัดเอนเรียวกูจิขึ้นที่ภูเขาไฮอิ เมื่อ พ.ศ. 1341 วัดนี้เป็นศูนย์กลางของพุทธศาสนาในญี่ปุ่นกว่า 800 ปีซึ่งในช่วงดังกล่าว พระสงฆ์นิกายนี้มีบทบาททางการเมืองด้วย

## ดูเพิ่ม

* เทียนไถในประเทศเกาหลี
* เทียนไถในประเทศญี่ปุ่น
* โจว จี้ฉาง
* วัดกั๋วชิง
* หัวเหยียน
* ศาสนาพุทธในประเทศจีน
* ศาสนาชาวบ้านจีน

## อ้างอิง

## ข้อมูล

* Buswell, Robert Jr; Lopez, Donald S. Jr., บ.ก. (2013), *Princeton Dictionary of Buddhism.*, Princeton, NJ: Princeton University Press, ISBN 9780691157863
* Chappell, David W. (1987), "Is Tendai Buddhism Relevant to the Modern World?" (PDF), *Japanese Journal of Religious Studies*, **14** (2/3), คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ March 4, 2009, สืบค้นเมื่อ August 16, 2008`{{citation}}`: CS1 maint: unfit URL (ลิงก์)
* Donner, Neal (1991), *Sudden and Gradual Intimately Conjoined: Chih-i's Tíen-t'ai View. In: Peter N. Gregory (editor), (1991),* Sudden and Gradual. Approaches to Enlightenment in Chinese Thought, Delhi: Motilal Banarsidass Publishers Private Limited
* Groner, Paul (2000), *Saicho : The Establishment of the Japanese Tendai School*, University of Hawaii Press, ISBN 0824823710
* Hua, Hsuan (1977), *The Shurangama Sutra, Volume 1*, Dharma Realm Buddhist Association
* Huai-Chin, Nan (1997). *Basic Buddhism: Exploring Buddhism and Zen.* York Beach, Me.: Samuel Weiser. ISBN 1578630207
* Luk, Charles (1964), *The Secrets of Chinese Meditation*, Rider
* Ng, Yu-kwan (1990). Chih-i and Madhyamika, dissertation, Hamilton, Ontario: McMaster University
* Snelling, John (1987), *The Buddhist handbook. A Complete Guide to Buddhist Teaching and Practice*, London: Century Paperbacks
* Williams, Paul (2008). *Mahayana Buddhism: The Doctrinal Foundations 2nd edition.* Routledge
* Wu, Rujun (1993). T'ien-T'ai Buddhism and early Mādhyamika. National Foreign Language Center Technical Reports. Buddhist studies program. University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1561-0, ISBN 978-0-8248-1561-5. Source: (accessed: Thursday April 22, 2010)
* Ziporyn, Brook (2004). Tiantai School, in Robert E. Buswell, ed., Encyclopedia of Buddhism, New York, McMillan. ISBN 0-02-865910-4
* Ziporyn, Brook (2004), *Being and ambiguity: philosophical experiments with Tiantai Buddhism*, Illinois: OpenCourt, ISBN 978-0-8126-9542-7

## บรรณานุกรม

* Chappell, David Wellington (2013). *A Guide to the Tiantai Fourfold Teachings, in: Tsugunari Kubo; Terry Abbott; Masao Ichishima; David Wellington Chappell, Tiantai Lotus Texts* (PDF). Berkeley, California: Bukkyō Dendō Kyōkai America. pp. 153–210. ISBN 9781886439450.
* Chen, Jinhua (1999). *Making and Remaking History: A Study of Tiantai Sectarian Historiography*. Tokyo: International Institute for Buddhist Studies. ISBN 4906267432.
* Hurvitz, Leon (1962). *Chih-i (538–597): An Introduction to the Life and Ideas of a Chinese Buddhist Monk*. Mélanges Chinois et Bouddhiques XII, Bruxelles: Institut Belge des Hautes Études Chinoises
* Katō Bunno, Tamura Yoshirō, Miyasaka Kōjirō (tr.), (1975 ). *The Threefold Lotus Sutra: The Sutra of Innumerable Meanings; The Sutra of the Lotus Flower of the Wonderful Law; The Sutra of Meditation on the Bodhisattva Universal Virtue*, Weatherhill & Kōsei Publishing, New York & Tōkyō (Rissho Kosaikai) PDF
* Magnin, Paul (1979). *La vie et l'oeuvre de Huisi (515 - 577) : (les origines de la secte bouddhique chinoise du Tiantai)*. Paris: Adrien-Maisonneuve. ISBN 2-85539-066-4.
* Penkover, Linda (1979). *In the Beginning ... Guanding and the Creation of Early Tiantai*. *Journal of the international Association of Buddhist Studies 23 (2), 245-296*.
* Stevenson, Daniel B. (1986). The Four Kinds of Samādhi in Early T'ien-t'ai Buddhism. In: Peter N. Gregory: Traditions of Meditation in Chinese Buddhism Vol. 1, Honolulu: University of Hawaii Press, pp. 45–98. ISBN 0-8248-1088-0.
* Swanson, Paul L. (1989). *Foundations of T'ien-T'ai Philosophy*, Asian Humanities Press, California. ISBN 0-89581-919-8.
* Ziporyn, Brook. (2016) *Emptiness and Omnipresence: An Essential Introduction to Tiantai Buddhism*. Indiana University Press, Bloomington. ISBN 9780253021083
* ทวีวัฒน์ ปุณฑริกวิวัฒน์. ศาสนาและปรัชญาในจีน ทิเบต และญี่ปุ่น. กทม. สุขภาพใจ. 2545

## แหล่งข้อมูลอิ่น

* Buddhism in a nutshell: Tien-tai
* Digital Dictionary of Buddhism (log in with userID "guest")