# ติรานา

| ติรานา |
| --- |
| เทศบาล |
|
*ตามเข็มจากบน:* จัตุรัสสกันแดร์เบก, ที่ไว้ศพกัปลน ปาชา, มัสยิดใหญ่ติรานา, พีระมิดแห่งติรานา, สวนใหญ่ติรานา, ปราสาทแปแตรแล, อาสนวิหารการฟื้นคืนพระชนม์ และ ศูนยืการค้าตอปตานี |
| ธงตรา |
| ติรานาติรานาแสดงแผนที่Albaniaแสดงแผนที่ยุโรปแสดงทั้งหมด |
| พิกัด: ﻿ / ﻿ |
| ประเทศ |  แอลเบเนีย |
| ภูมิภาค | กลาง |
| เทศมณฑล | ติรานา |
| ก่อตั้ง | ค.ศ. 1614 |
| การปกครอง |
|  • ประเภท | รัฐบาล |
|  • นายกเทศมนตรี | เอรีออน เวลีอาย (พรรคสังคมนิยม) |
|  • ประธานสภา | อัลดริน ดาลีปี |
| พื้นที่ |
|  • เทศบาล | 1,110.03 ตร.กม. (428.58 ตร.ไมล์) |
|  • เขตเมือง | 41.8 ตร.กม. (16.1 ตร.ไมล์) |
| ความสูง | 110 เมตร (360 ฟุต) |
| ประชากร |
|  • ความหนาแน่น | 502 คน/ตร.กม. (1,300 คน/ตร.ไมล์) |
|  • เทศบาล | 557,422 |
|  • มหานคร | 906,166 |
| เดมะนิม | ติรานัส *(ชาย)* ติราเนส *(หญิง)* ติรอนส์ *(ชาย)* ติรอนเซ *(หญิง)* *(สำเนียงท้องถิ่น)* |
| เขตเวลา | UTC+1 (CET) |
|  • ฤดูร้อน (เวลาออมแสง) | UTC+2 (CEST) |
| รหัสไปรษณีย์ | 1001–1028, 1031 |
| รหัสพื้นที่ | 04 |
| ทะเบียนรถ | TR |
| HDI (2018) | 0.818 – สูงมาก · อันดับที่ 1st |
| เว็บไซต์ | เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ |

**ติรานา** (แอลเบเนีย: *Tirona*) เป็นเมืองหลวงและเมืองใหญ่สุดทั้งในแง่ของประชากรและพื้นที่ของประเทศแอลเบเนีย นครตั้งอยู่ทางตอนกลางประเทศโดยมีภูเขาดัยต์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกและมีหุบเขาซึ่งตั้งอยู่ใกล้กับทะเลเอเดรียติกทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ เนื่องจากนครตั้งอยู่บนที่ราบติรานาและอยู่ใกล้กับทะเลเมดิเตอร์เรเนียน นครจึงได้รับอิทธิพลของภูมิอากาศแบบเมดิเตอร์เรเนียน ติรานาถือเป็นหนึ่งในนครที่มีฝนตกและมีแสงแดดมากที่สุดของทวีปยุโรป โดยมีชั่วโมงที่พบแสงแดดปีละ 2,544 ชั่วโมง

ติรานาถูกจัดตั้งเป็นนครใน ค.ศ. 1614 แต่พื้นที่ของนครในปัจจุบัน มีเผ่าอิลลีเรียเข้ามาตั้งถิ่นฐานตั้งแต่ยุคเหล็ก ต่อมาได้ถูกชาวโรมันยึดครองและกลายเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิโรมันภายหลังจากสงครามอิลลีเรีย แหล่งมรดกสำคัญในยุคนั้นที่ยังปรากฏในปัจจุบันคือบ้านโมเสกแห่งติรานา ต่อมาในคริสต์ศตวรรษที่ 5–6 โบสถ์พาลีโอคริสเตียนได้ถูกสร้างขึ้นบริเวณแหล่งมรดกนั้น

หลังจากที่จักรวรรดิโรมันถูกแบ่งออกเป็นตะวันออกและตะวันตกในคริสต์ศตวรรษที่ 4 จักรวรรดิไบแซนไทน์ได้เข้ามาครอบครองพื้นที่นี้และสร้างปราสาทเปเตรเลในรัชสมัยจักรพรรดิยุสตินิอานุสที่ 1 นครถูกปล่อยปะละเลยอย่างไร้ความสำคัญเป็นระยะเวลานาน จนกระทั่งในคริสต์ศตวรรษที่ 20 รัฐสภาลุชเยได้ประกาศให้ติรานาเป็นเมืองหลวงของประเทศหลังจากที่แอลเบเนียประกาศอิสรภาพใน ค.ศ. 1912

ปัจจุบัน ติรานาเป็นศูนย์กลางด้านเศรษฐกิจ การเงิน การเมือง และการค้าที่สำคัญของประเทศ เนื่องจากนครตั้งอยู่ในภาคกลาง และมีการขนส่งรูปแบบต่าง ๆ ที่ทันสมัย ทั้งทางอากาศ ทางน้ำ ทางราง และทางถนน นครเป็นที่ตั้งของรัฐบาลแอลเบเนีย ซึ่งเป็นที่ทำการของประธานาธิบดี นายกรัฐมนตรี และรัฐสภาแอลเบเนีย นครได้รับรางวัลเมืองหลวงเยาวชนยุโรปประจำปี 2022

## อ้างอิง

## หนังสืออ่านเพิ่มเติม

* Akkam, Alia (13 October 2017). "The Capital of Albania Has Transformed into a Lively, Affordable Destination". *Vogue*.
* Hillsdon, Mark (27 February 2017). "The European capital you'd never thought to visit (but really should)". *The Telegraph*.
* Crevar, Alex (28 August 2015). "Tirana, Breaking Free From Communist Past, Is a City Transformed". *The New York Times*.
* Blocal, Giulia (16 September 2014). "Tirana's colorful buildings". *Blocal Travel blog*.
* Williams, Sean (11 July 2014). "Tirana fights to beat its addiction to cars and get its residents cycling". *The Guardian*. สืบค้นเมื่อ 12 July 2014.
* McRae, Hamish (13 September 2008). "Albania: Charmed by Tirana". *The Independent*.
* Abitz, Julie. *Post-Socialist Development in Tirana.* Roskilde: Roskilde Universitetscenter, 2006.
* Agorastakis, Michalis; Sidiropoulos, Giorgos (2007). "Population change due to geographic mobility in Albania, 1989–2001, and the repercussions of internal migration for the enlargement of Tirana". *Population, Space and Place*. **13** (6): 471–481. doi:10.1002/psp.463.
* Aliaj, Besnik; Keida Lulo and Genc Myftiu. *Tirana: the Challenge of Urban Development*, Tirana: Cetis, 2003 ISBN 99927-880-0-3
* Aliaj, Besnik. *A Short History of Housing and Urban Development Models during 1945–1990*, Tirana 2003.
* Bertaud, Alain. *Urban Development in Albania: the Success Story of the Informal Sector*, 2006.
* Bleta, Indrit. *Influences of Political Regime Shifts on the Urban Scene of a Capital City, Case Study: Tirana.* Turkey, 2010.
* Capolino, Patrizia (2011). "Tirana: A Capital City Transformed by the Italians". *Planning Perspectives*. **26** (4): 591–615. doi:10.1080/02665433.2011.601610.
* Felstehausen, Herman. *Urban Growth and Land Use Changes in Tirana, Albania: With Cases Describing Urban Land Claims.* University of Wisconsin-Madison, 1999
* Galeteanu, Emira. *Tirana: the Spectacle of the Urban Theatre*. MA Dissertation. Carleton University: Ottawa, 2006.
* Guaralda, Mirko (2009). Urban Identity and Colour : the Case of Tirana, Albania. *Spectrum e-news*, 2009(Dec), pp. 13–14.
* Jasa, Skënder. *Tirana në shekuj: Terona, Theranda, Tirkan, Tirannea, Tirana: monografi, disa artikuj e materiale arkivore kushtuar historisë së Tiranës*, Tirana 1997.
* Kera, Gentiana. *Aspects of the Urban Development of Tirana: 1820–1939*, Seventh International Conference of Urban History. Athens, 2004.
* Nase, Ilir; Ocakci, Mehmet (2010). "Urban Pattern Dichotomy in Tirana: Socio-spatial Impact of Liberalism". *European Planning Studies*. **18** (11): 1837–1861. doi:10.1080/09654313.2010.512169.
* Pojani, Dorina (2011). "Mobility, Equity and Sustainability Today in Tirana". *TeMA*. **4** (2): 99–109. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 10 ธันวาคม 2019.
* Pojani, Dorina (2010). "Tirana". *Cities*. **27** (6): 483–495. doi:10.1016/j.cities.2010.02.002.
* Pojani, Dorina (2011). "From Carfree to Carfull: the Environmental and Health Impacts of Increasing Private Motorisation in Albania". *Journal of Environmental Planning and Management*. **54** (3): 319–335. doi:10.1080/09640568.2010.506076.
* Pojani, Dorina (2011). "Urban and Suburban Retail Development in Albania's Capital After Socialism". *Land Use Policy*. **28** (4): 836–845. doi:10.1016/j.landusepol.2011.02.001.
* Alien by Alexandra Lewis, RTV Ora, Tirana, Albania, 2019, a TV series produced by domestic RTV Ora on life in Albania seen by a foreigner, Australian-born journalist Alexandra Lewis living in Tirana, Albania

## แหล่งข้อมูลอื่น

* *Municipality of Tirana*, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 14 เมษายน 2011
* "Tirana" . *สารานุกรมบริแทนนิกา* (ภาษาอังกฤษ) (11th ed.). 1911.