# โน้ตดนตรี

โน้ต *เอ* หรือ *ลา*
**โน้ต** ในทางดนตรี มีความหมายได้สองทาง หมายถึง สัญลักษณ์ต่าง ๆ ที่ใช้ในการนำเสนอระดับเสียง และความยาวของเสียง หรือหมายถึงตัวเสียงเองที่เขียนแทนด้วยสัญลักษณ์เหล่านั้น โน้ตดนตรีแต่ละเสียงจะมีชื่อเรียกประจำของมันเองในแต่ละภาษา เช่น โด-เร-มี-ฟา-ซอล-ลา-ที บางครั้งอาจเขียนอักษรละติน A ถึง G แทนโน้ตดนตรี

## ชื่อโน้ตดนตรี

| เสียงต่าง ๆ | I |  | II |  | III | IV |  | V |  | VI |  | VII |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เนเชอรัล | C |  | D |  | E | F |  | G |  | A |  | B |
| ชาร์ป |  | C♯ |  | D♯ |  |  | F♯ |  | G♯ |  | A♯ |  |
| แฟลต |  | D♭ |  | E♭ |  |  | G♭ |  | A♭ |  | B♭ |  |
|  |
| เนเชอรัล (ยุโรปเหนือ) | C |  | D |  | E | F |  | G |  | A |  | H |
| ชาร์ป (ยุโรปเหนือ) |  | Cis |  | Dis |  |  | Fis |  | Gis |  | Ais |  |
| แฟลต (ยุโรปเหนือ) |  | Des |  | Es |  |  | Ges |  | As |  | B |  |
| ชื่ออื่น ๆ (ยุโรปเหนือ) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | Bes | B |
|  |
|
แบบ moveable(ascending) | Do | Di | Re | Ri | Mi | Fa | Fi | Sol | Si | La | Li | Ti |
| แบบ moveable (descending) | Do | Ra | Re | Me | Mi | Fa | Se | Sol | Le | La | Te | Ti |
| ยุโรปใต้ | Do |  | Re |  | Mi | Fa |  | Sol |  | La |  | Si |
| ชื่ออื่น ๆ | Ut |  | - |  | - | - |  | So |  | - |  | Ti |
| แบบอินเดีย | Sa |  | Re |  | Ga | Ma |  | Pa |  | Da |  | Ni |
| แบบเกาหลี | Da |  | Ra |  | Ma | Ba |  | Sa |  | Ga |  | Na |
| ความถี่เสียงโดยประมาณ (เฮิรตซ์) | 262 | 277 | 294 | 311 | 330 | 349 | 370 | 392 | 415 | 440 | 466 | 494 |
| หมายเลขโน้ต MIDI | 60 | 61 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | 68 | 69 | 70 | 71 |
| ชื่อไทยที่นิยม | ด | #ด | ร | #ร | ม | ฟ | #ฟ | ซ | #ซ | ล | #ล | ท |

## ชื่อเรียกตัวโน้ตในบันไดเสียงไดอาโทนิก

* โน้ตตัวที่ 1 เรียกว่า โทนิก (Tonic)
* โน้ตตัวที่ 2 เรียกว่า ซุปเปอร์โทนิก (Supertonic)
* โน้ตตัวที่ 3 เรียกว่า มีเดียน (Mediant)
* โน้ตตัวที่ 4 เรียกว่า ซับโดมิแนนท์ (Subdominant)
* โน้ตตัวที่ 5 เรียกว่า โดมิแนนท์ (Dominant)
* โน้ตตัวที่ 6 เรียกว่า ซับมีเดียน (Submediant)
* โน้ตตัวที่ 7 เรียกว่า ลีดดิงโน้ต หรือลีดดิงโทน (Leading note or Leading tone)

## ตัวโน้ตที่ใช้เขียน

ตัวโน้ตหนึ่งตัวที่ใช้สำหรับบันทึกบทเพลงจะมีค่าของโน้ตหนึ่งค่า นั่นคือระยะเวลาในการออกเสียงของตัวโน้ต เช่น ตัวดำ ตัวเขบ็ตหนึ่งชั้น เป็นต้น เมื่อตัวโน้ตต่าง ๆ ถูกเขียนลงบนบรรทัดห้าเส้น ตัวโน้ตแต่ละตัวจะถูกวางไว้บนตำแหน่งที่แน่นอนตามแนวตั้ง (คาบเส้นบรรทัดหรือระหว่างช่องบรรทัด) และกำหนดระดับเสียงที่แน่นอนด้วยกุญแจประจำหลัก เส้นแต่ละเส้นและช่องว่างแต่ละช่องถูกตั้งชื่อตามเสียงของโน้ต ซึ่งชื่อเหล่านี้เป็นที่จดจำโดยนักดนตรี ทำให้นักดนตรีทราบได้ว่าจุดใดควรจะเล่นเครื่องดนตรีด้วยระดับเสียงใด ตามตำแหน่งหัวของโน้ตบนบรรทัด ตัวอย่างเช่น

บันไดเสียง C major
บรรทัดห้าเส้นด้านบนแสดงให้เห็นถึงเสียงโน้ต C4, D4, E4, F4, G4, A4, B4, C5 ตามตัวโน้ตที่วางอยู่บนตำแหน่งต่าง ๆ แล้วจากนั้นไล่ระดับเสียงลง โดยไม่มีเครื่องหมายตั้งบันไดเสียงหรือเครื่องหมายแปลงเสียง

| ภาพ | ชื่อตัวโน้ต | จังหวะ (ในอัตราจังหวะ 4/4) |
| --- | --- | --- |
|  | โน้ตตัวกลม | 4 จังหวะ |
|  | โน้ตตัวขาว | 2 จังหวะ |
|  | โน้ตตัวดำ | 1 จังหวะ |
|  | โน้ตตัวเขบ็ต 1 ชั้น | ครึ่งจังหวะ |

* โน้ตตัวกลม (Whole Note) 1 ตัว = ตัวขาว 2 ตัว () หรือตัวดำ 4 ตัว ()
* โน้ตตัวขาว (Half Note) 1 ตัว = ตัวดำ 2 ตัว ( )
* โน้ตตัวดำ (Quarter Note) 1 ตัว = ตัวเขบ็ต 1 ชั้น 2 ตัว ( )
* โน้ตตัวเขบ็ต (Eighth Note) 1 ตัว = ตัวเขบ็ต 2 ชั้น 2 ตัว ( )

## ความถี่ของโน้ต

ในทางเทคนิค ดนตรีสามารถสร้างขึ้นได้จากโน้ตที่มีความถี่ของเสียงใด ๆ ก็ได้ เนื่องจากเสียงเกิดจากการสั่นสะเทือนของวัตถุและวัดได้ในหน่วยเฮิรตซ์ (Hz) ซึ่ง 1 เฮิรตซ์เท่ากับการสั่นครบหนึ่งรอบต่อวินาที ตั้งแต่สมัยก่อนมีเพียงโน้ตที่มีความถี่คงตัวแค่ 12 เสียงเท่านั้นโดยเฉพาะดนตรีตะวันตก ซึ่งความถี่เสียงคงตัวเหล่านี้มีความสัมพันธ์ทางคณิตศาสตร์ต่อกัน และถูกนิยามไว้ที่โน้ตตัวกลาง A4 (เสียงลา อ็อกเทฟที่สี่) ซึ่งเป็นสาเหตุที่เสียงลาเริ่มต้นเขียนแทนด้วยอักษร A ปัจจุบันโน้ต A4 มีความถี่อยู่ที่ 440 เฮิรตซ์ (ไม่มีเศษทศนิยม)

หลักการตั้งชื่อโน้ตจะระบุเป็นอักษรละติน เครื่องหมายแปลงเสียง (ชาร์ป/แฟลต) และหมายเลขอ็อกเทฟตามลำดับ โน้ตทุกตัวจะมีเสียงสูงหรือต่ำกว่า A4 เป็นจำนวนเต็ม *n* ครึ่งเสียง นั่นหมายความว่าโน้ตที่มีเสียงสูงกว่า *n* จะเป็นจำนวนบวก หากเสียงต่ำกว่า *n* จะเป็นจำนวนลบ ความถี่ *f* ของโน้ตตัวอื่นเมื่อเทียบกับโน้ต A4 จึงมีความสัมพันธ์ดังนี้

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
ตัวอย่างเช่น เราสามารถคำนวณหาความถี่ของโน้ต C5 ซึ่งเป็นโน้ต C ตัวแรกที่อยู่สูงกว่า A4 และโน้ตดังกล่าวมีระดับเสียงที่สูงกว่า A4 เป็นจำนวน 3 ครึ่งเสียง (A4 → A♯4 → B4 → C5) จะได้ *n* = +3 ดังนั้นความถี่ของโน้ต C5 คือ

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
หรืออย่างโน้ตที่มีระดับเสียงต่ำกว่า A4 เช่น โน้ต F4 มีระดับเสียงต่ำกว่า A4 เป็นจำนวน 4 ครึ่งเสียง (A4 → A♭4 → G4 → G♭4 → F4) จะได้ *n* = −4 ดังนั้นความถี่เสียงของ F4 คือ

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
และสุดท้าย สูตรดังกล่าวสามารถใช้เปรียบเทียบความถี่ของโน้ตชื่อเดียวกันแต่ต่างอ็อกเทฟได้ ซึ่ง *n* จะกลายเป็นพหุคูณของ 12 ถ้ากำหนดให้ *k* เป็นจำนวนอ็อกเทฟส่วนต่างที่มากกว่าหรือน้อยกว่า A4 เช่นโน้ต A5 จะได้ *k* = +1 หรือโน้ต A2 จะได้ *k* = −2 เป็นต้น สามารถลดรูปสูตรได้เหลือเพียง

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
ทำให้เกิดผลว่า สำหรับโน้ตที่ชื่อเดียวกันในหนึ่งช่วงอ็อกเทฟ โน้ตในระดับสูงกว่าจะมีความถี่เป็นสองเท่าของโน้ตในระดับต่ำกว่า หรือด้วยอัตราความถี่ 2:1 และหนึ่งช่วงอ็อกเทฟมี 12 ครึ่งเสียง

นอกจากนี้ความถี่ของเสียงมีการวัดโดยละเอียดเป็นหน่วยเซนต์ (cent) โดยหนึ่งครึ่งเสียงจะมีค่าเท่ากับ 100 เซนต์ นั่นหมายความว่า 1200 เซนต์จะเท่ากับ 1 อ็อกเทฟ และตัวคูณ 1 เซนต์บนความถี่เสียงจะมีค่าเท่ากับรากที่ 1200 ของ 2 หรือเท่ากับประมาณ 1.0005777895

สำหรับการใช้กับระบบ MIDI มาตรฐาน ความถี่เสียงของโน้ตจะจับคู่กับหมายเลข *p* ตามสูตรนี้

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
ทำให้โน้ต A4 จับคู่อยู่กับโน้ตหมายเลข 69 ในระบบ MIDI และทำให้เติมเต็มช่วงความถี่อื่น ๆ ที่ไม่ตรงกับความถี่สากลมาเป็นหมายเลขของโน้ตได้อีกด้วย

## แหล่งข้อมูลอื่น

* คอร์ดกีตาร์