# จักรวรรดิทิเบต

| จักรวรรดิทิเบตབོད་ཆེན་པོ *Bod chen po* |
| --- |
| ค.ศ. 618–ค.ศ. 842 |
|

ธงของพระเจ้าซงแจ็นกัมโป จักรพรรดิทิเบต (คริสต์ศตวรรษที่ 7) |
| แผนที่จักรวรรดิทิเบตในช่วงสูงสุด (ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 8-ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 9) |
| เมืองหลวง | ลาซ่า |
| ภาษาทั่วไป | กลุ่มภาษาทิเบต |
| ศาสนา  | ศาสนาพุทธแบบทิเบต, บอน |
| ความสัมพันธ์ทางครอบครัว | เผ่าเท็งกรี |
| การปกครอง | ราชาธิปไตย |
| จักรพรรดิ |   |
|  |
| • 618–650  | ซงแจ็นกัมโป, จักรพรรดิองค์ที่ 33 แห่งราชวงศ์ยาร์ลุง |
| • 650–655  | คุงซงคุงแจ็น, จักรพรรดิองค์ที่ 34 แห่งราชวงศ์ยาร์ลุง |
| • 655–676  | มังซงมังแจ็น , จักรพรรดิองค์ที่ 35 แห่งราชวงศ์ยาร์ลุง |
| • 676–704  | ชีตวีซงแจ็น, จักรพรรดิองค์ที่ 36 แห่งราชวงศ์ยาร์ลุง |
| • 680–743  | ชีเตจุกแจ็น, จักรพรรดิองค์ที่ 37 แห่งราชวงศ์ยาร์ลุง |
| • 753–797  | ชีซงเตแจ็น, จักรพรรดิองค์ที่ 38 แห่งราชวงศ์ยาร์ลุง |
| • 797–799  | มูเนแจ็นโป, จักรพรรดิองค์ที่ 39 แห่งราชวงศ์ยาร์ลุง |
| • 800/804 – 815  | ชีเตซงแจ็น, จักรพรรดิองค์ที่ 40 แห่งราชวงศ์ยาร์ลุง |
| • 815–838  | รัลปาแจ็น, จักรพรรดิองค์ที่ 41 แห่งราชวงศ์ยาร์ลุง |
| • 838–842  | ลังทาร์มา, จักรพรรดิองค์ที่ 42 แห่งราชวงศ์ยาร์ลุง |
|  |
| *เลินเช็น* (หัวหน้ารัฐมนตรี) |   |
|  |
| • 652–667  | การ์ตงแจ็นยวิลซุง |
| • 685–699  | การ์ชีจิงแจ็นเชอ |
| • 782?–783  | แง็นลัมตักจาลูคง |
| • 783–796  | นานัมจังแกยแช็นลานัง |
|  |
| *ปันเช็นโป* (หัวหน้าพระ) |   |
|  |
| • 798–?  | ญังติงเงจินซังโป (คนแรก) |
| • ?–838  | แช็นกาแปกยีเยินแต็น (คนสุดท้าย) |
|  |
| ยุคประวัติศาสตร์ | ปลายสมัยโบราณ |
|  |
| • ก่อตั้ง  | ค.ศ. 618 |
| • สิ้นสุด  | ค.ศ. 842 |
|  |
| พื้นที่ |
| ประมาณ ค.ศ. 800 | 4,600,000 ตารางกิโลเมตร (1,800,000 ตารางไมล์) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ก่อนหน้า** | **ถัดไป** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | ซุมปา |
|  | ซังซุง |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| เกาชาง |  |
| ราชวงศ์ถัง |  |

 |

 |

**จักรวรรดิทิเบต** (ทิเบต: བོད་ཆེན་པོ, ไวลี: *bod chen po*, พินอินทิเบต: *pö qen bo*, แปลตรงตัว '"ทิเบตใหญ่"') หรือ **ถู่ปัว** (จีน: 吐蕃; พินอิน: *Tǔbō / Tǔfān*) คือจักรวรรดิที่ปกครองพื้นที่แถบที่ราบสูงทิเบตตั้งแต่ช่วง ค.ศ. 618-842 และยังขยายอำนาจไปตลอดแถบภาคตะวันตกของประเทศจีน ไปจนถึงเอเชียกลางและเอเชียใต้ ก่อตั้งขึ้นโดยพระเจ้าซงแจ็นกัมโป แต่จักรวรรดิทิเบตก็ได้ล่มสลายลงหลังจากที่กษัตริย์องค์สุดท้ายคือพระเจ้าลังทาร์มาได้สิ้นพระชนม์เนื่องจากเกิดความขัดแย้งเรื่องผู้สืบทอดราชบัลลังก์ระหว่างลูกชายสองคนคือยุมแต็นกับเออซุง

## ประวัติศาสตร์

## สังคม

สิ่งประดิษฐ์ที่ค้นพบของจักรวรรดิทิเบตเครื่องปั้นดินเผาและขวดทองเก่า 1500 ปี พบที่สุสานในอัมโตถ้วยที่ทำจากหินมโนราแผ่นสังกะสีทองที่ทาด้วยตัวอักษรถ้วยทองแบบมีหูจับ
## ดูเพิ่ม

* อาณาจักรน่านเจ้า

## หมายเหตุ

## อ้างอิง

### ข้อมูล

LaRocca, Donald J. *Warriors of the Himalayas: Rediscovering the Arms and Armor of Tibet.* (2006) Metropolitan Museum of Art. ISBN 0-300-11153-3

* Beckwith, Christopher I. *The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages'* (1987) Princeton University Press. ISBN 0-691-02469-3
* Bushell, S. W. (1880), *The Early History of Tibet. From Chinese Sources*, Cambridge University Press
* Lee, Don Y. *The History of Early Relations between China and Tibet: From Chiu t'ang-shu, a documentary survey* (1981) Eastern Press, Bloomington, Indiana. ISBN 0-939758-00-8
* Pelliot, Paul. *Histoire ancienne du Tibet* (1961) Librairie d'Amérique et d'orient, Paris
* Powers, John. *History as Propaganda: Tibetan Exiles versus the People's Republic of China* (2004) Oxford University Press. ISBN 978-0-19-517426-7
* Schaik, Sam van. Galambos, Imre. *Manuscripts and Travellers: The Sino-Tibetan Documents of a Tenth-Century Buddhist Pilgrim* (2011) Walter de Gruyter ISBN 978-3-11-022565-5
* Stein, Rolf Alfred. *Tibetan Civilization* (1972) Stanford University Press. ISBN 0-8047-0901-7
* Walter, Michael L. (2009), *Buddhism and Empire The Political and Religious Culture of Early Tibet*, Brill
* Yamaguchi, Zuiho. (1996). “The Fiction of King Dar-ma’s persecution of Buddhism” *De Dunhuang au Japon: Etudes chinoises et bouddhiques offertes à Michel Soymié*. Genève : Librarie Droz S.A.
* Nie, Hongyin. 西夏文献中的吐蕃

## อ่านเพิ่ม

* "The Early History of Tibet. From Chinese Sources" S. W. Bushell, *The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland*, New Series, Vol. 12, No. 4 (Oct. 1880), pp. 435–541, Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland

## แหล่งข้อมูลอื่น

* วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ จักรวรรดิทิเบต