# สตรอนเชียม

สตรอนเชียม, 00Sr|  |
| สตรอนเชียม |
| การออกเสียงในภาษาอังกฤษ | * /ˈstrɒntiəm/  (*STRON-tee-əm*)
* /ˈstrɒnʃiəm/  (*STRON-shee-əm*)
 |
| ลักษณะปรากฏ | สีเงินเทามันวาวแกมเหลืองอ่อน  |
|  |
| น้ำหนักอะตอมมาตรฐาน *A*r°(Sr) |
|  | * 87.62±0.01
* 87.62±0.01 (ฉบับย่อ)
 |
|  |
| สตรอนเชียมในตารางธาตุ |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Hydrogen |  | Helium |
| Lithium | Beryllium |  | Boron | Carbon | Nitrogen | Oxygen | Fluorine | Neon |
| Sodium | Magnesium |  | Aluminium | Silicon | Phosphorus | Sulfur | Chlorine | Argon |
| Potassium | Calcium |  | Scandium | Titanium | Vanadium | Chromium | Manganese | Iron | Cobalt | Nickel | Copper | Zinc | Gallium | Germanium | Arsenic | Selenium | Bromine | Krypton |
| Rubidium | Strontium |  |  | Yttrium | Zirconium | Niobium | Molybdenum | Technetium | Ruthenium | Rhodium | Palladium | Silver | Cadmium | Indium | Tin | Antimony | Tellurium | Iodine | Xenon |
| Caesium | Barium | Lanthanum | Cerium | Praseodymium | Neodymium | Promethium | Samarium | Europium | Gadolinium | Terbium | Dysprosium | Holmium | Erbium | Thulium | Ytterbium | Lutetium | Hafnium | Tantalum | Tungsten | Rhenium | Osmium | Iridium | Platinum | Gold | Mercury (element) | Thallium | Lead | Bismuth | Polonium | Astatine | Radon |
| Francium | Radium | Actinium | Thorium | Protactinium | Uranium | Neptunium | Plutonium | Americium | Curium | Berkelium | Californium | Einsteinium | Fermium | Mendelevium | Nobelium | Lawrencium | Rutherfordium | Dubnium | Seaborgium | Bohrium | Hassium | Meitnerium | Darmstadtium | Roentgenium | Copernicium | Nihonium | Flerovium | Moscovium | Livermorium | Tennessine | Oganesson |

Ca ↑ **Sr** ↓ Ba
รูบิเดียม ← **สตรอนเชียม** → อิตเทรียม
 |
| หมู่ | 2 |
| คาบ | คาบที่ 5 |
| บล็อก |  บล็อก-s |
| การจัดเรียงอิเล็กตรอน | [Kr] 5s2 |
| อิเล็กตรอนต่อระดับพลังงาน | 2, 8, 18, 8, 2 |
| สมบัติทางกายภาพ |
| สถานะ ที่ STP | ของแข็ง |
| จุดหลอมเหลว | 1050 K ​(777 °C, ​1431 °F)  |
| จุดเดือด | 1650 K ​(1377 °C, ​2511 °F)  |
| ความหนาแน่น (ใกล้ ร.ท.) | 2.64 g/cm3 |
| ขณะเป็นของเหลว (ที่จุดหลอมเหลว) | 2.375 g/cm3  |
| ความร้อนของการหลอมเหลว | 7.43 kJ/mol  |
| ความร้อนของการกลายเป็นไอ | 141 kJ/mol  |
| ความจุความร้อนจำเพาะเชิงโมล | 26.4 J/(mol·K)  |
| **ความดันไอ**

| *P* (Pa) | 1 | 10 | 100 | 1 k | 10 k | 100 k |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| at *T* (K) | 796 | 882 | 990 | 1139 | 1345 | 1646 |

 |
| สมบัติของอะตอม |
| สถานะออกซิเดชัน | ทั่วไป: +2
+1 |
| อิเล็กโทรเนกาติวิตี | สเกลเพาลิง: 0.95  |
| รัศมีอะตอม | จากการทดลอง: 215 pm  |
| รัศมีโควาเลนต์ | 195±10 pm  |
| รัศมีแวนเดอร์วาลส์ | 249 pm  |
| **เส้นสเปกตรัมของสตรอนเชียม** |
| สมบัติอื่น ๆ |
| การพบในธรรมชาติ | primordial |
| โครงสร้างผลึก |  ​face-centered cubic (fcc) |
| การขยายตัวจากความร้อน | 22.5 µm/(m⋅K) (ที่ 25 °C)  |
| การนำความร้อน | 35.4 W/(m⋅K)  |
| สภาพต้านทานไฟฟ้า | 132 nΩ⋅m (ที่ 20 °C)  |
| สมบัติแม่เหล็ก | พาราแมกเนติก  |
| สภาพรับไว้ได้ทางแม่เหล็กเชิงโมล | −92.0×10−6 cm3/mol (298 K) |
| มอดุลัสของยัง | 15.7 GPa  |
| มอดุลัสเฉือน | 6.03 GPa  |
| อัตราส่วนปัวซง | 0.28  |
| ความแข็งโมส | 1.5  |
| เลขทะเบียน CAS | 7440-24-6  |
| ประวัติ |
| การตั้งชื่อ | ตั้งชื่อตามแร่สตรอนเชียไนต์, ตั้งชื่อตามหมู่บ้าน สตรอนเชียน (สกอตแลนด์) |
| การค้นพบ | วิลเลียม ครุกแชงก์ (1787) |
| การแยกธาตุครั้งแรก | ฮัมฟรีย์ เดวี่ (1808) |
| ไอโซโทปของสตรอนเชียม* ด
* ก
 |
| ไม่มีหน้า แม่แบบ:กล่องข้อมูลไอโซโทปของสตรอนเชียม |
|

**สตรอนเชียม** (อังกฤษ: *Strontium* /ˈstrɒnʃiəm, -ʃəm, -tiəm/) สตรอนเชียมเป็นโลหะสีขาวเงิน ความถ่วงจำเพาะประมาณ 2.5 ใกล้เคียงกับอะลูมิเนียม ซึ่งมีความถ่วงจำเพราะ 2.7 ซึ่งสตรอนเชียมคือธาตุที่มีหมายเลขอะตอม 38 และสัญลักษณ์คือ **Sr** สตรอนเชียมอยู่ในตารางธาตุหมู่ 2 สตรอนเชียมเป็นโลหะแอลคาไลน์เอิร์ท มีสีขาวเงินหรือสีเหลืองมีเนื้อโลหะอ่อนนุ่มมีความไวต่อปฏิกิริยาเคมีมากจะมีสีเหลืองเมื่อสัมผัสกับอากาศ พบมากในแร่ซีเลสไทต์และสตรอนเชียไนต์

## การค้นพบ

อะแดร์ ครอว์ฟอร์ดและวิลเลียม ครุกแชงก์ ค้นพบธาตุสตรอนเชียมขณะเตรียมแบเรียมในปี ค.ศ. 1790 ต่อมาทอมัส ชาลส์ โฮป ศาสตราจารย์ด้านเคมีจากมหาวิทยาลัยกลาสโกว์ตั้งชื่อธาตุนี้ว่า สตรอนไทต์ (strontites) ตามชื่อหมู่บ้านสตรอนเชียนในสกอตแลนด์ ที่ซึ่งพบแร่ธาตุนี้เป็นครั้งแรก ในปี ค.ศ. 1808 ฮัมฟรี เดวี นักเคมีชาวอังกฤษสกัดธาตุนี้ได้จากกระบวนการอิเล็กโทรไลซิส ก่อนที่เขาจะเปลี่ยนชื่อธาตุนี้เป็น สตรอนเชียม ตามชื่อธาตุในกลุ่มโลหะแอลคาไลน์เอิร์ท

## ดอกไม้ไฟ

เกลือสตรอนเชียมในดอกไม้ไฟจะให้ประกายไฟสีแดง
คงมีไม่กี่คนที่เคยเห็นโลหะสีขาวเงินของสตรอนเชียม แต่คนจำนวนมากต้องเคยได้เห็นแสงที่ปลดปล่อยจากสตรอนเชียม แสงสีแดงของดอกไม้ไฟส่วนใหญ่ได้จากปฏิกิริยาเผาไหม้ของสตรอนเชียม ปฏิกิริยานี้ไม่เกี่ยวข้องกับความเป็นไอโซโทป ไม่ว่าจะเป็น 88Sr หรือ 90Sr ต่างก็ให้สีแดง

## การใช้ประโยชน์

ธาตุสตรอนเชียมใช้ประโยชน์ทำนองเดียวกับแคลเซียมและแบเรียม ประกอบกับเป็นธาตุที่หาได้ยากกว่ามาก (และมีราคาแพงกว่า) การผลิตสตรอนเชียมเพื่อมุ่งใช้ประโยชน์จึงมีน้อยมาก อย่างไรก็ตามก็มีการใช้ Sr เป็นตัว "getter" บ้างในหลอดสุญญากาศ

ซึ่งสตรอนเทียมสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ดังนี้

* ใช้ทำโลหะเจือกับ Al, Pb และ Cu
* ใช้ในอุตสาหกรรมถลุงโลหะ โดยการเกิดไนไตรด์ (nitrides) และคาร์ไบด์ (carbides) กับแร่ที่มี N และ C เป็นองค์ประกอบ
* เป็นตัวออกซิไดซ์สำหรับโลหะเจือหลายชนิด เช่น Cr-Ni, Fe-Ni, Ni-Co, Ni-Co-Fe
* เป็นตัวรีดิวซ์ในการเตรียมโลหะ Be, Cr, Ha และโลหะ rare earths
* ประโยชน์อื่น ๆ เช่น ใช้ดูดน้ำออกจากน้ำมัน แยกไนโตรเจนจากอาร์กอน เป็นต้น

## กัมมันตภาพรังสี

สตรอนเชียมเป็นสารอันตราย ปลดปล่อยกัมมันตภาพรังสีก่อฝุ่นปรมาณู (ผลพลอยได้จากการแตกตัวนิวเคลียส) ภายหลังการระเบิดของระเบิดปรมาณูที่อันตรายยิ่งกว่าสตรอนเชียมเป็นโลหะอัลคาไลน์เอิร์ทเหมือนกับแคลเซียม (Ca) จึงสะสมในเนื้อกระดูกได้เหมือนแคลเซียม แล้วปลดปล่อยกัมมันตภาพรังสี (ß ซึ่งก็คืออิเล็กตรอนความเร็วสูง) เป็นสาเหตุของมะเร็งกระดูกและมะเร็งเม็ดเลือดขาว มีครึ่งชีวิตประมาณ 29 ปี เมื่อเข้าสู่ร่างกายก็จะคงอยู่ก่ออันตรายได้ต่อเนื่องยาวนาน สร้างความทุกข์ทรมาน แต่สตรอนเชียมดังกล่าวเป็น 90Sr ซึ่งเป็นไอโซโทปที่ได้จากการแตกตัวนิวเคลียส ไม่มีในธรรมชาติ

สตรอนเชียมในธรรมชาติส่วนใหญ่เป็น 88Sr จึงไม่จำเป็นต้องวิตกกังวลใด ๆ

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* WebElements.com – สตรอนเชียม
* สตรอนเชียม ที่ *The Periodic Table of Videos* (มหาวิทยาลัยนอตทิงแฮม)