# การโต้แย้งเรื่องอธิปไตยของทิเบต

**การโต้แย้งเรื่องอธิปไตยของทิเบต** (อังกฤษ: *Tibetan sovereignty debate*) สื่อถึงการโต้แย้งทางการเมืองสองแบบ อย่างแรกคือดินแดนทิเบตในสาธารณรัฐประชาชนจีนควรแบ่งแยกดินแดนไปเป็นรัฐเอกราชใหม่หรือไม่ ข้อโต้แย้งหลายเรื่องอยู่ในหัวข้อที่สอง ซึ่งกล่าวว่าทิเบตในปัจจุบันควรเป็นเอกราชหรืออยู่ใต้อาณัติของจีน

โดยทั่วไปถือว่าประเทศจีนและทิเบตเป็นประเทศเอกราชก่อนสมัยราชวงศ์หยวน (ค.ศ. 1271–1368) และทิเบตถูกปกครองโดยสาธารณรัฐประชาชนจีนมาตั้งแต่ ค.ศ. 1959

ความสัมพันธ์ของทิเบตกับจีนในช่วงเวลาแทรกแซงยังคงเป็นที่โต้แย้งเสมอ:

* สาธารณรัฐประชาชนจีนถือว่าทิเบตเป็นส่วนหนึ่งของจีนมาตั้งแต่ราชวงศ์หยวนของมองโกล
* สาธารณรัฐจีนถือว่า"ทิเบตอยู่ภายใต้อธิปไตยของจีน" เมื่อราชวงศ์ชิง (ค.ศ. 1636–1912) หยุดการปกครองของเนปาลแบบสั้น ๆ (ค.ศ. 1788-1792) จากส่วนของทิเบตในประมาณ ค.ศ. 1793
* รัฐบาลพลัดถิ่นทิเบตกล่าวว่าทิเบตเคยเป็นรัฐเอกราชก่อนที่สาธารณรัฐประชาชนจีนโจมตีทิเบตใน ค.ศ. 1949/1950
* นักวิชาการตะวันตกบางส่วนยืนยันว่าทิเบตกับจีนเคยถูกปกครองโดยพวกมองโกลในสมัยราชวงศ์หยวน ทิเบตเป็นเอกราชในสมัยราชวงศ์หมิง (ค.ศ. 1368–1644) และทิเบตถูกจีนปกครองหรืออย่างน้อยมากก็อยู่ใต้อาณัติของราชวงศ์ชิง
* นักวิชาการตะวันตกบางส่วนยืนยันว่าทิเบตเป็นเอกราชในประมาณ ค.ศ. 1912 ถึง 1950 ถึงแม้ว่าจะมีการยอมรับระหว่างประเทศอย่างจำกัดมากก็ตาม

## อ้างอิง

### ข้อมูล

* Ahmad, Zahiruddin. *China and Tibet, 1708-1959: A resume of facts (Chatham House memoranda)* (1960) Distributed for the Royal Institute of International Affairs by the Oxford University Press.
* Ardley, Jane. *Tibetan Independence Movement: Political, Religious and Gandhian Perspectives* (2002) RoutledgeCurzon. ISBN 0-7007-1572-X
* Bajoria, Jayshree (2008.12.5) The Question of Tibet เก็บถาวร 2015-03-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Council of Foreign Relations. Accessed 12 July 2012.
* Barnett, Robert (2013). *Language practices and protracted conflict: The Tibet-China dispute*. *Secessionism and Separatism in Europe and Asia: To have a state of one's own*. Routledge. pp. 196–219.
* Brandt, Conrad; Schwartz, Benjamin; Fairbank, John K. *Documentary History of Chinese Communism (2008) (first published 1952) Routledge. ISBN 0-415-36146-X*
* Bstan-dzin-rgya-mtsho. *Tibet, China, and the world: A compilation of interviews* (1989) Narthang Publications.
* Chapman, Spencer. *Lhasa: The Holy City* (1940) Readers Union Ltd., London.
* Clark, Gregory. *In Fear of China* (1969) Barrie & Jenkins. ISBN 0-214-66767-7.
* Feigon, Lee (1996) *Demystifying Tibet: Unlocking the Secrets of the Land of Snows* Ivan R. Dee Inc. ISBN 1-56663-089-4.
* Ford, Robert. *Wind Between The Worlds The extraordinary first-person account of a Westerner's life in Tibet as an official of the Dalai Lama* (1957) David Mckay Co., Inc.
* Gernet, Jaques (1972) *A History of Chinese Civilization* Librarie Armand Colin, Paris. English translation 2nd Edition 1996 Cambridge University Press ISBN 978-0-521-49781-7.
* Goldstein, Melvyn C. *A History of Modern Tibet, Volume 1: 1913-1951 The Demise of the Lamaist State* (1989) University of California Press. ISBN 978-0-520-06140-8.
* Goldstein, Melvyn C. *A History of Modern Tibet, Volume 2: 1951-1955 The Calm Before the Storm* (2007) University of California Press. ISBN 978-0-520-24941-7.
* Goldstein, Melvyn C. *The Snow Lion and the Dragon: China, Tibet, and the Dalai Lama* (1997) University of California Press. ISBN 0-520-21951-1.
* Goldstein, Melvyn C.; Dawei Sherap; Siebenschuh, William R. *A Tibetan Revolutionary: The Political Life and Times of Bapa Phüntso Wangye* .
* Grunfeld, A. Tom. *The Making of Modern Tibet* (1996) East Gate Book. ISBN 978-1-56324-713-2.
*  Kuzmin, Sergius L. (2011) *Hidden Tibet: History of Independence and Occupation*. Dharamsala, LTWA - ISBN 978-93-80359-47-2.
* Latourette, Kenneth Scott (1964) *The Chinese, Their History and Culture 4th Ed.* Macmillan Company. New York, USA. Library of Congress catalog card number 64-17372.
* Li, Tieh-Tseng. *The Historical Status of Tibet* (1956) King's Crown Press.
* McKay, Alex. *History of Tibet* (2003) RoutledgeCurzon. ISBN 0-7007-1508-8.
* Sautman, Barry and Dreyer, June Teufel. *Contemporary Tibet: Politics, Development, and Society in a Disputed Region* (2005) M.E. Sharpe. ISBN 0-7656-1357-3.
* Shakabpa, Tsepon W. D. Tibet: A Political History, Yale University Press, 1967.
* Shakya, Tsering (1999) *The Dragon In The Land Of Snows* Columbia University Press. ISBN 0-231-11814-7.
* Sperling, Elliot (2004) The Tibet-China Conflict: History and Polemics เก็บถาวร 2008-08-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. East-West Center. Washington, D.C. USA. ISBN 1-932728-13-9.
* Spence, Jonathan (1999) *The Search for Modern China, 2nd Ed.* W.W. Norton & Company, Inc. New York, USA. ISBN 0-393-97351-4.
* Van Walt Van Praag, Michael C. (1987) *The Status of Tibet: History, Rights and Prospects in International Law* Boulder, Colo.: Westview. - ISBN 0-813-30394-X.
* Wang, Jia Wei & Nyima Gyaincain (1997) *The Historical Status of China's Tibet* China Intercontinental Press. ISBN 978-7-80113-304-5.

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Central Tibetan Administration
* Tibet Society
* Photos of Tibet issued postage stamps from "International Junior Postage Stamp Album" printed in 1939 by Scott Publ, NY(Link is unavailable)
* Sperling, Elliot, Don’t Know Much About Tibetan History, New York Times, 13 April 2008.
* Choesang, Yeshe, From the legal standpoint, Tibet has not lost its Nationhood เก็บถาวร 2021-10-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, Tibet Post International, 14 April 2016.
* Sperling, Elliot (2004). *The Tibet-China Conflict: History and Polemics* (PDF). *Policy Studies*. Washington: East-West Center. ISBN 1-932728-13-9. ISSN 1547-1330. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2008-08-19. สืบค้นเมื่อ 2021-10-22.