Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ชาวออสโตรนีเซียน

ชาวออสโตรนีเซียน| ชาวอมิสในไต้หวันแสดงการละเล่นพื้นเมือง |
| ประชากรทั้งหมด |
| ป. 400 ล้าน |
| ภูมิภาคที่มีประชากรอย่างมีนัยสำคัญ |
|  อินโดนีเซีย | ป. 270 ล้าน (2020) |
|  ฟิลิปปินส์ | ป. 109.3 ล้าน (2020) |
|  มาดากัสการ์ | ป. 24 ล้าน (2016) |
|  มาเลเซีย | ป. 21.3 ล้าน (2023) |
|  สหรัฐ | ป. 4.7 ล้าน |
|  ไทย | ป. 1.9 ล้าน |
|  ปาปัวนิวกินี | ป. 1.3 ล้าน |
|  ติมอร์-เลสเต | ป. 1.2 ล้าน (2015) |
|  เวียดนาม | ป. 1.2 ล้าน (2019) |
|  ฟีจี | ป. 936,375 (2023) |
|  นิวซีแลนด์ | ป. 855,000 (2006) |
|  สิงคโปร์ | ป. 576,300 |
|  ไต้หวัน | ป. 600,303 (2024) |
|  หมู่เกาะโซโลมอน | ป. 478,000 (2005) |
|  บรูไน | ป. 450,000 (2006) |
|  กัมพูชา | ป. 302,000 (2019) |
|  วานูวาตู | ป. 272,000 |
|  เฟรนช์พอลินีเชีย | ป. 230,000 (2017) |
|  ซามัว | ป. 195,000 (2016) |
|  กวม | ป. 150,000 (2010) |
|  ฮาวาย | ป. 157,445 (2020) |
|  คิริบาส | ป. 119,940 (2020) |
|  นิวแคลิโดเนีย | ป. 106,000 (2019) |
|  ไมโครนีเชีย | ป. 102,000 |
|  ตองงา | ป. 100,000 (2016) |
|  ซูรินาม | ป. 93,000 (2017) |
|  หมู่เกาะมาร์แชลล์ | ป. 72,000 (2015) |
|  อเมริกันซามัว | ป. 55,000 (2010) |
|  ศรีลังกา | ป. 40,189 (2012) |
|  ออสเตรเลีย (Torres Strait Islands) | ป. 38,700 (2016) |
|  พม่า | ป. 31,600 (2019) |
|  หมู่เกาะนอร์เทิร์นมาเรียนา | ป. 19,000 |
|  ปาเลา | ป. 16,500 (2011) |
|  วอลิสและฟูตูนา | ป. 11,600 (2018) |
|  นาอูรู | ป. 11,200 (2011) |
|  ตูวาลู | ป. 11,200 (2012) |
|  หมู่เกาะคุก | ป. 9,300 (2010) |
|  เกาะอีสเตอร์ (Rapa Nui) | ป. 2,290 (2002) |
|  นีวเว | ป. 1,937 |
| ภาษา |
| ตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน |
| ศาสนา |
| * อิสลาม
* คริสเตียน
* ฮินดู
* พุทธ
* วิญญาณนิยม พื้นถิ่น
 |

**ชาวออสโตรนีเซียน** (อังกฤษ: *Austronesian peoples*) บางครั้งเรียกว่า **กลุ่มคนที่พูดภาษาออสโตรนีเซียน** (Austronesian-speaking peoples) และหมายถึงกลุ่มคนจำนวนมากจากสถานที่ต่าง ๆ เช่น ไต้หวัน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทางทะเลบางส่วนของอินโดจีน ไมโครนีเซีย ชายฝั่งเกาะนิวกินี เกาะเมลานีเซีย พอลินีเชีย และมาดากัสการ์ ซึ่งพูดภาษาที่บางกลุ่มจัดประเภทเป็นตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน นอกจากนี้ยังรวมถึงชนพื้นเมืองกลุ่มน้อยในเวียดนาม กัมพูชา เมียนมาร์ ไทย ไหหลำ คอโมโรส และหมู่เกาะช่องแคบทอร์เรส

ทฤษฎีหนึ่งชี้ให้เห็นว่าชนชาติดังกล่าว มีต้นกำเนิดมาจากการอพยพทางทะเลในยุคก่อนประวัติศาสตร์ จากไต้หวันเมื่อประมาณ 3,000 ถึง 1,500 ปีก่อนคริสตศักราช ชาวออสโตรนีเซียนเดินทางมาถึงฟิลิปปินส์ตอนเหนือสุด โดยเฉพาะหมู่เกาะบาตาเนส เมื่อประมาณ 2,200 ปีก่อนคริสตศักราช สันนิษฐานว่ามีการใช้ใบเรือก่อน 2,000 ปีก่อนคริสตศักราช ทฤษฎีนี้ทำให้สามารถ "แพร่กระจายอย่างรวดเร็วเป็นระยะ ๆ" ไปยังหมู่เกาะอินโด-แปซิฟิก ซึ่งมาบรรจบกันที่นิวซีแลนด์เมื่อราว ป. 1250 CE ทฤษฎีนี้โต้แย้งว่าในช่วงเริ่มแรกของการอพยพ พวกเขาได้เผชิญและผสานรวม (หรือถูกผสานรวมโดย) ประชากรยุคหินเก่าที่อพยพมาก่อนหน้านี้ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นสมุทรและนิวกินี นอกจากนั้นยังมีการอ้างว่าผู้คนกลุ่มนี้ไปได้ไกลถึงเกาะอีสเตอร์ ทางทิศตะวันออก มาดากัสการ์ ทางทิศตะวันตก และนิวซีแลนด์ทางทิศใต้ ในระยะที่ไกลที่สุด พวกเขาอาจไปถึงทวีปอเมริกาด้วย

## อ้างอิง
# หน่วยงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศสหรัฐ

หน่วยงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศสหรัฐ| ตรา |
| ธง |
|  โลโก้ |
| ภาพรวมหน่วยงาน |
| ก่อตั้ง | 3 พฤศจิกายน 1961 (1961-11-03) |
| หน่วยงานก่อนหน้า | * กรมความร่วมมือระหว่างประเทศ
 |
| สำนักงานใหญ่ | อาคารโรนัลด์ เรแกน วอชิงตัน ดี.ซี. |
| คำขวัญ | "From the American people" |
| บุคลากร | 3,893 ตำแหน่ง พนักงานสหรัฐ (ปีงบประมาณ 2016) |
| งบประมาณต่อปี | 27.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ปีงบประมาณ 2016) |
| ฝ่ายบริหารหน่วยงาน | * ซาแมนธา พาวเวอร์, Administrator
 |
| เว็บไซต์ | usaid.gov |
| เชิงอรรถ |
|  |

**หน่วยงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศสหรัฐ** หรือ**ยูเอสเอด** (อังกฤษ: United States Agency for International Development, ย่อ: USAID) เป็นหน่วยงานอิสระของรัฐบาลกลางสหรัฐ ซึ่งรับผิดชอบต่อการให้การสนับสนุนระหว่างประเทศพลเรือนและความช่วยเหลือด้านการพัฒนาเป็นหลัก ยูเอสเอดเป็นหน่วยงานช่วยเหลืออย่างเป็นทางการที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก โดยมีงบประมาณกว่า 27,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และคิดเป็นกว่ากึ่งหนึ่งของความช่วยเหลือระหว่างประเทศของสหรัฐทั้งหมด ซึ่งสูงสุดในโลกในแง่ดอลลาร์สัมบูรณ์

รัฐสภาผ่านรัฐบัญญัติความช่วยเหลือต่างประเทศเมื่อวันที่ 4 กันยายน 1961 ซึ่งจัดระเบียบโครงการช่วยเหลือต่างประเทศของสหรัฐใหม่และกำหนดให้ตั้งหน่วยงานเพื่อให้ความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจ ต่อมามีการก่อตั้งยูเอสเอดตามคำสั่งฝ่ายบริหารของประธานาธิบดีจอห์น เอฟ. เคนเนดี ซึ่งมุ่งรวมองค์การและโครงการความช่วยเหลือต่างประเทศที่มีอยู่จำนวนมากให้รวมอยู่ภายในหน่วยงานเดียว ยูเอสเอดเป็นองค์การความช่วยเหลือต่างประเทศแห่งแรกของสหรัฐซึ่งมีความมุ่งหมายหลักเพื่อการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจระยะยาว

โครงการของยูเอสเอดได้รับอนุมัติจากรัฐสภาในรัฐบัญญัติความช่วยเหลือต่างประเทศ ซึ่งรัฐสภาส่งเพิ่มเติมผ่านคำสั่งในรัฐบัญญัติจัดสรรงบประมาณประจำปีและกฎหมายอื่น ยูเอสเอดเป็นองค์ประกอบอย่างเป็นทางการอย่างหนึ่งของนโยบายต่างประเทศของสหรัฐ จึงดำเนินการภายใต้การชี้แนะของประธานาธิบดี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศและสภาความมั่นคงแห่งชาติ ยูเอสเอดมีพันธกิจในกว่า 100 ประเทศ ซึ่งส่วนใหญ่ในทวีปแอฟริกา เอเชีย ละตินอเมริกา ตะวันออกกลางและยุโรปตะวันออก

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* หน่วยงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศสหรัฐ
# อัตราแลกเปลี่ยน

ธนบัตรทั้งสามสกุลเงินตรา ได้แก่ ดอลลาร์สหรัฐ ยูโร และเลวูโรมาเนีย
ในการเงิน **อัตราแลกเปลี่ยน** (อังกฤษ: *exchange rate*) คืออัตราที่ใช้แลกเปลี่ยนสกุลเงินหนึ่งกับอีกสกุลเงินหนึ่ง โดยทั่วไปแล้ว สกุลเงินต่าง ๆ มักเป็นสกุลเงินประจำชาติ แต่อาจเป็นสกุลเงินของประเทศรอง เช่น ในกรณีของฮ่องกง หรืออาจเป็นสกุลเงินของสหภาพเหนือชาติ เช่น ในกรณีของเงินยูโร

อัตราแลกเปลี่ยนยังถือเป็นมูลค่าของสกุลเงินของประเทศหนึ่งเมื่อเทียบกับอีกสกุลเงินหนึ่ง ตัวอย่างเช่น อัตราแลกเปลี่ยนระหว่างธนาคารที่ 141 เยนญี่ปุ่นต่อดอลลาร์สหรัฐ หมายความว่า 141 เยนจะถูกแลกเปลี่ยนเป็น 1 ดอลลาร์สหรัฐ หรือ 1 ดอลลาร์สหรัฐจะถูกแลกเปลี่ยนเป็น 141 เยน ในกรณีนี้ กล่าวได้ว่าราคาของเงินดอลลาร์เมื่อเทียบกับเงินเยนคือ 141 เยน หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือราคาของเงินเยนเมื่อเทียบกับเงินดอลลาร์คือ 1/141 ดอลลาร์สหรัฐ

อัตราแลกเปลี่ยนอาจอ้างอิงเป็นอัตราส่วนได้ เช่น ดอลลาร์สหรัฐ/ยูโร อาจเท่ากับ 0.8625 ในกรณีนี้ อัตราส่วนดังกล่าวต้องตีความว่าเป็นอัตราส่วนที่ไม่มีมิติ กล่าวคือ ดอลลาร์สหรัฐ/ยูโร = 0.8625 หรือ 1 ดอลลาร์สหรัฐ = 0.8625 ยูโร หมายความว่า 1 ดอลลาร์สหรัฐจะแลกกับ 0.8625 ยูโร หรือ 1 ยูโรจะแลกกับ 1/0.8625 = 1.1594 ดอลลาร์สหรัฐ เทียบเท่ากับยูโร/ดอลลาร์สหรัฐ = 1.1594

แต่ละประเทศจะกำหนดระบบอัตราแลกเปลี่ยนที่จะใช้กับสกุลเงินของตน ตัวอย่างเช่น สกุลเงินอาจเป็นแบบลอยตัว แบบตรึงราคา (คงที่) หรือแบบผสม รัฐบาลสามารถกำหนดข้อจำกัดและการควบคุมอัตราแลกเปลี่ยนได้ นอกจากนี้ ประเทศต่าง ๆ อาจมีสกุลเงินที่แข็งค่าหรืออ่อนค่าได้เช่นกัน ยังไม่มีข้อตกลงในเอกสารทางเศรษฐศาสตร์เกี่ยวกับนโยบายอัตราแลกเปลี่ยนของประเทศที่เหมาะสมที่สุด (ต่างจากในเรื่องการค้าที่การค้าเสรีถือว่าเหมาะสมที่สุด) แต่ระบบอัตราแลกเปลี่ยนของประเทศสะท้อนถึงปัจจัยทางการเมือง

ในระบบอัตราแลกเปลี่ยนแบบลอยตัว อัตราแลกเปลี่ยนจะถูกกำหนดโดยตลาดแลกเปลี่ยนต่างประเทศ ซึ่งเปิดกว้างสำหรับผู้ซื้อและผู้ขายหลากหลายประเภท และมีการซื้อขายสกุลเงินอย่างต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมง ยกเว้นวันหยุดสุดสัปดาห์ (เช่น ซื้อขายตั้งแต่เวลา 20.15 น. GMT ของวันอาทิตย์ จนถึงเวลา 22:00 น. GMT ของวันศุกร์) อัตราแลกเปลี่ยนแบบจุดคืออัตราแลกเปลี่ยนปัจจุบัน ในขณะที่อัตราแลกเปลี่ยนแบบล่วงหน้าคืออัตราแลกเปลี่ยนที่เสนอซื้อขายในวันนี้ แต่สำหรับการส่งมอบและการชำระเงินในวันที่กำหนดในอนาคต

ในตลาดแลกเปลี่ยนเงินตราปลีก ผู้รับแลกเงินตราจะเสนอราคาซื้อและราคาขายที่แตกต่างกัน โดยการแลกเปลี่ยนส่วนใหญ่จะเป็นการซื้อหรือขายสกุลเงินท้องถิ่น ซึ่งอัตราซื้อคืออัตราที่ผู้รับแลกเงินจะซื้อเงินตราต่างประเทศจากลูกค้า และอัตราขายก็คืออัตราที่ผู้รับแลกเงินจะขายสกุลเงินนั้น ๆ ให้กับลูกค้า อัตราที่เสนอจะมีการรวมค่าเผื่อสำหรับส่วนต่าง (หรือกำไร) ของผู้รับแลกเงินตราไว้ในการซื้อขาย หรืออาจมีการเก็บส่วนต่างนี้ในรูปของค่าคอมมิชชันหรือวิธีอื่น นอกจากนี้ อาจมีการเสนออัตราที่แตกต่างกันสำหรับการแลกเปลี่ยนในรูปแบบเงินสด ธุรกรรมเอกสาร หรือการโอนเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ อัตราที่สูงกว่าสำหรับธุรกรรมเอกสารได้รับการอ้างเหตุผลว่าเป็นการชดเชยเวลาและต้นทุนที่เพิ่มขึ้นในการจัดการเอกสาร ในทางกลับกัน แม้ว่าเงินสดจะสามารถนำไปขายต่อได้ทันที แต่ก็มีค่าใช้จ่ายด้านความปลอดภัย การจัดเก็บ การขนส่ง และค่าใช้จ่ายในการผูกเงินทุนไว้ในสต็อกธนบัตร

## อ้างอิง
# รายชื่อประมุขแห่งรัฐกานา

นี่คือ **รายชื่อประมุขแห่งรัฐกานา** ซึ่งประกอบด้วย พระมหากษัตริย์กานา ประธานาธิบดีกานา และผู้นำเผด็จการทหารกานา ตั้งแต่ปี 1957 มีประมุขแห่งรัฐทั้งหมด 13 คน ประมุขแห่งรัฐคนแรก คือ สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 ตั้งแต่ปี 1957 ถึง 1960 และประมุขแห่งรัฐคนปัจจุบัน คือ จอห์น ดรามานี มาฮามา ดำรงตำแหน่งครั้งที่ 2 ตั้งแต่ปี 2025

## รายชื่อ

### ราชอาณาจักรเครือจักรภพแห่งกานา(1957–1960)

| ลำดับ | พระรูป | พระนาม (พระราชสมภพ–สวรรคต) | ครองราชย์ | ราชวงศ์ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| เริ่มต้นรัชกาล | สิ้นสุดรัชกาล | ระยะเวลา |
| 1 |  | **สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2** (1926–2022) (พระมหากษัตริย์) | 6 มีนาคม ค.ศ. 1957 | 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1960 | 3 ปี 117 วัน | วินด์เซอร์ |

### สาธารณรัฐกานา(1960–ปัจจุบัน)

| ลำดับ | รูปภาพ | ชื่อ (เกิด–เสียชีวิต) | การเลือกตั้ง | ดำรงตำแหน่ง | สังกัด |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เข้ารับตำแหน่ง | พ้นจากตำแหน่ง | ระยะเวลา |
| 2 |  | **กวาเม อึนกรูมา** (1909–1972) (ประธานาธิบดี) | 1960 1964 | 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1960 | 24 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1966 | 5 ปี 238 วัน | CPP |
| 3 |  | **Joseph Arthur Ankrah** (1915–1992) (ประธานสภาปลดปล่อยแห่งชาติ) | — | 24 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1966 | 2 เมษายน ค.ศ. 1969 | 3 ปี 37 วัน | กองทัพ |
| 4 |  | **Akwasi Afrifa** (1936–1979) (ประธานสภาปลดปล่อยแห่งชาติ)

---

(ประธานคณะกรรมาธิการประธานาธิบดี) | — | 2 เมษายน ค.ศ. 1969 | 7 สิงหาคม ค.ศ. 1970 | 1 ปี 127 วัน | กองทัพ |
| — |  | **Nii Amaa Ollennu** (1906–1986) (รักษาการประธานาธิบดี) | — | 7 สิงหาคม ค.ศ. 1970 | 31 สิงหาคม ค.ศ. 1970 | 24 วัน | อิสระ |
| 5 |  | **Edward Akufo-Addo** (1906–1979) (ประธานาธิบดี) | — | 31 สิงหาคม ค.ศ. 1970 | 13 มกราคม ค.ศ. 1972 | 1 ปี 135 วัน | อิสระ |
| 6 |  | **Ignatius Kutu Acheampong** (1931–1979) (ประธานสภาไถ่ถอนแห่งชาติ)

---

(ประธานสภาทหารสูงสุด) | — | 13 มกราคม ค.ศ. 1972 | 5 กรกฎาคม ค.ศ. 1978 | 6 ปี 173 วัน | กองทัพ |
| 7 |  | **Fred Akuffo** (1937–1979) (ประธานสภาทหารสูงสุด) | — | 5 กรกฎาคม ค.ศ. 1978 | 4 มิถุนายน ค.ศ. 1979 | 334 วัน | กองทัพ |
| 8 |  | **Jerry Rawlings** (1947–2020) (ประธานสภาปฏิวัติกองทัพ) | — | 4 มิถุนายน ค.ศ. 1979 | 24 กันยายน ค.ศ. 1979 | 112 วัน | กองทัพ |
| 9 |  | **Hilla Limann** (1934–1998) (ประธานาธิบดี) | 1979 | 24 กันยายน ค.ศ. 1979 | 31 December 1981 | 2 ปี 98 วัน | PNP |
| (8) |  | **Jerry Rawlings** (1947–2020) (ประธานสภาป้องกันประเทศชั่วคราว) | — | 31 ธันวาคม ค.ศ. 1981 | 7 มกราคม ค.ศ. 1993 | 11 ปี 7 วัน | กองทัพ |
| (8) |  | **Jerry Rawlings** (1947–2020) (ประธานาธิบดี) | 1992 1996 | 7 มกราคม ค.ศ. 1993 | 7 มกราคม ค.ศ. 2001 | 8 ปี | NDC |
| 10 |  | **John Kufuor** (เกิด 1938) (ประธานาธิบดี) | 2000 2004 | 7 มกราคม ค.ศ. 2001 | 7 มกราคม ค.ศ. 2009 | 8 ปี | NPP |
| 11 |  | **John Atta Mills** (1944–2012) (ประธานาธิบดี) | 2008 | 7 มกราคม ค.ศ. 2009 | 24 กรกฎาคม ค.ศ. 2012 | 3 ปี 199 วัน | NDC |
| 12 |  | **จอห์น ดรามานี มาฮามา** (เกิด 1958) (ประธานาธิบดี) | 2012 | 24 กรกฎาคม ค.ศ. 2012 | 7 มกราคม ค.ศ. 2017 | 4 ปี 167 วัน | NDC |
| 13 |  | **นานา อากูโฟ-อัดโด** (เกิด 1944) (ประธานาธิบดี) | 2016 2020 | 7 มกราคม ค.ศ. 2017 | 7 มกราคม ค.ศ. 2025 | 8 ปี | NPP |
| (12) |  | **จอห์น ดรามานี มาฮามา** (เกิด 1958) (ประธานาธิบดี) | 2024 | 7 มกราคม ค.ศ. 2025 | *อยู่ในวาระ* | 1 ปี 186 วัน | NDC |

## เส้นเวลา

## อ้างอิง
# กุ้งมังกร

| กุ้งมังกร ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่:  |
| --- |
|  |
| กุ้งมังกรเจ็ดสี (*Panulirus versicolor*) |
| การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
| อาณาจักร: | Animalia |
| ไฟลัม: | Arthropoda |
| ไฟลัมย่อย: | Crustacea |
| ชั้น: | Malacostraca |
| อันดับ: | Decapoda |
| Infraorder: | Achelata |
| วงศ์: | **Palinuridae** Latreille, 1802 |
| สกุล |
| ดูในเนื้อหา |

ส่วนหางของกุ้งมังกรแช่น้ำแข็ง พร้อมบริโภค
*ระวังสับสนกับ: ล็อบสเตอร์*

*สำหรับกุ้งมังกรที่พบในน้ำจืด ดูที่: เครย์ฟิช*

**กุ้งมังกร** หรือ **กุ้งหัวโขน** หรือ **กุ้งหนามใหญ่** เป็นครัสเตเชียนทะเลจำพวกหนึ่ง เป็นกุ้งที่อยู่ในวงศ์ Palinuridae

## ลักษณะและวงจรชีวิต

มีลักษณะต่างจากกุ้งทั่วไป คือ เป็นกุ้งที่มีขนาดใหญ่ โดยเฉพาะส่วนหัวที่มีขนาดใหญ่ และมีลวดลายและสีสันสวยงาม มีลำตัวรูปทรงกระบอก หนวดคู่ที่ 6 ยาวกว่าความยาวของลำตัวมาก โคนหนวดคู่ที่สองไม่อยู่ติดกัน บนแผ่นกลางหนวดมีหนามขนาดใหญ่อยู่ปลายสุด 9 คู่ อยู่ตรงแนวกลางของโคนหนวดคู่ที่ 5 โคนละ 3หนาม ใช้สำหรับป้องกันดวงตา ไม่มีก้ามเหมือนกุ้งจำพวกอื่น ปล้องท้องเรียบไม่มีร่องขวางกลางปล้อง ขอบท้ายของปล้องท้องมีลายสีครีมขวางทุกปล้อง หางลักษณะแผ่เป็นหางพัด พบทั่วไปตามหาดโคลนบนพื้นทะเล พบกระจายพันธุ์ตามทะเลเขตร้อนและเขตอบอุ่นทั่วโลก

กุ้งมังกรเมื่อเทียบกับกุ้งอื่น ๆ จัดเป็นกุ้งที่เติบโตช้ามาก การเจริญเติบโตใช้วิธีการลอกคราบในขณะที่อยู่ในวัยอ่อน จะมีการลอกคราบบ่อยครั้ง คือประมาณปีละ 1–2 ครั้ง กว่าจะโตเต็มที่ต้องใช้เวลาประมาณ 5–7 เดือน การออกไข่แต่ละครั้งจะมีปริมาณไข่ประมาณ 2300,000–9,000,0000 ฟอง ใช้เวลาประมาณ 1 สัปดาห์จึงจะฟักเป็นตัว ในระยะวัยอ่อนจะมีชีวิตแบบแพลงก์ตอนขนาด 1 มิลลิเมตร ล่องลอยอยู่ในกระแสน้ำ จนอายุได้ 8–9 เดือน จึงจะกลายเป็นกุ้งวัยอ่อนขนาด 3–6เซนติเมตร จะเข้ามาอาศัยหลบภัยในกอสาหร่ายทะเล, หญ้าทะเล หรือแนวปะการังนาน4 ปี ถึงจะแข็งแรงพอช่วยตัวเองได้ และเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุได้ 7–20 ปี

## การใช้ประโยชน์

กุ้งมังกร จัดเป็นกุ้งขนาดใหญ่ที่นิยมในการบริโภคอย่างมากเช่นเดียวกับล็อบสเตอร์ ซึ่งเป็นกุ้งต่างวงศ์กัน สามารถบริโภคได้ทั้งสดและผ่านการทำอาหาร จัดว่าเป็นอาหารทะเลที่มีราคาสูง จึงมีการเพาะเลี้ยงในเชิงพาณิชย์ โดยประเทศที่ประสบความสำเร็จเพาะฟักกุ้งมังกรได้แก่ ประเทศญี่ปุ่นและทวีปแอฟริกาเท่านั้น ส่วนในประเทศไทยการเลี้ยงกุ้งมังกรในเชิงพาณิชย์ยังไม่ประสบความสำเร็จเนื่องจากในระยะเวลาในการเป็นวัยอ่อนนาน ไม่คุ้มทุน จึงทำได้แค่เพาะเลี้ยงให้เจริญเติบโตขึ้นจากกุ้งที่จับได้จากธรรมชาติเท่านั้น โดยจะทำการเลี้ยงไว้ในกระชังในทะเล และในน่านน้ำไทยนั้นฝั่งทะเลอันดามันจะพบกุ้งมังกรที่มากกว่าและหลากหลายชนิดมากกว่าอ่าวไทย เนื่องจากความอุดมสมบูรณ์มีมากกว่า

นอกจากในการบริโภคแล้ว กุ้งมังกรยังมีคุณค่าในด้านความสวยงาม โดยสามารถเลี้ยงในตู้ปลา เป็นสัตว์น้ำสวยงามได้ และนิยมสต๊าฟไว้ในกรอบกระจกเพื่อแขวนเป็นเครื่องประดับตกแต่งบ้าน

นอกจากนี้แล้ว กุ้งมังกรยังมีชื่อเรียกบนเกาะหลีเป๊ะว่า "กุ้งซัง"

## การจำแนก

แบ่งออกได้เป็น 12 สกุล (บางข้อมูลจัดให้แค่ 8 สกุล) ราว 60 ชนิด

**สกุล *Jasus* Parker, 1883
* *Justitia* Holthuis, 1946
* *Linuparus* White, 1847
* *Nupalirus* Kubo, 1955
* *Palibythus* Davie, 1990
* *Palinurellus* De Man, 1881
* *Palinurus* Weber, 1795
* *Palinustus*  Milne-Edwards, 1880
* *Panulirus* White, 1847
* *Projasus* George & Grindley, 1964
* *Puerulus* Ortmann, 1897
* *Sagmariasus* Holthuis, 1991

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
# นายกรัฐมนตรีโปแลนด์

| ประธานคณะรัฐมนตรี |
| --- |
| *Prezes Rady Ministrów* (โปแลนด์) |
| สัญลักษณ์ใช้โดยองค์กรณ์รัฐบาลต่าง ๆ |
| ธงราชการแห่งสาธารณรัฐโปแลนด์ |
| **ผู้ดำรงตำแหน่งคนปัจจุบัน ดอนัลต์ ตุสก์** ตั้งแต่ 13 ธันวาคม 2566 |
| คณะรัฐมนตรี สำนักนายกรัฐมนตรี |
| สมาชิกของ | คณะมนตรียุโรป |
| จวน | *Hotel "Parkowa"* วอร์ซอ (อย่างเป็นทางการ ใช้งานบางครั้ง) |
| ที่ว่าการ | อาคารสำนักนายกรัฐมนตรี |
| ผู้แต่งตั้ง | ประธานาธิบดีหรือเซย์ม (สภาล่าง)ผ่านการอภิปรายไว้วางใจโดยเซย์ม |
| ตำแหน่งก่อนหน้า | นายกรัฐมนตรีแห่งราชอาณาจักรโปแลนด์ |
| สถาปนา | 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2461 (2461-11-06) |
| คนแรก | Ignacy Daszyński |
| รอง | รองนายกรัฐมนตรี |
| เงินตอบแทน | 389,516 ซวอตือ หรือ €81,772 รายปี |
| เว็บไซต์ | เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ |

**นายกรัฐมนตรีโปแลนด์** (โปแลนด์: *premier*) หรือชื่ออย่างเป็นทางการคือ **ประธานคณะรัฐมนตรี** (โปแลนด์: *Prezes Rady Ministrów*) เป็นผู้นำคณะรัฐมนตรีและทำหน้าที่เป็นผู้นำรัฐบาลของสาธารณรัฐโปแลนด์ หน้าที่รับผิดชอบและธรรมเนียมการปฏิบัติของตำแหน่งมีที่มาจากการจัดตั้งรัฐโปแลนด์ร่วมสมัยและถูกกำหนดโดยรัฐธรรมนูญโปแลนด์ ตามรัฐธรรมนูญแล้ว ประธานาธิบดีจะเป็นคนเสนอชื่อและแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีขึ้นมาผ่านความเห็นชอบของเซย์ม ส่วนคณะรัฐมนตรีนั้น นายกรัฐมนตรีมีสิทธิที่จะเสนอรายชื่อเพื่อจัดตั้งคณะรัฐมนตรีได้โดยตรง ภายในสองสัปดาห์หลังจากการเข้ารับตำแหน่ง นายกรัฐมนตรีต้องเสนอนโยบายของตนให้กับเซย์มหรือสภาล่างของโปแลนด์เพื่อผ่านการลงมติไว้วางใจโดยรัฐบาล อนึ่ง ในอดีต ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีและประธานาธิบดีมักจะมีข้อขัดแย้งกันอยู่บ่อยครั้งอันมีที่มาจากขอบเขตและอำนาจของทั้งสองตำแหน่ง

ผู้ดำรงตำแหน่งคนที่สิบแปดหรือคนปัจจุบันคือดอนัลต์ ฟรันชีแชก ตุสก์ จากพรรคแนวนโยบายพลเมือง ที่ซึ่งมาแทนที่มาแตอุช ยากุป มอราวีแยตสกีในการเลือกตั้งรัฐสภาโปแลนด์เมื่อพุทธศักราช 2566 ภายหลังจากคณะรัฐมนตรีมอราวีแยตสกี 2 ไม่ผ่านการอภิปรายไว้วางใจเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2566 ที่ซึ่งทว่าคณะรัฐมนตรีตุสก์ 3 ผ่านการอภิปรายไว้วางใจในวันเดียวกันและสาบานแข้ารับตำแหน่งในสองวันถัดมา อีกประการหนึ่ง ตุสก์เคยดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนที่สิบสี่ระหว่างปี 2550 ถึง 2557

## ดูเพิ่ม

* รายนามนายกรัฐมนตรีโปแลนด์
* คณะรัฐมนตรีโปแลนด์
* รองนายกรัฐมนตรีโปแลนด์
* รายพระนามพระมหากษัตริย์โปแลนด์
* ประธานาธิบดีโปแลนด์
* *เซยม์* (สภาล่าง)
* *เซนัต* (สภาสูง)

## อ้างอิง

## อ่านเพิ่มเติม

* รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐโปแลนด์ (ฉบับภาษาอังกฤษ)

## แหล่งข้อมูลอื่น

* สำนักนายกรัฐมนตรี
# ระบบถือครองที่ดินสมัยฟิวดัล

งานสิบสองเดือนของเกษตรกร (คริสต์ศตวรรษที่ 15)
**ระบบถือครองที่ดินสมัยฟิวดัล** (อังกฤษ: *manorialism, seigneurialism*) คือระบบเศรษฐกิจและสังคมที่นิยมปฏิบัติกันโดยทั่วไปในยุคกลางในยุโรปตะวันตกและยุโรปกลาง ระบบถือครองที่ดินสมัยฟิวดัลเป็นระบบที่ผู้เป็นเจ้าของที่ดินหรือลอร์ดมีอำนาจทางเศรษฐกิจและทางกฎหมายที่สนับสนุนโดยรายได้ที่ได้มาจากผลผลิตของที่ดินที่เป็นเจ้าของ และจากค่าธรรมเนียมของเกษตรกรผู้ที่อยู่ภายใต้การปกครองตามกฎหมาย ค่าธรรมเนียมอาจจะเป็นในรูปของ :

* แรงงาน (ภาษาฝรั่งเศสใช้คำว่า *corvée*)
* ผลผลิต หรือ
* เงิน (ไม่บ่อยนัก)

ระบบถือครองที่ดินสมัยฟิวดัลเป็นคำที่เกี่ยวข้องกับยุคกลางของยุโรปตะวันตก ที่มีวิวัฒนาการมาจากระบบเศรษฐกิจชนบทของปลายสมัยจักรวรรดิโรมัน เมื่อจำนวนประชากรลดลง ชนชั้นแรงงานกลายเป็นปัจจัยสำคัญของเศรษฐกิจ ในที่สุดก็จัดเป็นระบบถือครองที่ดินสมัยฟิวดัลหรือระบบเจ้า-ข้า ซึ่งเจ้าในที่นี้ไม่จำเป็นต้องเป็นฆราวาสเสมอไป แต่อาจจะเป็นสังฆราชหรือเจ้าอาวาสที่มีหน้าที่รับผิดชอบเช่นเดียวกับเจ้าของที่ดิน

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* ยุคกลางตอนต้น
* ระบบเจ้าขุนมูลนาย
# รัฐบาลแห่งชาติ

**รัฐบาลแห่งชาติ** (อังกฤษ: *national unity government*) เป็นรัฐบาลผสมที่ประกอบด้วยพรรคการเมืองทุกพรรค (หรือพรรคการเมืองใหญ่ทุกพรรค) ในสภานิติบัญญัติ ซึ่งปกติตั้งในยามสงครามหรือภัยพิบัติของชาติอย่างอื่น
# รถบัส

รถบัสในประเทศไทย
**รถบัส** (อังกฤษ: *bus* ย่อมาจากคำว่า **omnibus**,, **multibus**, **motorbus**, **autobus**, หรืออื่น ๆ) คือ ประเภทของยานยนต์ชนิดหนึ่งที่บรรทุกผู้โดยสารได้มากกว่ารถยนต์ หรือรถตู้ได้อย่างมาก แต่ก็น้อยกว่าระบบขนส่งทางรางทั่วไป ส่วนใหญ่มักใช้ในระบบขนส่งสาธารณะ แต่ยังใช้เพื่อการเช่าเหมาลำ หรือใช้ส่วนตัวก็ได้ แม้ว่ารถบัสโดยเฉลี่ยจะบรรทุกผู้โดยสารได้ระหว่าง 30 ถึง 100 คน แต่บางคันก็จุผู้โดยสารได้ถึง 300 คน ประเภทที่พบมากที่สุดคือรถบัสชั้นเดียว ส่วนรถบัสสองชั้น และ รถบัสแบบพ่วง ส่วนรถโคชใช้สำหรับบริการระยะทางไกล

## อ้างอิง
# ป่าดิบชื้น

ป่าดิบชื้นที่อุทยานแห่งชาติไทรโยค
**ป่าดิบชื้น** หรือ **ป่าฝนเขตร้อน** (อังกฤษ: *tropical rain forest*) จัดเป็นป่าประเภทไม่ผลัดใบ เป็นป่าที่มีสีเขียวตลอดทั้งปี ต้นไม้จะไม่ผลัดใบในช่วงฤดูแล้ง เนื่องจากปริมาณน้ำฝนค่อนข้างมาก ต้นไม้ไม่มีความจำเป็นต้องผลัดใบเพื่อลดการคายน้ำ

ป่าชนิดนี้มักจะเรียกกันว่า ป่าดงดิบ เป็นป่าที่อยู่ในเขตมรสุมพัดผ่านเกือบตลอดทั้งปี ขึ้นอยู่ตามที่ราบลุ่ม ที่ราบเชิงเขาที่มีระดับความสูงตั้งแต่ 0-100 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง (บางครั้งอาจพบอยู่สูงถึงระดับ 250 เมตร) และมีปริมาณน้ำฝนที่ไม่น้อยกว่า 2,000 มม./ปี พบมากทางภาคใต้และแถบจังหวัดชายทะเลภาคตะวันออก เช่น จังหวัดระยอง จันทบุรี และตราด

## ทรัพยากรสัตว์ป่า

สัตว์ป่าเลี้ยงลูกด้วยน้ำนมที่มีอยู่ในป่าดงดิบชื้น ได้แก่

* สมเสร็จ *(En:Tapirus indicus)*
* แรด *(En:Rhinoceros sondaicus)*
* กระจงควาย *(En:Tragulus napu)*
* กระจงเล็ก *(En:T. javanicus)*
* เก้งหม้อ *(En:Muntiacus feae)*
* แมวป่าหัวแบน *(En:Felis planiceps)*

## ทรัพยากรป่าไม้

ลักษณะทั่วไปเป็นป่ารกทึบ ประกอบด้วยพันธุ์ไม้มากมายหลายร้อยชนิด ต้นไม้ชั้นบนส่วนใหญ่เป็นพันธุ์ไม้ในวงศ์ยางนา (En:Dipterocarpaceae) ซึ่งมีลำต้นสูงใหญ่ตั้งตรง ตั้งแต่ 30-50 เมตร พืชสำคัญที่พบเห็นได้ตามป่าดิบชิ้นทั่วไป ได้แก่

|  |  |
| --- | --- |
| * ยางมันหมู *(En:Dipterocarpus kerrii)*
* ยางยูง *(En:D. grandiflorus)*
* ยางเสียน *(En:D. gracilis)*
* ยางวาด *(En:D. chartaceus)*
* ยางกล่อง *(En:D. dyeri)*
* ยางเกลี้ยง *(En:D. hasseltii)*
* กะบาก *(En:Anisoptera curtisii)*
* ตะเคียนชันตาแมว *(En:Neobalanocarpus heimii)*
* เคี่ยม *(En:Cotylelobium lanceolatum)*
* ไข่เขียว *(En:Parashorea stellata)*
* ตะเคียนทอง *(En:Hopea odorata)*
* ตะเคียนขาว *(En:H. pedicellata)*
* ตะเคียนแก้ว *(En:H. sangal)*
* ตะเคียนราก *(En:H. latifolia)*
 | * แอ๊ก *(En:Shorea glauca)*
* สยา *(En:S. laevis)*
* กาลอ *(En:S. faguetiana)*
* ตะเคียนสามพอน *(En:S. gratissima)*
* กะบากหิน *(En:S. hypochra)*
* สยาเหลือง *(En:S. curtisii)*
* มารันตี *(En:S. dasyphylla)*
* สยาขาว *(En:S. leprosula)*
* ชันหอย *(En:S. macroptera)*
* สยาเหลือง *(En:S. parvifolia)*
* มารันตีเสงวาง *(En:S. singkawang)*
* พันจำดง *(En:Vatica lowii)*
* พันจำ *(En:V. odorata)*

  |

ถัดมาไม้ชั้นกลาง เป็นไม้ต้นขนาดกลางและเล็ก ได้แก่ หลุมพอ สะตอ ยวน หยี สัตบรรณ ชันรูจี อินทนิล ปาล์มบังสูรย์ พุงทะลาย ท้ายเภาขาว พระเจ้าห้าองค์ ส่วนพืชชั้นล่างเป็นพืชล้มลุกต่างๆ เช่น ระกำ หวาย ไผ่ เถาวัลย์ นอกจากนี้มักพบ พืชอิงอาศัย จำพวกเฟิร์น และมอสส์ และอาจพบเห็ดรา ชนิดต่าง ๆ ด้วย

## อ้างอิง

* ป่าดิบชื้นเก็บถาวร 2016-01-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* ป่าดิบชื้น
# ทะเลไซบีเรียตะวันออก

แผนที่ทะเลไซบีเรียตะวันออก
**ทะเลไซบีเรียตะวันออก** (รัสเซีย: Восто́чно-Сиби́рское мо́ре; อังกฤษ: *East Siberian Sea*) ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของภูมิภาคไซบีเรีย ประเทศรัสเซีย เป็นทะเลในมหาสมุทรอาร์กติก ตั้งอยู่ระหว่างแหลมอาร์กติกทางเหนือ ชายฝั่งของไซบีเรียทางใต้ หมู่เกาะนิวไซบีเรียทางตะวันตก และแหลมบิลลิงส์ทางตะวันออก

ทะเลไซบีเรียตะวันออกมีพื้นที่ 361,000 ตารางไมล์ ร้อยละ 70 ของพื้นที่มีความลึกไม่เกิน 50 เมตร ความลึกเฉลี่ย 66 เมตร และจุดที่ลึกที่สุดมีความลึก 358 เมตร อุณหภูมิโดยเฉลี่ยอยู่ระหว่าง 0-2 องศาเซลเซียส (4 องศาเซลเซียสทางตอนใต้) ในฤดูร้อน และ -30 องศาเซลเซียสในฤดูหนาว ทะเลแห่งนี้มีน้ำแข็งปกคลุมตลอดทั้งปีเช่นเดียวกับทะเลลัปเตฟ แม่น้ำที่ใหญ่ที่สุดที่ไหลลงทะเลแห่งนี้คือแม่น้ำคาลึยมา

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Ecological assessment เก็บถาวร 2006-09-30 ที่ Library of Congress Web Archives
# ตระกูลภาษาคอยซัน

| คอยซัน |
| --- |
| (ล้าสมัย) |
| ภูมิภาค: | ทะเลทรายคาลาฮารีและแทนซาเนียตอนกลาง |
| การจําแนก ทางภาษาศาสตร์: | (เป็นคำที่เรียกเพื่อความสะดวก) |
| กลุ่มย่อย: | * คอย-กวาดี
* คา
* ตู
* *ซันดาเว*
* *ฮัดซา*
 |
| ISO 639-2 / 5: | `khi` |
| กลอตโตลอก: | `ไม่มี` |

**ตระกูลภาษาคอยซัน** เป็นภาษาในทวีปแอฟริกาจำนวนหนึ่งที่เคยถูกจำแนกเข้าด้วยกันโดยโจเซฟ กรีนเบิร์ก คอยซันถูกนิยามว่าเป็นภาษาที่ไม่มีเสียงพยัญชนะเดาะและไม่ได้อยู่ในตระกูลภาษาแอฟริกาอื่น ๆ เกือบตลอดคริสต์ศตวรรษที่ 20 ภาษาเหล่านี้ถูกมองว่ามีความเกี่ยวเนื่องกันทางตระกูลภาษา แต่ข้อสันนิษฐานนี้ไม่เป็นที่ยอมรับอีกต่อไปแล้ว และปัจจุบันภาษาเหล่านี้ถูกแบ่งออกเป็นตระกูลภาษา 3 ตระกูล และภาษาโดดเดี่ยว 2 ภาษา

ภาษาในกลุ่มนี้เกือบทั้งหมด ยกเว้นเพียงสองภาษา เป็นภาษาพื้นเมืองในภูมิภาคแอฟริกาตอนใต้ และสามารถจำแนกออกได้เป็น 3 ตระกูลภาษา ทั้งนี้ มีข้อสันนิษฐานว่ากลุ่มภาษาคอยอพยพเข้าสู่แอฟริกาตอนใต้ในช่วงเวลาไม่นานก่อนการขยายตัวของภาษากลุ่มบันตู ในเชิงชาติพันธุ์ ผู้พูดภาษาเหล่านี้คือชาวคอยคอยและชาวซัน นอกจากนี้ เดิมทีภาษาในแอฟริกาตะวันออกอีกสองภาษา ได้แก่ ภาษาของชาวซันดาเวและชาวฮัดซา เคยถูกจัดอยู่ในกลุ่มคอยซันด้วยเช่นกัน แม้ว่าในแง่ชาติพันธุ์แล้ว ผู้พูดสองภาษานี้จะไม่ใช่ทั้งชาวคอยคอยหรือชาวซันก็ตาม

ก่อนการขยายตัวของภาษากลุ่มบันตู ภาษาในกลุ่มคอยซันหรือภาษาที่ใกล้เคียงกันน่าจะเคยแพร่กระจายอยู่ทั่วไปในภูมิภาคแอฟริกาตอนใต้และแอฟริกาตะวันออก อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบัน พื้นที่การใช้ภาษาเหล่านี้ถูกจำกัดอยู่เพียงในทะเลทรายคาลาฮารี โดยเฉพาะในประเทศนามิเบียและบอตสวานา รวมถึงบริเวณหุบเขาทรุดตอนกลางของประเทศแทนซาเนีย

ภาษาส่วนใหญ่ในกลุ่มนี้กำลังตกอยู่ในภาวะใกล้สูญ และอีกหลายภาษาก็อยู่ในภาวะใกล้สิ้นสูญหรือสูญหายไปแล้ว โดยส่วนใหญ่ไม่มีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร ภาษาคอยซันเพียงภาษาเดียวที่มีการใช้อย่างแพร่หลายคือ ภาษาคอยคอย ในประเทศนามิเบีย บอตสวานา และแอฟริกาใต้ ซึ่งมีผู้พูดราว 250,000 คo ภาษาที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับสองคือ ภาษาซันดาเวในประเทศแทนซาเนีย โดยมีผู้พูดประมาณ 40,000 ถึง 80,000 คน ซึ่งบางส่วนเป็นกลุ่มที่พูดภาษาเดียว ตามมาด้วยภาษาอึงกุงในพื้นที่ตอนเหนือของทะเลทรายคาลาฮารีซึ่งมีผู้พูดประมาณ 16,000 คน นอกจากนี้ การใช้ภาษายังมีความเข้มแข็งอย่างมากในกลุ่มผู้พูดภาษานาโรทั้ง 20,000 คน โดยครึ่งหนึ่งในจำนวนนี้ใช้ภาษานาโรเป็นภาษาที่สอง

ภาษาในกลุ่มคอยซันเป็นที่รู้จักกันดีจากการใช้เสียงพยัญชนะเดาะในฐานะหน่วยเสียงพื้นฐาน ซึ่งมักเขียนแทนด้วยสัญลักษณ์ เช่น ǃ และ ǂ เสียงเดาะเหล่านี้มีความหลากหลายอย่างยิ่งในฐานะพยัญชนะ เนื่องจากเป็นการออกเสียงที่ต้องอาศัยการทำงานของลิ้นสองตำแหน่งประกอบกัน และในบางส่วนสามารถขยับแยกจากกันได้อย่างอิสระ ส่งผลให้ภาษาในกลุ่มคอยซันเป็นภาษาที่มีจำนวนพยัญชนะมากที่สุดในโลก ตัวอย่างเช่น ภาษาจูทวานมีพยัญชนะเสียงเดาะถึง 48 เสียง ควบคู่ไปกับพยัญชนะเสียงปกติที่มีจำนวนใกล้เคียงกัน นอกจากนี้ยังมีเสียงสระสไตรเดนต์ เสียงสระผนังคอ และระบบวรรณยุกต์อีก 4 ระดับ ขณะที่ภาษาอึงโกและภาษาอัมคอยมีความซับซ้อนมากยิ่งกว่านั้น

## อ้างอิง