# หมากรุกจีน

หมากรุกจีน| กระดานหมากรุกจีน |
| ประเภท | เกมกระดาน เกมกลยุทธ์ กีฬาฝึกสมอง |
| จำนวนผู้เล่น | 2 |
| เวลาเตรียมการ | < 1 นาที |
| เวลาเล่น | เกมไม่เป็นทางการ: อาจแตกต่างกันตั้งแต่ 20 นาทีจนถึงหลายชั่วโมง เกมสายฟ้าแลบ: สูงสุด 10 นาที |
| โอกาสเสี่ยง | ไม่มี |
| ทักษะที่ใช้ | กลยุทธ์ |
| ชื่อพ้อง | หมากรุกช้าง เกมช้าง |

ตัวอย่างการรุกจนที่สมมติว่าปืนใหญ่ (เผ่า) ปลอดภัยและฝ่ายดำไม่สามารถบังการรุกได้ ม้า (เบ๊) ที่อยู่ในกระดานไม่จำเป็นต่อการรุกจนนี้
การเดินของตี่และสือ
การเดินของเบ๊
การเดินและกินของเผ่า
ตัวหมากรุกจีนแบบตะวันตกทั้งหมด เรียงจากซ้ายไปขวา: ตี่ (ขุน) - สือ (องครักษ์) - เฉีย (ช้าง) - เผ่า (ปืนใหญ่) - จุก (เบี้ย) - กือ (เรือ) - เบ๊ (ม้า)
**หมากรุกจีน** (จีน: 象棋; พินอิน: *xiàngqí*) เป็นเกมหมากรุกชนิดหนึ่ง มีที่มาจากประเทศจีน ใช้เล่นระหว่างผู้เล่น 2 คน การตั้งหมากต้องตั้งไว้ที่จุดไล่มาจากซ้ายมือแถวล่างสุดคือ **กือ (เรือ) เบ๊ (ม้า) เฉีย (ช้าง) สือ (องครักษ์) ตี่ (ขุน) สือ เฉีย เบ๊ กือ**

แถวที่ 2 เว้นไว้ แถวที่ 3 ตั้ง**เผ่า (ปืนใหญ่)** 2 ตัวไว้หน้า**เบ๊** และแถวที่ 4 ตั้ง**จุก (เบี้ย)** 5 ตัวไว้หน้า**กือ เฉีย และตี่**

## กฎกติกา

### การเดินและการกิน

* **ตี่ (ขุน)** เดินได้เฉพาะในเขตพระราชวัง เดินได้ตาตรง 4 ทิศ
* **สือ (องครักษ์)** เดินได้ในตาเฉียง 4 ทิศ เฉพาะในเขตพระราชวัง
* **เฉีย (ช้าง)** เดินได้ในแนวทแยงมุม 4 ทิศ แต่ข้ามไป 1 จุด ข้ามแม่น้ำไม่ได้
* **เบ๊ (ม้า)** เดินเป็น 2 จังหวะคือเดินไปในแนวตรง 2 จุด และหักมุมอีก 1 จุด
* **กือ (เรือ)** เดินเหมือนกับเรือของหมากรุกชาติอื่น
* **เผ่า (ปืนใหญ่)** เดินเหมือนกับเรือ แต่การกินนั้นต้องมีหมากคั่นไว้ก่อน 1 ตัวจึงจะกินได้
* **จุก (เบี้ย)** เดินขึ้นหน้าได้ทิศทางเดียวไม่เหมือนหมากรุกไทยหรือหมากรุกสากล แต่ถ้าข้ามแม่น้ำไปแล้วจะสามารถเดินข้างเพิ่มได้

### กลยุทธ์

* ตี่ **ประมุขและหัวใจแห่งกองทัพ** ในระยะเปิดเกมและกลางเกมแทบจะไม่ต้องใช้ตี่แต่ต้องเอาตี่ไว้ในพระราชวัง ถ้าตี่ถูกกินจะหมายถึงจบเกม
* สือ **องครักษ์ประสานงานป้องกันตี่** สือถือว่าเป็นหมากตัวที่สำคัญเหมือนกับกือ เพราะถ้าไม่มีสือ ตี่ก็จะถูกฝ่ายตรงข้ามกินได้
* เฉีย **ทัพช้างก้าวไกล ใช้คุ้มกันภัยเป็นทัพหลัง** ในเมื่อเดินข้ามแม่น้ำไม่ได้บทบาทส่วนใหญ่จึงเป็นการตั้งรับ มักใช้สกัดคู่ต่อสู้ เป็นทัพหลัง แต่มีจุดอ่อนในการถูกขัดขา (ดูในหัวข้อการขัดขา)
* เบ๊ **แม่ทัพทหารม้ารวดเร็ว พลิกแพลงพิสดาร** ใช้เป็น 1 ใน 3 ทัพหน้า คือ เบ๊ เผ่า กือ มักใช้เป็นตัวคุมดินแดนใกล้แม่น้ำ ตั้งรับก็ช่วยได้ บุกรุกก็ใช้ได้ดี แต่มีจุดอ่อนเหมือนกันกับเฉีย
* กือ **แม่ทัพเรือ ทะลุทะลวงเจาะตามแนวช่อง** ในเมื่อเดินได้ไกลเหมือนเผ่า แต่การกินไม่ต้องอาศัยตัวยิงข้ามอำนาจจึงมีประสิทธิภาพสูงที่สุดในแม่ทัพทั้งหมด 3 ตัว
* เผ่า **แม่ทัพปืนใหญ่ยิงไกล เหนือความคาดหมาย** ในเมื่อการเดินเดินได้ไกลขนาดนี้เพราะฉะนั้นจะต้องระวังเผ่าไว้ให้ดีเพราะบางทีเผ่าอาจซ่อนอยู่หลังหมากตัวใดตัวหนึ่งและยิงข้ามมากินได้ อำนาจจึงสูงพอ ๆ กับเบ๊หรือสูงกว่า
* จุก **กองกำลังด่านหน้ากล้าตาย** ถือว่าเป็นหมากตัวที่ยศต่ำที่สุด ในเมื่อเดินแล้วถอยหลังไม่ได้การเดินแต่ละครั้งจึงต้องพิจารณาให้ดี แต่จะเลื่อนยศได้ถ้าข้ามแม่น้ำไปแล้ว

### การขัดขา

* **การขัดขาเฉีย** คือการที่มีหมากอยู่ติดกับเฉียในแนวทแยงมุม เฉียจะเดินข้ามหมากตัวนั้นไม่ได้
* **การขัดขาเบ๊** คือการที่มีหมากอยู่ติดกับเบ๊ในแนวตรง เบ๊จะไม่สามารถเดินไปในทิศทางที่ข้ามหมากตัวนั้นได้

### เขตกระดาน

* **เขตพระราชวัง** เป็นเขตที่มีเส้นทแยงมุม เป็นที่อยู่ของสือและตี่ ซึ่งหมากทั้งคู่จะไม่สามารถออกจากเขตนี้ได้
* **เขตแม่น้ำ** เป็นเขตที่กั้นแดนของทั้ง 2 ฝ่าย ซึ่งเฉียไม่สามารถก้าวข้ามแม่น้ำได้

### จุดหมายแห่งชัยชนะ

#### การแพ้-ชนะ

* **รุกตี่จน** คือการที่หมากของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเดินมาขู่ว่าจะกินตี่ แล้วตี่ไม่สามารถหนีพ้น หรือกินได้ ถือว่าฝ่ายที่รุกจนเป็นผู้ชนะ
* **ตี่ไม่มีตาเดิน** คือการที่ตี่ไม่สามารถเดินได้ ในหมากรุกอื่นจะถือว่าเสมอ แต่หมากรุกจีนจะถือว่าฝ่ายที่ตี่ "อับ" เป็นผู้แพ้
* **ตี่ประจันหน้า** คือการที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งถูกบังคับให้เดินตี่มาประจันหน้ากับตี่คู่ต่อสู้ โดยไม่มีหมากตัวใดขวาง ถือว่าฝ่ายที่เดินออกมาเป็นผู้แพ้
* **รุกล้อ** ห้ามรุกซ้ำตาเดิมเกิน 3 ครั้ง (ถ้ารุกครั้งที่ 4 ในช่องเดิม ฝ่ายที่ทำการรุกจะแพ้ทันที)
* **ยอมแพ้** คือการที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเห็นว่าในเมื่ออย่างไรก็ต้องแพ้ ก็ไม่ต้องเดินต่อไปให้ยอมแพ้ได้เลย
* **การนับศักดิ์หมาก** คือถ้าเหลือหมากเพียงตี่กับตี่แล้วเหลือหมากที่สามารถรุกจนได้ เช่น

1. จุก 2 ตัว นับ 45
2. จุก 3 ตัว นับ 36
3. จุก 4 ตัว นับ 27
4. จุก 5 ตัว นับ 18
5. เบ๊ 2 ตัว นับ 27
6. เผ่า 2 ตัว นับ 27
7. กือ 1 ตัวนับ 18
8. กือ 2 ตัว นับ 9

#### การเสมอ

* **รุกไม่จน** คือการที่หมากที่เหลือไม่สามารถรุกจนได้เช่น
* 1. ตี่กับตี่และเฉีย 1 หรือ 2 ตัว
* 2. ตี่กับตี่และสือ 1 หรือ 2 ตัว
* ตี่กับตี่

* **ตกลงเสมอ** คือเมื่อทั้ง 2 ฝ่ายยอมตกลงเสมอเป็นอันสิ้นสุดการเล่นกระดานนั้น
* **หมดเวลา** เช่น จับเวลาเล่นไว้ 22 นาที (โดยทั่วไปใช้ 22 นาที) สมมติว่าหมดเวลา 22 นาทีทั้ง 2 ฝ่ายรุกกันยังไม่จนถือว่าเสมอ

## อ้างอิง

* ไทยสามก๊ก เก็บถาวร 2010-11-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน