# กลุ่มชนอิหร่าน

กลุ่มชนอิหร่าน|  |
| ภูมิภาคที่มีประชากรอย่างมีนัยสำคัญ |
| เอเชียตะวันตก, อานาโตเลีย, คอเคซัส, ออสซีเชีย, เอเชียกลาง, เอเชียตะวันตกเฉียงใต้ และซินเจียงตะวันตก (อดีตรวม: ยุโรปตะวันออก) |
| ภาษา |
| กลุ่มภาษาอิหร่าน สาขาในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน |
| ศาสนา |
| ส่วนใหญ่: อิสลาม (ซุนนีและชีอะฮ์) ส่วนน้อย: คริสต์ (อีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์, Nestorian, โปรเตสแตนต์ และโรมันคาทอลิก), ไม่มีศาสนา, โซโรอัสเตอร์, ยูดาห์, บาไฮ, Uatsdin, ลัทธิยาร์ซาน, อเทวนิยม และลัทธิยาซีดี (อดีตรวม: ศาสนามาณีกีและพุทธ) |

**กลุ่มชนอิหร่าน** (อังกฤษ: *Iranian peoples;* Iranic peoples) เป็นกลุ่มชาติพันธุ์-ภาษาอินโด-ยูโรเปียนจำนวนมาก ที่ระบุด้วยการใช้ภาษากลุ่มอิหร่านและวัฒนธรรมอื่นที่คล้าย ๆ กัน

เชื่อว่าอิหร่านดั้งเดิมถูกรวมมาจากสาขาต่างหากของภาษากลุ่มอินโด-อิเรเนียนในเอเชียกลางช่วงกลางสหัสวรรษที่ 2 ก่อนคริสต์ศักราช ในช่วงสูงสุดตอนกลางสหัสวรรษที่ 1 ก่อนคริสต์ศักราช ดินแดนของกลุ่มชนอิหร่านขยายไปถึงยูเรเชียสเตปป์ทั้งหมดจากที่ราบใหญ่ฮังการีทางตะวันตกถึงที่ราบสูงออร์ดอสทางตะวันออก และที่ราบสูงอิหร่านทางใต้ จักรวรรดิอิหร่านตะวันตกทางใต้ครอบครองพื้นที่โลกเก่าจำนวนมากในศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสต์ศักราช ทำให้มีการสืบทอดวัฒนธรรมสำคัญ และอิหร่านตะวันออกแถบสเตปป์มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาการเป็นชนร่อนเร่ยูเรเชียและเส้นทางสายไหม

ในคริสต์สหัสวรรษที่ 1 พื้นที่อยู่อาศัยของกลุ่มชนนี้ส่วนใหญ่ที่อยู่ในพื้นที่สเตปป์และทะเลทรายของยูเรเชีย ลดลงจากการขยายตัวของชาวสลาฟ, เจอร์แมนิก, เตอร์กิก และมองโกล และมีหลายกลุ่มที่ถูกแผลงเป็นสลาฟ และเติร์ก กลุ่มชนอิหร่านในปัจจุบันมีทั้งบาลอจ, กีแลก, คูร์ด, ลูร์, มอแซนเดรอน, ออสซีเชีย, พอมีรี, ปาทาน, เปอร์เซีย, ตัต, ทาจิก, ทอลิช, วาคี, ยัฆโนบี และซาซา กลุ่มชนในปัจจุบันอาศัยทั่วที่ราบสูงอิหร่าน ตั้งแต่คอเคซัสทางเหนือถึงอ่าวเปอร์เซียทางใต้ และประเทศตุรกีทางตะวันออกจนถึงซินเจียงตะวันออกทางตะวันออก—บางครั้งมีการเรียกภูมิภาคนี้ว่า *ทวีปทางวัฒนธรรมอิหร่าน* (Iranian Cultural Continent) ซึ่งนำเสนอถึงบริเวณไกลสุดของผู้พูดภาษาอิหร่านและอิทธิพลที่สำคัญของกลุ่มชนอิหร่านผ่านการเข้าถึงทางภูมิรัฐศาสตร์ของเกรตเตอร์อิหร่าน

## อ้างอิง

## ข้อมูล

* Anthony, David W. (2007). *The Horse, The Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders From the Eurasian Steppes Shaped The Modern World*. Princeton University Press.
* Anthony, D. W. (2009). "The Sintashta Genesis: The Roles of Climate Change, Warfare, and Long-Distance Trade". ใน Hanks, B.; Linduff, K. (บ.ก.). *Social Complexity in Prehistoric Eurasia: Monuments, Metals, and Mobility*. Cambridge University Press. pp. 47–73. doi:10.1017/CBO9780511605376.005. ISBN 978-0-511-60537-6.
* Banuazizi, Ali and Weiner, Myron (eds.). *The State, Religion, and Ethnic Politics: Afghanistan, Iran, and Pakistan (Contemporary Issues in the Middle East)*, Syracuse University Press (August 1988). ISBN 0-8156-2448-4.
* Beckwith, Christopher I. (16 March 2009). *Empires of the Silk Road: A History of Central Eurasia from the Bronze Age to the Present*. Princeton University Press. ISBN 978-0691135892. สืบค้นเมื่อ 29 May 2015.
* Burrow, T. (1973), "The Proto-Indoaryans", *Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland*, **105** (2): 123–140, doi:10.1017/S0035869X00130837, JSTOR 25203451
* Canfield, Robert (ed.). *Turko-Persia in Historical Perspective*, Cambridge University Press, Cambridge (2002). ISBN 0-521-52291-9
* Chopra, R. M.,"Indo-Iranian Cultural Relations Through The Ages", Iran Society, Kolkata, 2005.
* Curzon, R. *The Iranian People of the Caucasus*. ISBN 0-7007-0649-6.
* Derakhshani, Jahanshah. *Die Arier in den nahöstlichen Quellen des 3. und 2. Jahrtausends v. Chr.*, 2nd edition (1999). ISBN 964-90368-6-5.
* Diakonoff, Igor M.; Kuz'mina, E. E.; Ivantchik, Askold I. (1995). "Two Recent Studies of Indo-Iranian Origins". *Journal of the American Oriental Society*. American Oriental Society. **115** (3): 473–477. doi:10.2307/606224. JSTOR 606224.
* Frye, Richard, *Greater Iran*, Mazda Publishers (2005). ISBN 1-56859-177-2.
* Frye, Richard. *Persia*, Schocken Books, Zurich (1963). ASIN B0006BYXHY.
* Hanks, B.; Linduff, K. (2009). "Late Prehistoric Mining, Metallurgy, and Social Organization in North Central Eurasia". ใน Hanks, B.; Linduff, K. (บ.ก.). *Social Complexity in Prehistoric Eurasia: Monuments, Metals, and Mobility*. Cambridge University Press. pp. 146–167. doi:10.1017/CBO9780511605376.005. ISBN 978-0-511-60537-6.
* Harmatta, János (1992). "The Emergence of the Indo-Iranians: The Indo-Iranian Languages" (PDF). ใน Dani, A. H.; Masson, V. M. (บ.ก.). *History of Civilizations of Central Asia: The Dawn of Civilization: Earliest Times to 700 B. C*. UNESCO. pp. 346–370. ISBN 978-92-3-102719-2. สืบค้นเมื่อ 29 May 2015.
* Kennedy, Hugh. *The Prophet and the Age of the Caliphates*, Longman, New York, NY (2004). ISBN 0-582-40525-4
* Khoury, Philip S. & Kostiner, Joseph. *Tribes and State Formation in the Middle East*, University of California Press (1991). ISBN 0-520-07080-1.
* Koryakova, L. (1998a). "Sintashta-Arkaim Culture". The Center for the Study of the Eurasian Nomads (CSEN). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-02-28. สืบค้นเมื่อ 16 September 2010.
* Koryakova, L. (1998b). "An Overview of the Andronovo Culture: Late Bronze Age Indo-Iranians in Central Asia". The Center for the Study of the Eurasian Nomads (CSEN). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-02-28. สืบค้นเมื่อ 16 September 2010.
* Kuznetsov, P.F. (September 2006). "The emergence of Bronze Age chariots in eastern Europe". *Antiquity*. **80** (309): 638–645. doi:10.1017/S0003598X00094096. S2CID 162580424.
* Mallory, J.P. (1989). *In Search of the Indo-Europeans: Language, Archaeology, and Myth*. London: Thames & Hudson..
* Mallory, J. P. (1997). *Encyclopedia of Indo-European Culture*. Taylor & Francis. ISBN 978-1884964985. สืบค้นเมื่อ 15 February 2015.
* Mallory, J. P.; Mair, Victor H. (2008). *The Tarim Mummies: Ancient China and the Mystery of the Earliest Peoples from the West*. Thames & Hudson. ISBN 9780500283721.
* McDowall, David. *A Modern History of the Kurds*, I.B. Tauris, 3rd Rev edition (2004). ISBN 1-85043-416-6.
* Nassim, J. *Afghanistan: A Nation of Minorities*, Minority Rights Group, London (1992). ISBN 0-946690-76-6.
* Parpola, Asko (1999). "The formation of the Aryan branch of Indo-European". ใน Blench, Roger; Spriggs, Matthew (บ.ก.). *Archaeology and Language*. Vol. III: *Artefacts, languages and texts*. London and New York: Routledge..
* Iran Nama, (Iran Travelogue in Urdu) by Hakim Syed Zillur Rahman, Tibbi Academy, Aligarh, India (1998).
* Riasanovsky, Nicholas. *A History of Russia*, Oxford University Press, Oxford (2004). ISBN 0-19-515394-4.
* Sims-Williams, Nicholas. *Indo-Iranian Languages and People*, British Academy (2003). ISBN 0-19-726285-6.
* Schenker, Alexander M. (2008). "Proto-Slavonic". ใน Comrie, Bernard; Corbett, Greville G. (บ.ก.). *The Slavonic Languages*. Routledge. pp. 60–121. ISBN 978-0-415-28078-5.
* Sussex, Roland; Cubberley, Paul (2011). *The Slavic Languages*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-29448-5.
* Waldman, Carl; Mason, Catherine (2006). *Encyclopedia of European Peoples*. Infobase Publishing. ISBN 978-1438129181. สืบค้นเมื่อ 16 January 2015.

## อ่านเพิ่ม

* Anthony, David W. (2007). *The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders From the Eurasian Steppes Shaped The Modern World*. Princeton University Press.
* Balanovsky, Oleg; Zhabagin, Maxat; Agdzhoyan, Anastasiya; Chukhryaeva, Marina; Zaporozhchenko, Valery; Utevska, Olga; Highnam, Gareth; Sabitov, Zhaxylyk; Greenspan, Elliott; Dibirova, Khadizhat; Skhalyakho, Roza; Kuznetsova, Marina; Koshel, Sergey; Yusupov, Yuldash; Nymadawa, Pagbajabyn; Zhumadilov, Zhaxybay; Pocheshkhova, Elvira; Haber, Marc; a. Zalloua, Pierre; Yepiskoposyan, Levon; Dybo, Anna; Tyler-Smith, Chris; Balanovska, Elena (2015). "Deep Phylogenetic Analysis of Haplogroup G1 Provides Estimates of SNP and STR Mutation Rates on the Human Y-Chromosome and Reveals Migrations of Iranic Speakers". *PLOS ONE*. **10** (4): e0122968. Bibcode:2015PLoSO..1022968B. doi:10.1371/journal.pone.0122968. PMC 4388827. PMID 25849548.