# ศาสนาชาวบ้านจีน

| ศาสนาชาวบ้านจีน |
| --- |
|  |
| จิตรกรรมพระพุทธ พระโพธิสัตว์และเทพเจ้าพร้อมด้วยบุคคลศักดิ์สิทธิ์ที่ได้รับการนับถือในศาสนาชาวบ้านจีน ศิลปะสมัยราชวงศ์ชิง |
| จีนตัวเต็ม | 中國民間信仰 |
| จีนตัวย่อ | 中国民间信仰 |
|

| การถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Zhōngguó mínjiān xìnyǎng |
| ปอพอมอฟอ | ㄓㄨㄥ ㄍㄨㄛˊ ㄇㄧㄣˊ ㄐㄧㄢ ㄒㄧㄣˋ ㄧㄤˇ |
| เวด-ไจลส์ | Chung1-kuo2 min2-chien1 hsin4-yang3 |
| ทงย่งพินอิน | Jhongguó mín-jian sìn-yǎng |
| IPA | [ʈʂʊ́ŋ.kwǒ mǐn.tɕjɛ́n ɕîn.jàŋ] |
| กวางตุ้งมาตรฐาน |
| การถอดเป็นอักษรโรมันแบบเยล | Jūng gwok màhn gāan seun yéuhng |
| ยฺหวิดเพ็ง | Zung1 gwok3 man4 gaan1 seon3 joeng5 |
| IPA | [tsóŋ kʷɔ̄ːk̚ mɐ̏n káːn sɵ̄n jœ̬ːŋ] |

 |
|  |

กระดาษสีแดงเขียนคำอธิษฐานที่ศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่ ศาลเจ้าจีน บนเกาะสีชัง
**ศาสนาชาวบ้านจีน** หรือ **ศาสนาเฉิน** (อังกฤษ: *Shenism* มาจาก จีน: 神; พินอิน: *Shén* แปลว่า *เทพเจ้า*) หรือ *เทวนิยมแบบจีน* เป็นขนบทางศาสนาของชาวฮั่น ที่มาจากการบูชาบรรพชนและพลังธรรมชาติ การไล่ผี รวมถึงความเชื่อในระบบธรรมชาติที่เป็นไปตามอิทธิพลของมนุษย์และอมนุษย์ ตามที่ปรากฏในเรื่องปรัมปราจีน เมื่อถึงคริสต์ศตวรรษที่ 11 (ราชวงศ์ซ่ง) คติเหล่านี้เริ่มผสมผสานกับความเชื่อเรื่องกรรมและการเวียนว่ายตายเกิดของศาสนาพุทธ และลำดับชั้นเทพเจ้าของศาสนาเต๋า จนก่อให้เกิดระบบศาสนาที่แพร่หลายดังปัจจุบัน

ศาสนาพื้นบ้านจีนมีที่มา รูปแบบ ภูมิหลัง พิธีกรรม และปรัชญา ที่แตกต่างหลากหลาย แต่มีแนวคิดหลักร่วมกันคือ สวรรค์เป็นที่มาของศีลธรรม เอกภพมีพลังงานชีวิต และบรรพชนเป็นผู้ควรเคารพนับถือ

ในสมัยราชวงศ์หมิงและราชวงศ์ชิง ราชสำนักยินยอมให้แต่ละชุมชนนับถือศาสนาชาวบ้านของตนได้หากทำให้สังคมมีระเบียบ แต่จะปราบปรามทันทีที่พบว่าเป็นภัยต่อความมั่นคงของราชสำนัก หลังระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ล่มสลายลง รัฐบาลและชนชั้นนำเริ่มมองว่าศาสนาพื้นบ้านเป็นเรื่องงมงายและล้าสมัยของพวกศักดินา จนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 20 ในประเทศไต้หวันและคริสต์ศตวรรษที่ 21 ในประเทศจีน ปัญญาชนจึงเริ่มยอมรับศาสนาชาวบ้านมากขึ้น

## เชิงอรรถ

### อ้างอิง

### บรรณานุกรม

* Adler, Joseph (2005), "Chinese Religion: An Overview", ใน Jones, Lindsay (บ.ก.), *Encyclopedia of Religion, 2nd Ed.*, Detroit: Macmillan Reference USA
* Adler, Joseph A. (2011). *The Heritage of Non-Theistic Belief in China* (PDF). (Conference paper) Toward a Reasonable World: The Heritage of Western Humanism, Skepticism, and Freethought. San Diego, CA.
* Cai, Zongqi (2004). *Chinese Aesthetics: Ordering of Literature, the Arts, and the Universe in the Six Dynasties*. University of Hawaii Press. ISBN 978-0824827915.
* Chamberlain, Jonathan (2009). *Chinese Gods : An Introduction to Chinese Folk Religion*. Hong Kong: Blacksmith Books. ISBN 9789881774217.
* Chan, Kim-Kwong (2005). "Religion in China in the Twenty-first Century: Some Scenarios". *Religion, State & Society*. **33** (2): 87–119. doi:10.1080/09637490500118570. S2CID 73530576.
* Chang, Ruth H. (2000). "Understanding Di and Tian: Deity and Heaven from Shang to Tang Dynasties". *Sino-Platonic Papers* (108). ISSN 2157-9679.
* Chau, Adam Yuet (2005a). *Miraculous Response: Doing Popular Religion in Contemporary China*. ISBN 9780804751605.
* —— (2005). "The Politics of Legitimation and the Revival of Popular Religion in Shaanbei, North-Central China" (PDF). *Modern China*. **31** (2): 236–278. doi:10.1177/0097700404274038. S2CID 144130739. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 30 ธันวาคม 2013.
* —— (2011). "Modalities of Doing Religion and Ritual Polytropy: Evaluating the Religious Market Model from the Perspective of Chinese Religious History". *Religion*. **41** (4): 457–568. doi:10.1080/0048721X.2011.624691. S2CID 146463577.
* —— (2013), "A Different Kind of Religious Diversity: Ritual Service Providers and Consumers in China", ใน Schmidt-Leukel, Perry; Joachim Gentz (บ.ก.), *Religious Diversity in Chinese Thought*, New York: Palgrave-MacMillan, pp. 141–156, ISBN 9781137333193
* Cheng, Manchao (1995). *The Origin of Chinese Deities*. Beijing: Foreign Languages Press. ISBN 978-7119000305.
* Clart, Philip (2014). *Conceptualizations of "Popular Religion" in Recent Research in the People's Republic of China* (PDF). International Symposium on Mazu and Chinese folk religion (จีน: 媽祖與華人民間信仰」國際研討會論文集). Boyang, Taipei. pp. 391–412.
* Clart, Philip (2003). "Confucius and the Mediums: Is There a "Popular Confucianism"?" (PDF). *T'oung Pao*. **89** (LXXXIX): 1–38. doi:10.1163/156853203322691301.
* Clart, Philip (1997). "The Phoenix and the Mother: The Interaction of Spirit Writing Cults and Popular Sects in Taiwan" (PDF). *Journal of Chinese Religions*. **25**: 1–32. doi:10.1179/073776997805306959.
* Davis, Edward L. (2005). *Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture*. Routledge. ISBN 978-0415241298.
* De Groot, J.J.M. (1892). *The Religious System of China: Its Ancient Forms, Evolution, History and Present Aspect, Manners, Customs and Social Institutions Connected Therewith*. Leiden, Netherlands: Brill. 6 volumes. Online at: Les classiques des sciences sociales, Université du Québec à Chicoutimi; Scribd: Vol. 1, Vol. 2, Vol. 3, Vol. 4, Vol. 5, Vol. 6.
* Didier, John C. (2009). "In and Outside the Square: The Sky and the Power of Belief in Ancient China and the World, c. 4500 BC – AD 200". *Sino-Platonic Papers* (192). *Volume I: The Ancient Eurasian World and the Celestial Pivot*, *Volume II: Representations and Identities of High Powers in Neolithic and Bronze China*, *Volume III: Terrestrial and Celestial Transformations in Zhou and Early-Imperial China*.
* Do, Thien (2003). *Vietnamese Supernaturalism: Views from the Southern Region*. Anthropology of Asia. Routledge. ISBN 978-0415307994.
* Fan, Lizhu; Chen, Na (2015). "The Religiousness of "Confucianism" and the Revival of Confucian Religion in China Today". *Cultural Diversity in China*. **1** (1): 27–43. doi:10.1515/cdc-2015-0005. ISSN 2353-7795.
* Fan, Lizhu; Chen, Na (2013). "The Revival of Indigenous Religion in China" (PDF). *China Watch*. Preprint from *The Oxford Handbook of Religious Conversion*, 2014. doi: 10.1093/oxfordhb/9780195338522.013.024
* Fowler, Jeanine D. (2005). *An Introduction to the Philosophy and Religion of Taoism: Pathways to Immortality*. Sussex Academic Press. ISBN 978-1845190866.
* Goossaert, Vincent; Palmer, David (2011). *The Religious Question in Modern China*. University of Chicago Press. ISBN 978-0226304168.
* Gaenssbauer, Monika (2015). *Popular Belief in Contemporary China: A Discourse Analysis*. Projekt Verlag. ISBN 978-0226304168.
* Jin, Ze (2005). *Challenges and Choices Facing Folk Faith in China* (PDF). Religion and Cultural Change in China. The Brookings Institution - Center for Northeast Asian Policy Studies, Washington: DC. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 24 กันยายน 2015.
* Jansen, Thomas (2012), "Sacred Texts", ใน Nadeau, Randall L. (บ.ก.), *The Wiley-Blackwell Companion to Chinese Religions*, Wiley Blackwell Companions to Religion, vol. 82, John Wiley & Sons, ISBN 978-1444361971
* Jones, Stephen (2013). *In Search of the Folk Daoists of North China*. Ashgate Publishing. ISBN 978-1409481300.
* Lagerwey, John; Kalinowski, Marc (2008). *Early Chinese Religion: Part One: Shang Through Han (1250 BC-220 AD)*. Early Chinese Religion. Brill. ISBN 978-9004168350.
* Law, Pui-Lam (2005). "The Revival of Folk Religion and Gender Relationships in Rural China: A Preliminary Observation". *Asian Folklore Studies*. **64**: 89–109.
* Li, Ganlang (2009). *台灣古建築圖解事典* (四版五刷 ed.). Taipei: 遠流出版社. pp. 47–49. ISBN 978-9573249573.
* Li, Lan (2016). *Popular Religion in Modern China: The New Role of Nuo*. Routledge. ISBN 978-1317077954.
* Libbrecht, Ulrich (2007). *Within the Four Seas...: Introduction to Comparative Philosophy*. Peeters Publishers. ISBN 978-9042918122.
* Little, Stephen; Eichman, Shawn (2000). *Taoism and the Arts of China*. University of California Press. ISBN 978-0520227859.
* Littlejohn, Ronnie (2010). *Confucianism: An Introduction*. I. B. Tauris. ISBN 978-1848851740.
* Lü, Daji; Gong, Xuezeng (2014). *Marxism and Religion*. Religious Studies in Contemporary China. Brill. ISBN 978-9047428022.
* Medhurst, Walter H. (1847). *A Dissertation on the Theology of the Chinese, with a View to the Elucidation of the Most Appropriate Term for Expressing the Deity, in the Chinese Language*. Mission Press. Original preserved at The British Library. Digitalised in 2014.
* Mou, Zhongjian (2012). *Taoism*. Brill. ISBN 978-9004174535.
* Overmyer, Daniel L. (1986). *Religions of China: The World as a Living System*. New York: Harper & Row. ISBN 9781478609896.
* Overmyer, Daniel L. (2009). *Local Religion in North China in the Twentieth Century: The Structure and Organization of Community Rituals and Beliefs* (PDF). Leiden; Boston: Brill. ISBN 9789047429364. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 16 June 2015. สืบค้นเมื่อ 24 May 2015.
* Ownby, David (2008). "Sect and Secularism in Reading the Modern Chinese Religious Experience". *Archives de Sciences Sociales des Religions*. **144** (144). doi:10.4000/assr.17633.
* Palmer, David A. (2011). "Chinese Redemptive Societies and Salvationist Religion: Historical Phenomenon or Sociological Category?" (PDF). *Journal of Chinese Ritual, Theatre and Folklore*. **172**: 21–72.
* Paper, Jordan (1995). *The Spirits are Drunk: Comparative Approaches to Chinese Religion*. Albany, NY: State University of New York Press. ISBN 978-0791423158.
* Pregadio, Fabrizio (2013). *The Encyclopedia of Taoism*. Routledge. ISBN 978-1135796341. Two volumes: 1) A-L; 2) L-Z.
* Pas, Julian F. (2014). *Historical Dictionary of Taoism*. Historical Dictionaries of Religions, Philosophies, and Movements. Albany, NY: Scarecrow Press. ASIN B00IZ9E7EI.
* Payette, Alex (February 2016). "Local Confucian Revival in China: Ritual Teachings, 'Confucian' Learning and Cultural Resistance in Shandong". *China Report*. **52** (1): 1–18. doi:10.1177/0009445515613867. S2CID 147263039.
* Sautman, Barry (1997). "Myths of Descent, Racial Nationalism and Ethnic Minorities in the People's Republic of China". ใน Dikötter, Frank (บ.ก.). *The Construction of Racial Identities in China and Japan: Historical and Contemporary Perspectives*. Honolulu: University of Hawai'i Press. pp. 75–95. ISBN 9622094430.
* Shahar, Meir; Weller, Robert Paul (1996), *Unruly Gods: Divinity and Society in China*, University of Hawaii Press, ISBN 978-0190258146
* Shi, Yilong 石奕龍 (2008). "Zhongguo Hanren zifadi zongjiao shijian: Shenxianjiao" 中国汉人自发的宗教实践 — 神仙教 [The Spontaneous Religious Practices of Han Chinese Peoples — Shenxianism]. *中南民族大学学报 — 人文社会科学版 (Journal of South-Central University for Nationalities (Humanities and Social Sciences))*. **28** (3): 146–150. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 31 August 2019.
* Shen, Qingsong; Shun, Kwong-loi (2007). *Confucian Ethics in Retrospect and Prospect*. Council for Research in Values & Philosophy. ISBN 978-1565182455.
* Sun, Xiaochun; Kistemaker, Jacob (1997). *The Chinese Sky During the Han: Constellating Stars and Society*. Brill. ISBN 978-9004107373.
* Tan, Chee-Beng (1983). "Chinese Religion in Malaysia: A General View". *Asian Folklore Studies*. **42** (2): 217–252. doi:10.2307/1178483. JSTOR 1178483.
* Teiser, Stephen F. (1996), "The Spirits of Chinese Religion" (PDF), ใน Donald S. Lopez Jr. (บ.ก.), *Religions of China in Practice*, Princeton, NJ: Princeton University Press, extracts at *The Chinese Cosmos: Basic Concepts*.
* Teiser, Stephen F. (1995). "Popular Religion". *Journal of Asian Studies*. **54** (2): 378–395. doi:10.2307/2058743. JSTOR 2058743. S2CID 156063450.
* \* Tay, Wei Leong (2010). "Kang Youwei: The Martin Luther of Confucianism and His Vision of Confucian Modernity and Nation" (PDF). ใน Masashi, Haneda (บ.ก.). *Secularization, Religion and the State*. University of Tokyo Center for Philosophy.
* Wang, Mingming (2011). "A Drama of the Concepts of Religion: Reflecting on Some of the Issues of "Faith" in Contemporary China" (PDF). *Asia Research Institute Working Paper Series* (155): 27. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 16 October 2016.
* Wang, Robin R. (2004). *Chinese Philosophy in an Era of Globalization*. State University of New York Press. ISBN 978-0791460061.
* Wu, Hsin-Chao (2014). *Local Traditions, Community Building, and Cultural Adaptation in Reform Era Rural China* (PDF) (PhD). Harvard University.
* Yang, Fenggang; Hu, Anning (2012). "Mapping Chinese Folk Religion in Mainland China and Taiwan". *Journal for the Scientific Study of Religion*. **51** (3): 505–521. doi:10.1111/j.1468-5906.2012.01660.x.
* Yang, Mayfair Mei-hui (2007), "Ritual Economy and Rural Capitalism with Chinese Characteristics", ใน Held, David; Moore, Henrietta (บ.ก.), *Cultural Politics in a Global Age: Uncertainty, Solidarity and Innovation*, Oxford: Oneworld Publications, ISBN 978-1851685509. Available online.
* Yang, C. K. (1961). *Religion in Chinese Society; a Study of Contemporary Social Functions of Religion and Some of Their Historical Factors*. Berkeley: University of California Press. ISBN 9780520013711.
* Yao, Xinzhong (2010). *Chinese Religion: A Contextual Approach*. London: A&C Black. ISBN 9781847064752.
* Zavidovskaya, Ekaterina A. (2012). "Deserving Divine Protection: Religious Life in Contemporary Rural Shanxi and Shaanxi Provinces". *St. Petersburg Annual of Asian and African Studies*. **I**: 179–197.
* Zhao, Dunhua (2012), "The Chinese Path to Polytheism", ใน Wang, Robin R. (บ.ก.), *Chinese Philosophy in an Era of Globalization*, ISBN 978-0791485507
* Zhou, Jixu (2005). "Old Chinese "\*tees" and Proto-Indo-European "\*deus": Similarity in Religious Ideas and a Common Source in Linguistics" (PDF). *Sino-Platonic Papers* (167).

บทความ
* Fenggang Yang. *Stand still and watch เก็บถาวร 6 มกราคม 2014 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน*. In *The state of religion in China*. The Immanent Frame, 2013.
* Prasenjit Duara. *Chinese religions in comparative historical perspective เก็บถาวร 17 มกราคม 2014 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน*. In *The state of religion in China*. The Immanent Frame, 2013.
* Richard Madsen. *Secular belief, religious belonging เก็บถาวร 30 ตุลาคม 2013 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน*. In *The state of religion in China*. The Immanent Frame, 2013.
* Nathan Schneider. *The future of China's past: An interview with Mayfair Yang เก็บถาวร 6 มกราคม 2014 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน*. The Immanent Frame, 2010.