# กลุ่มภาษาเตอร์กิก

| กลุ่มภาษาเตอร์กิก |
| --- |
| กลุ่มเชื้อชาติ: | กลุ่มชนเตอร์กิก |
| ภูมิภาค: | เอเชียตะวันตก เอเชียกลาง เอเชียเหนือ (ไซบีเรีย) เอเชียตะวันออก (ตะวันออกไกล) คอเคซัส ยุโรปตะวันออก |
| การจําแนก ทางภาษาศาสตร์: | หนึ่งในตระกูลของภาษาหลักของโลก |
| ภาษาดั้งเดิม: | เตอร์กิกดั้งเดิม |
| กลุ่มย่อย: | * เตอร์กิกทั่วไป
* Oghur
 |
| ISO 639-5: | `trk` |
| กลอตโตลอก: | `turk1311` |
|   ตะวันตกเฉียงใต้ (โอคุซ)
  ตะวันออกเฉียงใต้ (คาร์ลุก)
  แฆแลจ
  ตะวันตกเฉียงเหนือ (คิปชาก)
  ชูวัช (Oghur)
  ตะวันออกเฉียงเหนือ (ไซบีเรีย) |

**กลุ่มภาษาเตอร์กิก**เป็นกลุ่มของภาษาที่แพร่กระจายจากยุโรปตะวันออก ผ่านทะเลเมดิเตอร์เรเนียนไปถึงไซบีเรียและจีนตะวันตก และจัดเป็นส่วนหนึ่งของสมมติฐานตระกูลภาษาอัลไต กลุ่มภาษานี้มีผู้พูดเป็นภาษาแม่ราว 180 ล้านคน ถ้ารวมผู้ที่พูดเป็นภาษาที่สองด้วยมีราว 200 ล้านคน ส่วนใหญ่เป็นผู้พูดภาษาตุรกี ซึ่งคิดเป็น 40%ของผู้พูดกลุ่มภาษานี้ทั้งหมด

## การจัดจำแนก

ลักษณะที่สำคัญของกลุ่มภาษาเตอร์กิกคือการเปลี่ยนเสียงสระ การเชื่อมคำแบบรูปคำติดต่อโดยใช้ปัจจัย ไม่มีการแบ่งเพศของคำนาม การเรียงประโยคโดยทั่วไปเป็นแบบประธาน-กรรม-กริยา ลักษณะของภาษาแบบนี้พบในกลุ่มภาษามองโกเลีย กลุ่มภาษาตังกูสิตและภาษาเกาหลีด้วย

## ประวัติ

การแพร่กระจายของผู้พูดกลุ่มภาษาเตอร์กิกแพร่กระจายในบริเวณยูเรเชียจากตุรกีทางตะวันตกไปจนถึงไซบีเรียทางตะวันออกเฉียงเหนือ

การแพร่กระจายของตระกูลภาษาอัลไตอิกจากยูเรเชีย รวมภาษาญี่ปุ่นและภาษาเกาหลี
### การบันทึกในยุคแรก

บันทึกของกลุ่มภาษาเตอร์กิกเริ่มพบเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 13 โดยเป็นจารึกอักษรออร์คอนของชาวกอกเติร์กเขียนด้วยภาษาเตอร์กิกโบราณ ซึ่งค้นพบครั้งแรกเมือ พ.ศ. 2432 ที่หุบเขาออร์คอนในมองโกเลีย หนังสือ Compendium of the Turkic Dialects ( Divânü Lügati't-Türk) เขียนเมื่อพุทธศตวรรษที่ 16 โดย Kaşgarlı Mahmud ของดินแดนการา-คานิดข่านเป็นเอกสารภาษาศาสตร์ชุดแรกของกลุ่มภาษานี้ซึ่งเน้นที่กลุ่มภาษาตะวันตกเฉียงใต้ หนังสือ Cordex Cumanicus ได้กล่าวถึงสาขาตะวันตกเฉียงเหนือเทียบระหว่างภาษาคิปชาก กับภาษาละตินที่ใช้โดยมิชชันนารีนิกายโรมันคาทอลิกซึ่งส่งไปยังคูมานที่อยู่ในฮังการีและโรมาเนีย บันทึกรุ่นแรกของภาษาของชาวโวลกา บุลกาชิที่กลายมาเป็นภาษาชูวาสในปัจจุบัน เริ่มพบในช่วงพุทธศตวรรษที่ 18-19

## การแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์และพัฒนาการ

จากการแพร่กระจายของชาวเตอร์กในยุคกลางตอนต้น กลุ่มภาษาเตอร์กิกได้แพร่หลายไปทั่วเอเชียกลาง เริ่มจากไซบีเรีย (สาธารณรัฐซาคา) ไปถึงทะเลเมดิเตอร์เรเนียน (เซลจุกเตอร์ก) หน่วยของกลุ่มภาษาเตอร์กิก ได้แพร่หลายไปเป็นส่วนหนึ่งของภาษาฮังการี ภาษาเปอร์เซีย ภาษาอูรดู ภาษารัสเซีย ภาษาจีน และภาษาอาหรับ

## การจัดจำแนก

เป็นเวลาหลายศตวรรษที่ผู้พูดกลุ่มภาษาเตอร์กิกได้เคลื่อนย้ายอย่างต่อเนื่อง และได้ติดต่อกับภาษาที่อยู่ใกล้เคียง ทั้งกลุ่มภาษาอิหร่าน กลุ่มภาษาสลาฟ และกลุ่มภาษามองโกเลีย โดยทั่วไป กลุ่มภาษาเตอร์กิกแบ่งได้เป็น 6 สาขา คือ

* กลุ่มภาษาตะวันตกเฉียงใต้ หรือกลุ่มภาษาโอคุซ
* กลุ่มภาษาตะวันตกเฉียงเหนือ หรือกลุ่มภาษาคิปชาก
* กลุ่มภาษาตะวันออกเฉียงใต้ หรือกลุ่มภาษาอุยกูร์
* กลุ่มภาษาตะวันออกเฉียงเหนือ หรือกลุ่มภาษาไซบีเรีย
* กลุ่มภาษาโอคูร์

อาจรวมกลุ่มภาษาตะวันตกเฉียงใต้ กลุ่มภาษาตะวันตกเฉียงเหนือ กลุ่มภาษาตะวันออกเฉียงใต้ และกลุ่มภาษาโอคูร์เข้าเป็นกลุ่มภาษาเตอร์กิกตะวันตก ที่เหลือจัดเป็นกลุ่มภาษาเตอร์กิกตะวันออก ทางด้านภูมิศาสตร์และภาษาศาสตร์ จัดให้ กลุ่มภาษาตะวันตกเฉียงเหนือ กลุ่มภาษาตะวันออกเฉียงใต้รวมเป็นกลุ่มภาษาเตอร์กิกกลาง ส่วนกลุ่มภาษาตะวันออกเฉียงเหนือ และภาษาแฆแลจจัดเป็นภาษาที่อยู่ที่ราบ

## สมาชิก

ต่อไปนี้เป็นสมาชิกของกลุ่มภาษาเตอร์กิกที่จัดจำแนกโดย Lars Johanson (1998)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ภาษาเตอร์กิกดั้งเดิม | กลุ่มภาษาโอคุซ
 |   | * ภาษาเปเชเนก (ตายแล้ว)
 |
| กลุ่มภาษาโอคุซตะวันตก | * ภาษาตุรกีออตโตมาน (ตายแล้ว), ภาษาตุรกี
* ภาษากากาอุซ
* ภาษาอาเซอร์ไบจาน
* ภาษาตุรกีกากาอุซบอลข่าน
 |
| กลุ่มภาษาโอคุซตะวันออก | * ภาษาเติร์กเมน
* ภาษาเติร์กโคราซานี
 |
| กลุ่มภาษาโอคุซใต้ | * ภาษาอัฟซาร์
* สำเนียงของกลุ่มภาษานี้ในอิหร่าน เช่น ภาษาควาซไคว, ภาษาซอนโกรี, ภาษาอายนัลลู
 |
| กลุ่มภาษาคิปชาก
 |   | * ภาษาคิปชาก (ตายแล้ว)
 |
| กลุ่มภาษาคิปชากตะวันตก | * ภาษาคูมึก
* ภาษาการาเชย์-บัลกา
* ภาษาตาตาร์ไครเมีย, ภาษาอูรุม
* ภาษาเครียมชาก
* ภาษาคูมาน (ตายแล้ว)
* ภาษาคาไรม์
 |
| กลุ่มภาษาคิปชากเหนือ | * ภาษาตาตาร์ (ตาตาร์คาซาน)
* ภาษามิซาร์
* ภาษาบัชกอร์ต
* ภาษาบาราบา
 |
| กลุ่มภาษาคิปชากใต้ | * ภาษาคาซัค
* ภาษาการากัลปัก
* ภาษาคีร์กิซ
* ภาษาอุซเบก คัพชัก (ภาษาเฟอร์กานา คัพชัก)
* ภาษาโนไก
 |
| กลุ่มภาษาเตอร์กิกตะวันออกเฉียงใต้
 | ตะวันตก | * ภาษาอุซเบก
 |
| ตะวันออก | * ภาษาอุยกูร์
* ภาษาตารันชิ
* ภาษายูกูร์ตะวันตก (อุยกูร์เหลือง)
* ภาษาซาลาร์
* ภาษาเตอร์กิกโบราณ (ตายแล้ว)
* ภาษาชะกะไต (ตายแล้ว)
* ภาษาอายนี
* ภาษาอิลี เตอร์กี
 |
| กลุ่มภาษาเตอร์กิกตะวันออกเฉียงเหนือ | กลุ่มภาษาไซบีเรียเหนือ | * ภาษาซาคา (ยากุต)
* ภาษาโดลกัน
 |
| กลุ่มภาษาไซบีเรียใต้ | ภาษาเตอร์กซายัน | * ภาษาตูวัน
* ภาษาโตฟา
 |
| ภาษาเตอร์กเยนิเซย์ | * ภาษาคากัส
* ภาษาฟุยุ-คีร์กิซ
* ภาษาซอร์
 |
| ภาษาเตอร์กชูเลียม | * ภาษาชูเลียม
 |
| ภาษาเตอร์กอัลไต  | * ภาษาอัลไต และสำเนียงต่างๆ
 |
| ภาษาโอคูร์ |   | * ภาษาชูวาส
* ภาษาคาซาร์ (ตายแล้ว)
* ภาษาอวาร์ (ตายแล้ว)
* ภาษาบุลการ์ (ตายแล้ว)
* ภาษาฮั่น (ตายแล้ว)
 |
| ภาษาอาร์คู |   | * ภาษาแฆแลจ
 |

## การเปรียบเทียบคำศัพท์

|  | ความหมายทั่วไป | **ภาษาเตอร์กิกโบราณ** | **ภาษาตุรกี** | **ภาษาอาเซอร์ไบจาน** | **ภาษาเติร์กเมน** | **ภาษาตาตาร์** | **ภาษาคาซัค** | **ภาษาคีร์กิซ** | **ภาษาอุซเบก** | **ภาษาอุยกูร์** | **ภาษาซาคา** | **ภาษาชูวาส** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *บุคคล* | บรรพบุรุษ | Ata | Ata | Ata | Ata | Ata | Ata | Ata | Ota | Ata |  | Atte |
| แม่ | Ana | Anne, Ana | Ana | Ene | Ana | Ana | Ene | Ona | Ana |  | Anne |
| ลูกชาย | O'gul | Oğul | Oğul | Oğul | Ul, uğıl | Ul | Uul | O'gil | Oghul | Uol | Yvăl, Ul |
| ผู้ชาย | Er(kek) | Erkek | Er /Kişi | Erkek | İr | Er(kek) | Erkek | Erkak | Er | Er | Ar |
| เด็กหญิง | Kyz | Kız | Qız | Gyz | Qız | Qız | Kız | Qiz | Qiz | Ky:s | Hĕr |
| บุคคล | Kişi | Kişi |  | Kişi | Keşe | Kisi | Kishi | Kishi | Kishi | Kihi |  |
| Bride | Kelin | Gelin | Gəlin | Gelin | Kilen | Kelin | Kelin | Kelin | Kelin | Kylyn | Kin |
| Mother-in-law |  | Kaynana | Qaynana | Gayın ene | Qayın ana | Qayın ene | Kaynene | Qayın ona | Qeyinana |  | Hun'ama |
| *Body parts* | Heart | Yürek | Yürek | Ürək | Ýürek | Yöräk | Jürek | Jürök | Yurak | Yürek | Süreq | Čĕre |
| Blood | Qan | Kan | Qan | Ga:n | Qan | Qan | Kan | Qon | Qan | Qa:n | Jun |
| Head | Baš | Baş | Baş | Baş | Baş | Bas | Bash | Bosh | Baş | Bas | Puś |
| Hair | Qıl | Kıl | Qıl | Qyl | Qıl | Qıl | Kıl | Qil | Qil | Kıl |  |
| Eye | Köz | Göz | Göz | Göz | Küz | Köz | Köz | Ko'z | Köz | Kos | Kuś |
| Eyelash | Kirpik | Kirpik | Kiprik | Kirpik | Kerfek | Kirpik | Kirpik | Kiprik | Kirpik | Kirbi: | Hărpăk |
| Ear | Qulqaq | Kulak | Qulaq | Gulak | Qolaq | Qulaq | Kulak | Quloq | Qulaq | Gulka:k | Hălha |
| Nose | Burun | Burun | Burun | Burun | Borın | Murın | Murun | Burun | Burun | Murun |  |
| Arm | Qol | Kol | Qol | Gol | Qul | Qol | Kol | Qo'l |  | Qol | Hul, Hol |
| Hand | El(ig) | El | Əl | El |  | Alaqan | Alakan |  |  | Ili: | Ală |
| Finger | Barmak | Parmak | Barmaq | Barmak | Barmaq | Barmaq | Barmak | Barmoq | Barmaq |  | Pürne, Porn'a |
| Fingernail | Tyrnaq | Tırnak | Dırnaq | Dyrnaq | Tırnaq | Tırnaq | Tyrmak | Tirnoq | Tirnaq | Tynyraq | Čĕrne |
| Knee | Tiz | Diz | Diz | Dy:z | Tez | Tize | Tize | Tizza | Tiz | Tüsäχ | Čĕrpuśśi |
| Calf | Baltyr | Baldır | Baldır | Baldyr | Baltır | Baldır | Baltyr | Boldyr | Baldir | Ballyr |  |
| Foot | Adaq | Ayak | Ayaq | Aýak | Ayaq | Ayaq | Ayak | Oyoq | Ayaq | Ataq | Ura |
| Belly | Qaryn | Karın | Qarın | Garyn | Qarın | Qarın | Karyn | Qorin | Qerin | Qaryn | Hyrăm |
| *Animals* | Horse | At | At | At | At | At | At | At | Ot | At | At | Ut |
| Cattle | Siyir | Sığır | Inek | Sygyr | Sıyır | Sïır | Sıyır | Sigir | Siyir |  |  |
| Dog | Yt | İt/Köpek | İt | It | Et | Ït | It | It | It | Yt | Jytă |
| Fish | Balyq | Balık | Balıq | Balyk | Balıq | Balıq | Balık | Baliq | Beliq | Balyk | Pulă |
| Louse | Bit | Bit | Bit | Bit | Bet | Bït | Bit | Bit | Pit | Byt | Pyjtă, Put'ă |
| *Other nouns* | House | Uy | Ev | Ev | Öý | Öy | Üy | Üy | Uy | Uy |  | Av\* |
| Tent | Otag | Otağ/Çadır |  | Otag |  | Otaw |  |  | Otaq | Otu: |  |
| Way | Yol | Yol | Yol | Yo:l | Yul | Jol | Jol | Yo'l | Yol | Suol | Śul |
| Bridge | Köprüq | Köprü | Körpü | Köpri | Küper | Köpir | Köpürö | Ko'prik | Kövrük | Kürpe | Kĕper |
| Arrow | Oq | Ok | Ox | Ok | Uq | Oq | Ok | O'q | Oq | Oχ | Uhă |
| Fire | Ot | Od | Od | Ot | Ut | Ot | Ot | O't | Ot | Uot | Vut, Vot |
| Ash | Kül | Kül | Kül | Kül | Köl | Kül | Kül | Kul | Kül | Kül | Kĕl |
| Water | Suv | Su | Su | Suw | Su | Sw | Suu | Suv | Su | Ui | Šyv, Šu |
| Ship, boat | Kemi | Gemi | Gəmi | Gämi | Köymä | Keme | Keme | Kema | Keme |  | Kimĕ |
| Lake | Köl | Göl | Göl | Köl | Kül | Köl | Köl | Ko'l | Köl | Küöl | Külĕ |
| Sun/Day | Küneš | Gün(eş) | Gün(əş) | Gün | Kön | Kün | Kün | Kun | Kün | Kün | Kun |
| Cloud | Bulut | Bulut | Bulud | Bulut | Bolıt | Bult | Bulut | Bulut | Bulut | Bylyt | Pĕlĕt |
| Star | Yulduz | Yıldız | Ulduz | Ýyldyz | Yoldız | Juldız | Jıldız | Yulduz | Yultuz | Sulus | Śăltăr |
| Earth | Topraq | Toprak | Torpaq | Toprak | Tufraq | Topıraq | Topurak | Tuproq | Tupraq | Toburaχ | Tăpra |
| Hilltop | Töpü | Tepe | Təpə | Depe | Tübä | Töbe | Töbö | Tepa | Töpe | Töbö | Tüpĕ |
| Tree/Wood | Yağac | Ağaç | Ağac | Agaç | Ağaç | Ağaş | Jygach | Yog'och |  |  | Jyvăś |
| God (Tengri) | Tengri | Tanrı | Tanrı | Taňry | Täñre | Täñiri | Teñir | Tangri | Tengri | Tanara | Tură, Toră |
| Sky, Blue | Kök | Gök | Göy | Gök | Kük | Kök | Kök | Ko'k | Kök | Küöq | Kăvak, Koak |
| *Adjectives* | Long | Uzun | Uzun | Uzun | Uzyn | Ozın | Uzın | Uzun | Uzun | Uzun | Uhun | Vărăm |
| New | Yany | Yeni | Yeni | Yany | Yaña | Jaña | Jañı | Yangi | Yengi | Sana | Śĕnĕ |
| Fat | Semiz | Semiz/Şişman |  | Semiz | Simez | Semiz | Semiz | Semiz | Semiz | Emis | Samăr |
| Full | Tolu | Dolu | Dolu | Do:ly | Tulı | Tolı | Tolo | To'la | Toluq | Toloru | Tulli |
| White | Aq | Ak | Ağ | Ak | Aq | Aq | Ak | Oq | Aq |  |  |
| Black | Qara | Kara | Qara | Gara | Qara | Qara | Kara | Qora | Qara | Xara | Hura |
| Red | Qyzyl | Kızıl | Qızıl | Gyzyl | Qızıl | Qızıl | Kızıl | Qizil | Qizil | Kyhyl | Hĕrlĕ |
| *Numbers* | 1 | Bir | Bir | Bir | Bir | Ber | Bir | Bir | Bir | Bir | Bi:r | Pĕrre |
| 2 | Eki | İki | İki | Iki | İke | Eki | Eki | Ikki | Ikki | Ikki | Ikkĕ |
| 4 | Tört | Dört | Dörd | Dö:rt | Dürt | Tört | Tört | To'rt | Tört | Tüört | Tăvattă |
| 7 | Yeti | Yedi | Yeddi | Yedi | Cide | Jeti | Jeti | Yetti | Yetti | Sette | Śiččĕ |
| 10 | On | On | On | O:n | Un | On | On | O'n | On | Uon | Vunnă, Vonnă |
| 100 | Yüz | Yüz | Yüz | Yüz | Yöz | Jüz | Jüz | Yuz | Yüz | Sü:s | Śĕr |

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Turkic Languages: Resources - University of Michigan
* Map of Turkic languages
* Classification of Turkic Languages เก็บถาวร 2011-04-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Online Uyghur-English Dictionary
* Turkic language vocabulary comparison tool / dictionary เก็บถาวร 2008-05-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน