# พระเจ้ายฺหวี่

| พระเจ้ายฺหวี่มหาราช 大禹 |
| --- |
| พระเจ้ายฺหวี่วาดโดยหม่า หลิน (馬麟) จิตรกรสมัยราชวงศ์ซ่ง, พิพิธภัณฑ์พระราชวังแห่งชาติ |
| กษัตริย์แห่งราชวงศ์เซี่ย |
| ก่อนหน้า | *สถาปนาราชวงศ์* |
| ถัดไป | พระเจ้าฉี่ |
|  |
| สวรรคต | เขาไคว่จี |
| คู่อภิเษก | พระนาง Tushan |
| พระราชบุตร | พระเจ้าฉี่ |
| พระราชบิดา | กุ่น |
| พระราชมารดา | นฺหวี่จื้อ |
|  |
|  |
| ชื่อภาษาจีน |
| จีน | 大禹 |
|

| การถอดเสียง |
| --- |
| ภาษาจีนมาตรฐาน |
| พินอิน | Dà Yǔ |
| เวด-ไจลส์ | Ta4 Yü3 |
| IPA | [tâ ỳ] |
| กวางตุ้งมาตรฐาน |
| การถอดเป็นอักษรโรมันแบบเยล | Daaih Yúh |
| ยฺหวิดเพ็ง | Daai6 Jyu5 |
| IPA | [tàːi jy̬ː] |
| หมิ่นใต้ |
| ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี | * Tāi-í
* Tāi-ú
 |
| จีนเก่า |
| Baxter–Sagart (2014) | \*lˤat-s ɢʷraʔ |

 |
|  |
|  |

**พระเจ้ายฺหวี่** หรือ **พระเจ้ายฺหวี่มหาราช** เป็นกษัตริย์ในตำนานของจีนโบราณที่ได้รับการยกให้เป็น "ความพยายามในการควบคุมอุทกภัยครั้งแรกของภาครัฐที่ประสบความสำเร็จ" การสถาปนาราชวงศ์เซี่ย ซึ่งเป็นการเริ่มต้นการปกครองแบบราชวงศ์ในประเทศจีน และสำหรับคุณธรรมอันเที่ยงธรรมของพระองค์ พระองค์มีบทบาทสำคัญในตำนานจีนเรื่อง "ยฺหวี่มหาราชควบคุมน้ำ" (大禹治水; *Dà Yǔ zhì shuǐ*) พระเจ้ายฺหวี่และกษัตริย์ผู้ทรงปัญญาองค์อื่น ๆ ในจีนโบราณได้รับการยกย่องในคุณธรรมและจริยธรรมโดยขงจื๊อและอาจารย์ชาวจีนคนอื่น ๆ พระองค์เป็นหนึ่งในกษัตริย์จีนไม่กี่พระองค์ที่ได้รับการยกย่องหลังมรณกรรมด้วยฉายา "มหาราช"

ไม่มีหลักฐานร่วมสมัยใด ๆ ที่ยืนยันการมีอยู่ของพระเจ้ายฺหวี่ตามที่กล่าวไว้ใน *ฉื่อจี้* กล่าวกันว่าพระเจ้ายฺหวี่ทรงปกครองในฐานะกษัตริย์ผู้ทรงปัญญาในช่วงปลายสหัสวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช ซึ่งเก่าแก่กว่าอักษรจารึกบนกระดูกทำนายที่ใช้ในช่วงปลายราชวงศ์ชาง ซึ่งเป็นรูปแบบการเขียนที่เก่าแก่ที่สุดที่รู้จักในประเทศจีน เกือบหนึ่งพันปี พระนามยฺหวี่ไม่ได้ถูกจารึกไว้บนสิ่งประดิษฐ์ใด ๆ ที่ผลิตขึ้นในช่วงยุคที่คาดว่าพระองค์ทรงมีชีวิตอยู่ และไม่ได้ถูกจารึกไว้บนกระดูกทำนายในยุคหลัง พระนามของพระองค์ถูกจารึกไว้บนภาชนะเป็นครั้งแรกในช่วงสมัยราชวงศ์โจวตะวันตก (ป. 1045 – 771 ปีก่อน ค.ศ.)

## พระนาม

## พระราชประวัติ

เมื่อ 4,000 ปีก่อน ลุ่มแม่น้ำหวงเหอหรือแม่น้ำเหลืองเกิดอุทกภัยครั้งร้ายแรง “ต้า-ยฺหวี่” (อี่) ได้รับคำสั่งให้ไปแก้ปัญหาอุทกภัยและประสบความสำเร็จในที่สุด จึงกลายเป็นบุคคลที่ได้รับความเลื่อมใสศรัทธาจาก ประชาชนทั่วไป ซุ่นหัวหน้าผู้ยิ่งใหญ่ของชนเผ่าหัวเซี่ยในเวลานั้นได้ มอบราชบัลลังก์ให้ยฺหวี่สืบทอดต่อ เรื่องราวเกี่ยวกับ “ต้า-ยฺหวี่” แก้ปัญหาอุทกภัยได้เล่าขานกันมาจนกระทั่งทุกวันนี้

เล่ากันว่า ในขณะที่เหยาเป็นหัวหน้าเผ่าอยู่นั้น เกิดอุทกภัยครั้งร้ายแรงมาก ไร่นาและบ้านถูกน้ำท่วมไปหมด ชาวบ้านทั่วไปต้องย้ายไปอยู่เนินสูง เหยาเรียกเปิดประชุม เพื่อปรึกษาหารือแก้ปัญหาอุทกภัย บรรดาหัวหน้าเผ่าต่างก็เสนอชื่อให้ ”กุ่น” ซึ่งเป็นบิดาของยฺหวี่ไปหาทางแก้ไข กุ่นใช้เวลา 9 ปีใช้วิธีการถมดินปิดกั้นทางน้ำไหล แต่ไม่ประสบความสำเร็จ ซ้ำอุทกภัยกลับร้ายแรงยิ่งขึ้น และยังถูกฟ้องร้องกล่าวหาว่าทุจริต

“ซุ่น” ผู้ได้สืบราชบัลลังก์ต่อจากเหยาได้สั่งให้ลงโทษประหารชีวิต ”กุ่น” และมอบหมายให้ ”ยฺหวี่” (อี่) ลูกชายของ ”กุ่น” ไปแก้ปัญหาอุทกภัย

“ยฺหวี่” ได้รับบทเรียนจากความล้มเหลวของบิดาตนที่ใช้ทำนบ ปิดกั้นทางน้ำไหลไม่ได้ผลจึงใช้วิธีขุดคลองระบายน้ำที่ท่วมอยู่ให้ไหลลงทะเลและขุดลอกแม่น้ำเพื่อระบายน้ำแทน เขาใช้วิธีสำรวจทางน้ำและสร้างแผนที่ขึ้นมาก่อน แล้วจึงขุดคลองระบายน้ำให้น้ำที่ท่วม อยู่มีทางไหลออกไปสู่ทะเลได้ เขามุ่งมั่นนำพาพลเมืองให้ร่วมกันแก้ไขปัญหาน้ำทวมด้วยตนเอง นำหน้าขุดดินและหาบดินด้วยตนเอง ในระหว่างการแก้อุทกภัย เขาได้คิดประดิษฐ์เครื่องวัดหลายชนิด ตลอดจนวิธีการรังวัดและเขียนผังหลายอย่าง ด้วยการใช้ความ พยายามเป็นเวลานานถึง 13 ปี จึงสามารถระบายน้ำลงสู่ทะเลและปลูกพืชพันธุ์ ธัญญาหารในไร่นาได้ ด้วยคุณงามความดีในการแก้ปัญหาน้ำท่วม ซุ่น จึงได้มอบราชบัลลังก์ให้ยฺหวี่สืบทอดต่อ

เล่ากันว่า เพื่อแก้ไขน้ำท่วม ยฺหวี่แต่งงานได้ไม่นานก็ต้องเดินทางออกจากบ้าน ในช่วงเวลา 13 ปีที่เขาทำงานหนักมาก เขาเคยผ่านหน้าบ้านถึงสามครั้ง แต่ก็ไม่ได้แวะเข้าบ้านเลยแม้สักครั้ง ครั้งหนึ่ง ขณะที่เขาผ่านหน้าบ้านนั้น ภรรยาเขาได้คลอดลูกชายชื่อ ”ฉี่” พอดี แม้ยฺหวี่ได้ยินเสียงร้องไห้ของทารกแล้ว แต่ก็อดกลั้นใจไว้ไม่แวะเข้าบ้านของตน

ชนรุ่นหลังต่างยกย่องสรรเสริญคุณงามความดีในการแก้ไขปัญหาอุทกภัยของ ”ยฺหวี่” จึงเรียกเขาว่า “ต้า-ยฺหวี่” (พระเจ้าอี่) แปลว่า ”ยฺหวี่ผู้ยิ่งใหญ่” เรื่องเล่าขานนี้ ได้สะท้อนถึงสภาพจิตใจของชุมชนที่ไม่หวาดหวั่นครั่นคร้ามต่อภัยธรรมชาติ

เมื่อยฺหวี่แก้ปัญหาอุทกภัยได้ ก็เปรียบเสมือนหนึ่งวีรบรุษกู้ชาติ จึงได้รับการยกย่องทั่วไปทั้งจากผู้ปกครองและประชาชน “ซุ่น” จึงได้มอบราชสมบัติให้

เมื่อยฺหวี่เป็นหัวหน้าเผ่าแล้วก็ได้เปลี่ยนชื่อเมืองหลวง เป็น ”เซี่ย“ และเปลี่ยนเขตปกครองเสียใหม่โดยแบ่งอาณาเขตประเทศเป็น 9 เขต เขาปกครองประเทศอย่างแข็งขันด้วยความพากเพียร ทำให้สังคมในยุคสมัยนั้นพัฒนาก้าวไปสู่ยุคสมัยใหม่

หลังยุคคอมมูนชาติวงศ์ หัวหน้าของชนเผ่าและชาติวงศ์ทั้งหลายอาศัยฐานะและอำนาจของตนเก็บเอาผลิตผลที่เหลือไว้กลายเป็นทรัพย์สินส่วนตัว จึงกลายเป็นตระกูลชั้นผู้ดีที่ร่ำรวยขึ้น ถ้าเกิดการสู้รบระหว่างชนเผ่าที่ต่างกัน ข้าศึกที่ถูกจับได้ก็กลายเป็นทาสและต้องเป็นแรงงานรับใช้ตระกูลชั้นผู้ดี จึงได้ก่อรูปเป็นชนชั้นทาสและเจ้าของทาสขึ้น คอมมูนชาติวงศ์จึงเริ่มสลายตัวไป

เมื่อยฺหวี่ (พระเจ้าอี่) ชราลงก็ได้แสดงความจำนงที่จะยกราชสมบัติให้โป๋อี้ ขุนนางผู้หนึ่งที่ยฺหวี่เห็นว่า มีสติปัญญาสมควรที่จะครองราชย์สืบต่อจากตน แต่เมื่อยฺหวี่สิ้นพระชนม์ลง โป๋อี้ก็ไม่ยอมรับเป็นหัวหน้าเผ่า โดยอ้างว่า ตนเป็นแต่ขุนนางผู้น้อย รับราชการมาเพียง 3 ปี เห็นควรให้ “ฉี่” ราชโอรสของยฺหวี่ (พระเจ้าอี่) ครองราชย์สืบต่อจากยฺหวี่ต่อไป ขุนนางทั้งหลายก็เห็นด้วย “ฉี่” จึงได้ขึ้นครองราชย์สืบต่อจากยฺหวี่ ตั้งแต่นั้นมา ระบบคัดเลือกหัวหน้าเผ่าด้วยการเลือกตั้งคนดีก็ถูกยกเลิกไป ระบบที่สืบราชสมบัติต่อในเชื้อสายราชวงศ์ได้ปรากฏขึ้น ราชวงศ์เซี่ย จึงนับได้ว่าเป็นราชวงศ์แรกในยุคทาสของประวัติศาสตร์จีน

## อ้างอิง

### ข้อมูล

* Dai, Yi; Gong Shuduo (龔書鐸) (2003). 中國通史. 史前夏商西周 [*History of China*] (ภาษาจีน) (Illust. student ed.). Intelligence Press. ISBN 962-8792-80-6.
* Sima, Qian; Sima, Tan. 燕召公世家. *Records of the Grand Historian* 史記 (ภาษาจีนคลาสสิก) – โดยทาง Wikisource.
* Wang Hengwei (王恆偉) (2006). 遠古至春秋 [Ancient times to the Spring and Autumn period]. 中國歷史講堂 [*Chinese history lectures*] (ภาษาจีน). Zhonghua Book Company. ISBN 962-8885-24-3.