# ฝ่ายมหาอำนาจกลาง

| มหาอำนาจกลาง |
| --- |
| ค.ศ. 1914–1918 |
| ฝ่ายมหาอำนาจกลาง เมื่อวันที่ 6 กันยายน 1915

---

**สี่พันธมิตร: เยอรมนี
* ออสเตรีย-ฮังการี
* จักรวรรดิออตโตมัน
* ราชอาณาจักรบัลแกเรีย

---

**รัฐบริวาร/รัฐหุ่นเชิด: สาธารณรัฐประชาธิปไตยอาเซอร์ไบจาน
* สาธารณรัฐประชาชนเบลารุส
* ดัชชีคอร์ลันด์และเซมีแกลเลีย
* รัฐบาลเฉพาะถิ่นไครเมีย
* สาธารณรัฐดอน
* ราชอาณาจักรฟินแลนด์
* เอมิเรตญะบัลชัมมัร
* สาธารณรัฐประชาชนคูบัน
* ราชอาณาจักรลิทัวเนีย
* สาธารณรัฐแห่งเทือกเขาคอเคซัสเหนือ
* ราชอาณาจักรโปแลนด์
* รัฐยูเครน
* สหดัชชีแห่งบอลติก
 |
| สถานะ | พันธมิตรทางทหาร |
| เมืองหลวง | * *ไม่มี* (*โดยนิตินัย*)
* เบอร์ลิน (*โดยพฤตินัย*)
 |
| ยุคประวัติศาสตร์ | สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง |
|  |
| • ทวิพันธมิตร (เยอรมนี / ออสเตรีย-ฮังการี) | 7 ตุลาคม ค.ศ. 1879 |
| • ก่อตั้ง  | 28 มิถุนายน ค.ศ. 1914 |
| • พันธมิตรเยอรมัน-ออตโตมัน  | 2 สิงหาคม ค.ศ. 1914 |
| • สนธิสัญญาบัลแกเรีย-เยอรมนี  | * 6 กันยายน 1915 (ทางลับ)
* 14 ตุลาคม 1915 (สาธารณะ)
 |
| • ล่มสลาย  | 11 พฤศจิกายน 1918 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ก่อนหน้า** |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | ทวิพันธมิตร |
|  | ไตรพันธมิตร |
|  | พันธมิตรเยอรมัน-ออตโตมัน |
|  | พันธมิตรออตโตมัน-บัลแกเรีย |
|  | สนธิสัญญาบัลแกเรีย-เยอรมนี (ค.ศ. 1915) |

 |  |

 |

  ฝ่ายสัมพันธมิตร (และรัฐในอาณัติ)
  **ฝ่ายมหาอำนาจกลาง** (และรัฐในอาณัติ)
  ประเทศที่เป็นกลาง
**ฝ่ายมหาอำนาจกลาง** (อังกฤษ: *Central Powers*; เยอรมัน: *Mittelmächte*; ฮังการี: *Központi hatalmak*; ตุรกี: *İttifak Devletleri* / *Bağlaşma Devletleri*; บัลแกเรีย: Централни сили, อักษรโรมัน: *Tsentralni sili*) เป็นกลุ่มประเทศมหาอำนาจและเป็นพันธมิตรทางการทหารกลุ่มหนึ่งในทวีปยุโรป ซึ่งร่วมมือกันต่อสู้กับฝ่ายสัมพันธมิตรในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง นำโดยจักรวรรดิเยอรมัน จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี และจักรวรรดิออตโตมัน

## รัฐสมาชิก

ฝ่ายมหาอำนาจกลางมีสมาชิกอยู่ 4 ประเทศ

| ชาติ | ดินแดน | เข้าร่วม WWI |
| --- | --- | --- |
| ขยาย
 เยอรมนี
* ปรัสเซีย
* บาวาเรีย
* ซัคเซิน
* เวือร์ทเทิมแบร์ค
 |  คาเมรัน  โตโกแลนด์  แอฟริกาตะวันตกเฉียงใต้  แอฟริกาตะวันออก  นิวกินี  ซามัว  เกียวโจว | 1 สิงหาคม 1914 |
| ขยาย
 ออสเตรีย-ฮังการี
* ออสเตรีย-ซิสไลทาเนีย
* ฮังการี-ทรานส์ไลทาเนีย
 |  อาร์ชดัชชีออสเตรีย  ราชอาณาจักรฮังการี  โบฮีเมีย  แดลเมเชีย  กาลิเซียและโลโดเมเรีย  โครเอเชีย-สลาโวเนีย  บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา | 28 กรกฎาคม 1914 |
|  จักรวรรดิออตโตมัน |   อิรัก   ซีเรีย | 29 ตุลาคม 1914 |
|  ราชอาณาจักรบัลแกเรีย |  | 14 ตุลาคม 1915 |

สถิติพลังอำนาจของฝ่ายมหาอำนาจกลาง|  | ประชากร | พื้นที่ | จีดีพี |
| --- | --- | --- | --- |
| จักรวรรดิเยอรมัน (รวม อาณานิคม), 1914 | 67.0m (77.7m) | 0.5m km2 (3.5m km2) | $244.3b ($250.7b) |
| จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี, 1914 | 50.6m | 0.6m km2 | $100.5b |
| จักรวรรดิออตโตมัน, 1914 | 23.0m | 1.8m km2 | $25.3b |
| ราชอาณาจักรบัลแกเรีย, 1915 | 4.8m | 0.1m km2 | $7.4b |
| **รวมมหาอำนาจกลางทั้งหมดในปี 1914** | 151.3m | 6.0m km2 | $376.6b |

กองกำลังทางทหารของฝ่ายมหาอำนาจกลาง|  | กองกำลัง | ทหารเสียชีวิต | ทหารบาดเจ็บ | ทหารหายสาบสูญ | รวมกำลังพลสูญเสีย | คิดเป็นร้อยละจากกำลังพลที่ระดมมา |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| จักรวรรดิเยอรมัน | 13,250,000 | 1,808,546 | 4,247,143 | 1,152,800 | 7,208,489 | 66% |
| จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี | 7,800,000 | 922,500 | 3,620,000 | 2,200,000 | 6,742,500 | 86% |
| จักรวรรดิออตโตมัน | 2,998,321 | 325,000 | 400,000 | 250,000 | 975,000 | 34% |
| ราชอาณาจักรบัลแกเรีย | 1,200,000 | 75,844 | 153,390 | 27,029 | 255,263 | 21% |
| **รวมมหาอำนาจกลางทั้งหมด**  | 25,248,321 | 3,131,890 | 8,419,533 | 3,629,829 | 15,181,252 | 66% |

## ผู้นำในสงคราม

* ผู้นำแห่งฝ่ายมหาอำนาจกลาง (ซ้ายไปขวา):
* วิลเฮล์มที่ 2 ของเยอรมนี
* ฟรันซ์ โยเซฟที่ 1 ของออสเตรีย-ฮังการี
* เมห์เหม็ดที่ 5 ของจักรวรรดิออตโตมัน
* เฟอร์ดินานด์ที่ 1 ของบัลแกเรีย

ผู้นำทางทหารช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง: จอมพลฮินเดินบวร์ค (เยอรมนี), พลเอกลูเดินดอร์ฟ (เยอรมนี), จอมพลเรือเทียร์พิทซ์ (เยอรมนี), จอมพลฟรีดริช (ออสเตรีย-ฮังการี), จอมพลเรือเฮาส์ (ออสเตรีย-ฮังการี), พลจัตวาแอนแวร์ (ออตโตมัน), พลจัตวาเคมัล (ออตโตมัน) และพลโทเซคอฟ (บัลแกเรีย)

วิลเฮล์มที่ 2, เมห์เหม็ดที่ 5, ฟรันซ์ โยเซฟที่ 1 สามจักรพรรดิของฝ่ายมหาอำนาจกลาง

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
| หัวหน้ารัฐบาลฝ่ายมหาอำนาจกลาง: เทโอบัลท์ ฟ็อน เบทมัน ฮ็อลเวค (เยอรมนี), คาร์ล ฟ็อน ชเตือร์ค (ออสเตรีย), อิชต์วาน ติซอ (ฮังการี), เซด ฮาลิม พาชา (ออตโตมัน) และวาซิล ราโดสลาวอฟ (บัลแกเรีย) |

แผนผังแสดงของผู้บัญชาการทหารฝ่ายมหาอำนาจกลาง
### จักรวรรดิเยอรมัน

* จักรพรรดิวิลเฮ็ล์มที่ 2 – ไคเซอร์แห่งจักรวรรดิเยอรมัน
* เทโอบัลท์ ฟ็อน เบทมัน ฮ็อลเวค – นายกรัฐมนตรีจักรวรรดิเยอรมัน
* เกออร์ค มิชชาเอลิส – นายกรัฐมนตรีจักรวรรดิเยอรมัน
* เกออร์ค ฟ็อน แฮร์ทลิง – นายกรัฐมนตรีจักรวรรดิเยอรมัน
* เจ้าชายมัคซีมีลีอานแห่งบาเดิน – นายกรัฐมนตรีจักรวรรดิเยอรมัน
* ก็อตต์ลีบ ฟ็อน ยาโกว์ – รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศจักรวรรดิเยอรมัน
* พลเอกอาวุโส เฮ็ลมูท ฟ็อน ม็อลท์เคอ – หัวหน้าคณะเสนาธิการใหญ่จักรวรรดิเยอรมัน
* พลเอก เอริช ฟ็อน ฟัลเคินไฮน์ – หัวหน้าคณะเสนาธิการใหญ่จักรวรรดิเยอรมัน
* จอมพล เพาล์ ฟ็อน ฮินเดินบวร์ค – หัวหน้าคณะเสนาธิการใหญ่จักรวรรดิเยอรมัน
* พลเอก เอริช ลูเดินดอร์ฟ – เจ้าพนักงานใหญ่ผู้บัญชาการยุทธภัณฑ์จักรวรรดิเยอรมัน
* เลโอพ็อลท์แห่งบาวาเรีย – ผู้บัญชาการทหารกลุ่มทัพบกเจ้าชายเลโอพ็อลท์แห่งบาวาเรีย
* มกุฎราชกุมารวิลเฮ็ล์ม – ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 5 และ กลุ่มทัพบกมกุฎราชกุมารเยอรมัน
* รูพเพร็คท์แห่งบาวาเรีย – ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 6 และ กลุ่มทัพบกรูพเพร็คท์แห่งบาวาเรีย
* อัลเบร็คท์ ฟ็อน เวือร์ทเทิมแบร์ค – ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 4 และ กลุ่มทัพบกดยุกอัลเบร็คท์
* จอมพลเรือ อัลเฟรท ฟ็อน เทียร์พิทซ์ – รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทหารเรือจักรวรรดิเยอรมัน
* พลเอก แอนสท์ ฟ็อน ฮอปป์เนอร์ – ผู้บัญชาการทหารอากาศจักรวรรดิเยอรมัน

### จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี

* จักรพรรดิฟรันทซ์ โยเซ็ฟที่ 1 – ไคเซอร์แห่งจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
* จักรพรรดิคาร์ลที่ 1 – ไคเซอร์แห่งจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
* คาร์ล ฟ็อน ชเตือร์ค – มุขมนตรี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออสเตรีย
* เออร์เนสต์ ฟ็อน เคอร์เบอร์ – มุขมนตรี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออสเตรีย
* ไฮน์ริช แคลม-มาร์ตินิค – มุขมนตรี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออสเตรีย
* แอ็นสท์ ไซด์เลอร์ ฟ็อน ฟอยค์ทเทนแนค – มุขมนตรี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออสเตรีย
* มัคส์ ฮุสซาร์เรค ฟ็อน ไฮน์ไลน์ – มุขมนตรี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออสเตรีย
* อิชต์วาน ติซอ – นายกรัฐมนตรีราชอาณาจักรฮังการี
* ซานดอร์ เวแคร์เล – นายกรัฐมนตรีราชอาณาจักรฮังการี
* อาร์ชดยุกฟรีดริช – ผู้บัญชาการทหารสูงสุดของกองทัพบกจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
* ฟรันทซ์ คอนราด ฟ็อน เฮิทเซนดอร์ฟ – หัวหน้าคณะเสนาธิการใหญ่จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
* อาเทอร์ อาร์ซ ฟ็อน สเตราเซนเบิร์ก – หัวหน้าคณะเสนาธิการใหญ่จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
* สเวโตซาร์ โบรูเอวิช – จอมพลแห่งออสเตรีย-ฮังการี และ ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 3, กองทัพบกที่ 5
* อันทวน เฮาส์ – หัวหน้าผู้บัญชาการทหารเรือของกองทัพเรือจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
* เอมิล อูเซลัก – ผู้บัญชาการทหารอากาศของกองกำลังทางอากาศจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี

### จักรวรรดิออตโตมัน

* สุลต่านเมห์เหม็ดที่ 5 – สุลต่านจักรวรรดิออตโตมัน
* สุลต่านเมห์เหม็ดที่ 6 – สุลต่านจักรวรรดิออตโตมัน
* เซด ฮาลิม พาชา – มหาเสนาบดี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออตโตมัน
* ทาลาต พาชา – มหาเสนาบดี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออตโตมัน และ หนึ่งในสามพาชา
* แอนแวร์ พาชา – หัวหน้าผู้บัญชาการทหารของกองทัพบกจักรวรรดิออตโตมัน และ หนึ่งในสามพาชา
* เจมัล พาชา – ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 4 ในซีเรีย และ หนึ่งในสามพาชา
* มุสทาฟา เคมัล พาชา − ผู้บัญชาการทหารที่มีชื่อเสียงจากการมีส่วนร่วมในการทัพกัลลิโพลี

### ราชอาณาจักรบัลแกเรีย

* พระเจ้าซาร์เฟอร์ดินานด์ที่ 1 – พระมหากษัตริย์บัลแกเรีย
* วาซิล ราโดสลาวอฟ – นายกรัฐมนตรีบัลแกเรีย
* อเล็กซานดาร์ มาลินอฟ – นายกรัฐมนตรีบัลแกเรีย
* นิโคลา เซคอฟ – หัวหน้าผู้บัญชาการทหารของกองทัพบกบัลแกเรีย
* แกออร์กี โทโดรอฟ – ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 2, กองทัพบกที่ 3 ในการทัพโรมาเนีย และ รองหัวหน้าผู้บัญชาการทหารของกองทัพบกบัลแกเรีย
* คลิเมนต์ โบยาดจีฟ – ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 1 ในการทัพเซอร์เบีย

## ลำดับเหตุการณ์

### การก่อตั้ง

จักรวรรดิเยอรมันเริ่มผูกมิตรกับจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีตั้งแต่ พ.ศ. 2422 โดยการก่อตั้งไตรพันธมิตรและดำเนินนโยบายทางการเมืองในทางตรงข้ามกับประเทศอังกฤษ ฝรั่งเศสและรัสเซียที่รวมตัวเป็นกลุ่มไตรภาคี (ซึ่งเป็นเสาหลักของกองกำลังฝ่ายสัมพันธมิตรในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1)

การประกาศสงครามโลกเริ่มจากจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการียื่นคำขาดต่อเซอร์เบียเกี่ยวกับคดีลอบปลงพระชนม์มกุฎราชกุมาร อาร์คดยุค ฟรานซ์ เฟอร์ดินานด์ แต่ทางการเซอร์เบียกลับปฏิเสธ ออสเตรีย-ฮังการีจึงประกาศสงครามกับเซอร์เบีย เยอรมนีเข้าช่วยจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี ส่วนรัสเซียอยู่ข้างเดียวกับเซอร์เบีย การประกาศสงครามกับฝรั่งเศสของเยอรมนีและบุกฝรั่งเศสโดยผ่านเบลเยียมทำให้อังกฤษต้องเข้าร่วมสงครามโดยการประกาศสงครามกับเยอรมนี ทำให้สงครามนั้นขยายตัวจนกลายเป็นสงครามโลกในที่สุด

นอกจากเยอรมนีกับจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีแล้ว มีชาติอื่นเข้าร่วมมือกับฝ่ายมหาอำนาจกลางอีก 2 ชาติคือ จักรวรรดิออตโตมัน (ประเทศตุรกีในปัจจุบัน) และ ราชอาณาจักรบัลแกเรีย ส่วนชาติอื่น ๆ ประกาศสงครามกับฝ่ายมหาอำนาจทั้งหมด รวมถึงสยาม

### อิตาลี

### การเข้าร่วมของจักรวรรดิออตโตมัน

จักรวรรดิออตโตมัน (ตุรกี) มีความสัมพันธ์ที่ดีกับจักรวรรดิเยอรมันมาตั้งแต่ก่อนสงครามเริ่มต้น ผู้นำชาตินิยมของตุรกีมีความทะเยอทะยานในการได้ดินแดนของศัตรูเก่า คือรัสเซีย และตุรกีโกรธแค้นที่อังกฤษยึดเรือที่ตนสั่งต่อในอังกฤษ จึงนับว่าเพียงพอแล้วที่จะเข้าร่วมสงคราม จักรวรรดิออตโตมันเข้าร่วมสงครามโดยอยู่ข้างเดียวกับฝ่ายมหาอำนาจกลางในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1914

### การเข้าร่วมของบัลแกเรีย

### ขบวนการอื่น

### การยอมแพ้

แผนภูมิวงกลมแสดงจำนวนทหารฝ่ายมหาอำนาจกลางที่เสียชีวิต
บัลแกเรียเป็นชาติแรกที่ยอมแพ้เมื่อ 29 กันยายน พ.ศ. 2461 หลังจากถูกบุกโดยอังกฤษ ฝรั่งเศสและเซอร์เบียพร้อมกัน และเยอรมนีไม่อาจช่วยเหลือได้ ตุรกียอมแพ้เมื่อ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2461 ออสเตรียฯ ยอมแพ้เมื่อ 4 พฤศจิกายน ปีเดียวกัน เยอรมนียอมแพ้เป็นชาติสุดท้ายเมื่อ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2461

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|         |

ระยะเวลาการยอมแพ้ของฝ่ายมหาอำนาจกลาง| ธง | ชื่อ | วันยอมแพ้ |
| --- | --- | --- |
|  | บัลแกเรีย | 000000001918-09-29-000029 กันยายน 1918 |
|  | จักรวรรดิออตโตมัน | 000000001918-10-30-000030 ตุลาคม 1918 |
|  | ออสเตรีย-ฮังการี | 000000001918-11-04-00004 พฤศจิกายน 1918 |
|  | จักรวรรดิเยอรมัน | 000000001918-11-11-000011 พฤศจิกายน 1918 |

 |         |

สนธิสัญญาที่ฝ่ายแพ้สงครามถูกบังคับให้ลงนามตามลำดับ| ธง | ชื่อ | สนธิสัญญา |
| --- | --- | --- |
|  | ออสเตรีย | สนธิสัญญาแซ็ง-แฌร์แม็ง |
|  | บัลแกเรีย | สนธิสัญญาเนอยี |
|  | เยอรมนี | สนธิสัญญาแวร์ซาย |
|  | ฮังการี | สนธิสัญญาทรียานง |
|   | จักรวรรดิออตโตมัน ตุรกี | สนธิสัญญาแซฟวร์ และ สนธิสัญญาโลซาน |

 |

## ดูเพิ่ม

* ผู้นำฝ่ายมหาอำนาจกลางระหว่างสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

## อ้างอิง

* ปรีชา ศรีวาลัย. สงครามโลกครั้งที่ 1. โอเดียนสโตร์. 2542
* สมใจ ไพโรจน์ธีระรัชต์. สารานุกรมประวัติศาสตร์ยุโรปฉบับราชบัณทิตยสถาน เล่ม C-D