Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# องค์การที่อยู่อาศัยเพื่อมนุษยชาติสากล

**องค์การที่อยู่อาศัยเพื่อมนุษยชาติสากล** (อังกฤษ: *Habitat For Humanity International; HFHI*) เป็นองค์การสากล ไม่แสวงหาผลกำไร ทำงานด้านที่อยู่อาศัยกับผู้ขัดสน มุ่งขจัดปัญหาการไร้ที่อยู่อาศัยทั่วโลก มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่เมืองอเมริคุส รัฐจอร์เจีย โดยมีสำนักงานบริหารตั้งอยู่ที่เมืองแอตแลนตา และมีสำนักงานตั้งอยู่ทั่วโลกใน 5 ภูมิภาค ทั้งในสหรัฐอเมริกา แคนาดา แอฟริกา เอเชียกลาง (ตั้งอยู่ในเมืองพริทอเรีย แอฟริกาใต้) เอเชียแปซิฟิก (กรุงเทพ ประเทศไทย) ยุโรปและเอเชียกลาง (บราติสลาวา สาธารณรัฐสโลวาเกีย) และละตินอเมริกาและแคริบเบียน (ซันโคเซ คอสตาริกา)

## อ้างอิง
# ขบวนการแปดชั่วโมงต่อวัน

**ขบวนการแปดชั่วโมงต่อวัน** (อังกฤษ: *eight-hour day movement*) หรือ**ขบวนการ 40 ชั่วโมงต่อสัปดาห์** (อังกฤษ: *40-hour week movement*) เป็นขบวนการทางสังคมเพื่อวางระเบียบความยาวของวันทำงาน ป้องกันไม่ให้ยาวเกินและการละเมิด ขบวนการดังกล่าวมีจุดกำเนิดในการปฏิวัติอุตสาหกรรมในบริเตน ซึ่งการผลิตอุตสาหกรรมในโรงงานขนาดใหญ่เปลี่ยนแปลงชีวิตการทำงาน การใช้แรงงานเด็กพบทั่วไป วันทำงานอาจกินเวลาได้ตั้งแต่ 10 ถึง 16 ชั่วโมง และสัปดาห์ทำงานปกติเป็น 6 วันต่อสัปดาห์ โรเบิร์ต โอเวนเสนอข้อเรียกร้องวันทำงานสิบชั่วโมงต่อวันในปี 1810 และนำไปใช้ในวิสาหกิจสังคมนิยมของเขาที่นิวลานาร์ก เมื่อถึงปี 1817 เขาสรุปใจความเป้าหมายของแปดชั่วโมงต่อวันและบัญญัติคำขวัญ "ใช้แรงงานแปดชั่วโมง นันทนาการแปดชั่วโมง พักผ่อนแปดชั่วโมง" หญิงและเด็กในประเทศอังกฤษได้วันทำงานสิบชั่วโมงต่อวันในปี 1847 คนงานฝรั่งเศสได้วันทำงาน 12 ชั่วโมงต่อวันหลังการปฏิวัติเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1848 วันทำงานที่สั้นลงและภาวะการทำงานที่ได้รับการปรับปรุงเป็นส่วนหนึ่งของการประท้วงทั่วไปและการปลุกปั่นของการปฏิรูปชาร์ทติสต์ (Chartist) และการจัดระเบียบสหภาพแรงงานในระยะแรก

สมาคมคนงานหญิงระหว่างประเทศ (International Workingmen's Association) หยิบข้อเรียกร้องชั่วโมงทำงานแปดชั่วโมงต่อวันในการประชุมใหญ่ของสมาคมฯ ในเจนีวาในปี 1866 โดยประกาศว่า "การจำกัดวันทำงานตามกฎหมายเป็นเงื่อนไขเบื้องต้นที่หากปราศจากเงื่อนไขนี้แล้ว ความพยายามอื่นใดในการพัฒนาและการปลดปล่อยชนชั้นแรงงานให้เป็นอิสระต้องพิสูจน์ว่าสูญเปล่า"

คาร์ล มากซ์มองว่าขบวนการดังกล่าวมีความสำคัญยิ่งต่อสุขภาพของคนงาน โดยเขียนในหนังสือ *ทุน* (ปี 1867) ว่า "เมื่อขยายวันทำงาน และการผลิตทางทุนนิยม ... ไม่เพียงก่อให้เกิดการเสื่อมอำนาจแรงงานของมนุษย์โดยการปล้นภาวะการพัฒนาและกิจกรรมทางศีลธรรมและกายภาพตามปกติเท่านั้น แต่ยังก่อให้เกิดการหมดแรงก่อนเวลาอันควรและการตายของอำนาจแรงงานนี้เองด้วย"

แม้มีความสำเร็จขั้นต้นในการได้ชั่วโมงทำงานแปดชั่วโมงต่อวันในประเทศนิวซีแลนด์และขบวนการแรงงานออสเตรเลียสำหรับแรงงานมีทักษะในคริสต์ทศวรรษ 1840 และ 1850 ลูกจ้างส่วนใหญ่ต้องรอจนต้นและกลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 เพื่อให้บรรลุเงื่อนไขอย่างกว้างขวางในประเทศอุตสาหกรรมทั้งหลายผ่านกฎหมาย ประเทศแรกที่ใช้วันทำงานแปดชั่วโมงทั่วประเทศได้แก่ อูรุกวัย

สนธิสัญญาระหว่างประเทศฉบับแรกที่กล่าวถึงขบวนการแปดชั่วโมงต่อวัน ได้แก่ สนธิสัญญาแวร์ซาย ในภาคผนวกที่ตั้งสำนักงานแรงงานระหว่างประเทศ ซึ่งปัจจุบันคือ องค์การแรงงานระหว่างประเทศ ชั่วโมงทำงานแปดชั่วโมงเป็นหัวข้อแรกที่องค์การฯ อภิปราย จนส่งผลให้เกิดอนุสัญญาชั่วโมงทำงาน (อุตสาหกรรม) ซึ่งจนถึงปี 2016 มี 52 ประเทศให้สัตยาบัน

ขบวนการแปดชั่วโมงต่อวันเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ช่วงต้นสำหรับการเฉลิมฉลองวันแรงงานและเมย์เดย์ในหลายประเทศและวัฒนธรรม

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
# ประชุมกฎหมายแพ่ง

พระเจ้าจัสติเนียนที่ 1 บนกระเบื้องโมเซก ณ วัดซันวีตาเล ประเทศอิตาลี
**ประชุมกฎหมายแพ่ง** (ละติน: *Corpus Iuris Civilis*) เป็นประชุมข้อเขียนทางนิติศาสตร์ซึ่งจักรพรรดิยุสตินิอานุสที่ 1 จักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโรมันตะวันออก มีพระราชโองการให้รวบรวมและเผยแพร่ตั้งแต่ ค.ศ. 529 ถึง ค.ศ. 534 มักเรียกกันว่า **ประชุมกฎหมายจัสติเนียน** (Code of Justinian) แต่อันที่จริงแล้วชื่อนี้เป็นเพียงชื่อภาคแรกของประชุมกฎหมายจากทั้งหมดสี่ภาค คือ *ประชุมกฎหมาย (Codex)* เลือกเอาพระราชบัญญัติบางฉบับมาประมวลไว้, *ประชุมคำวินิจฉัย (Digest)* เลือกเอาคำวินิจฉัยของศาลและงานเขียนของนักนิติศาสตร์มาประมวลไว้, *ประชุมตำรา (Institutiones)* เป็นตำราเรียนกฎหมาย และ*ประชุมกฎหมายใหม่ (Novellae)* เลือกเอาพระราชบัญญัติที่ตราขึ้นใหม่หลังจากเผยแพร่สามภาคแรกไปแล้วมาประมวลไว้ ประชุมกฎหมายแพ่งนี้ แม้บางส่วนมีลักษณะเป็นหนังสือเรียน แต่ก็มีผลเป็นกฎหมายทั้งสิ้น

พระเจ้าจัสติเนียนทรงตั้งคณะกรรมการขึ้นคณะหนึ่งให้ประชุมกฎหมายข้างต้น มีตุลาการทริโบเนียน (Tribonian) เป็นประธาน และมีอำนาจตรวจแก้ข้อความที่ประชุมกันไว้นั้นด้วย อย่างไรก็ดี คณะกรรมการจะได้แก้ไขเพิ่มเติมเนื้อหาต้นฉบับไปมากน้อยเท่าไรนั้นไม่อาจทราบได้ เพราะไม่มีต้นฉบับหลงเหลืออีก ประชุมกฎหมายแพ่งเขียนและเผยแพร่เป็นภาษาละตินซึ่งเป็นภาษาราชการในครั้งนั้น แม้ว่าภาษาที่แพร่หลายยิ่งกว่าในหมู่พ่อค้าประชาชนคือภาษากรีกก็ตาม

ประชุมกฎหมายแพ่งนี้ใช้บังคับมายาวนานเท่าไรและในแห่งหนตำบลใดบ้างนั้นมิอาจทราบได้เช่นกัน แต่เท่าที่ทราบ ในยุคมืดไม่มีการใช้ประชุมกฎหมายแพ่งเป็นการทั่วไป ต่อมาในมัชฌิมยุค ผู้คนทั้งฆราวาสและสงฆ์จึงเริ่มสนใจประชุมกฎหมายแพ่งอีกครั้ง โดยรับประชุมกฎหมายนั้นเข้ามาเป็นกฎหมายเอกชนของพวกตน ส่วนเนื้อหาในทางกฎหมายมหาชนนั้นยังไม่เป็นที่ยอมรับกัน ประชุมกฎหมายแพ่งที่ได้รับการรื้อฟื้นเป็นกฎหมายเอกชนนี้เองกลายเป็นรากฐานแห่งระบบซีวิลลอว์ ทั้งยังเป็นพื้นแห่งกฎหมายศาสนจักร ถึงขนาดที่มีคำกล่าวว่า "พระศาสนจักรอยู่ได้เพราะกฎหมายโรมัน" (ecclesia vivit lege romana) ส่วนระบบคอมมอนลอว์นั้นรับอิทธิพลประชุมกฎหมายแพ่งน้อยมาก แต่หลักการพื้นฐานบางประการยังดำรงอยู่ในกฎหมายนอร์ม็องดี เช่น เรื่องสัญญา และเรื่องกฎหมายลายลักษณ์อักษรกับกฎหมายจารีตประเพณี ขณะที่ในระดับโลกนั้น ประชุมกฎหมายแพ่งมีบทบาทสำคัญต่อกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีเมือง และภาคทั้งสี่ของประชุมกฎหมายแพ่งยังเป็นพื้นฐานนิติประเพณีตะวันตกด้วย

## อ้างอิง
# โลกิยนิยม

**โลกิยนิยม** หรือ **ฆราวาสนิยม** (อังกฤษ: *secularism*) คือ แนวปรัชญาที่ว่าสถาบันการปกครอง สถาบันการเมือง หรือสถาบันในรูปอื่นควรจะดำเนินการปกครองที่เป็นอิสระจากการอำนาจการควบคุมของสถาบันศาสนา และหรือความเชื่อทางศาสนา

ในแง่หนึ่งสถาบันที่ดำเนินนโยบาย "โลกิยนิยม" จะเป็นสถาบันที่ยึดนโยบายดำรงความเป็นกลางในทางด้านความเชื่อทางศาสนาของประชาชนหรือผู้อยู่ใต้การปกครอง, ดำเนินการปกครองที่เป็นอิสระจากกฎและคำสอนหรือความเชื่อทางศาสนา, ไม่ใช้อำนาจตามหลักความเชื่อทางศาสนาในการบังคับประชาชน และไม่มีการมอบอภิสิทธิ์หรือให้การช่วยเหลือแก่สถาบันศาสนา ส่วนในอีกแง่หนึ่ง "โลกิยนิยม" หมายถึงมุมมองที่เกี่ยวกับกิจกรรมและการตัดสินใจของมนุษย์ โดยเฉพาะกิจกรรมและการตัดสินใจทางการเมือง ว่าควรตั้งอยู่บนพื้นฐานของข้อเท็จจริงโดยปราศจากอคติอันเนื่องมาจากอิทธิพลทางศาสนา

โลกิยนิยมในรูปแบบที่แท้จริงแล้วจะติเตียนความเป็นอนุรักษนิยมของศาสนา และมีความเห็นว่าศาสนาเป็นอุปสรรคต่อความก้าวหน้าของมนุษย์เพราะเป็นสิ่งที่เน้นความงมงายและสิทธันต์ (dogma) เหนือเหตุผลและกระบวนการในสิ่งที่พิสูจน์ได้ (scientific method) พื้นฐานของปรัชญาโลกิยนิยมมาจากหลักการคิดของนักปรัชญากรีกและโรมัน เช่น จักรพรรดิมาร์กุส เอาเรลิอุส, เอปีโกโรส; จากผู้รู้รอบด้านของยุคทองของอิสลาม เช่น อิบน์ รุชด์; จากนักคิดของยุคเรืองปัญญา เช่น เดอนี ดีเดอโร, วอลแตร์, จอห์น ล็อก, เจมส์ แมดิสัน, ทอมัส เจฟเฟอร์สัน, ทอมัส เพน; และจากนักคิดเสรี (freethinkers) นักอไญยนิยม หรือนักอเทวนิยม เช่น เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์, รอเบิร์ต จี. อิงเกอร์ซอลล์

## ดูเพิ่ม

* โลกิยานุวัติ
* การแยกฝ่ายอาณาจักรออกจากฝ่ายศาสนจักร
* ประชาธิปไตยแนวเจฟเฟอร์สัน

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Secularism 101: Religion, Society, and Politics
* SecularSites
* Institute for the Study of Secularism in Society and Culture เก็บถาวร 2009-04-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* The Secular Student Alliance
* SSRC Blog on Secularism, Religion, and the Public Sphere
* National Secular Society (UK)
# บ้านเรียน

**บ้านเรียน** หรือนิยมเรียกทับศัพท์ว่า **โฮมสกูล** (อังกฤษ: *homeschool*) คือ ระบบการศึกษาซึ่งจัดการโดยครอบครัวหรือกลุ่มของครอบครัว โดยไม่ได้พึ่งพาระบบการศึกษากระแสหลัก เช่น โรงเรียน หรือระบบการศึกษาของรัฐ โดยครอบครัวหรือชุมชนเป็นผู้จัดการศึกษาตามปรัชญาความเชื่อของตนหรือของชุมชนแตกต่างกันไป ซึ่งปัจจุบันในประเทศไทยการจัดการศึกษาในรูปแบบนี้ได้รับการรับรองตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 เป็นต้นมา

อย่างไรก็ตามจะเห็นได้ว่า เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศอื่น ๆ โฮมสคูลในประเทศไทยก็ยังไม่ได้รับความนิยมมากนัก แต่นักวิชาการโฮมสคูลได้บอกว่า จำนวนเด็กนักเรียนโฮมสคูลในประเทศไทยมีแนวโน้มที่จะเพิ่มขึ้นในทุก ๆ ปี สมาคมสภาการศึกษาทางเลือก เก็บถาวร 2022-10-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน จัดทำเว็บไซต์ ซึ่งถือว่าเป็นแหล่งรวบรวมข้อมูล เกี่ยวกับการจัดทำโฮมสคูลไว้อย่างละเอียด ไม่ว่าจะเป็น คู่มือแนวการปฏิบัติในการขออนุญาตจัดการศึกษาแบบโฮมสคูล, การประเมินผู้เรียนโฮมสคูล, แนวทางการเขียนหลักสูตร, ข้อกฎหมาย, สิทธิประโยชน์ต่าง ๆ รวมไปถึง ข่าวสารและบทความที่น่าสนใจเกี่ยวกับโฮมสคูลอีกด้วย

## อ้างอิง

* กฎกระทรวงว่าด้วยสิทธิในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานโดยครอบครัว พ.ศ. 2547 เก็บถาวร 2020-09-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* International Center for Home Education Research Reviews
* บทความ Homeschool ในประเทศไทย และต่างประเทศ
# ความยุติธรรมที่ล่าช้าก็คือความไม่ยุติธรรม

**ความยุติธรรมที่ล่าช้าก็คือความไม่ยุติธรรม** (อังกฤษ: *justice delayed is justice denied*; ฝรั่งเศส: *justice différée est justice refusée*) เป็นภาษิตกฎหมาย หมายความว่า ถ้ากฎหมายจัดให้มีการเยียวยาความเสียหายแก่ผู้เสียหาย แต่การเยียวยานั้นมาไม่ทันกาลหรือล้าสมัย ก็ไม่ต่างอะไรกับว่าไม่ได้เยียวยานั่นเอง หลักการนี้ตั้งอยู่บนสิทธิในอันที่จะเข้าถึงการพิจารณาคดีอย่างรวดเร็วและสิทธิอื่น ๆ ทำนองเดียวกันที่มีความมุ่งประสงค์เพื่อขับเคลื่อนให้กระบวนการยุติธรรมเร็วขึ้น เพราะถือว่า ไม่ยุติธรรมสำหรับผู้เสียหายที่จะต้องทุกข์ทนกับความเสียหายต่อไปพร้อมกับความหวังอันน้อยนิดว่าจะได้รับการเยียวยา นักกฎหมายหัวปฏิรูปได้ใช้ภาษิตนี้เป็นเสียงเรียกร้องเชิงรณรงค์ของพวกตนไปยังศาลและรัฐบาลที่มักทำงานล่าช้า เนื่องจากระบบที่มีอยู่ซับซ้อนเกินไปหรือแบกภาระมากเกินไป หรือเนื่องจากประเด็นหรือคู่ความที่เกี่ยวข้องไม่เป็นที่น่าสนใจมากนัก เป็นต้น

## ที่มา

แกล็ดสโตน ฉายโดย รูเพิร์ต วิลเลียม พอตเทอร์, 28 กรกฎาคม ค.ศ. 1884
ที่มาของภาษิตข้างนี้ ว่ากันไว้หลายกระแส ในหนังสือ *Respectfully Quoted: A Dictionary of Quotations* ("ขอยกมาอ้างอย่างนบน้อม: พจนานุกรมวาทะเด็ด") ว่า ภาษิตนี้เป็นของ วิลเลียม เอวาร์ต แกล็ดสโตน (William Ewart Gladstone) รัฐบุรุษอังกฤษ แต่ในหนังสือนี้ไม่ระบุแหล่งอ้างอิงไว้ด้วย อีกทางว่าเป็นวาทะของ วิลเลียม เพ็น (William Penn) นักปรัชญาชาวอังกฤษ แต่ก็ไม่ใช่ในถ้อยคำสำนวนอย่างปัจจุบันนี้

แต่จะว่าภาษิตนี้มีที่มาจาก มหากฎบัตร (Magna Carta) ก็ได้ เพราะข้อ 40 ของมหากฎบัตร ว่า "อันว่าสิทธิก็ดี หรือความยุติธรรมก็ดีนั้น เราจักไม่ขายให้แก่ผู้ใด เราจักไม่เพิกเฉยหรือทำให้ล่าช้าต่อผู้ใด" (To no one will we sell, to no one will we refuse or delay, right or justice)

วอร์เรน อี. เบอร์เกอร์ (Warren E. Burger) ประธานศาลสูงสุดแห่งสหรัฐอเมริกา เคยกล่าวว่า "ศาลทั้งหลายจำเป็นต้องได้รับความเชื่อมั่น เพื่อจะได้ธำรงโครงสร้างแห่งเสรีภาพอันเป็นระเบียบเรียบร้อยของเสรีชน และความเชื่อมั่นประการนี้...อาจย่อยยับไปด้วยโทษสามประการ คือ การที่ผู้คนเริ่มเชื่อว่า ความไร้ประสิทธิภาพและความล่าช้าจะบั่นทอนคุณค่าของคำพิพากษา แม้เป็นคำพิพากษาอันเที่ยงธรรมก็ตาม ประการหนึ่ง การที่ผู้คนผู้ถูกแสวงหาประโยชน์ในธุรกรรมเล็ก ๆ น้อยตามประสาชีวิตประจำวันเริ่มพากันเชื่อว่า ศาลจะไม่สามารถพิทักษ์สิทธิตามกฎหมายของพวกเขามิให้ถูกทำลายไปด้วยการฉ้อฉลและการเอื้อมไม่ถึง ประการหนึ่ง การที่ผู้คนตั้งต้นเชื่อว่า กฎหมายในความหมายอย่างกว้าง จะไม่บรรลุหน้าที่เบื้องต้นของมันในอันที่จะคุ้มครองพวกเขาและครอบครัวของพวกเขา ในบ้านของพวกเขา ในที่ทำงานของพวกเขา ตลอดจนบนถนนหนทางสาธารณะ อีกประการหนึ่ง"

## ดูเพิ่ม

* "out of sight, out of mind" (ตรงกับภาษาไทยว่า "เอาหูไปนา เอาตาไปไร่"), การดำเนินกระบวนพิจารณาแบบเต่าคลาน โดยหวังจะให้คู่ความลืมเรื่องราวไปเอง
* การมีขั้นตอนมากเกินไป (red tape), การไร้ประสิทธิภาพทางการบริหารซึ่งส่งผลให้ได้ข้อยุติทางกฎหมายมาอย่างเชื่องช้า
* อายุความ (limitation), ระยะเวลาที่กำหนดให้หรือไม่ให้ดำเนินการบางอย่างภายในนั้น

## อ้างอิง
# การฆ่าสัตว์

*The Butcher and his Servant* (1568) วาดภาพและสลักโดยJost Amman

จำนวนสัตว์ที่ถูกฆ่าเพื่อทำเนื้อใน ค.ศ. in 2013| สัตว์ | จำนวนสัตว์ที่ถูกฆ่า |
| --- | --- |
| ไก่ | 61,171,973,510 |
| เป็ด | 2,887,594,480 |
| สุกร | 1,451,856,889 |
| กระต่าย | 1,171,578,000 |
| ห่าน | 687,147,000 |
| ไก่งวง | 618,086,890 |
| แกะ | 536,742,256 |
| แพะ | 438,320,370 |
| วัว | 298,799,160 |
| สัตว์ฟันแทะ | 70,371,000 |
| นกพิราบและนกชนิดอื่น | 59,656,000 |
| ควาย | 25,798,819 |
| ม้า | 4,863,367 |
| ลาและล่อ | 3,478,300 |
| อูฐและอูฐชนิดอื่น | 3,298,266 |

**การฆ่าสัตว์** (อังกฤษ: *Animal slaughter*) เป็นการฆ่าสัตว์ ซึ่งมักสื่อถึงการฆ่าปศุสัตว์ที่เป็นสัตว์เลี้ยง มีการประมาณการว่าทุก ๆ ปีมีการฆ่าสัตว์บกเพื่อนำไปทำอาหาร 77 พันล้านตัว โดยทั่วไป สัตว์จะถูกฆ่าเพื่อไปทำอาหาร อย่างไรก็ตาม พวกมันอาจถูกฆ่าด้วยจุดประสงค์อื่น เช่นติดเชื้อและไม่สามารถบริโภคได้ ผู้ฆ่าสัตว์หรือคนที่ทำงานในโรงฆ่าสัตว์จะเริ่มตัดจากภายใน เปิดช่องว่างในลำตัวหลักเพื่อนำเครื่องในสัตว์ออก แต่มักเหลือแค่ซาก จากนั้นซากนั้นมักจะถูกหั่นไปเป็นชิ้นเล็ก ๆ

สัตว์ที่มักถูกฆ่าเพื่อทำอาหารมากที่สุดคือวัวและควายไว้ทำเนื้อวัวและเนื้อลูกวัว, แกะไว้ทำเนื้อลูกแกะและเนื้อแกะโต, แพะไว้ทำเนื้อแพะ, สุกรไว้ทำเนื้อสุกร, กวางไว้ทำเนื้อกวาง, ม้าไว้ทำเนื้อม้า, สัตว์ปีก (ส่วนใหญ่คือไก่, ไก่งวง และเป็ด), แมลง (ตัวที่ถูกโฆษณาบ่อยคือจิ้งหรีดทองแดงลาย) และปลาในอตสาหกรรมการเพาะเลี้ยงพืชและสัตว์ในน้ำ

## ดูเพิ่ม

* การเชือดพลีสัตว์
* Carnism
* Controlled-atmosphere killing
* การฆ่าปลา
* การฆ่าม้า
* อิเกจิเมะ การฆ่าปลาในแบบญี่ปุ่น
* เนื้อสัตว์
* การฆ่าสุกร
* กุรบาน การเชือดพลีปศุสัตว์ตามกฎหมายอิสลาม

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* Canada Agricultural Products Act R.S., 1985, c. 20 (4th Supp.) เก็บถาวร 2005-08-31 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
* Humane Slaughter of Livestock Regulations
* Slovak Pig Slaughter and Traditional Sausage Making – article in English with detailed pictures of a Slovak family slaughtering a pig in the traditional style
* Live Counter About Slaughtered Animals Worldwide
# ม้าแสนรู้

ม้าแสนรู้ | ฉบับตีพิมพ์ครั้งแรกของสำนักพิมพ์ F. M. Lupton Publishing นครนิวยอร์ก |
| ผู้ประพันธ์ | แอนนา ซีเวลล์ |
| ประเทศ | สหราชอาณาจักร |
| ภาษา | อังกฤษ |
| ประเภท | วรรณกรรมเยาวชน |
| ผู้พิมพ์ | Jarrold & Sons |
| วันที่พิมพ์ | 24 พฤศจิกายน ค.ศ. 1877 |
| หน้า | 255 |
| ข้อความ | *ม้าแสนรู้* ที่ วิกิซอร์ซ |

ม้าแสนรู้ (อังกฤษ: *Black Beauty*) เป็นนิยายปี ค.ศ. 1877 เขียนโดยแอนนา ซีเวลล์ นักเขียนชาวอังกฤษ ซึ่งเขียนไว้ในช่วงบั้นปลายชีวิตขณะเป็นคนป่วยอยู่ในบ้านของตนเอง นิยายเรื่องนี้กลายเป็นหนังสือขายดีอย่างรวดเร็ว โดยซีเวลล์ได้เสียชีวิตในอีกห้าเดือนหลังจากนิยายได้รับการตีพิมพ์ แต่ก็มีชีวิตอยู่ไดัทันเห็นความสำเร็จของนิยายเรื่องเดียวในชีวิตของเธอ *ม้าแสนรู้*ได้กลายเป็นหนึ่งในหนังสือขายตลอดกาลด้วยยอดขายถึงห้าสิบล้านเล่ม

ในประเทศไทยมีการแปลเรื่อง*ม้าแสนรู้*เป็นภาษาไทยโดย อ. สนิทวงศ์

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น

* *Black Beauty* at Internet Archive (scanned books original editions color illustrated).
* *Black Beauty* ที่โครงการกูเทนแบร์ก (plain text and HTML)
* *Black Beauty*, Penguin Readers Fact Sheet.
* Read more about the history of the pony story เก็บถาวร 2012-04-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
# อหิงสา

สัญลักษณ์ฝ่ามือและธรรมจักร สัญลักษณ์ของอหิงสาในศาสนาเชน
**อหิงสา** หรือ **อหึงสา** (สันสกฤต: अहिंसा) หมายถึง การไม่เบียดเบียน, การเว้นจากการทำร้าย คำว่า "อหิงสา" ยังหมายถึง การไม่ใช้ความรุนแรง และในศาสนาแบบอินเดียหลายศาสนา มโนทัศน์ดังกล่าวใช้กับสิ่งมีชีวิตทุกชนิดรวมทั้งสัตว์

อหิงสาเป็นคุณธรรมหลักอย่างหนึ่งและเป็นความเชื่อสำคัญของศาสนาแบบอินเดียที่สำคัญ (ศาสนาฮินดู ศาสนาพุทธและศาสนาเชน) อหิงสาเป็นมโนทัศน์หลายมิติ ได้รับบันดาลใจจากข้อตั้งที่ว่าสิ่งมีชีวิตทั้งปวงล้วนมีเสี้ยวหนึ่งของพลังงานวิญญาณเทวะ การทำร้ายสิ่งอื่นจึงเป็นการทำร้ายตนเอง อหิงสายังเกี่ยวข้องกับแนวคิดที่ว่า ความรุนแรงใด ๆ มีผลกรรมสะท้อนกลับมา ขณะที่ปราชญ์ฮินดูสมัยโบราณบุกเบิกและพัฒนาหลักการอหิงสา มโนทัศน์ดังกล่าวกลายมามีสถานะพิเศษในปรัชญาจริยธรรมของศาสนาเชน มหาตมา คานธี ขึ้นชื่อมากที่สุดว่าเป็นผู้เชื่อในหลักอหิงสาอย่างแรงกล้า

## อ้างอิง

## ดูเพิ่ม

* อหิงสาในศาสนาเชน
# เชมัน

เชมัน
**หมอผี** หรือ **แชมัน** หรือ **เชมัน** (อังกฤษ: *shaman*) เป็นชื่อเรียกของกลุ่มบุคคลที่เชื่อว่ามีความสามารถในทางวิญญาณ มีความสามารถในการรักษาโรคด้วยวิญญาณ ในบางวัฒนธรรมจะเชื่อว่าสามารถควบคุมสภาพอากาศ สามารถเดินทางไประหว่างโลกมนุษย์ โลกวิญญาณ นรก และ สวรรค์ พบได้มากในทางตอนเหนือและตอนกลางของทวีปเอเชีย เชมันแบ่งออกได้หลากหลายประเภท หลัก ๆ ก็คือ คนทรง (medium) ผู้เผยพระวจนะ (prophet) ผู้เห็นสิ่งต่าง ๆ (seer) และผู้ร่ายคาถา (sorcerer)

เชมันมีชื่อเรียกแตกต่างไปตามแต่ภาษา วัฒนธรรม และลักษณะของความสามารถ เช่น คนทรง มิโกะ องเมียว บ้างเรียก พ่อมด หรือแม่มด ส่วนในประเทศญี่ปุ่น ก็มีผู้ใช้คาถาสาปแช่งเรียกชื่อว่า พระนางฮิมิโกะ ถือเป็นส่วนหนึ่งของเชมันเช่นกัน

## ประเภทของเชมัน

1. **คนทรง** (medium) คือ ผู้ที่ใช้ร่างของตนเองเป็นตัวกลางเพื่อสื่อสารระหว่างภพ เชื่อว่ามีความสามารถแต่โดยกำเนิด แบ่งเป็น
	1. คนทรงวิญญาณ ใช้ร่างของตนเป็นสื่อให้วิญญาณต่าง ๆ
	2. คนทรงเจ้า ใช้ร่างของตนเป็นสื่อให้เทพเจ้าต่าง ๆ
2. **ผู้ร่ายคาถา** (sorcerer) คือ ผู้ที่เรียนรู้ฝึกฝนวิชาในด้านมืดโดยเฉพาะเพื่อนำมาใช้ในเรื่องต่าง ๆ อาทิเช่นทำให้ผู้อื่นโชคร้าย เจ็บป่วย หรือควบคุมตนเองไม่ได้ ใช้คาถาควบคุมวิญญาณเพื่อนำมาใช้เป็นทาส หรือใช้คาถาเพื่อทำอันตรายแก่เป้าหมายโดยตรง
3. **ผู้เผยพระวจนะ** (prophet) คือ ผู้ที่สามารถติดต่อสื่อสารกับพระเจ้า ความสามารถหลัก คือ การทำนายอนาคต รับความรู้มาเพื่อใช้เป็นคำสอนต่อไป บ้างสามารถรับพลังจากพระเจ้าได้ และสามารถแจ้งเตือนภัยแก่ผู้คน
4. **ผู้เห็นสิ่งต่าง ๆ** (seer) คือ ผู้ที่มีความสามารถในการล่วงรู้สิ่งต่าง ๆ สามารถล่วงรู้อนาคต สามารถล่วงรู้ภัยพิบัติล่วงหน้าได้ แม้จะมีความสามารถคล้ายคลึงกับผู้เผยพระวจนะ (prophet) แต่วิธีและลักษณะการรับรู้จะต่างกันมาก โดยผู้เห็นสิ่งต่าง ๆ (seer) จะรับรู้ได้โดยตรงผ่านสัมผัสของตนเอง

## อ้างอิง

## แหล่งข้อมูลอื่น
# อไญยนิยม

**อไญยนิยม** (อังกฤษ: *agnosticism*) เป็นมุมมองที่ว่าค่าความจริงของการอ้างบางอย่าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการอ้างเกี่ยวกับการมีอยู่หรือไม่มีอยู่ของพระเจ้าใด ๆ ตลอดจนการอ้างอภิปรัชญา ศาสนาอื่นๆ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ และเรื่องเหนือธรรมชาติอื่น ๆ ว่าเป็นสิ่งที่มีอยู่หรือไม่มีอยู่ หรือไม่สามารถหยั่งรู้ได้ ตามคำกล่าวของนักปรัชญา William L. Rowe ในสำนึกซึ่งเป็นที่นิยม พวกอไญยนิยมคือผู้ที่ไม่ได้เชื่อหรือไม่ได้ไม่เชื่อในการมีอยู่ของพระเจ้าองค์ใด ขณะที่พวกเทวนิยมและอเทวนิยมเชื่อและไม่เชื่อ ตามลำดับ

ลัทธิอไญยนิยม คือ ทัศนะที่เชื่อว่ามนุษย์เราไม่อาจรู้หรือพิสูจน์ได้ว่าพระเจ้ามีจริงหรือไม่ คำว่า “อไญย” หมายความว่า “โดยปราศจากความรู้” ทัศนะอไญยนิยม คือ ทัศนะที่มีเหตุผลต่อยอดขึ้นมาจากลัทธิอเทวนิยม (Atheism) ลัทธิอเทวนิยมไม่เชื่อว่ามีพระเจ้า – พิสูจน์ไม่ได้ – แต่ลัทธิอไญยนิยมบอกว่าการทรงดำรงอยู่ของพระเจ้าพิสูจน์ไม่ได้ ดังนั้นมันจึงเป็นไปไม่ได้ที่เราจะรู้ว่าพระเจ้าทรงมีอยู่หรือไม่ พูดอีกอย่างคือ ลัทธิอไญยนิยมเชื่อว่าพระเจ้าอาจจะมีหรือไม่มีก็ได้ ไม่ปักใจเชื่อว่ามี และไม่ปักใจเชื่อว่าไม่มี

เนื่องจากการเชื่อความไม่มีอยู่ของพระเจ้าจึงสอดคล้องกับ ลัทธิซาตาน ในประเภทแบบเชื่อว่าพระเจ้าไม่มีอยู่จริง ซึ่งมุ่งเน้น ความเป็นเอกบุคคลและอัตนิยมเช่นเดียวกัน

## อ้างอิง
# เทศกาล

มิวสิกเฟสต์ เทศกาลดนตรีกลางแจ้ง 11 วัน จัดขึ้นทุกปีในเดือนสิงหาคมที่เมืองเบทเลเฮม รัฐเพนซิลเวเนีย ถือเป็นเทศกาลดนตรีฟรีที่ใหญ่ที่สุดในสหรัฐอเมริกา ดึงดูดผู้เข้าร่วมกว่า 1.3 ล้านคน
**เทศกาล** คืองานที่จัดขึ้นโดยชุมชนและมุ่งเน้นไปที่ลักษณะเฉพาะบางประการหรือลักษณะเฉพาะของชุมชนนั้น อย่างด้านศาสนาและวัฒนธรรมของชุมชนนั้น มักกำหนดให้เป็นวันหยุดท้องถิ่นหรือระดับชาติ เมลา หรืออีด นอกจากศาสนาและคติชนแล้ว วันหยุดยังมีแหล่งกำเนิดที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งก็คือ เกษตรกรรม อาหารเป็นทรัพยากรที่สำคัญมากจนมีเทศกาลต่าง ๆ มากมายที่เกี่ยวข้องกับฤดูเก็บเกี่ยว การระลึกถึงทางศาสนาและวันขอบคุณพระเจ้าสำหรับการเก็บเกี่ยวที่ดีมักจะรวมอยู่ในกิจกรรมต่าง ๆ ที่จัดขึ้นในฤดูใบไม้ร่วง เช่น วันฮาโลวีนในซีกโลกเหนือและอีสเตอร์ในซีกโลกใต้

## ประวัติศาสตร์

## อ้างอิง
# พระเจ้าพระบุตร

ตามหลักเทววิทยาศาสนาคริสต์ ถือว่า**พระเจ้าพระบุตร** (อังกฤษ: *God the Son*) คือพระบุคคลที่สองในตรีเอกภาพ โดยเชื่อว่าพระเจ้าพระบิดา พระเจ้าพระบุตร และพระเจ้าพระวิญญาณบริสุทธิ์ เป็นพระเจ้าในสารัตถะเดียว แต่ต่างบุคคลกัน และเชื่อว่าพระเจ้าพระบุตรก็คือพระเยซู

ตามความเชื่อนี้ พระเจ้าพระบุตรดำรงอยู่มาก่อนที่จะรับสภาพมนุษย์เป็นพระเยซู และเป็นพระเป็นเจ้าที่ดำรงอยู่ชั่วนิรันดร์เช่นเดียวกับพระบิดาและพระวิญญาณบริสุทธิ์ คำว่า "พระเจ้าพระบุตร" จึงเน้นถึงความเป็นพระเจ้าของพระเยซู ต่างจากคำว่า พระบุตรของพระเจ้า ที่เน้นความเป็นมนุษย์มากกว่า

## ความเชื่อหรือความศรัทธา

คำว่า "พระเจ้าพระบุตร" ไม่ปรากฏในคัมภีร์ไบเบิล ไม่ว่าในภาคพันธสัญญาเดิมหรือภาคพันธสัญญาใหม่ แต่คริสต์ศาสนิกชนที่เชื่อเรื่องพระตรีเอกภาพ ก็เชื่อว่าพระเจ้าพระบุตรมีจริง โดยเทียบเคียงจากความเชื่อในคัมภีร์ไบเบิลเองที่ระบุว่าพระเยซูทรงเป็นทั้งพระเป็นเจ้าและพระบุตรพระเป็นเจ้า

ความเชื่อว่าพระเยซูคือพระเป็นเจ้าปรากฏในพระวรสารนักบุญยอห์นว่า "*พระวจนะเป็นพระเจ้า ... พระวจนะทรงรับธรรมชาติมนุษย์และเสด็จมาประทับอยู่ท่ามกลางเรา*"

ในพระวรสารนักบุญมัทธิวกล่าวถึงพระเยซูว่าเป็นพระบุตรของพระเจ้า อ้างจากเหตุการณ์ที่พระเยซูทรงรับบัพติศมาจากยอห์นเสร็จก็มีพระวจนะดังลงมาจากฟ้าว่า “*ท่านผู้นี้เป็นบุตรที่รักของเรา เราชอบใจท่านมาก*”และยังยืนยันว่าพระบุตรดำรงสถานะร่วมกับพระบิดาดังข้อความว่า "*ท่านทั้งหลายจงออกไปและนำชนทุกชาติมาเป็นสาวกของเรา จงบัพติศมาพวกเขาในพระนามของพระบิดา พระบุตร และพระวิญญาณบริสุทธิ์*"

ส่วนคำว่า “พระเจ้าพระบุตร” ได้ถูกใช้อย่างเป็นทางการครั้งแรกในเอกสารชื่อ “หลักข้อเชื่ออะทาเนเชียน” ที่เขียนขึ้นราวคริสต์ศตวรรษที่ 5 เนื้อหายืนยันว่าพระเป็นเจ้ามีสารัตถะเดียว แต่ปรากฏเป็นสามพระบุคคล คือ พระเจ้าพระบิดา พระเจ้าพระบุตร และพระเจ้าพระวิญญาณบริสุทธิ์ เรื่องพระเจ้าพระบุตรจึงกลายเป็นคำสอนต้องเชื่อที่แพร่หลายมากในศาสนาคริสต์มาจนปัจจุบัน

## ฝ่ายคัดค้าน

ศาสนาคริสต์ฝ่ายอตรีเอกภาพนิยม เช่น พยานพระยะโฮวา ถือว่าพระเยซูไม่ใช่พระเจ้าในพระตรีเอกภาพ พระเจ้ามีเพียงบุคคลเดียวคือพระยาห์เวห์ผู้เป็นพระบิดา ส่วนพระเยซูเป็นพระบุตรพระองค์เดียวของพระเจ้า ซึ่งทรงสร้างขึ้นก่อนสิ่งใด ๆ และมอบอำนาจให้พระเยซูสร้างสรรพสิ่งต่อมา พระเยซูก่อนลงมาเกิดคืออัครทูตสวรรค์มีคาเอล เป็นมหาปุโรหิตสื่อกลางระหว่างพระเจ้ากับมนุษย์ เป็นพระผู้ไถ่บาปให้มนุษย์

## อ้างอิง

* *พระคริสตธรรมคัมภีร์ไทย ฉบับมาตรฐาน 2011*, สมาคมพระคริสตธรรมไทย
# ศาสนาในประเทศโซมาเลีย

ศาสนาในประเทศโซมาเลีย (ค.ศ. 2020)
1. อิสลาม (99.9%)
2. อื่น ๆ หรือไม่นับถือ (0.10%)

ศาสนาหลักในประเทศโซมาเลียคือศาสนาอิสลาม และมีชนกลุ่มน้อยที่นับถือศาสนาคริสต์ พื้นเมืองแอฟริกา และอื่น ๆ

## ศาสนาประจำชาติ

### อิสลาม

มัสยิดความสามัคคีอิสลามที่โมกาดิชูเป็นมัสยิดที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคจะงอย
พลเมืองส่วนใหญ่ในประเทศโซมาเลียเป็นมุสลิม บางข้อมูลระบุว่ามีผู้นับถือนิกายซุนนีถึงร้อยละ 99 ของประชากรทั้งหมด ซึ่งดำเนินตามสำนัก[[ชาฟิอี] อย่างไรก็ตาม การสำรวจของสำนักวิจัยพิวในประเทศจิบูตี ประเทศเพื่อนบ้านทางตะวันตกเฉียงเหนือที่มีประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวโซมาลี พบว่ามีรายงานมุสลิมในบริเวณนั้นนับถือนิกายซุนนีร้อยละ 77 ไม่อิงนิกายร้อยละ 8 ชีอะฮ์ร้อยละ 2 ไม่ระบุคำตอบร้อยละ 13 และรายงานเพิ่มเติมในภูมิภาคโซมาลีระบุว่ามีผู้นับถือร้อยละ 2 ที่นับถือนิกายส่วนน้อย (เช่น อิบาฎียะฮ์, คอรานิซึม ฯลฯ) ลัทธิศูฟี รหัสยลัทธิของศาสนาอิสลาม ยังเป็นที่ยอมรับอย่างดี โดยมี *jama'a* ท้องถิ่น (*zawiya*) จากสำนักศูฟี *tariiqa* หลายกลุ่ม รัฐธรรมนูญโซมาเลีย มาตราที่ 3 ระบุให้ศาสนาอิสลามเป็นศาสนาประจำชาติ และชะรีอะฮ์เป็นแหล่งที่มาพื้นฐานสำหรับกฎหมายระดับชาติ นอกจากนี้ยังกำหนดว่าจะต้องไม่มีกฎหมายใดที่ไม่สอดคล้องกับหลักการพื้นฐานของชะรีอะฮ์ที่สามารถนำมาบังคับใช้ได้ มาตราที่ 11 รับรองสิทธิและเสรีภาพที่เท่าเทียมกันจากการกดขี่ข่มเหงพลเมืองทุกคนก่อนกฎหมายโดยไม่คำนึงถึงศาสนา นอกจากนี้ มาตรา 17 คุ้มครองเสรีภาพในการนับถือศาสนา

## ประวัติ

## ชนกลุ่มน้อย

อาสนวิหารโมกาดิชู อดีตที่ตั้งของมุขมณฑลโมกาดิชู
### คริสต์

ศาสนาคริสต์เข้ามายังพื้นที่ชายฝั่งโซมาเลียในคริสต์ศตวรรษที่ 7

ณ ค.ศ. 2021 มีชาวคริสต์ท้องถิ่นอย่างน้อยไม่กี่คนในโซมาลีแลนด์

มุขมณฑลโมกาดิชูรายงานว่ามีผู้นับถือนิกายโรมันคาทอลิกอย่างเป็นทางการประมาณ 100 คนในโซมาเลียเมื่อ ค.ศ. 2004

### ความเชื่อพื้นเมือง

สำนักวิจัยพิวรายงานว่า ประชากรโซมาเลียน้อยกว่าร้อยละ 0.01 ใน ค.ศ. 2010 นับถือศาสนาพื้นเมืองหรือศาสนาพื้นเมืองแอฟริกา

### อื่น ๆ

สำนักวิจัยพิวรายงานว่ามีประชากรโซมาเลียน้อยกว่าร้อยละ 0.01 ใน ค.ศ. 2010 นับถือศาสนาฮินดู พุทธ หรือไม่มีศาสนา

## เสรีภาพในการนับถือศาสนา

รัฐธรรมนูญโซมาเลียให้สิทธิของบุคคลในการนับถือศาสนาของตน ทำให้ศาสนาอิสลามเป็นศาสนาประจำชาติ ห้ามเผยแพร่ศาสนาอื่นใดนอกจากศาสนาอิสลาม (แม้ว่าไม่ได้ห้ามการเปลี่ยนศาสนาโดยตรง) และกำหนดกฎหมายทั้งหมดต้องเป็นไปตามหลักการทั่วไปของกฎหมายศาสนาอิสลาม โดยไม่มีการยกเว้นสำหรับผู้ที่ไม่ใช่มุสลิม รัฐบาลกลางโซมาเลียมีความสามารถในการบังคับใช้กฎหมายจำกัดเพียงเกรตเตอร์โมกาดิชู พื้นที่อื่นในโซมาเลียส่วนใหญ่อยู่นอกเขตควบคุม รัฐธรรมนูญชั่วคราวกำหนดให้ประธานาธิบดีต้องเป็นมุสลิม (แต่ไม่ใช่ผู้ดำรงตำแหน่งคนอื่น ๆ) ไม่มีสถานที่สักการะสาธารณะสำหรับผู้ที่ไม่ใช่มุสลิมในประเทศ นอกจากท่าอากาศยานนานาชาติ

เนื่องจากสงครามกลางเมืองโซมาเลีย การบังคับใช้กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับศาสนาโดยรัฐบาลปกครองตนเองหลายแห่งในภูมิภาคนั้นไม่สอดคล้องกัน โดยทั่วไป ฝ่ายตุลาการในพื้นที่ส่วนใหญ่จะอาศัย xeer (กฎหมายจารีตประเพณี) ชะรีอะฮ์ และประมวลกฎหมายอาญา

ใน ค.ศ. 2023 ประเทศนี้ได้คะแนนเสรีภาพทางศาสนาในระดับศูนย์จาก 4 และในปีเดียวกัน ประเทศนี้ได้รับการจัดอันดับเป็นสถานที่ที่เลวร้ายที่สุดสำหรับชาวคริสต์เป็นอันดับ 2 ของโลก เป็นรองเพียงเกาหลีเหนือ

### มุมมองสังคม

## อ้างอิง
# ภาษาแม่

**ภาษาแม่** (อังกฤษ: *mother tongue, native language*) บางครั้งเรียกว่า **ภาษาแรก** หรือ **ภาษาที่หนึ่ง** (อังกฤษ: *first language, L1*) หมายถึง ภาษาที่บุคคลหนึ่งหัดพูดเป็นภาษาแรก ภาษาแม่ของคนคนหนึ่งอาจมีมากกว่าหนึ่งภาษาก็ได้หากบุคคลดังกล่าวเติบโตในสังคมที่มีหลายภาษา ผู้พูดโดยเฉพาะเด็กอาจเปลี่ยนภาษาแรกของตนไปตามอิทธิพลของภาษาที่ผู้พูดถนัดกว่าหรือใช้บ่อยครั้งกว่า เช่น ผู้พูดภาษาถิ่นอาจเปลี่ยนภาษาแรกของตนเป็นภาษากลางของประเทศนั้น ๆ เนื่องจากเป็นภาษาที่ใช้ในการเรียนการสอนภายในโรงเรียน

## อ้างอิง